1 Reis 22
Biblu Ala ta Kuma (DYU) vs NVT
1 San saba kɛra, kɛrɛ ma don Sirikaw ni Izirayɛlimɔgɔw cɛ.
1 Durante três anos, não houve guerra entre a Síria e Israel.
2 Nka a san sabanan na, Zuda masacɛ Yosafati tagara Izirayɛli masacɛ fɛ.
2 No terceiro ano, porém, Josafá, rei de Judá, foi visitar o rei de Israel.
3 O y’a sɔrɔ Izirayɛli masacɛ tun k’a fɔ a ta jamana ɲamɔgɔw ye ko: «Yala aw m’a lɔn ko Ramɔti dugu min bɛ Galadi mara ra, ko o ye an ta le ye wa? O bɛɛ n’a ta, an tɛ foyi kɛra janko k’a mina Siri masacɛ ra?»
3 Durante a visita, o rei de Israel disse a seus oficiais: “Não sabem que a cidade de Ramote-Gileade nos pertence? E, no entanto, não fizemos coisa alguma para retomá-la do rei da Síria!”.
4 A k’a fɔ Yosafati ye o le ra ko: «Yala i bɛna sɔn ka taga ni ne ye kɛrɛ ra Ramɔti dugu kama Galadi mara ra wa?» Yosafati ka Izirayɛli masacɛ jaabi ko: «Ne ni ele bɛɛ ye mɔgɔ kelen le ye, ne ta mɔgɔw ni i ta mɔgɔw bɛɛ ye kelen ye, ne ta sow fana ye i ta le ye.»
4 Então se voltou para Josafá e perguntou: “Você se juntará a mim na batalha para reconquistar Ramote-Gileade?”. Josafá respondeu ao rei de Israel: “Claro que sim! Você e eu somos como um só. Meus soldados são seus soldados, e meus cavalos são seus cavalos”.
5 Nka Yosafati ko Izirayɛli masacɛ ma ko: «Sabari, i ye Matigi Ala ɲininka fɔlɔ.»
5 E acrescentou: “Antes, porém, consulte o S enhor ”.
6 Izirayɛli masacɛ ka ciraw lajɛn; o tun bɛ cɛ kɛmɛ naani bɔ. A ka o ɲininka ko: «Yala ne ka kan ka taga Ramɔti dugu kɛrɛ Galadi mara ra wa, walama ne ka kan k’a to yi?» Ciraw ko: «Masacɛ, taga! Matigi bɛna dugu don i boro.»
6 Então o rei de Israel convocou os profetas, cerca de quatrocentos no total, e lhes perguntou: “Devo ir à guerra contra Ramote-Gileade ou não?”. Todos eles responderam: “Sim, deve! O Senhor entregará o inimigo nas mãos do rei”.
7 Nka Yosafati belen ko: «Yala Matigi Ala ta cira wɛrɛ si tɛ yan tuun, an bɛ se ka Matigi Ala ɲininka min sababu ra wa?»
7 Josafá, porém, perguntou: “Acaso não há aqui um profeta do S enhor ? Devemos consultá-lo também”.
8 Izirayɛli masacɛ ka Yosafati jaabi ko: «Cɛ kelen dɔrɔn le bɛ yi, an bɛ se ka Matigi Ala ɲininka min sababu ra. Nka a ko man di ne ye fiyewu, sabu a tɛ ciraya kɛ ka koɲuman si le fɔ ne ta ko ra ka ye, ni kojugu dɔrɔn tɛ; Imila dencɛ Mise lo.»
8 O rei de Israel respondeu a Josafá: “Há mais um homem que pode consultar o S enhor para nós, mas eu o odeio, pois nunca profetiza nada de bom a meu respeito, só coisas ruins! Chama-se Micaías, filho de Inlá”. “O rei não devia falar assim”, respondeu Josafá.
