1 Reis 20
Biblu Ala ta Kuma (DYU) vs ARIB
1 Siri masacɛ Bɛni Hadadi k’a ta kɛrɛkɛjama bɛɛ lajɛn. Masacɛ bisaba ni fla wɛrɛ tun farara a kan, ani o ta sow ni o ta sowotorow. A tagara Samari dugu lamini, ko a bɛ ben dugu kan.
1 Ora, Ben-Hadade, rei da Síria, ajuntou todo o seu exército; e havia com ele trinta e dois reis, e cavalos e carros. Então subiu, cercou a Samária, e pelejou contra ela.
2 A nana ciradenw ci ka taga dugu kɔnɔ, Izirayɛli masacɛ Akabu fɛ,
2 E enviou à cidade mensageiros a Acabe, rei de Israel, a dizer-lhe: Assim diz: Ben-Hadade:
3 ko o ye taga a fɔ masacɛ ye, ko Bɛni Hadadi ko: «I ta wari ni i ta sanin bɛɛ ye ne ta le ye; i ta musow ni i ta denw bɛɛ ra ɲumanmanw fana ye ne ta le ye.»
3 A tua prata e o teu ouro são meus; e também, das tuas mulheres e dos teus filhos, os melhores são meus.
4 Izirayɛli masacɛ k’a jaabi ko: «Ne matigicɛ masacɛ, i ka min fɔ, o lo; ne ni ne borofɛn bɛɛ ye i ta le ye.»
4 Ao que respondeu o rei de Israel, dizendo: Conforme a tua palavra, ó rei meu senhor, sou teu, com tudo quanto tenho.
5 Bɛni Hadadi k’a ta ciradenw ci tuun, ka taga a fɔ Akabu ye ko Bɛni Hadadi ko: «Ne ka cira bla k’a fɔ i ye ka ban ko i ye i ta wari ni i ta sanin ni i ta musow ni i ta denw di ne ma.
5 Tornaram a vir os mensageiros, e disseram: Assim fala Ben-Hadade, dizendo: Enviei-te, na verdade, mensageiros que dissessem: Tu me hás de entregar a tua prata e o teu ouro, as tuas mulheres e os teus filhos;
6 Nka sini, nin wagati ɲɔgɔn na, ne bɛna ne ta jamana ɲamɔgɔw ci ka taga i fɛ yi; o bɛna taga i ta so yɔrɔw bɛɛ flɛ, ani i ta jamana ɲamɔgɔw ta sow bɛɛ; fɛn o fɛn ye fɛn nafaman ye aw fɛ, o bɛna o bɛɛ ta ka na ni a ye.»
6 todavia amanhã a estas horas te enviarei os meus servos, os quais esquadrinharão a tua casa, e as casas dos teus servos; e há de ser que tudo o que de precioso tiveres, eles tomarão consigo e o levarão.
7 Izirayɛli masacɛ k’a ta jamana cɛkɔrɔbaw bɛɛ wele k’a fɔ o ye ko: «Aw yɛrɛ ɲa b’a ra ko nin cɛ kɔni bɛ kojugu le ɲinina an fɛ; sabu a tun ka cira bla ko ne ye ne ta musow ni ne ta denw ni ne ta wari ni ne ta sanin di ale ma. Ne ma ban o ma.»
7 Então o rei de Israel chamou todos os anciãos da terra, e disse: Notai agora, e vede como esse homem procura o mal; pois mandou pedir-me as minhas mulheres, os meus filhos, a minha prata e o meu ouro, e não os neguei.
8 Cɛkɔrɔbaw ni mɔgɔ tɔw bɛɛ ka masacɛ jaabi ko: «I kana a lamɛn; i kana sɔn o kuma ma.»
8 Responderam-lhe todos os anciãos e todo o povo: Não lhe dês ouvidos, nem consintas.
9 Akabu k’a fɔ Bɛni Hadadi ta ciradenw ye ko: «Aw ye taga a fɔ ne matigicɛ masacɛ ye ko a tuun k’a ta ciradenw bla ka na min fɔ ne ye a siɲaga fɔlɔ ra, ko ne bɛ sɔn o bɛɛ ma; ko nka a ka min fɔ sisan kɔni, ne tɛna se ka sɔn o ma.» Ciradenw tagara o kuma fɔ Bɛni Hadadi ye.
9 Pelo que disse aos mensageiros de Ben-Hadade: Dizei ao rei, meu senhor: Tudo o que a princípio mandaste pedir a teu servo, farei; porém isto não posso fazer. Voltaram os mensageiros, e lhe levaram a resposta.
