Atos 17
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs NVT
1 Yo, marrtjinany maṉḏa gan ŋunhi Bolnydja* ga Djälatjtja* wäŋakurrnydja Yambipulakurra* ga Buluniyakurra,* ŋuliwitjarryin maṉḏa ŋunhi djuḻkthurrnydja, ga yan bili ga bunan maṉḏa ŋunhala wäŋaŋur yäkuŋur Dhatjalunikan. Ŋunhiliyin gan ŋunhi Djuw-malawnydja buku-ḻuŋ'thunamirrnydja buṉbu dhärran, ŋunhi walal ŋuli ganha buku-ŋal'yuna God-Waŋarrwu.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 — ausente —
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 — ausente —
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 Ga wiripuwurruynydja ŋunhi yolŋuy walal ŋäkula ŋanya Bolnhany, bala yan walal märraŋala ŋunhiyiny dhäwuny' nhanukuŋ. Ga dhunupan yan walalnydja gan ŋunhi märr-yuwalkthinan, bala walal yan malthurra maṉḏaŋgun Bolwun ga Djälatjkun. Ga bitjarryi bili ŋunhi Djan'tayilnydja yolŋu walal Guriktja mala, ŋunhi walal ŋuli ganha buku-ŋal'yuna God-Waŋarrwu, ga wiripuwurrnydja ŋunhi märr-yuwalkthindhi Garraywu.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Ga walalnydja ŋuriŋiwurruynydja Djuw malaynydja ŋurruḏawalaŋuy mala mel-ḏiy'yurra maṉḏanhany Bolnhany ga Djälatjnhany, bala walal märraŋalnha yolŋunhan walalany, ŋunhiwurrunhan ŋunhi walal gan bitjarr bili yan nhinan djämamiriw, bala walal ŋunhi djuy'yurrnydja ŋunhiyin yolŋunhany mala djämamiriwnhan balany mariwnydja djämaw. Ga bulu nhakun ŋuriŋiwurruyyi yolŋuy walal mala-märraŋal wiripuwurruny yolŋuny walalany, marŋgikuŋal nhakun walalany walalaŋgiyingal rirrakayyu rirri'rirriy yatjunminyaray waŋanharay. Bala walal ŋunhi marrtjinany dhunupan yan balan wäŋalilnydja yolŋuwala yäkuwal Djaytjingala, ḻarruŋala walal gan maṉḏaŋgun Bolwun ga Djälatjkun.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Yurr yaka walal ŋunhi maḻŋ'maranhany maṉḏany, bala walal ŋayathaŋalnydja ŋanyanhan ŋunhiyin yolŋunhany yäkunhany Djaytjinnhan, ga wiripuwurruny Garraywalaŋumirriny mala, bala walal ŋunhi gäŋalnydja walalany ŋurikiwurruŋgalnha ŋurruḏawalaŋuwalnha yolŋuwalnydja walalaŋgal dhä-birrka'yunarawnha. Bala walal gan waŋanany mirithinan yatjurra, lakaraŋalnydja bitjarrnha, “Dhuwalawurrnydja ŋunhi ḏirramuwurr mari-djämamirr mala; mari yan walal ŋuli ga djäma bawalamirriŋur wäŋaŋur. Ga dhuwandja walal marrtjin rälin limurruŋgalaŋawnha wäŋaw baḏuwaḏuyunaraw.
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 Ga dhuwandja ḏirramu Djaytjindja yäku, ŋayi muka maṉḏaŋ ŋuli ga ŋunhi djägany ŋunhalnydja ŋunhi nhanukiyingalnydja ŋayi wäŋaŋur. Ga dhiyaŋuwurruyyin ga ŋunhi ḏirramuwurruy romdja bakmaram limurruŋgalaŋawnydja ŋurruŋuw buŋgawaw wäŋa Rawumbuywuny, ga lakaramany walal ŋuli ga ŋunhi bitjanna, be yanbi wiripun dhuwal buŋgawany, yäku Djesun.”
