Atos 20
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs ARIB
1 Ga dhäŋur beŋurnydja ŋunhi mariny bilin nhakun gulyurra, bala ŋayi Bolyuny ḻuŋ'maraŋala marrtjin ŋunhi Garraywalaŋumirrinhany yolŋuny walalany, bala waŋanany ŋayi gan ŋunhi walalany dhärukthuny manymakthun ŋayaŋu-rur'maraŋala walalany. Ga dhäŋur beŋuryiny ŋayi ganarrthaŋala ŋunhiyiny wäŋa, bala marrtjinan Matjataniyalila.
1 Depois que cessou o alvoroço, Paulo mandou chamar os discípulos e, tendo-os exortado, despediu-se e partiu para a Macedônia.
2 Bala marrtjinany ŋayi gan ŋunhi ŋuliwitjarryin, yurr ḻiw'maraŋala wäŋakurra ga wäŋakurra, lakaraŋalnydja ŋayi marrtjin yolŋu'-yulŋuwnha dhäwun', nhakun ŋayi gan ganydjarrmirriyaŋalnha dharrwanhan dhikan yolŋunhany walalany ŋuriŋiyiny dhäwuny.
2 E, havendo andado por aquelas regiões, exortando os discípulos com muitas palavras, veio à Grécia.
3 ga ŋunhiliyiny ŋayi nhinan ḻurrkun' ŋaḻindi. Ga beŋuryiny yanbi ŋayi balaŋ marrtjinya balan Djiriyalila* makarrlil wäŋalil, marthaŋayyun buḏapthuna, ga yan ŋayi ŋäkul yolŋu'-yulŋuny ŋunhi walal gan Djuw malany yolŋu walal ŋayan'mirra nhinan nhanŋuny Bolwuny ŋayathanharawnha. Bala ŋayi roŋiyinan marrtjin, yurr wiripuŋuwurra gali'kurrnydja, ŋuliwitjarryi bili yan Matjataniyakurryi wäŋakurrnydja.
3 Depois de passar ali três meses, visto terem os judeus armado uma cilada contra ele quando ia embarcar para a Síria, determinou voltar pela Macedônia.
4 Ga ŋunhi wiripuwurrnydja yolŋu walal malthurryi gan nhanŋu Bolwu, dhuwalawurrnydja yäku gam', Djopata,* ŋunhi ŋayi gäthu'mirriŋu Berraw,* ŋunhaŋuwuy wäŋapuy Beriyapuy,* ga wiripuny Yaritakatj* ga Djikunda,* dhuwaliyi yolŋu maṉḏa märrmany' ŋunhaŋuwuy wäŋapuy Dhatjalunikapuy,* ga Gäyatj,* wäŋa-Dopipuy,* ga Ditjikatj* ga Dopamatjtja,* dhuwaliyi maṉḏa märrmany' ŋunhaŋuwuy wäŋapuy makarrpuy Yaytjapuy,* ga wiripu Dimithi.
4 Acompanhou-o Sópater de Beréia, filho de Pirro; bem como dos de Tessalônica, Aristarco e Segundo; Gaio de Derbe e Timóteo; e dos da Ásia, Tíquico e Trófimo.
5 Dhuwalawurryi yolŋu walal gan ŋunhi ŋurruŋuny marrtjin, ga galkurrnydja walal gan ŋunhala Durawatjnha wäŋaŋur yäkuŋur.
5 Estes porém, foram adiante e nos esperavam em Trôade.
6 Ga ŋanapurrnydja gan nhinan ŋunhal banydji yan Bilipay wäŋaŋur ḻurrkun' walu, ga dhäŋur beŋuryiny ŋunhi ŋanapurr dhawar'maraŋalnydja buŋgulnydja yäku “Ḏambamiriw Ŋatha”, ga beŋuryiny dhurrwaraŋur napurr marrtjin balayin Durawatjlila wäŋalil, bala ŋanapurr ŋunhiliyiny nhinan Durawatjtja wäŋaŋur märr-gurririn walalaŋgalnydja.
6 E nós, depois dos dias dos pães ázimos, navegamos de Filipos, e em cinco dias fomos ter com eles em Trôade, onde nos detivemos sete dias.