9 Izirayɛli masacɛ k’a ta masaso ɲamɔgɔ dɔ wele k’a fɔ o ye ko: «Taga a fɔ Imila dencɛ Mise ye ko a ye na yan sisan sisan.»
9 Então o rei de Israel chamou um de seus oficiais e disse: “Traga Micaías, filho de Inlá. Rápido!”.
10 O y’a sɔrɔ Izirayɛli masacɛ ni Zuda masacɛ Yosafati tun ka o ta masacɛfaniw don; o bɛɛ tun siginin bɛ o ta masasiginan kan kɛnɛ ma, Samari dugu donda ra. Ciraw bɛɛ tun bɛ cirayakumaw fɔra o ɲa kɔrɔ.
10 Vestidos com seus trajes reais, o rei de Israel e Josafá, rei de Judá, estavam sentados cada um em seu trono na eira, junto à porta de Samaria. Todos os profetas estavam profetizando diante deles.
11 Kenaana dencɛ Sedesiyasi, ale tun ka sogogban nɛgɛraman dɔw lalaga; a ko masacɛ ma ko: «Matigi Ala ko: ‹I bɛna taga Sirikaw tu ni nin ye, fɔ ka taga o bɛɛ halaki pewu.› »
11 Um dos profetas, Zedequias, filho de Quenaaná, fez chifres de ferro e declarou: “Assim diz o S enhor : ‘Com estes chifres o rei ferirá os sírios até a morte!’”.
12 Cira tɔw bɛɛ tun bɛ o kelen le fɔra masacɛ ye fana, ko: «Taga Ramɔti, Galadi mara ra! I bɛna se sɔrɔ o kan. Matigi Ala bɛna dugu don masacɛ boro.»
12 Todos os outros profetas concordaram, dizendo: “Sim, suba a Ramote-Gileade e seja vitorioso, pois o S enhor a entregará nas mãos do rei!”.
13 Ayiwa, ciraden min tun tagara Mise wele, ale k’a fɔ Mise ye ko: «A flɛ, ciraw bɛɛ bɛnna, ka o kan kɛ kelen ye ka kumaɲuman le fɔ masacɛ ye. A to i ta kuma ni o ta ye kɛ kelen ye dɛ! Kumaɲuman fɔ a ye!»
13 Enquanto isso, o mensageiro que foi buscar Micaías lhe disse: “Veja, todos os profetas prometem vitória para o rei. Concorde com eles e também prometa sucesso”.
14 Mise ko: «Ne bɛ kari Matigi Ala ɲanaman tɔgɔ ra, ko ni Matigi Ala nana kuma min yira ne ra, ne bɛna o le fɔ.»
14 Micaías, porém, respondeu: “Tão certo como vive o S enhor , direi apenas o que o S enhor ordenar”.
15 O tagara se masacɛ kɔrɔ minkɛ, masacɛ ko: «Mise, yala an ka kan ka taga Ramɔti dugu kɛrɛ Galadi mara ra wa, walama an ka kan k’a to yi?» Mise ko: «Ele ye taga faasi masacɛ! I bɛna se sɔrɔ; Matigi Ala bɛna o don i boro.»
15 Quando Micaías chegou, o rei lhe perguntou: “Micaías, devemos ir à guerra contra Ramote-Gileade ou não?”. Micaías respondeu: “Sim, suba e será vitorioso, pois o S
16 Nka masacɛ ko: «Ne m’a fɔ i ye ka ban siɲaga caman ko i ye kari, ko ni i bɛ kuma ne fɛ Matigi Ala tɔgɔ ra, ko i ye can dɔrɔn le fɔ ne ye wa?»
16 Mas o rei disse: “Quantas vezes preciso exigir que diga somente a verdade quando falar em nome do S enhor ?”.
17 Mise ko o le ra, ko:
17 Então Micaías respondeu: “Vi todo o Israel espalhado pelos montes, como ovelhas sem pastor. E o S enhor disse: ‘Seu líder foi morto. Mande-os para casa em paz’”.
