Atos 17
God-Waŋarrwu Walŋamirr Dhäruk (DJR) vs ARC
1 Yo, marrtjinany maṉḏa gan ŋunhi Bolnydja* ga Djälatjtja* wäŋakurrnydja Yambipulakurra* ga Buluniyakurra,* ŋuliwitjarryin maṉḏa ŋunhi djuḻkthurrnydja, ga yan bili ga bunan maṉḏa ŋunhala wäŋaŋur yäkuŋur Dhatjalunikan. Ŋunhiliyin gan ŋunhi Djuw-malawnydja buku-ḻuŋ'thunamirrnydja buṉbu dhärran, ŋunhi walal ŋuli ganha buku-ŋal'yuna God-Waŋarrwu.
1 E, passando por Anfípolis e Apolônia, chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga de judeus.
2 — ausente —
2 E Paulo, como tinha por costume, foi ter com eles e, por três sábados, disputou com eles sobre as Escrituras,
3 — ausente —
3 expondo e demonstrando que convinha que o Cristo padecesse e ressuscitasse dos mortos. E este Jesus, que vos anuncio, dizia ele, é o Cristo.
4 Ga wiripuwurruynydja ŋunhi yolŋuy walal ŋäkula ŋanya Bolnhany, bala yan walal märraŋala ŋunhiyiny dhäwuny' nhanukuŋ. Ga dhunupan yan walalnydja gan ŋunhi märr-yuwalkthinan, bala walal yan malthurra maṉḏaŋgun Bolwun ga Djälatjkun. Ga bitjarryi bili ŋunhi Djan'tayilnydja yolŋu walal Guriktja mala, ŋunhi walal ŋuli ganha buku-ŋal'yuna God-Waŋarrwu, ga wiripuwurrnydja ŋunhi märr-yuwalkthindhi Garraywu.
4 E alguns deles creram e ajuntaram-se com Paulo e Silas; e também uma grande multidão de gregos religiosos e não poucas mulheres distintas.
5 Ga walalnydja ŋuriŋiwurruynydja Djuw malaynydja ŋurruḏawalaŋuy mala mel-ḏiy'yurra maṉḏanhany Bolnhany ga Djälatjnhany, bala walal märraŋalnha yolŋunhan walalany, ŋunhiwurrunhan ŋunhi walal gan bitjarr bili yan nhinan djämamiriw, bala walal ŋunhi djuy'yurrnydja ŋunhiyin yolŋunhany mala djämamiriwnhan balany mariwnydja djämaw. Ga bulu nhakun ŋuriŋiwurruyyi yolŋuy walal mala-märraŋal wiripuwurruny yolŋuny walalany, marŋgikuŋal nhakun walalany walalaŋgiyingal rirrakayyu rirri'rirriy yatjunminyaray waŋanharay. Bala walal ŋunhi marrtjinany dhunupan yan balan wäŋalilnydja yolŋuwala yäkuwal Djaytjingala, ḻarruŋala walal gan maṉḏaŋgun Bolwun ga Djälatjkun.
5 Mas os judeus desobedientes, movidos de inveja, tomaram consigo alguns homens perversos dentre os vadios, e, ajuntando o povo, alvoroçaram a cidade, e, assaltando a casa de Jasom, procuravam tirá-los para junto do povo.
6 Yurr yaka walal ŋunhi maḻŋ'maranhany maṉḏany, bala walal ŋayathaŋalnydja ŋanyanhan ŋunhiyin yolŋunhany yäkunhany Djaytjinnhan, ga wiripuwurruny Garraywalaŋumirriny mala, bala walal ŋunhi gäŋalnydja walalany ŋurikiwurruŋgalnha ŋurruḏawalaŋuwalnha yolŋuwalnydja walalaŋgal dhä-birrka'yunarawnha. Bala walal gan waŋanany mirithinan yatjurra, lakaraŋalnydja bitjarrnha, “Dhuwalawurrnydja ŋunhi ḏirramuwurr mari-djämamirr mala; mari yan walal ŋuli ga djäma bawalamirriŋur wäŋaŋur. Ga dhuwandja walal marrtjin rälin limurruŋgalaŋawnha wäŋaw baḏuwaḏuyunaraw.