7 Yo, ga balanyamirriyyiny Djatatiny munhawu, ŋanapurrnydja ḻuŋ'maranhaminan marrtjin märr ŋanapurr dhu dämban bakmaram bala guyaŋan ŋanyanhan Djesunhan ŋunhi ŋayi burakin. Yurr nhinanany napurr gan ŋunhi buṉbuŋurnydja mirithirr garrwar, ga ŋunhiliyin Bolyu gan waŋan yolŋu'-yulŋunhany. Yurr wiyinnha ŋayi gan ŋunhi dhäwuny' lakaraŋal, yan bili ga djeḏathin ŋunhi wäŋa, bili ŋanapurruŋguny ŋunhi goḏarrny'tja wiripuŋuynydja waluy marrtjinyarawnha.
7 No primeiro dia da semana, tendo-nos reunido a fim de partir o pão, Paulo, que havia de sair no dia seguinte, falava com eles, e prolongou o seu discurso até a meia-noite.
8 — ausente —
8 Ora, havia muitas luzes no cenáculo onde estávamos reunidos.
9 — ausente —
9 E certo jovem, por nome Êutico, que estava sentado na janela, tomado de um sono profundo enquanto Paulo prolongava ainda mais o seu sermão, vencido pelo sono caiu do terceiro andar abaixo, e foi levantado morto.
10 Ga ŋunhi ŋayiny Bolnydja yarrupthurr dhuḏikurrnydja, dharrnha ŋayi ŋanya nhäŋal, bala yan ŋayi dhunupan nyilŋ'thurra nhanukal ŋurikalyi, bala ŋayi yan ŋanya dhangi'yurra ŋunhiyi ḏirramunhany, ga waŋanan ŋayi Bolnydja bitjarrnha, “Yaka walal warwuyurrnydja ga ŋäthinyamirrnydja. Walŋa yan ŋayi dhuwal,” bitjarr. Ga yuwalk ŋayi ŋunhi walŋany, ŋunhi ŋayi galkirrin rakunyguny.
10 Tendo Paulo descido, debruçou-se sobre ele e, abraçando-o, disse: Não vos perturbeis, pois a sua alma está nele.
11 Ga dhäŋur beŋuryiny bala ŋanapurr buluyi nhakun roŋi'-ruŋiyindhi balayi ŋunhiwiliyi bili yan garrwarlil bala'lil, bala napurr bakmaraŋala ŋunhiyin ŋathan, bala yan ḻukanan, guyaŋanan manapar Garraynhan Djesunhan. Bala ŋayi ŋunhi Bolyuny gan lakaraŋalnydja bitjarrnha bili, yan bili ga walu walman. Ga dhäŋur walu-dhawaṯthunaŋurnydja, bala yan ŋayi ganarrthaŋala ŋanapurrunhany.
11 Então subiu, e tendo partido o pão e comido, ainda lhes falou largamente até o romper do dia; e assim partiu.
12 Ga walalnydja ŋuriŋiwurruyyi yolŋuy walal märraŋal garr'yurra ŋunhiyiny ḏirramuny galkirrinyawuynhany walŋan, bala ŋayi marrtjinany roŋiyinan balan nhanukiyingalnha ŋayi wäŋalil, ga walalnydja ŋunhi mirithinan ŋoy-ŋamathinany, ŋoy-ḻayyurra manapar nhanŋu.
12 E levaram vivo o jovem e ficaram muito consolados.
13 Ga dhäŋur beŋuryiny ŋayi Bolyu ŋanapurruny waŋanan bitjarrnha, “Walal, nhumany dhu marrtjin Watjulila wäŋalil marthaŋayyun, ga ŋarrapiny dhu dhuwal marrtji dhuwalatjanna bala ḻukuynha, ga ŋunhiliyin ŋarra nhumalaŋ dhu bunany.”
13 Nós, porém, tomando a dianteira e embarcando, navegamos para Assôs, onde devíamos receber a Paulo, porque ele, havendo de ir por terra, assim o ordenara.
14 Bala napurrnydja dhunupan marrtjinan marthaŋayyun, ga ŋunhiliyin wäŋaŋur Watjuny ŋanapurr gan galkurrnydja nhanŋu ga yan bili-i-i ga bunan ŋayi Bol. Ŋayiny Bolnydja ŋunhiliyiny wapthurr marthaŋaylilnydja, bala ŋanapurr gan marrtjinan marthaŋayyun yan bili ga Mitalinnha wäŋaŋur dhawaṯthurr.