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Ga ŋunhi walal ŋäkulnydja dhuwaliyiny dhäruk, bala walal ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny gapman mala ga bukmak ŋunhi wiripuwurrnydja yolŋu walal, mirithinan dhika maḏakarritjthinany ŋurikiwurruŋdhiny ŋunhi Garraywalaŋumirriwnydja yolŋuw walalaŋ.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Bala walal ŋuriŋiwurruynydja ŋunhi ŋurruḏawalaŋuynydja mala rrupiyan gombuŋal Djaytjinnhan ga wiripuwurrunhan yolŋuny walalany, dhawaṯthunarawnha walalaŋguwuy walal. Ga dhäŋur beŋuryiny ŋunhi walal gurruparnydja rrupiyaynydja wuŋuḻi'yurr, bala walal gan yänan dhawaṯthurrnydja, bala wäŋgaŋalnha roŋi'-ruŋiyinan wäŋalila.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Ga balanyamirriy bili yan munhawun walalnydja ŋunhi ŋuriŋiwurruyyiny Garraywalaŋumirriynydja yolŋuy walal djuy'yurra Bolnhany ga Djälatjnhany balan Beriyalila wäŋalil. Ga ŋunhi maṉḏa bunanany ŋunhiliyiny bala maṉḏa marrtjinany balayin ŋunhi Djuw malawalnha buku-ḻuŋ'maranhamirrilila buṉbulilnydja.
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Ŋunhalnydja wäŋaŋur Beriyany yolŋu walal gan nhinan gumurr-ŋamathin, yaka balanya nhakun ŋunha Dhatjalunikapuy yolŋu walal, bili mirithin yan walal gan djälthin God-Waŋarrwalaŋawnydja dhärukku ŋänharaw, märr walal dhu marŋgithirrnydja yuwalkkuman. Ga mirithin yan walal gan ŋunhi buthuru-bitjurrnydja ŋurikiyiny dhärukku, ga bitjarr bili walal gan walu-ŋupar maŋutji-ḻaw'maraŋal God-Waŋarrwuny dhäruk, yan walal gan nhakun maḻŋ'maraŋal guyaŋan ŋunhi ŋanya Bolnha dhäruk. Bala walal ŋunhi maḻŋ'maraŋalnydja yuwalknha yan dhäruktja.
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Bala dharrwan ŋunhi Djuw malany yolŋu walal gan märr-yuwalkthinan, ga wiripuny Gurik mala yolŋu walal ḏirramuwurr ga miyalkkurruwurr ŋunhiwurr ŋunhi ŋurruḏawalaŋun mala; dharrwan mirithirra yolŋuny walal gan ŋunhi märr-yuwalkthinany Garraywuny Djesuwnydja.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Bala walal ŋuriŋiwurruynydja Djuw malaynydja ŋunhalnydja Dhatjalunikany wäŋaŋur ŋäkulnha ŋanya Bolnhany, ŋunhi ŋayi gan marŋgikuŋal lakaraŋal God-Waŋarrwu dhäruk ŋunhaliyi Beriya wäŋaŋur, bala walal ŋunhiwiliyiny muka marrtjin, ga ŋunhiliyiny wäŋaŋur bala walalnydja marin nhanŋu ŋurru-ŋamaŋamayurr Bolwuny.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Bala walal ŋuriŋiwurruynydja Garraywalaŋumirriynydja yolŋuy walal wäŋa-ŋunhiŋuwuyyuny djuy'yurra ŋanya Bolnhany balan bitjarra, walŋakuŋala ŋanya, ga maṉḏany Djälatjtja ga Dimithiny ŋurr'yurra ŋunhiliyin banydjin yan Beriyan wäŋaŋur.