6 Porém, não os achando, trouxeram Jasom e alguns irmãos à presença dos magistrados da cidade, clamando: Estes que têm alvoroçado o mundo chegaram também aqui,
7 Ga dhuwandja ḏirramu Djaytjindja yäku, ŋayi muka maṉḏaŋ ŋuli ga ŋunhi djägany ŋunhalnydja ŋunhi nhanukiyingalnydja ŋayi wäŋaŋur. Ga dhiyaŋuwurruyyin ga ŋunhi ḏirramuwurruy romdja bakmaram limurruŋgalaŋawnydja ŋurruŋuw buŋgawaw wäŋa Rawumbuywuny, ga lakaramany walal ŋuli ga ŋunhi bitjanna, be yanbi wiripun dhuwal buŋgawany, yäku Djesun.”
7 os quais Jasom recolheu. Todos estes procedem contra os decretos de César, dizendo que há outro rei, Jesus.
8 Ga ŋunhi walal ŋäkulnydja dhuwaliyiny dhäruk, bala walal ŋunhi ŋurruḏawalaŋuny gapman mala ga bukmak ŋunhi wiripuwurrnydja yolŋu walal, mirithinan dhika maḏakarritjthinany ŋurikiwurruŋdhiny ŋunhi Garraywalaŋumirriwnydja yolŋuw walalaŋ.
8 E alvoroçaram a multidão e os principais da cidade, que ouviram estas coisas.
9 Bala walal ŋuriŋiwurruynydja ŋunhi ŋurruḏawalaŋuynydja mala rrupiyan gombuŋal Djaytjinnhan ga wiripuwurrunhan yolŋuny walalany, dhawaṯthunarawnha walalaŋguwuy walal. Ga dhäŋur beŋuryiny ŋunhi walal gurruparnydja rrupiyaynydja wuŋuḻi'yurr, bala walal gan yänan dhawaṯthurrnydja, bala wäŋgaŋalnha roŋi'-ruŋiyinan wäŋalila.
9 Tendo, porém, recebido satisfação de Jasom e dos demais, os soltaram.
10 Ga balanyamirriy bili yan munhawun walalnydja ŋunhi ŋuriŋiwurruyyiny Garraywalaŋumirriynydja yolŋuy walal djuy'yurra Bolnhany ga Djälatjnhany balan Beriyalila wäŋalil. Ga ŋunhi maṉḏa bunanany ŋunhiliyiny bala maṉḏa marrtjinany balayin ŋunhi Djuw malawalnha buku-ḻuŋ'maranhamirrilila buṉbulilnydja.
10 E logo os irmãos enviaram de noite Paulo e Silas a Bereia; e eles, chegando lá, foram à sinagoga dos judeus.
11 Ŋunhalnydja wäŋaŋur Beriyany yolŋu walal gan nhinan gumurr-ŋamathin, yaka balanya nhakun ŋunha Dhatjalunikapuy yolŋu walal, bili mirithin yan walal gan djälthin God-Waŋarrwalaŋawnydja dhärukku ŋänharaw, märr walal dhu marŋgithirrnydja yuwalkkuman. Ga mirithin yan walal gan ŋunhi buthuru-bitjurrnydja ŋurikiyiny dhärukku, ga bitjarr bili walal gan walu-ŋupar maŋutji-ḻaw'maraŋal God-Waŋarrwuny dhäruk, yan walal gan nhakun maḻŋ'maraŋal guyaŋan ŋunhi ŋanya Bolnha dhäruk. Bala walal ŋunhi maḻŋ'maraŋalnydja yuwalknha yan dhäruktja.
11 Ora, estes foram mais nobres do que os que estavam em Tessalônica, porque de bom grado receberam a palavra, examinando cada dia nas Escrituras se estas coisas eram assim.
12 Bala dharrwan ŋunhi Djuw malany yolŋu walal gan märr-yuwalkthinan, ga wiripuny Gurik mala yolŋu walal ḏirramuwurr ga miyalkkurruwurr ŋunhiwurr ŋunhi ŋurruḏawalaŋun mala; dharrwan mirithirra yolŋuny walal gan ŋunhi märr-yuwalkthinany Garraywuny Djesuwnydja.
