Atos 7
Beibel: okanisi tongo (DJKNT) vs AAI
1 Namo a moo hei apaiti begiman akisi Stefanisi taki: “Fa den taki de, na so yu e wooko tuu?”
1 Imaibo Firis Gagamin Stephen ibatiy, “Tur iti i anababatun o isa teo?”
2 Namo a piki taki: “Mi Dyusama anga ala dda ya, u aliki! Masaa Gadu na a gaan dyendee Gadu fu gi gaandi. Na so a be soi enseefi a Abalaham enke moo gaandi avo pe u paansu komoto, fosi a be go tan a Halan Foto. A be de a Mesopatamiya Kondee.
2 Stephen iya’afut eo, “Taitu tuwai’inah naatu tamai’inah anao kwananowar! Ata agir Abraham ufibo na Haram imaim ma, baise wan Mesopotamia ma’am ana veya’amaim Marakaw ana God isan irerereb eo. Stephen Ebibinan|alt="Stephen preaching" src="cn01914B.tif" size="col" loc="Act 7.2" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="7.2"
3 Na ape a go taigi Abalaham taki: ‘Komoto fika ala i famii anga ala i kondee ya! Mi wani tyai yu go poti na a kondee pe mi wani i mu tan seefi.’
3 ‘A tafaram naatu taituwa inihamiyih inan tafaram ayu ana bi’obaiyi imaim inama.’
4 Namo a komoto a Mesopatamiya dati na a kondee fu Kaldea sama go tan a Halan Foto, te enke en dda dede. Ne a puu en de, tyai kon poti na a kondee pe u de tide ya. Disi na Kanahan Kondee fu fosi.
4 Imih Kaldia tafaram ihamiy naatu na Haram imaim ma. Tamah momorob ufunamaim God nawiy na me tafaram iti bitin boun kwa iti kwama’am.
5 Ma Abalaham tan ya sondee a kondee de fi en. Wan pisi doti seefi á be toon fi en. Na a paamisi namo be de taki: ‘Mi o poti a kondee a yu paansu ana.’ A ten de, a be de sondee pikin ete seefi.”
5 God men abisa ta Abraham nowanamih itin naatu men kafa’imo me kikimin eafuw nowanamih itin. Baise God eomatan tafaram tutufin etei boro nowanamih nab naatu wawawan uf hinatutufuw boro hinab. Nati ana veya’amaim Abraham i aurin kek en ma’am God eomatan.
6 Namo a soi ete taki: “Ma a be taigi Abalaham taki: ‘Wan ten e kon bakaten, da a paansu fi yu o komoto ya go fika a sama kondee, fo ondoo yali langa enke saafu.
6 Naatu God iti na’atube eo, ‘O wawaw i boro nah toumanih hai tafaramamaim hinama, nati’imaim boro nah toumanih hai fair babanamaim hinama bowabow fokarin maiyow hinabow, hinarouw hini’a’afiyih kwamur etei 400 na’atube nasawar.’
7 Mi o abi fu sitaafu a foluku di e saafu den, fu dwengi den losi den, meke den daai kon teke a peesi ya toon fu den seefi. Bika na ya den mu kon tan, fu dini mi.’
7 Baise God iuwih eo, ‘Ayu nati tafaram hinabuwi babahimaim kwanama kwanabowabow boro baimakiy anitih. Nati ufunamaim boro tafaram kwanihamiy kwanatit efan iti’imaim ayu kwanakwafiru.
8 A taigi en ete taki: ‘Manpikin di meke a yu paansu sama, da u mu koti maiki a manpeesi gi en, fu toon sama fu mi. Da san mi paamisi yu o de gi den tu.’ We, Isaki meke, a koti so baka aitin dei. Jakopu meke, letiso. Den twalufu baala di sete den twalufu lo soseefi.”
8 Imaibo God ar afu’afuw ana obaibasit Abraham itin ina’inanen na’atube kaif. Imih Abraham natun Isaac tufuw fur ta’imon sasawar ufunamaim ana ar kanabin e’afuw. Nati ufunamaim Isaac natun Jacob ana ar kanabin e’afuw naatu Jacob natunatun 12 it uwatanah wabih gagamin auman hai ar kanabih e’afuw.
9 Namo Stefanisi soi ete taki: “Dyalusu meke den twalufu baala enke avo di sete den twalufu lo be seli Jowsef wan fu den baala gwe a Egepte Kondee. Ne dati toon saafu anda, ma Masaa Gadu de anga en.
9 Baise uwatanah wabih gagamin Joseph isan hibobowen akir wairafin na’atube hitih hitubun hibai hin Egypt imaim ma. Baise God i mar etei biyanamaim ma’am.
10 A teke gaan bun ati fasi namo luku en, a ini ala san e kon tuka anga en. Da ai gi en koni fu wooko. Ne Fala-ow fu Egepte Kondee lobi en. A poti en enke moo bigiman, fu yeepi en tii kondee. Soseefi, fu taki gi en osu anga san a abi.