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Yo, wiripuwurrnydja yolŋu walal malthurr bämaran' nhanŋun Bolwun. Marrtjinany walal gan ŋunhi, ga yan bili ga yarrupthurr raŋiŋur, ga ŋunhiliyiny walal marthaŋaylila ŋal'yurr. Marrtjinan walal gan marthaŋayyun, ga yan bili ga bunan walal ŋunhala Yathinnha wäŋaŋur. Ga beŋuryiny ŋayi Bolyu djuy'yurr roŋanmaraŋala ŋunhiwurrunhany yolŋuny walalany ŋunhi walal nhanŋu bämara' malthurr. Ga dhäruktja walal gan ŋunhi gäŋal warray maṉḏaŋguny Djälatjkuny ga Dimithiwnydja Bolnhany balanya gam', “Nhumany dhu marrtji rälin dhipala ŋarrakalnha bondin yan.” Bitjarr ŋayi ŋunhi Bolnydja dhäruk-djuy'yunminany maṉḏaŋ.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Yo, ŋunhiliyiny Yathinnha wäŋaŋur ŋayi gan Bol galkurrnydja maṉḏaŋ Djälatjkuny ga Dimithiwnydja. Marrtjinany ŋayi gan ŋunhi Bolnydja wäŋakurra malaŋuwurr, nhäŋalnydja ŋayi marrtjin ŋunhi waŋarrnhan malany ŋunhi goŋbuynha djämapuy, bawalamirriŋura wäŋaŋurnydja, dharrwan mirithirra ŋula nhämunhan' waŋarrnydja malany, ga ŋuriŋiyin malaŋuy ŋanya ŋunhi Bolnha mirithinany ŋayaŋu-yätjkurruyaŋalnydja.Paul looking at altar to unknown god|src="CN1996C.tif" size="Span" loc="DC" ref="Acts 17.16"
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Bala ŋayi gan ŋunhi marŋgikuŋalnydja walalany ŋunhilin Djuw malawalnha buku-ḻuŋ'thunamirriŋura buṉbuŋurnydja, lakaraŋala ŋayi gan Djuw bäpurruwnha ga Djan'tayilwu malaw ŋunhi walal ŋuli ganha buku-ŋal'yuna God-Waŋarrwu. Ga bitjarrnha bili ŋayi gan ŋunhi walu-ŋuparnha lakaraŋalnydja dhäwuny' yolŋuwnydja walalaŋ, dhawaṯmaraŋala gan yuwalkkuŋala yan, ŋunhiliyin buṉbuŋur ŋunhi yolŋu walal ḻuŋ'maranhamin balayi.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Ga wiripuny yolŋu mala ḻiya-ḏälmirr, ŋunhi walal bäpurruny yäku Yipakuriyan,* ga wiripuwurr yolŋu walal ŋunhi walal bäpurru Dowik, dhiyaŋuwurruyyin gan ŋunhi dhä-ḏälkuŋalnydja waŋanany ŋanya mirithinany Bolnhany. Ga wiripuwurruynydja nhakun yolŋuy walal gan lakaraŋal ŋanya bitjarrnha, “Dhuwandja ḏirramu dhäruk-ḏumurrnha muka? … mirithirra ŋayi ga dhuwal garrwarkunhamirra ŋanyapinya ŋayi. Nhaltjan ŋayi ga dhuwal waŋany mirithirrnydja?”
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Bala walal waŋanan gaḏaymara ŋanya Bolnhany, ŋayi dhu balan marrtji ga dhäwun' lakaram ŋunhala wäŋaŋur yäkuŋur Yariyupakatjnha, ŋunhi walal ŋuli ganha ŋaḻapaḻmirr yolŋu walal ḻuŋ'maranhaminya waŋgany-manapanminya ŋunhiwiliyi wäŋalil, märr walal dhu ŋäma ga mala-djarr'yun ŋunhi djambatj dhäruk, ga yuṯa malany rom. Bala walal ŋanya ŋunhi gäŋalnydja Bolnhany ŋunhiwiliyin wäŋalilnydja, ga waŋan bitjarrnha, “Way, go mak lakaraŋ ŋanapurruŋgal dhuwaliyi ŋunhi dhäwu. Yuṯa dhuwaliyi rom, napurrnydja djäl napurr dhu ŋämayi.