10 Bɛni Hadadi ka cira dɔ wɛrɛ ci ka taga a fɔ Akabu ye ko: «Kɛrɛkɛden minw bɛɛ bɛ ne kɔ, ni Samari dugu cinin buguri sera ka olugu bɛɛ borotɛgɛ fa kɔni, o tuma ne ta batofɛnw ye tɔɔrɔ suguya bɛɛ la ne kan.»
10 Tornou Ben-Hadade a enviar-lhe mensageiros, e disse: Assim me façam os deuses, e outro tanto, se o pó de Samária bastar para encher as mãos de todo o povo que me segue.
11 Izirayɛli masacɛ fana ka Bɛni Hadadi jaabi ko: «Aw ye taga a fɔ Bɛni Hadadi ye ko: ‹Mɔgɔ min bɛ kɛrɛkɛminan donna a yɛrɛ ra, o man kan waso fɔlɔ; min bɛ a bɔra k’a bla, o le bɛ se ka waso.› »
11 O rei de Israel, porém, respondeu: Dizei-lhe: Não se gabe quem se cinge das armas como aquele que as depõe.
12 Wagati min o kuma sera Bɛni Hadadi ma, o y’a sɔrɔ ale ni a ta masacɛ ɲɔgɔnw tun bɛ dɔrɔ minna o ta fanibonw kɔnɔ. A k’a fɔ a ta kɛrɛkɛcɛw ye ko: «Aw ye wuri!» O wurira ka lɔ ka o ɲa sin Samari dugu ma.
12 E sucedeu que, ouvindo ele esta palavra, estando a beber com os reis nas tendas, disse aos seus servos: Ponde-vos em ordem. E eles se puseram em ordem contra a cidade.
13 O wagati ra, Ala ta cira dɔ nana Izirayɛli masacɛ Akabu fɛ, ka na a fɔ a ye ko: «Matigi Ala ko: ‹I ka nin kɛrɛkɛjamaba min ye tan, ne bɛna o bɛɛ don i boro bi; ni o kɛra, i bɛna a lɔn ko ne le ye Matigi Ala ye.› »
13 E eis que um profeta, chegando-se a Acabe, rei de Israel, lhe disse: Assim diz o Senhor: Viste toda esta grande multidão eis que hoje te entregarei nas mãos, e saberás que eu sou o Senhor.
14 Akabu ko: «O bɛna kɛ jɔntigi le sababu ra sa?» Cira ko: «Matigi Ala ko: ‹O bɛna kɛ jamana kuntigiw ta baaraden kanbelenw le sababu ra.› » Akabu ko: «Jɔn le bɛna kɔn ka kɛrɛ damina?» Cira ko: «Ele lo!»
14 Perguntou Acabe: Por quem? Respondeu ele: Assim diz o Senhor: Pelos moços dos chefes das províncias. Ainda perguntou Acabe: Quem começará a peleja? Respondeu ele: Tu.
15 Akabu ka jamana kuntigiw ta baaraden kanbelenw bɛɛ jate; o kɛra cɛ kɛmɛ fla ni cɛ bisaba ni fla (232). O kɔ, a ka Izirayɛli ta kɛrɛkɛcɛw bɛɛ jate; olugu kɛra cɛ waga wolonfla (7 000).
15 Então contou os moços dos chefes das províncias, e eram duzentos e trinta e dois; e depois deles contou todo o povo, a saber, todos os filhos de Israel, e eram sete mil.
16 O bɔra ka taga kɛrɛ ra teregban fɛ. O y’a sɔrɔ Bɛni Hadadi ni a ta masacɛ bisaba ni fla tun bɛ o ta fanibonw kɔnɔ, o bɛ dɔrɔ minna fɔ ka ɲanamini.
16 Saíram, pois, ao meio-dia. Ben-Hadade, porém, estava bebendo e se embriagando nas tendas, com os reis, os trinta e dois reis que o ajudavam.
17 Izirayɛli kuntigiw ta baaraden kanbelenw le kɔnna ka bɔ. Bɛni Hadadi ka mɔgɔ dɔw ci ka taga a flɛ min bɛ yi. Olugu sekɔra ka na a fɔ a ye ko: «Mɔgɔ dɔw bɛ bɔra Samari dugu kɔnɔ ka na.»
17 E os moços dos chefes das províncias saíram primeiro; e Ben-Hadade enviou espias, que lhe deram aviso, dizendo: Saíram de Samária uns homens.
18 Bɛni Hadadi ko: «Ni o bɛ hɛra le ɲinina o, aw ye o ɲanaman mina ka na ni o ye; ni o fana bɛ nana kɛrɛ le ra o, aw ye o ɲanaman mina ka na ni o ye.»
