2 Reis 23
Biblu Ala ta Kuma (DYU) vs ARIB
1 Masacɛ Yoziyasi ka Zuda mara cɛkɔrɔbaw, ani Zeruzalɛmu dugu cɛkɔrɔbaw bɛɛ wele ka na.
1 Então o rei deu ordem, e todos os anciãos de Judá e de Jerusalém se ajuntaram a ele.
2 O kɔ, masacɛ tagara Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ale ni Zuda mara mɔgɔw bɛɛ, ani Zeruzalɛmu dugumɔgɔw bɛɛ, ani sarakalasebagaw, ani ciraw, ani jama bɛɛ, denmisɛn fara mɔgɔkɔrɔba kan. O tun ka o kitabu min sɔrɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, o ka o jɛnɲɔgɔnya kitabu kumaw bɛɛ karan jama bɛɛ ɲa na.
2 Subiu o rei à casa do Senhor, e com ele todos os homens de Judá, todos os habitantes de Jerusalém, os sacerdotes, os profetas, e todo o povo, desde o menor até o maior; e leu aos ouvidos deles todas as palavras do livro do pacto, que fora encontrado na casa do Senhor.
3 O y’a sɔrɔ masacɛ tun lɔnin bɛ tintin dɔ kan; a ka jɛnɲɔgɔnya* don kura ye tuun ni Matigi Ala ye, k’a fɔ ko: «An bɛna tugu Matigi Ala le kɔ, k’a ta kumaw, ani a ta ciw, ani a ta cifɔninw bɛɛ sira tagama ni an jusukun bɛɛ ye, ani an nin bɛɛ, janko Ala tun ka kuma minw sɛbɛ a ta jɛnɲɔgɔnya kitabu kɔnɔ kakɔrɔ, an ye o kumaw bɛɛ sira tagama.»
3 Então o rei, pondo-se em pé junto à coluna, fez um pacto perante o Senhor, de andar com o Senhor, e guardar os seus mandamentos, os seus testemunhos e os seus estatutos, de todo o coração e de toda a alma, confirmando as palavras deste pacto, que estavam escritas naquele livro; e todo o povo esteve por este pacto.
4 Masacɛ k’a fɔ sarakalasebagaw kuntigiba Hilikiya ye, ani sarakalasebaga tɔw, ani Alabatoso donda kɔrɔsibagaw ye, ko fɛn o fɛn ye Baali* ta jow ye, ani Asera ta jow, ani karo ni lolow ta sɔnnikɛfɛnw ye, ko o ye o fɛnw bɛɛ labɔ Alabatosoba kɔnɔ. O ka o fɛnw labɔ ka taga o jɛni Zeruzalɛmu dugu kɔ fɛ, Sedɔrɔn kɛnɛgbɛ ra, k’a buguri cɛ ka taga ni a ye fɔ Betɛli.
4 Também o rei mandou ao sumo sacerdote Hilquias, e aos sacerdotes da segunda ordem, e aos guardas da entrada, que tirassem do templo do Senhor todos os vasos que tinham sido feitos para Baal, e para a Asera, e para todo o exército do céu; e os queimou fora de Jerusalém, nos campos de Cedrom, e levou as cinzas deles para Betel.
5 Zuda masacɛw tun ka sɔnnikɛbaga minw sigi fɔlɔfɔlɔ, wagati min o tun bɛ wusunan sarakaw* bɔra sɔnnikɛyɔrɔw ra, kongoriw kunna, Zuda duguw kɔnɔ, ani Zeruzalɛmu kɛrɛfɛduguw ra, o ka o sɔnnikɛbagaw bɛɛ gbɛn. Sɔnnikɛbaga minw fana tun bɛ wusunan sarakaw bɔra Baali ta jo ye, ani minw tun bɛ tere ni karo ni lolow batora, o ka olugu fana gbɛn.
5 Destituiu os sacerdotes idólatras que os reis de Judá haviam constituído para queimarem incenso sobre os altos nas cidades de Judá, e ao redor de Jerusalém, como também os que queimavam incenso a Baal, ao sol, à lua, aos planetas, e a todo o exército do céu.
6 O tun bɛ jo musoman Asera bato nin bere min ye, a ka o bere labɔ Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, ka taga ni a ye Zeruzalɛmu dugu kɔ fɛ, Sedɔrɔn kɔ yɔrɔ ra, ka taga a jɛni o yɔrɔ ra, fɔ k’a kɛ buguri ye. O ka o buguri bɔn dugumɔgɔw ta kaburulo ra.
6 Tirou da casa do Senhor a Asera e, levando-a para fora de Jerusalém até o ribeiro de Cedrom, ali a queimou e a reduziu a pó, e lançou o pó sobre as sepulturas dos filhos do povo.