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Dhuwaliyiny dhäwu nheny ga lakaram mirithirra mulkurun, yakan ŋanapurr gan ŋäkul ŋäthilnydja balanyayi dhäwu. Ma', lakaraŋun napurruŋgal. Ŋanapurr djäl napurr dhu maḻŋ'maraman mayalin'.”
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Yo, wäŋa-ŋunhaŋuwuynydja Yathinbuynydja yolŋu walal ŋuli ganha bitjana bili walu-ŋupana lakaranhaminya yuṯa yan dhäwu bala-räli'yunminya; mirithinan walal gan ŋunhi djälthinany ŋänharaw yuṯawnydja dhäwuw.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Bala ŋayi gan ŋunhiyi Bolnydja dhärranan ŋunhiliyin ṉapuŋgan', gumurrŋura walalaŋgal ŋurikiwurruŋgalyin ḻiya-ḏälmirriwala yolŋuwal walalaŋgal, bala ŋayi lakaraŋalnydja walalaŋgal bitjarrnha, “Way nhuma yolŋu walal wäŋa-Yathinbuy mala, ŋarra nhumalany dhuwal maḻŋ'maraŋalnydja ŋunhi nhuma gan mirithin yan guyaŋanany ga ŋuparnydja waŋarrnhany malaŋuny nhumalaŋguwuy nhuma.Paul speaking to Areopagus|src="CN02136C.tif" size="Span" loc="DC" ref="Acts 17.22"
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Yo, marrtjinany ŋarra gan dhuwalatjarr dhukarrkurrnydja wäŋakurrnydja nhumalaŋgalaŋuwurr, bala ŋarra marrtjin nhäŋala dharrwan mirithirra waŋarrnydja mala. Ga wiripuny ŋarra nhäŋal djimuku' bulaymirr yurr dhärukmirr makarrmirr, ŋunhi gan bitjarr waŋan gam', ‘Dhuwandja ŋuriki waŋarrwu ŋunhi napurr yaka nhanŋu marŋgi,’ bitjan ga dhärra. Yo, buku-ŋal'yun warray nhuma ŋuli ga ŋunhi nhanŋu yulŋuny, yurr yakan nhuma marŋginy nhanŋu. Ŋayin ŋunhiyin yuwalktja waŋarr, ŋanyanhan ŋarrany ga dhuwal waŋarrnha lakaram nhumalaŋgal ŋunhi yuwalknhan.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 Dhiyaŋiyin ŋunhi waŋarryu Godthun djäma dhuwandja ŋunhi munatha'nhany wäŋany ga bukmak nhä mala marrtji ŋorra dhuwal, ga bulu ŋayi ŋunhi Garray balanya, Buŋgawa ŋurukuny ŋunhi djiwarr'puywuny wäŋaw ga dhiyak munathawny'tja. Yurr yaka ŋayi ŋuli gi ŋunhi nhini ŋunhiliny buṉbuŋur ŋunhi yolŋuwuŋuny goŋbuy djämapuy.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Bukmak ŋunhiyi nhä mala nhanŋuwuy yan warrpam'; yakan dhu ga ŋunhi yolŋuynydja walal djäma ŋula nhäny mala guŋga'yundja ŋanya God-Waŋarrnhany, bäyŋu yan. Limurrnydja dhiyaŋuwurruynydja yolŋuy walal ŋuli yaka warray gi gurrupul nhanŋuny ŋula nhä malany, bili ŋayiny ŋuli ga ŋuriŋiyiny gurrupan walŋa warray limurrunhany, ga bukmak ŋula nhä mala limurruŋguny yolŋuwnydja walalaŋ bukmakkuyi yan; limurrnydja ŋuli ga dhuwal nhina ŋir'yundja ŋuriŋiyi muka bili yan waŋganydhu nhanukal djämay.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 — ausente —
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 — ausente —