14 E, logo que nos alcançou em Assôs, recebemo-lo a bordo e fomos a Mitilene;
15 Ga beŋuryiny ŋanapurr ŋunhi marrtjin, ga yan bili ga ŋayathaŋal napurr wäŋa yäku Giyutjnha,* yurr wiripuŋuynha waluy. Bitjarra bili napurr gan bala wäŋgaŋalnydja, ga wiripuŋuynydja waluy napurr wäŋa ŋayathaŋal yäku Djamutjnha,* ga beŋuryiny wiripuŋuynydja waluy napurr ŋayathaŋal Militan wäŋa yäku.
15 e navegando dali, chegamos no dia imediato defronte de Quios, no outro aportamos a Samos e {e tendo-nos demorado em Trogílio, chegamos,} no dia seguinte a Mileto.
16 Marrtjinany napurr gan, ga djuḻkmaraŋal Yipatjatjnha* wäŋa, bili ŋayi Bol waŋan bitjarr, “Yaka limurr dhu gulyun ŋunhal Yipatjatjtja wäŋaŋur, bili yaka limurr dhu ga dhuwal dhiyal nhina wiyin Yaytjany makarrŋur wäŋaŋur. Ŋarrany dhuwal djäl limurr dhu marrtjin balan Djurutjalamlila, märr limurr dhu buna ŋunhiliyiny wäŋaŋur waluy Bin'tikutjmirriynha.” Bitjarr ŋayi gan Bol waŋanany.
16 Porque Paulo havia determinado passar ao largo de Éfeso, para não se demorar na Ásia; pois se apressava para estar em Jerusalém no dia de Pentecostes, se lhe fosse possível.
17 Yo, bunan napurr ŋunhi Militany* wäŋaŋur, bala yan ŋayi Bolyuny dhäwu-gänhamirrinhany yolŋuny djuy'yurra balan Yipatjatjlila, ŋurikiwurruŋgun ŋunhi waṉa-nhirrpanawuywun djägamirriw yolŋuw walalaŋ ŋunhi walal gan djäga ŋunhiliyi Garraywalaŋumirriw yolŋu'-yulŋuw. Ga bitjarr ŋayi ŋunhi dhäruk-djuy'yunminany walalaŋ gam', “Go rälin walal marrtjiny dhipala wäŋalil Militalila, ga dhiyala ŋarra nhumalany dhu nhämany.”
17 De Mileto mandou a Éfeso chamar os anciãos da igreja.
18 Bala yan walal ŋunhi ŋunhiwurryiny yolŋuny walal dhunupan marrtjinan balayin, guwatjmara ŋanya. Bala ŋayi Bolnydja waŋanan walalaŋgal bitjarrnha, “Nhuma marŋgi ŋarraku ŋunhi nhaltjarr ŋarra gan nhinan nhumalaŋgal, beŋur bili ŋunhi ŋarra ŋäthil marrtjin räli Yaytjalil makarrlil wäŋalil.
18 E, tendo eles chegado, disse-lhes: Vós bem sabeis de que modo me tenho portado entre vós sempre, desde o primeiro dia em que entrei na Ásia,
19 Yo bitjana bili ŋarra ŋuli ganha ŋunhi ŋarranhawuynhany ŋarra nyilŋ'maranhaminya yan, djämany ŋarra ŋuli ganha ŋunhi Garraywuny ŋoy-milkarrimirriy. Ga bitjarryi bili ŋarra gan djämayi ŋuliwitjarrnydja ŋunhi marimirriwurrnydja romgurr, bili Djuw malany yolŋu walal gan ŋunhi ŋarrakuny ŋayan'tharranan.
19 servindo ao Senhor com toda a humildade, e com lágrimas e provações que pelas ciladas dos judeus me sobrevieram;
20 Yurr yaka ŋunhi ŋarrapiny ḏaḏawyunna beŋuryiny dhäwuŋurnydja lakaranhaŋur ŋunhiny ŋarra gan lakaraŋala yan dhawaṯmaraŋala nhumalaŋgal warrpam'thurr yan, yaka ŋarra ŋula waŋgany dhäwu djuḻuḻ'maranha nhumalaŋgal. Ga bitjarryi bili ŋarra gan ŋunhi yolŋunhany walalany guŋga'yurryi, marŋgikuŋal gan walalany ŋulawitjarr walalaŋgiyingalaŋuwurrnydja wäŋakurr malaŋuwurr, ga wiripuny ŋula bala warraŋulkurrnydja milmany yolŋu'-yulŋuwalnydja.