7 Cɛ jatɔyakɛbaga minw ta yɔrɔw tun bɛ Matigi Ala ta batoso lu kɔnɔ, o ka o yɔrɔw bɛɛ cɛn ka bɔ yi. Musow tun bɛ jo musoman Asera ta sɔnnikɛfaniw dan o yɔrɔw le ra fana.
7 Derrubou as casas dos sodomitas que estavam na casa do Senhor, em que as mulheres teciam cortinas para a Asera.
8 Yoziyasi ka Zuda duguw ta sarakalasebagaw bɛɛ wele ka na Zeruzalɛmu. Sarakalasebagaw tun bɛ wusunan sarakaw bɔra sɔnnikɛyɔrɔ minw na kongoriw kan, k’a ta Geba ka taga a bla fɔ Bɛri Seba, a ka o yɔrɔw bɛɛ cɛn. O tun ka sɔnnikɛyɔrɔ minw lɔ duguw dondaw ra, a ka o fana cɛn. Min tun bɛ dugutigi Yosuwe yɛrɛ ta donda ra, a ka o fana cɛn; o tun bɛ dugu donda numanboroyanfan fɛ.
8 Tirou das cidades de Judá todos os sacerdotes, e profanou os altos em que os sacerdotes queimavam incenso desde Geba até Berseba; e derrubou os altos que estavam às portas junto à entrada da porta de Josué, o chefe da cidade, à esquerda daquele que entrava pela porta da cidade.
9 Sarakalasebaga minw tun ka sarakaw bɔ sɔnnikɛyɔrɔw ra kongoriw kan, o ma sɔn olugu ye kɛ saraka bɔ ye Matigi Ala ta sarakajɛnifɛn* kan Zeruzalɛmu. O kɔni tun bɛ se ka burufunubariw domu ni sarakalasebaga tɔw ye.
9 Todavia os sacerdotes dos altos não sacrificavam sobre o altar do Senhor em Jerusalém, porém comiam pães ázimos no meio de seus irmãos.
10 O tun bɛ to ka denmisɛnw jɛni ka o kɛ saraka ye yɔrɔ min na, min ye Tofɛti yɔrɔ ye, Bɛni Hinɔmu kurufurancɛ ra, a ka o yɔrɔ bɛɛ cɛn k’a lanɔgɔ, janko mɔgɔ si kana se k’a dencɛ walama a denmuso jɛni k’a kɛ saraka ye tuun ka Molɔki ta jo bato.
10 Profanou a Tofete, que está no vale dos filhos de Hinom, para que ninguém fosse passar seu filho ou sua filha pelo fogo a Moloque.
11 Zuda masacɛw tun ka so minw bla, ka o kɛ ka tere bato, a ka o bɛɛ bɔ yi. O sow tun bɛ Alabatoso lu kɔnɔ; o tun bɛ lu donda ra, dugu ɲamɔgɔ dɔ ta siyɔrɔ kɛrɛ fɛ, min tɔgɔ tun ye ko Netan Melɛki. O tun bɛ sowotoro minw kɛ ka tere bato, a ka olugu fana jɛni.
11 Tirou os cavalos que os reis de Judá tinham consagrado ao sol, à entrada da casa do Senhor, perto da câmara do camareiro Natã-Meleque, a qual estava no recinto; e os carros do sol queimou a fogo.
12 Sarakabɔnan minw tun bɛ Ahazi ta biribon kunna, Zuda masacɛw tun ka minw lɔ, masacɛ Yoziyasi ka o bɛɛ cici, ani Manase tun ka minw lɔ Matigi Ala ta batoso lu fla bɛɛ kɔnɔ. A ka o cici, ka o buguri cɛ ka taga o bɔn Sedɔrɔn kɔ kɔnɔ.
12 Também o rei derrubou os altares que estavam sobre o terraço do cenáculo de Acaz, os quais os reis de Judá tinham feito, como também os altares que Manassés fizera nos dois átrios da casa do Senhor; e, tendo-os esmigalhado, os tirou dali e lançou o pó deles no ribeiro de Cedrom.
13 Sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongori kan Zeruzalɛmu dugu terebɔyanfan na, a ka o yɔrɔw fana cɛn. O yɔrɔ tun bɛ oliviyesunw kuru woroduguyanfan fɛ, yɔrɔ min bɛ wele ko halakiri kuru. Izirayɛli masacɛ min tun ye Sulemani ye, ale le tun ka o sɔnnikɛyɔrɔw lɔ Sidɔnkaw ta jo musoman haramunin ye, min ye Asera ye, ani Mohabukaw ta jo haramunin ye, min ye Kemɔsi ye, ani Amɔnkaw ta jo haramuninba ye, min ye Molɔki ye.