18 Ao que ele disse: Quer venham eles tratar de paz, quer venham à peleja, tomai-os vivos.
19 Jamana kuntigiw ta baaraden kanbelenw bɔra dugu kɔnɔ; Izirayɛli ta kɛrɛkɛjama gbanna o kɔ.
19 Saíram, pois, da cidade os moços dos chefes das províncias, e o exército que os seguia.
20 O bɛɛ kelen kelen benna Sirikacɛ kelen kelen kan ka o faga. A kɛra ten minkɛ, Sirikaw borira; Izirayɛlimɔgɔw ka kɛ o gbɛn ye. Siri masacɛ Bɛni Hadadi yɛlɛnna so dɔ kan ka bori ni sotigi dɔw ye ka bɔsi.
20 E eles mataram cada um o seu adversário. Então os sírios fugiram, e Israel os perseguiu; mas Ben-Hadade, rei da Síria, escapou a cavalo, com alguns cavaleiros.
21 Izirayɛli masacɛ ka Sirikaw kɛrɛ; a ka o ta sow faga, ka sowotorow cɛn, ka cɛnriba lase Sirikaw ma.
21 E saindo o rei de Israel, destruiu os cavalos e os carros, e infligiu aos sírios grande derrota.
22 Ala ta cira nana Izirayɛli masacɛ fɛ tuun, ka na a fɔ a ye ko: «Baraka don i yɛrɛ ra, ka i ja gbɛlɛya, k’a flɛ i ka kan ka min kɛ; sabu san wɛrɛ ɲɔgɔntumasi, Siri masacɛ bɛna na i kɛrɛ tuun.»
22 Então o profeta chegou-se ao rei de Israel e lhe disse: Vai, fortalece-te; atenta bem para o que hás de fazer; porque decorrido um ano, o rei da Síria subirá contra ti.
23 O wagati ra, Siri masacɛ ta jamana ɲamɔgɔw k’a fɔ a ye ko: «Izirayɛlimɔgɔw ta alaw bɛ kuruyɔrɔw le ra; o le kosɔn o sera an na. An ye taga o kɛrɛ kɛnɛgbɛ ra; sigiya t’a ra, an bɛna se o ra.»
23 Os servos do rei da Síria lhe disseram: Seus deuses são deuses dos montes, por isso eles foram mais fortes do que nós; mas pelejemos com eles na planície, e por certo prevaleceremos contra eles.
24 O k’a fɔ o ta masacɛ ye tuun ko: «I ka kan ka min kɛ, o ye nin ye: I ka kan ka masacɛw bɛɛ bɔ kuntigiya ra, ka kuntigi wɛrɛw bla o nɔ ra.
24 Faze, pois, isto: tira os reis, cada um do seu lugar, e substitui-os por capitães;
25 I ta kɛrɛkɛjama min halakira, i ka kan ka o kɛrɛkɛjama ɲɔgɔn hakɛya le labɛn, so hakɛya min fagara, ka o ɲɔgɔn ɲini, sowotoro hakɛya min fana cɛnna, ka o ɲɔgɔn ɲini. O kɔ, an bɛ taga Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ kɛnɛgbɛ ra. Ni o kɛra, sigiya t’a ra, an bɛna se o ra.» Masacɛ sɔnna o ta ma. O ka min fɔ, a k’a kɛ ten.
25 arregimenta outro exército, igual ao exército que perdeste, cavalo por cavalo, e carro por carro; pelejemos com eles na planície, e por certo prevaleceremos contra eles. Ele deu ouvidos ao que disseram, e assim fez.
26 O sanyɛlɛma ra, o wagati kelen na, Bɛni Hadadi ka Sirikaw jate tuun; o kɔ, o tagara Afɛki dugu fan na, ko a bɛ taga Izirayɛlimɔgɔw kɛrɛ.
26 Passado um ano, Ben-Hadade arregimentou os sírios, e subiu a Afeque, para pelejar contra Israel.
27 Akabu fana ka Izirayɛlimɔgɔw jate, ka domunifɛnw di o ma. O kɔ, o tagara Sirikaw kunbɛn. Izirayɛlimɔgɔw tagara lɔ o ɲa fɛ. Izirayɛlimɔgɔw tun bɛ fitini, i ko bakuru fitini fla, k’a sɔrɔ Sirikaw tun ka jamana yɔrɔ bɛɛ fa.
27 Também os filhos de Israel foram arregimentados e, providos de víveres, marcharam contra eles. E os filhos de Israel acamparam-se defronte deles, como dois pequenos rebanhos de cabras; mas os sírios enchiam a terra.