12 De sorte que creram muitos deles, e também mulheres gregas da classe nobre, e não poucos varões.
13 Bala walal ŋuriŋiwurruynydja Djuw malaynydja ŋunhalnydja Dhatjalunikany wäŋaŋur ŋäkulnha ŋanya Bolnhany, ŋunhi ŋayi gan marŋgikuŋal lakaraŋal God-Waŋarrwu dhäruk ŋunhaliyi Beriya wäŋaŋur, bala walal ŋunhiwiliyiny muka marrtjin, ga ŋunhiliyiny wäŋaŋur bala walalnydja marin nhanŋu ŋurru-ŋamaŋamayurr Bolwuny.
13 Mas, logo que os judeus de Tessalônica souberam que a palavra de Deus também era anunciada por Paulo em Bereia, foram lá e excitaram as multidões.
14 Bala walal ŋuriŋiwurruynydja Garraywalaŋumirriynydja yolŋuy walal wäŋa-ŋunhiŋuwuyyuny djuy'yurra ŋanya Bolnhany balan bitjarra, walŋakuŋala ŋanya, ga maṉḏany Djälatjtja ga Dimithiny ŋurr'yurra ŋunhiliyin banydjin yan Beriyan wäŋaŋur.
14 No mesmo instante, os irmãos mandaram a Paulo que fosse até ao mar, mas Silas e Timóteo ficaram ali.
15 Yo, wiripuwurrnydja yolŋu walal malthurr bämaran' nhanŋun Bolwun. Marrtjinany walal gan ŋunhi, ga yan bili ga yarrupthurr raŋiŋur, ga ŋunhiliyiny walal marthaŋaylila ŋal'yurr. Marrtjinan walal gan marthaŋayyun, ga yan bili ga bunan walal ŋunhala Yathinnha wäŋaŋur. Ga beŋuryiny ŋayi Bolyu djuy'yurr roŋanmaraŋala ŋunhiwurrunhany yolŋuny walalany ŋunhi walal nhanŋu bämara' malthurr. Ga dhäruktja walal gan ŋunhi gäŋal warray maṉḏaŋguny Djälatjkuny ga Dimithiwnydja Bolnhany balanya gam', “Nhumany dhu marrtji rälin dhipala ŋarrakalnha bondin yan.” Bitjarr ŋayi ŋunhi Bolnydja dhäruk-djuy'yunminany maṉḏaŋ.
15 E os que acompanhavam Paulo o levaram até Atenas e, recebendo ordem para que Silas e Timóteo fossem ter com ele o mais depressa possível, partiram.
16 Yo, ŋunhiliyiny Yathinnha wäŋaŋur ŋayi gan Bol galkurrnydja maṉḏaŋ Djälatjkuny ga Dimithiwnydja. Marrtjinany ŋayi gan ŋunhi Bolnydja wäŋakurra malaŋuwurr, nhäŋalnydja ŋayi marrtjin ŋunhi waŋarrnhan malany ŋunhi goŋbuynha djämapuy, bawalamirriŋura wäŋaŋurnydja, dharrwan mirithirra ŋula nhämunhan' waŋarrnydja malany, ga ŋuriŋiyin malaŋuy ŋanya ŋunhi Bolnha mirithinany ŋayaŋu-yätjkurruyaŋalnydja.Paul looking at altar to unknown god|src="CN1996C.tif" size="Span" loc="DC" ref="Acts 17.16"
16 E, enquanto Paulo os esperava em Atenas, o seu espírito se comovia em si mesmo, vendo a cidade tão entregue à idolatria.
17 Bala ŋayi gan ŋunhi marŋgikuŋalnydja walalany ŋunhilin Djuw malawalnha buku-ḻuŋ'thunamirriŋura buṉbuŋurnydja, lakaraŋala ŋayi gan Djuw bäpurruwnha ga Djan'tayilwu malaw ŋunhi walal ŋuli ganha buku-ŋal'yuna God-Waŋarrwu. Ga bitjarrnha bili ŋayi gan ŋunhi walu-ŋuparnha lakaraŋalnydja dhäwuny' yolŋuwnydja walalaŋ, dhawaṯmaraŋala gan yuwalkkuŋala yan, ŋunhiliyin buṉbuŋur ŋunhi yolŋu walal ḻuŋ'maranhamin balayi.