18 Izirayɛli masacɛ k’a fɔ Yosafati ye ko: «Ne m’a fɔ i ye wa? A tɛ ciraya kɛ ka koɲuman si le fɔ ne ta ko ra, ni kojugu dama tɛ!»
18 O rei de Israel disse a Josafá: “Não falei? Ele nunca profetiza nada de bom a meu respeito, mas somente coisas ruins”.
19 Mise ko tuun ko: «Ayiwa, Matigi Ala ta kuma lamɛn. Ne ka Matigi Ala siginin ye a ta masasiginan kan; sankolo danfɛnw bɛɛ tun lɔnin bɛ a kɔrɔ, dɔw bɛ a kininboroyanfan fɛ, dɔw bɛ a numanboroyanfan fɛ.
19 Micaías prosseguiu: “Ouça o que o S enhor diz! Vi o S enhor sentado em seu trono, com todo o exército do céu ao redor, à sua direita e à sua esquerda.
20 Matigi Ala k’a fɔ ko: ‹Jɔn le bɛna taga Akabu lafiri, k’a to a ye taga Ramɔti dugu kɛrɛ, Galadi mara ra, janko a ye sa o kɛrɛ ra yi?› Danfɛnw bɛɛ ka o ta fɔ.
20 E o S enhor perguntou: ‘Quem enganará Acabe para que vá à guerra contra Ramote-Gileade e seja morto ali?’. “Houve muitas sugestões,
21 Ka o to o ra, nin dɔ bɔra ka na lɔ Matigi Ala ɲa fɛ, k’a fɔ ko: ‹Ne bɛna a lafiri!› Matigi Ala k’a ɲininka, ko: ‹Cogo di?›
21 até que, por fim, um espírito se aproximou do S enhor e disse: ‘Eu o enganarei!’.
22 A ko: ‹Ne bɛna bɔ, ka taga faninyakumaw le don a ta ciraw bɛɛ da ra.› Matigi Ala ko: ‹Sigiya t’a ra, ele kɔni bɛna se k’a lafiri; bɔ i ye taga a kɛ ten.› »
22 “‘De que maneira?’, perguntou o S enhor . “E o espírito respondeu: ‘Sairei e porei um espírito mentiroso na boca de todos os seus profetas’. “O S
23 Mise ko tuun ko: «Ayiwa, a kɛra o cogo le ra; Matigi Ala ka nin dɔ le don i ta ciraw bɛɛ kɔnɔ yan, min b’a to o daw bɛ faninya le fɔ; sabu Matigi Ala ka kojuguba le latigɛ ele kama.»
23 “Como vê, o S enhor pôs um espírito mentiroso na boca de todos os seus profetas, pois o S enhor decretou sua desgraça”.
24 Kenaana dencɛ Sedesiyasi wurira o le ra, ka Mise fata, k’a fɔ a ye ko: «Matigi Ala Nin bɔra ne ra cogo di ka taga kuma ele fɛ?»
24 Então Zedequias, filho de Quenaaná, se aproximou de Micaías e lhe deu uma bofetada. “Como foi que o Espírito do S enhor me deixou para falar com você?”, perguntou ele.
25 Mise k’a jaabi ko: «Lon min na i bɛna bori ka taga dogo fɔ i ta bon kɔnɔnɔyɔrɔ ra, o lon le ra i bɛna o lɔn.»
25 Micaías respondeu: “Você descobrirá em breve, quando tentar se esconder em algum quarto secreto!”.
26 Izirayɛli masacɛ ko a ta baaraden dɔ ma ko: «Mise mina ka taga ni a ye dugutigi Amɔn ni ne dencɛ Yohasi fɛ.
26 Então o rei de Israel ordenou: “Prendam Micaías e levem-no de volta a Amom, governador da cidade, e a meu filho Joás,
27 A fɔ o ye ko masacɛ ko: ‹Aw ye cɛ nin bla kaso ra; aw ye to ka domuni dɔɔnin ni ji dɔɔnin dɔrɔn le di a ma, fɔ ka taga ne kɔsegi ka na hɛra ra.› »
27 com a seguinte ordem: ‘Ponham este homem na prisão e deem-lhe apenas pão e água até que eu volte da batalha em segurança!’”.