28 Ala ta cira nana Izirayɛli masacɛ fɛ tuun, ka na a fɔ a ye ko: «Matigi Ala ko: ‹Sirikaw k’a fɔ minkɛ ko Matigi Ala bɛ kuruyɔrɔw le ra, ko a tɛ kɛnɛgbɛ ra, o kosɔn ne bɛna nin kɛrɛkɛjamaba bɛɛ don i boro; ni o kɛra, aw bɛna a lɔn ko ne le ye Matigi Ala ye.› »
28 Nisso chegou o homem de Deus, e disse ao rei de Israel: Assim diz o Senhor: Porquanto os sírios disseram: O Senhor é Deus dos montes, e não Deus dos vales, entregarei nas tuas mãos toda esta grande multidão, e saberás que eu sou o Senhor.
29 Kɛrɛkɛjama fla tagara lɔ ka o ɲa sin ɲɔgɔn ma fɔ tere wolonfla. A tere wolonflanan, o ka kɛrɛ damina. Izirayɛlimɔgɔw ka Sirika sennaman cɛ waga kɛmɛ (100 000) faga o tere kelen na.
29 Assim, pois, estiveram acampados sete dias, uns defronte dos outros. Ao sétimo dia a peleja começou, e num só dia os filhos de Israel mataram dos sírios cem mil homens da infantaria.
30 Tɔw borira ka taga Afɛki dugu kɔnɔ. Nka dugu laminikogo benna Sirika cɛ waga mugan ni wolonfla (27 000) kan o yɔrɔ ra, ka olugu faga.
30 E os restantes fugiram para Afeque, e entraram na cidade; e caiu o muro sobre vinte e sete mil homens que restavam. Ben-Hadade, porém, fugiu, e veio à cidade, onde se meteu numa câmara interior.
31 A ta jamana ɲamɔgɔw k’a fɔ a ye ko: «A flɛ, an k’a mɛn ko Izirayɛli masacɛw ye mɔgɔɲumanw le ye. A to an ye bɔrɔw don an yɛrɛ ra, ka juruw melege an kun na, ka bɔ ka taga kuma Izirayɛli masacɛ fɛ. A bɛ se ka kɛ ko a bɛna sɔn ka i to yi.»
31 Disseram-lhe os seus servos: Eis que temos ouvido dizer que os reis da casa de Israel são reis clementes; ponhamos, pois, sacos aos lombos, e cordas aos pescoços, e saiamos ao rei de Israel; pode ser que ele te poupe a vida.
32 O ka bɔrɔw don o yɛrɛ ra, ka juruw melege o kun na, ka taga Izirayɛli masacɛ fɛ, ka taga a fɔ a ye ko: «I ta jɔncɛ Bɛni Hadadi ko i ye sabari ka ale to yi.» Akabu ko: «A ma sa wa? Ayiwa, ne balemacɛ lo.»
32 Então cingiram sacos aos lombos e cordas aos pescoços e, indo ter com o rei de Israel, disseram-lhe: Diz o teu servo Ben-Hadade: Deixa-me viver, rogo-te. Ao que disse Acabe: Pois ainda vive? É meu irmão.
33 O mɔgɔw ka o kuma ye kumadiman ye; Akabu ka min fɔ, o lara o ra. O ko: «Can lo, Bɛni Hadadi ye i balemacɛ le ye.» Akabu ko: «Aw ye taga a yɔrɔɲini ka na ni a ye yan!» Bɛni Hadadi bɔra a dogoyɔrɔ ra, ka na Akabu fɛ. Akabu k’a don a ta sowotoro kɔnɔ.
33 Aqueles homens, tomando isto por bom presságio, apressaram-se em apanhar a sua palavra, e disseram: Ben-Hadade é teu irmão! Respondeu-lhes ele: Ide, trazei-me. Veio, pois, Ben-Hadade à presença de Acabe; e este o fez subir ao carro.
34 Bɛni Hadadi k’a fɔ Akabu ye ko: «Ne facɛ tun ka dugu minw mina i facɛ ra, ne bɛna o bɛɛ sekɔ i ma. I bɛ se ka fiyeerekɛyɔrɔ dɔw lɔ Damasi dugu kɔnɔ fana, i n’a fɔ ne facɛ tun ka dɔw lɔ Samari dugu kɔnɔ cogo min na.»
34 Então lhe disse Ben-Hadade: Eu te restituirei as cidades que meu pai tomou a teu pai; e farás para ti praças em Damasco, como meu pai as fez em Samária. E eu, respondeu Acabe, com esta aliança te deixarei ir. E fez com ele aliança e o deixou ir.