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 “Yo, ŋäthilnydja gan ŋunhi yolŋu ŋula yol waŋan bitjarr muka,
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 “Yo, yuwalk warray limurr dhuwal djamarrkuḻiny' nhanŋuwuy yan God-Waŋarrwu. Yaka limurr dhu ga ŋunhi guyaŋa ŋanyanhany God-Waŋarrnhany bitjandja, yanbi ŋayiny ŋula nhän mel-wiḏi'mirra bulay ga ŋula nhän dharpan; yaka ŋayi dhuwal wuŋuḻi' yolŋuwuŋ goŋbuy djämapuy; yakan dhu dhuwal ŋula yolthuny yolŋuy djäma God-Waŋarrnhany nhanukiyingalnydja ŋayi be gaḏaman-lakaranhaminyaraynydja ḻiyay ga goŋdhu.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Ŋäthilnydja ŋunhi yolŋuynydja walal yaka muka ŋanya maḻŋ'maranha, yaka walal marŋgi nhanŋu God-Waŋarrwu; yurr ŋayipiny gan ŋunhi God-Waŋarryuny ŋunhiyi nhäŋal, bala bäy-lakaraŋala djarrpi'kunhawuynydja mala djämapuy. Ga yakan ŋayi ŋunhi walalany dhä-gir'yunany, bili walal gan ŋunhi nhinan dhuŋamirr yan nhanŋu. Ga dhiyaŋuny bala ŋayi ŋuli ga God-Waŋarryu lakaraman yolŋuwnydja walalaŋ bawalamirriŋura wäŋaŋurnydja bitjanna gam', ‘Nhumany dhu bukmaknha yan bilyuna yätjkurruŋurnydja romŋur nhumalaŋgiyingal nhuma.’
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Bili God-Waŋarryuny ŋunhi bilin gänaŋ'maraŋala ŋunhiyiny walu, ŋunhi ŋayi dhu mala-djarr'yurrnydja yolŋunhany walalany ŋuriŋiny ŋunhi nhanukiyingalnydja ŋayi rom-dhunupaynydja romdhu. Ga bilin ŋayi ŋunhi djarr'yurra yolŋunhany mala-djarr'yunarawnydja, ga bilin ŋayi ŋanya ŋunhi milkuŋala warralkuŋala yolŋuwalnydja walalaŋgal ŋunhi ŋayi ŋanya rur'maraŋala beŋura ŋunhi dhiŋganhaŋura.” Ga bitjarra ŋayi gan ŋunhi Bolnydja waŋan.
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Ga ŋuriŋiwurruynydja ŋunhi walal ḻiya-gaḏamanmirriynydja ŋäkul ŋunhiŋuwuyyi, ŋunhi ŋayi waŋganydja yolŋu walŋathin beŋur dhiŋganhaŋur, bala walalaŋgalnydja gan ŋunhi wiripuwurruŋgalnydja beyarrmakthin warray ŋunhiyi dhäruktja, gitkitthunminan walal gan nhanŋu Bolwu. Ga walalnydja wiripuwurrnydja ŋunhi waŋan bitjarrnha, “Ŋanapurrnydja dhuwal djäl muka dhiyakiyi, nhe dhu ga ŋanapurruŋgal bulu lakaram,” bitjarr.
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Bala ŋayi Bolyuny ganarrthaŋala ŋunhiyiny buṉbuny, bala yan marrtjinan.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Yurr wiripuwurrnydja yolŋu walal märr-yuwalkthinan gan ŋurikiyiny ŋunhi dhärukku, bala walal ŋunhi waŋgany-manapanminany nhanukalnha Bolwalnha. Ga dhuwalawurr ŋunhiyi yäkuny yolŋuny walal gam', Diyanitjiya,* ŋunhi ŋayi malaŋurnydja ŋurruḏawalaŋuwal yolŋuwal walalaŋgal, ga miyalk yäku Damaritj, ga wiripuwurr yolŋu walal bitjarryi bili yan märr-yuwalkmirriyinan gan Garraywuny.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.