17 De sorte que disputava na sinagoga com os judeus e religiosos e, todos os dias, na praça, com os que se apresentavam.
18 Ga wiripuny yolŋu mala ḻiya-ḏälmirr, ŋunhi walal bäpurruny yäku Yipakuriyan,* ga wiripuwurr yolŋu walal ŋunhi walal bäpurru Dowik, dhiyaŋuwurruyyin gan ŋunhi dhä-ḏälkuŋalnydja waŋanany ŋanya mirithinany Bolnhany. Ga wiripuwurruynydja nhakun yolŋuy walal gan lakaraŋal ŋanya bitjarrnha, “Dhuwandja ḏirramu dhäruk-ḏumurrnha muka? … mirithirra ŋayi ga dhuwal garrwarkunhamirra ŋanyapinya ŋayi. Nhaltjan ŋayi ga dhuwal waŋany mirithirrnydja?”
18 E alguns dos filósofos epicureus e estoicos contendiam com ele. Uns diziam: Que quer dizer este paroleiro? E outros: Parece que é pregador de deuses estranhos. Porque lhes anunciava a Jesus e a ressurreição.
19 Bala walal waŋanan gaḏaymara ŋanya Bolnhany, ŋayi dhu balan marrtji ga dhäwun' lakaram ŋunhala wäŋaŋur yäkuŋur Yariyupakatjnha, ŋunhi walal ŋuli ganha ŋaḻapaḻmirr yolŋu walal ḻuŋ'maranhaminya waŋgany-manapanminya ŋunhiwiliyi wäŋalil, märr walal dhu ŋäma ga mala-djarr'yun ŋunhi djambatj dhäruk, ga yuṯa malany rom. Bala walal ŋanya ŋunhi gäŋalnydja Bolnhany ŋunhiwiliyin wäŋalilnydja, ga waŋan bitjarrnha, “Way, go mak lakaraŋ ŋanapurruŋgal dhuwaliyi ŋunhi dhäwu. Yuṯa dhuwaliyi rom, napurrnydja djäl napurr dhu ŋämayi.
19 E, tomando-o, o levaram ao Areópago, dizendo: Poderemos nós saber que nova doutrina é essa de que falas?
20 Dhuwaliyiny dhäwu nheny ga lakaram mirithirra mulkurun, yakan ŋanapurr gan ŋäkul ŋäthilnydja balanyayi dhäwu. Ma', lakaraŋun napurruŋgal. Ŋanapurr djäl napurr dhu maḻŋ'maraman mayalin'.”
20 Pois coisas estranhas nos trazes aos ouvidos; queremos, pois, saber o que vem a ser isso.
21 Yo, wäŋa-ŋunhaŋuwuynydja Yathinbuynydja yolŋu walal ŋuli ganha bitjana bili walu-ŋupana lakaranhaminya yuṯa yan dhäwu bala-räli'yunminya; mirithinan walal gan ŋunhi djälthinany ŋänharaw yuṯawnydja dhäwuw.
21 (Pois todos os atenienses e estrangeiros residentes de nenhuma outra coisa se ocupavam senão de dizer e ouvir alguma novidade.)