28 Mise ko: «Ni ele kɔni kɔsegira ka na hɛra ra, o tuma Matigi Ala le ma a ta kuma don ne da ra.» Mise ko fana, ko: «Aw tɔw bɛɛ ye nin kuma lamɛn dɛ!»
28 Micaías, porém, respondeu: “Se voltar em segurança, significará que o S enhor não falou por meu intermédio!”. E acrescentou aos que estavam ao redor: “Todos vocês, prestem atenção às minhas palavras!”.
29 Izirayɛli masacɛ ni Zuda masacɛ Yosafati wurira ka taga Ramɔti dugu kama, Galadi mara ra.
29 Então o rei de Israel e Josafá, rei de Judá, levaram seus exércitos para atacar Ramote-Gileade.
30 Izirayɛli masacɛ k’a fɔ Yosafati ye ko ale bɛna fani gbansan dɔw don k’a yɛrɛ yɛlɛma ka taga kɛrɛkɛyɔrɔ ra; ko nka Yosafati ye a ta masacɛfaniw don a yɛrɛ ra. O ra, Izirayɛli masacɛ ka fani gbansan dɔw don a yɛrɛ ra, o ka taga kɛrɛ ra.
30 O rei de Israel disse a Josafá: “Quando entrarmos no combate, usarei um disfarce para que ninguém me reconheça, mas você vestirá seus trajes reais”. O rei de Israel se disfarçou, e os dois foram à batalha.
31 O y’a sɔrɔ Siri masacɛ tun k’a fɔ a ta sowotoro kuntigi bisaba ni fla ye, ko o kana ben mɔgɔ fitini kan, o kana ben mɔgɔba kan, nka o ye ben Izirayɛli masacɛ dɔrɔn le kan.
31 Enquanto isso, o rei da Síria tinha dado as seguintes ordens aos 32 comandantes dos carros de guerra: “Ataquem somente o rei de Israel. Não lutem contra ninguém mais!”.
32 Sowotoro kuntigiw nana Yosafati ye minkɛ, o ko: «Sigiya t’a ra, Izirayɛli masacɛ lo.» O tagara a kɔ ko o bɛ taga ben a kan. Nka Yosafati kulera ka mɔgɔw wele.
32 Quando os comandantes dos carros de guerra sírios viram Josafá em seus trajes reais, foram atrás dele. “É o rei de Israel!”, disseram. Contudo, quando Josafá gritou,
33 Sowotoro kuntigiw k’a ye ko Izirayɛli masacɛ tɛ minkɛ, o bɔra a kɔ.
33 os comandantes dos carros perceberam que não era o rei de Israel e pararam de persegui-lo.
34 Dɔ nana biɲɛ dɔ bon a yɛrɛ kun fɛ ni a ta kalan ye; o biɲɛ tagara bɛn Izirayɛli masacɛ ma, k’a sɔgɔ a ta nɛgɛderege fan fla tuguda ra. Masacɛ k’a fɔ a ta sowotoro boribaga ye ko: «Ne mandimina; sow ɲa yɛlɛma, i ye bɔ ni ne ye kɛrɛkɛyɔrɔ ra.»
34 Então um soldado sírio disparou uma flecha ao acaso e acertou o rei de Israel entre as juntas de sua armadura. “Dê a volta e tire-me daqui!”, exclamou Acabe para o condutor de seu carro. “Estou gravemente ferido!”