13 O rei profanou também os altos que estavam ao oriente de Jerusalém, à direita do Monte de Corrupção, os quais Salomão, rei de Israel, edificara a Astarote, abominação dos sidônios, a Quemós, abominação dos moabitas, e a Milcom, abominação dos filhos de Amom.
14 Yoziyasi ka kabakurujanw cici, ka jo musoman Asera ta berew tigɛtigɛ, ka mɔgɔkolow cɛ, ka o kɛ o nɔ ra, janko k’a cɛn.
14 Semelhantemente quebrou as colunas, e cortou os aserins, e encheu os seus lugares de ossos de homens.
15 Yoziyasi ka o ko kelen fana kɛ Betɛli; Nebati dencɛ Yerobohamu, masacɛ min tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun na, ale tun ka sɔnnikɛyɔrɔ min lɔ kongori kan, sarakabɔnan min tun bɛ o sɔnnikɛyɔrɔ ra, a ka o fana cɛn. A ka o sarakabɔnan ni o sɔnnikɛyɔrɔ cɛn, ka jo musoman Asera ta sɔnnikɛbere jɛni, k’a sɔnnikɛyɔrɔ jɛni fɔ k’a kɛ buguri ye.
15 Igualmente o altar que estava em Betel, e o alto feito por Jeroboão, filho de Nebate, que fizera Israel pecar, esse altar e o alto ele os derrubou; queimando o alto, reduziu-o a pó, e queimou a Asera.
16 Yoziyasi nana a ɲa munu, ka kaburu dɔw ye kongoriw kan yi; a ka mɔgɔw ci ka taga o suw kolow bɔ ka na; o ka o kolow jɛni sɔnnikɛyɔrɔw kan, ka o yɔrɔw lanɔgɔ, i n’a fɔ Matigi Ala tun k’a ta kuma don a ta cira da ra k’a fɔ cogo min na. Ala ta cira tun ka o kumaw le fɔ fɔlɔfɔlɔ.
16 E, virando-se Josias, viu as sepulturas que estavam ali no monte, e mandou tirar os ossos das sepulturas e os queimou sobre aquele altar, e assim o profanou, conforme a palavra do Senhor proclamada pelo homem de Deus que predissera estas coisas.
17 Yoziyasi nana a fɔ ko: «Ne ɲa bɛ kaburu juman ta kabakuru le ra yan fɛ yi tan?» Dugumɔgɔw k’a jaabi ko: «Ala ta cira min tun nana ka bɔ Zuda mara ra, ale ta kaburu tagamasiyɛn lo. I ka min kɛ nin sarakabɔnanw kan tan cɔ, o cira tun nana o kumaw le fɔ, ko o le bɛna kɛ nin sarakabɔnanw kan.»
17 Então perguntou: Que monumento é este que vejo? Responderam-lhe os homens da cidade: É a sepultura do homem de Deus que veio de Judá e predisse estas coisas que acabas de fazer contra este altar de Betel.
18 Yoziyasi ko: «Aw ye o kaburu to yi! Mɔgɔ si kana maga a kolow ra.» O ka o cira kolow to yi, ani cira min fana tun nana ka bɔ Samari, o ka ale kolow fana to yi.
18 Ao que disse Josias: Deixai-o estar; ninguém mexa nos seus ossos. Deixaram estar, pois, os seus ossos juntamente com os do profeta que viera de Samária.
19 Sɔnnikɛbon minw tun bɛ kongoriw kan Samari duguw kɔnɔ, Izirayɛli masacɛw tun ka minw lalaga ka sɔnni kɛ yi, fɔ ka na Matigi Ala jusu bɔ, Yoziyasi ka o bɛɛ waraga ka bɔ yi. A ka min kɛ Betɛli, a ka o ko kelen le kɛ Samari fana.
19 Josias tirou também todas as casas dos altos que havia nas cidades de Samária, e que os reis de Israel tinham feito para provocarem o Senhor à ira, e lhes fez conforme tudo o que havia feito em Betel.
20 Sɔnnikɛbaga minw tun bɛ o sɔnnikɛyɔrɔ ra, a ka olugu bɛɛ mina ka o faga sarakabɔnanw kan, ka mɔgɔkolow jɛni sarakabɔnanw kan. O kɔ, a sekɔra ka taga Zeruzalɛmu.
20 E a todos os sacerdotes dos altos que encontrou ali, ele os matou sobre os respectivos altares, onde também queimou ossos de homens; depois voltou a Jerusalém.