35 Lon dɔ, ciraw ta jɛnkuru karamɔgɔden dɔ k’a fɔ a karamɔgɔdenɲɔgɔn dɔ ye ko: «Matigi Ala ko i ye ne sɔgɔ ni kɛrɛkɛmuru ye!» Nka a tɔɲɔgɔncɛ ma sɔn.
35 Ora, certo homem dentre os filhos dos profetas disse ao seu companheiro, pela palavra do Senhor: Fere-me, peço-te. Mas o homem recusou feri-lo.
36 A ko a tɔɲɔgɔncɛ ma ko: «I n’a fɔ i banna Matigi Ala ta kuma ma, ni i nana bɔ ne kɔrɔ yan, ka taga dɔrɔn, jara dɔ bɛna taga ben i kan ka i faga.» A tɔɲɔgɔncɛ nana bɔ a kɔrɔ ka taga minkɛ dɔrɔn, jara dɔ tagara bɛn ni a ye, k’a faga.
36 Pelo que ele lhe disse: Porquanto não obedeceste à voz do Senhor, eis que, em te apartando de mim, um leão te matará. E logo que se apartou dele um leão o encontrou e o matou.
37 O cira karamɔgɔden tagara a tɔɲɔgɔn dɔ wɛrɛ fɛ, ka taga a fɔ o ye ko: «Sabari, i ye ne sɔgɔ ni kɛrɛkɛmuru ye.» O cɛ k’a sɔgɔ ni kɛrɛkɛmuru ye fɔ k’a mandimi.
37 Depois o profeta encontrou outro homem, e disse-lhe: Fere-me, peço-te. E aquele homem deu nele e o feriu.
38 Cira karamɔgɔden ka fani dɔ melege a ɲa ra, k’a yɛrɛ kɛ i ko mɔgɔ suguya wɛrɛ, ka bɔ ka taga lɔ masacɛ Akabu ɲa sirada ra, k’a tɛmɛtɔ makɔnɔ.
38 Então foi o profeta, pôs-se a esperar e rei no caminho, e disfarçou-se, cobrindo os olhos com o seu turbante.
39 Masacɛ nana kɛ tɛmɛ ye minkɛ, cira k’a kan kɔrɔta k’a wele, k’a fɔ a ye ko: «I ta jɔncɛ tun bɛ kɛrɛkɛyɔrɔ le ra. Ka an to kɛrɛ ra, cɛ dɔ bɔra kɛrɛkɛdenw cɛ ra, ka na ni mɔgɔ minanin dɔ ye ne fɛ, k’a fɔ ne ye ko: ‹Nin cɛ kɔrɔsi; ni i k’a to a bɔsira, ele le bɛna faga a nɔ ra, walama i bɛna warigbɛ waga saba di.›
39 E passando o rei, clamou ele ao rei, dizendo: Teu servo estava no meio da peleja; e eis que um homem, voltando-se, me trouxe um outro, e disse: Guarda-me este homem; se ele de qualquer maneira vier a faltar, a tua vida responderá pela vida dele, ou então pagarás um talento de prata.
40 Nka ka ne to munumunu na yɔrɔw ɲa fɛ, cɛ tununa.» Masacɛ k’a jaabi ko: «Ele yɛrɛ ka i ta kiti tigɛ ka ban kɛ.»
40 E estando o teu servo ocupado de uma e de outra parte, eis que o homem desapareceu. Ao que lhe respondeu o rei de Israel: Esta é a tua sentença; tu mesmo a pronunciaste.
41 Nka o yɔrɔnin bɛɛ, cira ka fani bɔ a ɲada ra. Masacɛ sinna k’a lɔn ko cira karamɔgɔden dɔ lo.
41 Então ele se apressou, e tirou o turbante de sobre os seus olhos; e o rei de Israel o reconheceu, que era um dos profetas.
42 A k’a fɔ masacɛ ye ko: «Matigi Ala ko: ‹Ne tun ka mɔgɔ min haramuya, ko a ka kan ka halaki, ele ka o bla ka taga. Ayiwa, sisan ele le bɛna faga ale nɔ ra, ka i ta jamana mɔgɔw faga ale ta jamana mɔgɔw nɔ ra.› »
42 E disse ele ao rei: Assim diz o Senhor: Porquanto deixaste escapar da mão o homem que eu havia posto para destruição, a tua vida responderá pela sua vida, e o teu povo pelo seu povo.
43 Masacɛ ka o kuma mɛn minkɛ, a jusu kasininba ni a ɲanasisininba tagara a ta so, Samari.
43 E o rei de Israel seguiu para sua casa, desgostoso e indignado, e veio a Samária.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar 1 Reis 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.