35 O lon na, kɔni, kɛrɛ gbanna kosɛbɛ. O ka Izirayɛli masacɛ mina k’a lɔ a ta sowotoro kɔnɔ, k’a ɲasin Sirikaw ma. Nka wulada fɛ a sara. A tun mandimina yɔrɔ min na, jori tun bɔra yi ka bɔn a ta sowotoro kɔnɔ.
35 A batalha, cada vez mais violenta, prosseguiu durante todo o dia, e o rei permaneceu em pé, apoiado em seu carro, de frente para os sírios. O sangue de seu ferimento escorria para o piso do carro e, ao entardecer, ele morreu.
36 Terebenda wagati ra, pɛrɛnkan dɔ bɔra kɛrɛkɛfogo ra ko: «Bɛɛ ye taga a ta dugu ra, bɛɛ ye taga a ta jamana ra.»
36 Quando o sol se punha, um clamor se espalhou entre seus soldados: “Estamos perdidos! Voltem para suas casas!”.
37 Izirayɛli masacɛ sara o cogo le ra. O k’a ta ka taga ni a ye Samari, ka taga a su don yi.
37 Assim, o rei morreu, e seu corpo foi levado para Samaria e sepultado ali.
38 O nana taga a ta sowotoro ko Samari kɔ dɔ ra minkɛ, wuruw tagara kɛ a jori nɛmu ye; jatɔmusow fana tun bɛ kora o ji ra; o kow kɛra ka kaɲa ni Matigi Ala ta kuma le ye.
38 Seu carro de guerra foi lavado junto ao tanque de Samaria, e os cães vieram e lamberam seu sangue no lugar onde as prostitutas se banhavam, exatamente como o S enhor havia prometido.
39 Akabu ta kɛwale tɔw bɛɛ, a ka ko minw bɛɛ kɛ, a ka bon min lɔ ni samaɲin ye, ani a ka dugu minw bɛɛ lɔ, o kow bɛɛ sɛbɛra Izirayɛli masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.
39 Os demais acontecimentos do reinado de Acabe, e tudo que ele fez, incluindo o palácio de marfim e as cidades que construiu, estão escritos no Livro da História dos Reis de Israel .
40 O kɔ, Akabu sara, ka taga fara a bɛmaw kan. A dencɛ Ahaziya sigira masaya ra a nɔ ra.
40 Acabe morreu e se reuniu a seus antepassados, e seu filho Acazias foi seu sucessor.
41 Asa dencɛ Yosafati sigira masaya ra Zuda mara kunna, Izirayɛli masacɛ Akabu ta masaya san naaninan le ra.
41 Josafá, filho de Asa, começou a reinar em Judá no quarto ano do reinado de Acabe, rei de Israel.
42 Yosafati sigira masaya ra k’a si to san bisaba ni looru; a ka san mugan ni looru le kɛ masaya ra; a siginin tun bɛ Zeruzalɛmu. A bamuso tɔgɔ tun ye ko Azuba; Sili denmuso le tun ye ale ye.
42 Josafá tinha 35 anos quando começou a reinar e reinou em Jerusalém por 25 anos. Sua mãe se chamava Azuba e era filha de Sili.
43 A k’a facɛ Asa ta sira le ta fɛn bɛɛ ra; a ma jɛngɛ ka bɔ o sira kan. Ko minw terennin bɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ, a ka o le kɛ.
43 Josafá foi um bom rei, que seguiu o exemplo de seu pai, Asa, e fez o que era certo aos olhos do S enhor . Contudo, não removeu todos os santuários idólatras, e o povo continuou a oferecer sacrifícios e queimar incenso neles.
44 O bɛɛ n’a ta, sɔnnikɛyɔrɔ minw tun bɛ kongoriw kan, olugu tora yi. Mɔgɔw belen tun bɛ sarakaw fagara, ka wusunan sarakaw bɔ o sɔnnikɛyɔrɔw ra, kongoriw kunna.