21 Masacɛ k’a fɔ mɔgɔw bɛɛ ye ko: «Aw ye Jɔnyaban ɲanagbɛ* kɛ ka Matigi Ala, aw ta Ala bonya, i n’a fɔ a fɔra Ala ta jɛnɲɔgɔnya* kitabu kɔnɔ cogo min na.»
21 Então o rei deu ordem a todo o povo dizendo: Celebrai a páscoa ao Senhor vosso Deus, como está escrito neste livro do pacto.
22 O ka Jɔnyaban ɲanagbɛ* min kɛ, o ɲanagbɛ ɲɔgɔn tun ma deri ka kɛ, kabini kuntigiw tun bɛ Izirayɛli jamana kunna wagati min na, fɔ ka na a bla Izirayɛli masacɛw, ani Zuda masacɛw ta wagati ra.
22 Pois não se celebrara tal páscoa desde os dias dos juízes que julgaram a Israel, nem em todos os dias dos reis de Israel, nem tampouco nos dias dos reis de Judá.
23 Nka masacɛ Yoziyasi ta masaya san tan ni seeginan le ra, o ɲanagbɛ sɔrɔra ka kɛ Zeruzalɛmu, ka Matigi Ala tɔgɔ bonya.
23 Foi no décimo oitavo ano do rei Josias que esta páscoa foi celebrada ao Senhor em Jerusalém.
24 Ka fara o bɛɛ kan, mɔgɔ minw tun b’a fɔ ko o bɛ kuma ni suw ye, ani minw bɛ lagbɛri kɛ, Yoziyasi ka o mɔgɔw bɛɛ gbɛn. Yirimɔgɔninw, ani jow, ani fɛn haramunin minw bɛɛ tun bɛ Zuda mara ra, ani Zeruzalɛmu dugu kɔnɔ, a ka o bɛɛ bɔ yi, janko sariya ta kuma minw sɛbɛra kitabu kɔnɔ, sarakalasebaga Hilikiya ka kitabu min ye Matigi Ala ta batoso kɔnɔ, mɔgɔw ye o kitabu kumaw sira tagama.
24 Além disso, os adivinhos, os feiticeiros, os terafins, os ídolos e todas abominações que se viam na terra de Judá e em Jerusalém, Josias os extirpou, para confirmar as palavras da lei, que estavam escritas no livro que o sacerdote Hilquias achara na casa do Senhor.
25 Masacɛ minw tɛmɛna Yoziyasi ɲa, o dɔ si ma sekɔ ka na Matigi Ala fɛ ni a jusukun bɛɛ ye, ani a nin bɛɛ, ani a baraka bɛɛ, ka Musa ta sariyaw bɛɛ sira tagama i ko Yoziyasi k’a kɛ cogo min na. A ɲɔgɔn masacɛ fana ma wuri a kɔ fɛ tuun.
25 Ora, antes dele não houve rei que lhe fosse semelhante, que se convertesse ao Senhor de todo o seu coração, e de toda a sua alma, e de todas as suas forças, conforme toda a lei de Moisés; e depois dele nunca se levantou outro semelhante.
26 Nka o bɛɛ n’a ta, Matigi Ala tun dimina Zuda ta mɔgɔw kɔrɔ cogo min na, fɔ k’a jusu bɔ, o dimi tun ma ban, sabu Manase tun ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow tun ka Ala jusu bɔ.
26 Todavia o Senhor não se demoveu do ardor da sua grande ira, com que ardia contra Judá por causa de todas as provocações com que Manassés o provocara.
27 O kosɔn Matigi Ala ko: «Ne bɛna Zuda mara mɔgɔw fana gbɛn ka bɔ ne ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ ne ka Izirayɛlimɔgɔw gbɛn cogo min na. Ne bɛna ban nin dugu fana ra, ne tun ka nin dugu min ɲanawoloma, min ye Zeruzalɛmu ye; ne bɛna ban nin Alabatoso fana ra, ne tun k’a fɔ ko o min bɛna kɛ ne tɔgɔ sigiyɔrɔ ye.»
27 E disse o Senhor: Também a Judá hei de remover de diante da minha face, como removi a Israel, e rejeitarei esta cidade de Jerusalém que elegi, como também a casa da qual eu disse: Estará ali o meu nome.
28 Ayiwa, Yoziyasi ta kɛwale tɔw, a ka ko minw bɛɛ kɛ, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabuw kɔnɔ.
28 Ora, o restante dos atos de Josias, e tudo quanto fez, por ventura não estão escritos no livro das crônicas dos reis de Judá?