22 Bala ŋayi gan ŋunhiyi Bolnydja dhärranan ŋunhiliyin ṉapuŋgan', gumurrŋura walalaŋgal ŋurikiwurruŋgalyin ḻiya-ḏälmirriwala yolŋuwal walalaŋgal, bala ŋayi lakaraŋalnydja walalaŋgal bitjarrnha, “Way nhuma yolŋu walal wäŋa-Yathinbuy mala, ŋarra nhumalany dhuwal maḻŋ'maraŋalnydja ŋunhi nhuma gan mirithin yan guyaŋanany ga ŋuparnydja waŋarrnhany malaŋuny nhumalaŋguwuy nhuma.Paul speaking to Areopagus|src="CN02136C.tif" size="Span" loc="DC" ref="Acts 17.22"
22 E, estando Paulo no meio do Areópago, disse: Varões atenienses, em tudo vos vejo um tanto supersticiosos;
23 Yo, marrtjinany ŋarra gan dhuwalatjarr dhukarrkurrnydja wäŋakurrnydja nhumalaŋgalaŋuwurr, bala ŋarra marrtjin nhäŋala dharrwan mirithirra waŋarrnydja mala. Ga wiripuny ŋarra nhäŋal djimuku' bulaymirr yurr dhärukmirr makarrmirr, ŋunhi gan bitjarr waŋan gam', ‘Dhuwandja ŋuriki waŋarrwu ŋunhi napurr yaka nhanŋu marŋgi,’ bitjan ga dhärra. Yo, buku-ŋal'yun warray nhuma ŋuli ga ŋunhi nhanŋu yulŋuny, yurr yakan nhuma marŋginy nhanŋu. Ŋayin ŋunhiyin yuwalktja waŋarr, ŋanyanhan ŋarrany ga dhuwal waŋarrnha lakaram nhumalaŋgal ŋunhi yuwalknhan.
23 porque, passando eu e vendo os vossos santuários, achei também um altar em que estava escrito: Ao Deus Desconhecido . Esse, pois, que vós honrais não o conhecendo é o que eu vos anuncio.
24 Dhiyaŋiyin ŋunhi waŋarryu Godthun djäma dhuwandja ŋunhi munatha'nhany wäŋany ga bukmak nhä mala marrtji ŋorra dhuwal, ga bulu ŋayi ŋunhi Garray balanya, Buŋgawa ŋurukuny ŋunhi djiwarr'puywuny wäŋaw ga dhiyak munathawny'tja. Yurr yaka ŋayi ŋuli gi ŋunhi nhini ŋunhiliny buṉbuŋur ŋunhi yolŋuwuŋuny goŋbuy djämapuy.
24 O Deus que fez o mundo e tudo que nele há, sendo Senhor do céu e da terra, não habita em templos feitos por mãos de homens.
25 Bukmak ŋunhiyi nhä mala nhanŋuwuy yan warrpam'; yakan dhu ga ŋunhi yolŋuynydja walal djäma ŋula nhäny mala guŋga'yundja ŋanya God-Waŋarrnhany, bäyŋu yan. Limurrnydja dhiyaŋuwurruynydja yolŋuy walal ŋuli yaka warray gi gurrupul nhanŋuny ŋula nhä malany, bili ŋayiny ŋuli ga ŋuriŋiyiny gurrupan walŋa warray limurrunhany, ga bukmak ŋula nhä mala limurruŋguny yolŋuwnydja walalaŋ bukmakkuyi yan; limurrnydja ŋuli ga dhuwal nhina ŋir'yundja ŋuriŋiyi muka bili yan waŋganydhu nhanukal djämay.
25 Nem tampouco é servido por mãos de homens, como que necessitando de alguma coisa; pois ele mesmo é quem dá a todos a vida, a respiração e todas as coisas;
26 — ausente —
26 e de um só fez toda a geração dos homens para habitar sobre toda a face da terra, determinando os tempos já dantes ordenados e os limites da sua habitação,
27 — ausente —
27 para que buscassem ao Senhor, se, porventura, tateando, o pudessem achar, ainda que não está longe de cada um de nós;
28 “Yo, ŋäthilnydja gan ŋunhi yolŋu ŋula yol waŋan bitjarr muka,
28 porque nele vivemos, e nos movemos, e existimos, como também alguns dos vossos poetas disseram: Pois somos também sua geração.
29 “Yo, yuwalk warray limurr dhuwal djamarrkuḻiny' nhanŋuwuy yan God-Waŋarrwu. Yaka limurr dhu ga ŋunhi guyaŋa ŋanyanhany God-Waŋarrnhany bitjandja, yanbi ŋayiny ŋula nhän mel-wiḏi'mirra bulay ga ŋula nhän dharpan; yaka ŋayi dhuwal wuŋuḻi' yolŋuwuŋ goŋbuy djämapuy; yakan dhu dhuwal ŋula yolthuny yolŋuy djäma God-Waŋarrnhany nhanukiyingalnydja ŋayi be gaḏaman-lakaranhaminyaraynydja ḻiyay ga goŋdhu.