44 Josafá manteve paz com o rei de Israel.
45 Hɛra tun bɛ Yosafati ni Izirayɛli masacɛ cɛ.
45 Os demais acontecimentos do reinado de Josafá, a extensão de seu poder e suas guerras estão registrados no Livro da História dos Reis de Judá .
46 Ayiwa, Yosafati ta kɛwale tɔw, ani a ka cɛfariya min kɛ kɛrɛ ra, o kow bɛɛ sɛbɛra Zuda masacɛw ta kibaroyaw kitabu kɔnɔ.
46 Ele expulsou da terra os prostitutos cultuais dos santuários idólatras que restaram do tempo de seu pai, Asa.
47 Mɔgɔ minw tun bɛ jatɔya kɛ josɔnyɔrɔw ra, olugu tɔ min tun tora kabini a facɛ Asa ta wagati ra, a ka olugu tɔ bɛɛ labɔ jamana kɔnɔ.
47 (Naquela época, não havia rei em Edom, mas apenas um governador.)
48 Masacɛ tun tɛ Edɔmu jamana kunna. Masacɛ Yosafati tun k’a ta jamana ɲamɔgɔ dɔ le sigi o jamana kunna.
48 Josafá construiu uma frota de navios mercantes para buscar ouro em Ofir. As embarcações, porém, nunca chegaram a navegar, pois naufragaram no porto de Eziom-Geber.
49 Yosafati tun ka jirakurunba dɔw lalaga, janko olugu ye taga sanin ɲini Ofiri mara ra. Nka o tagama ma bɔ, sabu o kurunw tagara cɛn Esiyɔn Gebɛri dugu yɔrɔ ra.
49 Certa vez, Acazias, filho de Acabe, propôs a Josafá: “Deixe que meus homens naveguem com os seus”, mas Josafá não aceitou a proposta.
50 O wagati ra, Akabu dencɛ Ahaziya k’a fɔ Yosafati ye ko: «A to ne ta baaradenw ni i ta baaradenw ye jɛn ka kurun baara kɛ ɲɔgɔn fɛ.» Nka Yosafati ma sɔn.
50 Quando Josafá morreu, foi sepultado com seus antepassados na Cidade de Davi. Seu filho Jeorão foi seu sucessor.
51 O bɛɛ kɔ, Yosafati sara, ka taga fara a bɛmaw kan. O k’a su don a bɛmacɛw suw kɛrɛ fɛ, a facɛ Dawuda ta masabonba kɔnɔ. A dencɛ Yoramu sigira masaya ra a nɔ ra.
51 Acazias, filho de Acabe, começou a reinar em Israel no décimo sétimo ano do reinado de Josafá em Judá. Reinou em Samaria por dois anos.
52 Akabu dencɛ Ahaziya sigira masaya ra Izirayɛli mara kunna Samari, Zuda masacɛ Yosafati ta masaya san tan ni wolonflanan na. A ka san fla le kɛ masaya ra Izirayɛli mara kunna.
52 Contudo, fez o que era mau aos olhos do S enhor , pois seguiu o exemplo de seu pai e sua mãe e o exemplo de Jeroboão, filho de Nebate, que levou Israel a pecar.
53 A ka kojugu kɛ Matigi Ala ɲa kɔrɔ. A k’a facɛ ni a bamuso ta sira le tagama, ani Nebati dencɛ Yerobohamu ta sira, ale min tun ka Izirayɛlimɔgɔw bla jurumun na.
53 Serviu a Baal e o adorou, provocando a ira do S enhor , Deus de Israel, como seu pai havia feito.
54 Jo min ye Baali* ye, a tun bɛ a kinbiri gban o kɔrɔ, k’a sɔn. A ka Matigi Ala, Izirayɛli ta Ala jusu wuri, k’a kɛ i n’a fɔ a facɛ tun k’a kɛ cogo min na.
54 — ausente —
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 22, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.