29 Yoziyasi ta masaya wagati ra, Misiran masacɛ Farawona, min tɔgɔ tun ye ko Neko, ale wurira ko a bɛ taga Asiri masacɛ fɛ Efirati ba fan fɛ. Masacɛ Yoziyasi tagara lɔ a ɲa ko a b’a kɛrɛ; nka Farawona ka Yoziyasi faga o kɛrɛ ra Megido.
29 Nos seus dias subiu Faraó-Neco, rei do Egito, contra o rei da Assíria, ao rio Eufrates. E o rei Josias lhe foi ao encontro; e Faraó-Neco o matou em Megido, logo que o viu.
30 A ta jamana kuntigiw k’a su ta sowotoro dɔ kɔnɔ. O k’a ta ka bɔ Megido, ka taga ni a ye Zeruzalɛmu, ka taga a su don a ta kaburu kɔnɔ. Jamanamɔgɔw k’a dencɛ Yohahazi ta, ka turu saninman* kɛ ale kun na, k’a sigi masaya ra a facɛ nɔ ra.
30 De Megido os seus servos o levaram morto num carro, e o trouxeram a Jerusalém, onde o sepultaram no seu sepulcro. E o povo da terra tomou a Jeoacaz, filho de Josias, ungiram-no, e o fizeram rei em lugar de seu pai.
31 Yohahazi sigira masaya ra k’a si to san mugan ni saba. A ka karo saba le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Hamutali; ale tun ye Yeremi denmuso le ye, o tun bɛ bɔ Libina.
31 Jeoacaz tinha vinte e três anos quando começou a reinar, e reinou três meses em Jerusalém. O nome de sua mãe era Hamutal, filha de Jeremias, de Libna.
32 A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na.
32 Ele fez o que era mau aos olhos do Senhor, conforme tudo o que seus pais haviam feito.
33 Farawona min tun ye Neko ye, ale nana a mina k’a siri ni nɛgɛjɔrɔkɔ ye, Ribila dugu kɔnɔ, Hamati jamana ra, ko a kana sigi masaya ra Zeruzalɛmu tuun. Farawona ka warida dɔ ben Zuda mara kan, ko o ka kan ka to ka o sara; o tun ye warigbɛ kilo waga saba ni kɛmɛ naani ye (3 400), ani sanin kilo bisaba ni naani.
33 Ora, Faraó-Neco mandou prendê-lo em Ribla, na terra de Hamate, para que não reinasse em Jerusalém; e à terra impôs o tributo de cem talentos de prata e um talento de ouro.
34 Farawona, min tɔgɔ tun ye ko Neko, ale ka Yoziyasi dencɛ Eliyakimu le kɛ Zuda masacɛ ye a facɛ Yoziyasi nɔ ra. A ka Eliyakimu tɔgɔ yɛlɛma k’a kɛ Yehoyakimu ye. A ka Yohahazi mina ka taga ni a ye Misiran; a tagara sa o yɔrɔ ra yi.
34 Também Faraó-Neco constituiu rei a Eliaquim, filho de Josias, em lugar de Josias, seu pai, e lhe mudou o nome em Jeoiaquim; porém levou consigo a Jeoacaz, que conduzido ao Egito, ali morreu.
35 Farawona tun ka warigbɛ ni sanin hakɛya min fɔ, Yehoyakimu tun bɛ o dira a ma. O ra, a ka jamana mɔgɔ bɛɛ kelen kelen ta wari sɔrɔta jate mina, ka warigbɛ ni sanin hakɛya dɔ mina bɛɛ kelen kelen fɛ, ka kaɲa ni bɛɛ ta sɔrɔta ye. A ka o le kɛ janko ka Farawona ta wari sɔrɔ k’a di a ma.
35 E Jeoiaquim deu a Faraó a prata e o ouro; porém impôs à terra uma taxa, para fornecer esse dinheiro conforme o mandado de Faraó. Exigiu do povo da terra, de cada um segundo a sua avaliação, prata e ouro, para o dar a Faraó-Neco.
36 Yehoyakimu sigira masaya ra k’a si to san mugan ni looru. A ka san tan ni kelen le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Zebuda. Ale tun ye Pedaya denmuso le ye; o tun bɛ bɔ Ruma dugu kɔnɔ.
36 Jeoiaquim tinha vinte e cinco ano quando começou a reinar, e reinou onze anos em Jerusalém. O nome de sua mãe era Zebida, filha de Pedaías, de Ruma.
37 A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, i n’a fɔ a bɛmaw tun k’a kɛ cogo min na.
37 Ele fez o que era mau aos olhos do Senhor, conforme tudo o que seus pais haviam feito.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 2 Reis 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.