20 como não me esquivei de vos anunciar coisa alguma que útil seja, ensinando-vos publicamente e de casa em casa,
21 Bitjarra bili ŋarra gan ŋunhi lakaraŋalnydja ŋanyanhawuynhan yan Djesunhan bukmakkalnha yolŋuwal walalaŋgal, Djuw bäpurruwal ga ŋurikiwurruŋgal ŋunhi Djan'tayilwal yolŋuwal walalaŋgal. Waŋanany ŋarra gan ŋunhi raypirri'yurra, yan waŋgany-manapara nhakun walalany bukmakkuŋala yan, märr walal dhu bilyuna yätjkurruŋurnydja romŋur mala walalaŋgiyingal, bala yan märr-nhirrpanmirra limurruŋgalaŋuwala Garraywal Djesuwalnha.”
21 testificando, tanto a judeus como a gregos, o arrependimento para com Deus e a fé em nosso Senhor Jesus.
22 “Ga dhuwandja dhiyaŋuny bala Dhuyu-Birrimbirrnydja ga dhuwal waŋan ŋarrakal, djuy'yunna ŋarrany ga balan Djurutjalamlila, ga ŋarrapiny dhu dhuwal dhäruktja ŋanya yänan märraman. Yaka ŋarra marŋgi nhaltjan dhu ŋarraku yalala maḻŋ'thun ŋunhal Djurutjalam wäŋaŋur.
22 Agora, eis que eu, constrangido no meu espírito, vou a Jerusalém, não sabendo o que ali acontecerá,
23 Yurr bawalamirriŋurnydja wäŋaŋur ŋunhi ŋarra ŋuli ga marrtji, ŋayiny ŋuli Dhuyu-Birrimbirryuny lakaram ŋarraku, ‘Mariny nhuŋu ga dhuwal ŋorra,’ bitjan. Yo, galki mak walal dhu ŋarrany dhuwal galkanna dharruŋgulila, ga ŋayaŋu-yätjamany ŋarrany walal dhu ŋunhi mirithirra yan.
23 senão o que o Espírito Santo me testifica, de cidade em cidade, dizendo que me esperam prisões e tribulações,
24 Yurr yaka ŋarra ga dhuwal guyaŋanhamirr ŋarranhawuynhany ŋarra, nhaltjan ŋarra dhu walŋakunhamirr. Waŋganygu yan ŋarra ga dhuwal djälthirrnydja, ŋuriki ŋunhi ŋarra dhu djäma dhuwaliyi dhawar'maram yan, ŋunhi ŋayi Garrayyu Djesuy ŋarrakal gurrupar dhuwaliyi djäma ŋunhi ŋayi ŋarrany djuy'yurr dhäwuw lakaranharaw nhanukalaŋaw, ŋunhi ŋayi God-Waŋarrnydja ga märr-ŋamathirr bukmakku warray yolŋuw walalaŋ. Ga bitjanna bili ŋarra dhu ga lakaraman yan dhuwaliyiny dhäwu, yan bili ga meṉgum ŋarra dhu ŋarrakuwuy ŋarra walŋa dhiyaliyi djämaŋur.”
24 mas em nada tenho a minha vida como preciosa para mim, contando que complete a minha carreira e o ministério que recebi do Senhor Jesus, para dar testemunho do evangelho da graça de Deus.
25 “Yo, lakaraŋalnydja ŋarra marrtjin ḻiw'maraŋal yan ŋunhiyiny God-Waŋarrwuny Rom, yurr ŋarrapiny dhuwal marŋgi dhiyakiyi, ŋunhi nhumany ŋarrany dhu buluny bäyŋun nhäŋu.
25 E eis agora, sei que nenhum de vós, por entre os quais passei pregando o reino de Deus, jamais tornará a ver o meu rosto.