29 Sendo nós, pois, geração de Deus, não havemos de cuidar que a divindade seja semelhante ao ouro, ou à prata, ou à pedra esculpida por artifício e imaginação dos homens.
30 Ŋäthilnydja ŋunhi yolŋuynydja walal yaka muka ŋanya maḻŋ'maranha, yaka walal marŋgi nhanŋu God-Waŋarrwu; yurr ŋayipiny gan ŋunhi God-Waŋarryuny ŋunhiyi nhäŋal, bala bäy-lakaraŋala djarrpi'kunhawuynydja mala djämapuy. Ga yakan ŋayi ŋunhi walalany dhä-gir'yunany, bili walal gan ŋunhi nhinan dhuŋamirr yan nhanŋu. Ga dhiyaŋuny bala ŋayi ŋuli ga God-Waŋarryu lakaraman yolŋuwnydja walalaŋ bawalamirriŋura wäŋaŋurnydja bitjanna gam', ‘Nhumany dhu bukmaknha yan bilyuna yätjkurruŋurnydja romŋur nhumalaŋgiyingal nhuma.’
30 Mas Deus, não tendo em conta os tempos da ignorância, anuncia agora a todos os homens, em todo lugar, que se arrependam,
31 Bili God-Waŋarryuny ŋunhi bilin gänaŋ'maraŋala ŋunhiyiny walu, ŋunhi ŋayi dhu mala-djarr'yurrnydja yolŋunhany walalany ŋuriŋiny ŋunhi nhanukiyingalnydja ŋayi rom-dhunupaynydja romdhu. Ga bilin ŋayi ŋunhi djarr'yurra yolŋunhany mala-djarr'yunarawnydja, ga bilin ŋayi ŋanya ŋunhi milkuŋala warralkuŋala yolŋuwalnydja walalaŋgal ŋunhi ŋayi ŋanya rur'maraŋala beŋura ŋunhi dhiŋganhaŋura.” Ga bitjarra ŋayi gan ŋunhi Bolnydja waŋan.
31 porquanto tem determinado um dia em que com justiça há de julgar o mundo, por meio do varão que destinou; e disso deu certeza a todos, ressuscitando-o dos mortos.
32 Ga ŋuriŋiwurruynydja ŋunhi walal ḻiya-gaḏamanmirriynydja ŋäkul ŋunhiŋuwuyyi, ŋunhi ŋayi waŋganydja yolŋu walŋathin beŋur dhiŋganhaŋur, bala walalaŋgalnydja gan ŋunhi wiripuwurruŋgalnydja beyarrmakthin warray ŋunhiyi dhäruktja, gitkitthunminan walal gan nhanŋu Bolwu. Ga walalnydja wiripuwurrnydja ŋunhi waŋan bitjarrnha, “Ŋanapurrnydja dhuwal djäl muka dhiyakiyi, nhe dhu ga ŋanapurruŋgal bulu lakaram,” bitjarr.
32 E, como ouviram falar da ressurreição dos mortos, uns escarneciam, e outros diziam: Acerca disso te ouviremos outra vez.
33 Bala ŋayi Bolyuny ganarrthaŋala ŋunhiyiny buṉbuny, bala yan marrtjinan.
33 E assim Paulo saiu do meio deles.
34 Yurr wiripuwurrnydja yolŋu walal märr-yuwalkthinan gan ŋurikiyiny ŋunhi dhärukku, bala walal ŋunhi waŋgany-manapanminany nhanukalnha Bolwalnha. Ga dhuwalawurr ŋunhiyi yäkuny yolŋuny walal gam', Diyanitjiya,* ŋunhi ŋayi malaŋurnydja ŋurruḏawalaŋuwal yolŋuwal walalaŋgal, ga miyalk yäku Damaritj, ga wiripuwurr yolŋu walal bitjarryi bili yan märr-yuwalkmirriyinan gan Garraywuny.
34 Todavia, chegando alguns varões a ele, creram: entre os quais estava Dionísio, o areopagita, e uma mulher por nome Dâmaris, e, com eles, outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.