26 Ga dhuwanna ŋarra nhumalaŋ ga lakaraman dhiyaŋuny bala. Ŋuli nhe ŋula yol waŋgany winya'yunawuynydja, gänaŋ'thurrnydja Garraywal Djesuwal, ŋunhiyiny nhuŋuwuynha yan ŋurru, yaka ŋarraku.
26 Portanto, no dia de hoje, vos protesto que estou limpo do sangue de todos.
27 Bili ŋarrany gan lakaraŋal nhumalaŋ dhawaṯmaraŋal yan, warrpam'thurr ŋarra gan lakaraŋalnydja ŋunhi God-Waŋarrwuny Rom nhumalaŋgal. Yaka ŋarra ŋula waŋgany djuḻuḻ'maranha nhumalaŋgalaŋuŋur.”
27 Porque não me esquivei de vos anunciar todo o conselho de Deus.
28 “Djägany nhumalaŋguwuy nhuma gi, bala-räli'yunmirr yan, ŋunhi ŋayi Dhuyu-Birrimbirryu gurrupar bukmaknha yolŋuny walalany nhumalaŋgal djägalil. Djägany nhuma dhu ga walalaŋ ŋamatham yan, bitjan nhakun ŋuli ga ŋunhi warrakan'-djägamirr yolŋuy djäga nhanukiyingalaŋaw ŋayi bimbiw malaŋuw. Bili ŋayipi muka ŋunhi God-Waŋarryu märraŋalnydja walalany nhanukiyingallilyaŋalnydja ŋayi ŋuliwitjarra ŋunhi nhanukiyingalaŋuwurra Gäthu'mirriŋuwalaŋuwurr maŋgu'-waṉḏinyawurrnydja.
28 Cuidai pois de vós mesmos e de todo o rebanho sobre o qual o Espírito Santo vos constituiu bispos, para apascentardes a igreja de Deus, que ele adquiriu com seu próprio sangue.
29 Yo, marŋgi ŋarra dhuwal, ŋunhi ŋarra nhumalany dhu ganarrthulnydja, bala yolŋuny walal nhumalaŋ dhu bunin, bala walal nhumalany dhu marrtji barrkuwatjkuŋun, bitjanna walal dhu ŋunhi marrtjiny nhakun ŋuli wuŋgan wärraŋ marrtji bunharaw barrkuwatjkunharaw warrakan'ku bimbiw malaŋuw.
29 Eu sei que depois da minha partida entrarão no meio de vós lobos cruéis que não pouparão rebanho,
30 Ga beŋuryi bili wiripuny dhu nhumalaŋgal yan malaŋur yolŋuy walal dhu gi nyäḻnha mala dhäwu lakaraŋ, ŋunhiyiny nhakun walal dhu gi bilmaraŋun ŋunhiwurrunhan ŋunhi Garraywalaŋumirrinhan yolŋuny walalany, maŋutji-warryurra dhu gi walalaŋgiyingalaŋawnha malthunaraw.
30 e que dentre vós mesmos se levantarão homens, falando coisas perversas para atrair os discípulos após si.
31 Yo, nhuma djägamirriynydja yolŋuy walal gi nhäŋun, ga djägany walal gi nhumalaŋgalaŋawnydja malaw ŋamathaŋ yan. Guyaŋiny gi ŋarranhan, ŋunhi ŋarra nhumalany gan marŋgikuŋal ga raypirri'yurr, walupuy ga munhawu, ŋoy-milkarrimirriy; ŋunhi ŋarra ḻurrkun' dhuŋgarra gan marŋgikuŋalnydja nhumalany waŋga'-waŋganynha yan.”
31 Portanto vigiai, lembrando-vos de que por três anos não cessei noite e dia de admoestar com lágrimas a cada um de vós.
32 “Ga dhiyaŋuny bala ŋarra nhumalany goŋlilnydja nhirrpar God-Waŋarrwalnha Bäpawala, nhanukala djägalilnydja. Marŋgithin walal biyakun dhärukkuny nhanukalaŋawnydja ŋurikiny ŋunhi, ŋunhi ga lakaram God-Waŋarrnha, ŋunhi nhaltjan ŋayi ga märr-ŋamathirr nhumalaŋ, ga gäma ŋayi nhumalany ga manymakkum yan. Dhiyaŋuny ga dhärukthu ŋayiny nhumalany dhu marrtji ŋunhi ŋuthanmaraman, latju'kuman dhu marrtji, bala ŋayi dhu God-Waŋarryuny nhakun gurrupanna nhumalaŋ ŋunhi nhäny mala ŋamakurrnydja, ŋunhi ŋayi ga ŋayatham ŋurikiwurruŋguny ŋunhi limurrnydja nhanŋuwuy yan yolŋu walal, gänaŋ'maranhawuywuny walalaŋ.”
32 Agora pois, vos encomendo a Deus e à palavra da sua graça, àquele que é poderoso para vos edificar e dar herança entre todos os que são santificados.
33 “Ŋunhi ŋarra ŋäthilnydja dhiyal muka nhumalaŋgal gan nhinan, ga bäyŋu ŋarra nhumalany ganha ŋäŋ'thuna rrupiyaw ga girriw' ga ŋula nhaku malaŋuw.
33 De ninguém cobicei prata, nem ouro, nem vestes.
34 Marŋgi muka nhumany dhuwal ŋarraku, ŋunhi ŋarra ŋuli ganha djäma goŋdhu warray ŋarrakiyingal ŋarra, märr ŋarra ŋuli maḻŋ'maranhany ŋula nhäny mala ŋarrakuwuy ŋarra ŋuriŋiyiny ŋarrakiyingalnydja ŋarra djämay.
34 Vós mesmos sabeis que estas mãos proveram as minhas necessidades e as dos que estavam comigo.
35 Bili muka nhuma ŋarrany gan nhäŋalnydja nhumalaŋgiyingalnydja nhuma maŋutjiy, ŋunhi ŋarra ŋuli ganha djäma mirithinya yan, ga ŋuliwitjarryin ŋarra nhumalany gan ŋunhi marŋgikuŋalnydja, märr nhumany dhu bitjandhi bili yan djäma mirithirr, ga guŋga'yun ŋunhiyi wiripuwurruny yolŋuny walalany ŋunhi walal ganydjarrmiriw ga wuyunayŋu. Limurr guyaŋa ŋunha dhäruk ŋanya Garraynha Djesuny ŋunhi ŋayi waŋan bitjarr gam', ‘Ŋunhi nhe ŋuli märramany ŋula nhäny mala ŋula yolkuŋuny yolŋuwuŋ, ŋunhiyiny manymak yan, yurr ŋayaŋu-djulŋithirrnydja nhe dhu ga ŋunhi mirithirrnydja ŋuriŋin bili yan ŋunhi nhe ŋathil dhu gurrupan ŋula nhä wiripuŋuwal yolŋuwal goŋlil.’”
35 Em tudo vos dei o exemplo de que assim trabalhando, é necessário socorrer os enfermos, recordando as palavras do Senhor Jesus, porquanto ele mesmo disse: Coisa mais bem-aventurada é dar do que receber.
36 Bitjarr ŋayi gan Bolyu dhäruk gurruparnydja, dhawar'maraŋalnydja waŋan walalaŋgal, bala yan walal bun'kumu-djipthurrnydja bukmaknha, ŋayipi Bol ga walal wiripuwurr djägamirr mala, bala ŋayi bukumirriyaŋalnydja gan Bolnydja walalaŋ bukmakkun.
36 Havendo dito isto, pôs-se de joelhos, e orou com todos eles.
37 Bala walal ŋanya ŋayathaŋalnydja Bolnhany mirithinan dhikan rambuŋalnha, märr-ŋamathinan manapar nhanŋu, milkarriynha ŋupar, ŋunhi ŋayi dhu marrtjin muŋbunuman yan.
37 E levantou-se um grande pranto entre todos, e lançando-se ao pescoço de Paulo, beijavam-no.
38 Mirithinan walal ŋunhi ŋayaŋu-warwumirriyinany, bili ŋayi Bolyu walalaŋ lakaraŋal ŋäthil yan ŋunhi walal ŋanya dhu yakan buluny nhäma. Bala walal marrtjin malthurra nhanŋu Bolwu, yan bili ga wapthurr ŋayi marthaŋaylil, bala ŋayi marrtjinan.Paul on shore with friends|src="CN02009C.tif" size="Span" loc="DC" ref="Acts 20.37-38"
38 Entristecendo-se principalmente pela palavra que dissera, que não veriam mais o seu rosto. E eles o acompanharam até o navio.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 20, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.