10 Naatu ana yababan ta ta wanawanamaim bibais. Veya ta Joseph Egypt hai aiwob nanamaim titit ana veya aiwob orot Joseph i’itin yan bai naatu ana kakaf isan ma, anayabin God ukwar rerekab Joseph itin. Imih aiwob orot Joseph bai ana gawanamih yai, naatu aiwob ana bar gagamin wanawanan auman kaifin isan ana fair itin.” Joseph Egypt sabuw ebobonawiyih|alt="Joseph as ruler" src="cn01917b.tif" size="col" loc="Act 7.10" copy="©1978 David C. Cook Publishing Co." ref="7.10"
11 “Na a ten de wan gaan angiiten o naki Egepte Kondee anga Kanahan Kondee. Nyanyan á be de ape moo fu den avo fu wi de fende bai.
11 “Nati ana veya’amaim baimar kakafin na, Egypt naatu Canaan tafaram wanawanan yababan gagamin na’in matar, naatu it uwatanah bayumih hi’akir.
12 Namo Jakopu enke dda fu den twalufu baala yee fa na Egepte Kondee namo nyanyan de fu fende bai. Ne a sende den manpikin fi en, fu a fosi leisi go bai anda.
12 Egyptamaim bay ma’am ana tur Jacob nonowar ana veya uwatanah hai nanawan wantoro’ot imaim hin.
13 Di den go kon, te wan pisi nyanyan kaba baka fika den. Ne a dda sende den go bai du fu tu leisi. Ne fosi Jowsef meke den sabi taki, en na den baala di den be seli. Na so a Fala-ow seefi kon sabi den famii fi en.
13 Hai nanawan bairou’abin ana veya Joseph taiyuwin botait irerereb tuwahinah hai tur eowen, naatu Pharaoh nati’imaim Joseph ana nibur isah so’ob.
14 “Ne Jowsef sende teke en dda Jakopu kon poti a Egepte Kondee. Soseefi ala taa famii fi en a Kanahan Kondee. Makandii den be de seibintenti na feifi sama.
14 Nati ufunamaim Joseph tamah Jacob isan, naatu tamah ana nibur isah tur iyafar, nah etei 75 na’atube.
15 Na so wi avo Jowsef anga en dda Jakopu anga den elufu baala go fika a Egepte Kondee. Den tan ape, te enke ibiiwan dede dei doo, di a mu dede.
15 Imaibo Jacob rena Egypt tit, nati’imaim i natunatun bairi himorob, it uwatanah.
16 Ma den á beli anda. Den be e kon beli a pe den be komoto a Sikem Kondee na a gaan siton olo pe Abalaham be e beli en famii. A be bai dati a den manpikin fu Hemoli.”
16 Naatu biyah i hibow himatabir maiye tafaram wabin Shekem rahamaim hiya, nati me i Abraham orot Hamor natunatun biyahine tubun.
17 Namo Stefanisi soi ete taki: “Da a paansu di komoto a den avo fu wi be fika a Egepte Kondee. A foluku goo kon bigi di somen yali pasa. Ne a yuu diipi doo fu san Masaa Gadu be paamisi Abalaham taki, musu fu pasa.
17 “God ana omatanen Abraham eo’omatan na baiturobe isan ana veya na kabom, naatu ata sabuw Egypt hima’am busuruf ra’at tafaram awan karatan.
18 Namo libi daai gi den a Egepte Kondee di somen yali diipi pasa. Sowtu a sowtu Fala-ow kengi komoto na a kownu wooko. Wan doo na a wooko di á be abi bisi anga fa Jowsef be yeepi Egepte Kondee.
18 Imaibo aiwob orot ta Joseph men susu’ub i busuruf Egypt isan i’aiwob.
19 A bigin libi takuu anga den avo fu wi. A koli den poti a pina, da ai dwengi den fu towe ibiiwan yonkuu pikin di den meke.”
19 Ata a’agir ifufuwih, biyababan kakafin anababatun itih, eokikinih hai kek sosof hisrouwen hi’in himorob.
20 Stefanisi soi ete taki: “Na a yuu ten de Mosesi meke enke wan moi yonkuu pikin gi Masaa Gadu. En mma anga en dda á towe en kii. Ma den kibii en solugu dii mun langa a ini osu.
20 “Nati ana veya’amaim Moses tufuw, kek ana itinin gewasin maiyow. Baremaim hinah tamah hibunwa’ir ma sumar etei tounu na’atube sawar.
21 Di a kon bigi fu kibii solugu a ini osu, ne den poti en a wan peesi, fu sama fende teke. Ne a umanpikin fu Fala-ow fende en teke kiya enke eigi pikin di a meke.
21 Imaibo barene hibotait titit ana veya, Pharaoh natun babitai natunamih bai ituw ra’at yen orot matar.
22 Na so Mosesi kiya enke Egepte sama. A leli ala koni di den be abi fu leli wooko. Ala en du anga ala en taki be e dwengi lesipeki.”
22 Egypt ana ukwar rerekab etei Moses hi’obaiy so’ob, naatu ana tur ana sinafumaim eo sisinaf etei i fairih.
23 Stefanisi soi ete taki: “Di Mosesi goo doo fotenti yali so, ne a fii fu daai ana luku den sama fi en. A iti ain na a pina fu den enke saafu.
23 “Moses ana kwamur etei 40 na’atube baib ana maramaim ana not bogaigiwas tit ana sabuw Israel inananawanih.
24 Namo wan dei, ne a si wan Egepte e pina wan Dyu. Ne a naki a Egepte kii seefi.
24 Tit inan Egypt orot ta Israel orot boborabirab itin, basit na ibais wasfafar naatu anasa bow Egypt orot rab morob.
25 A membee enke dati be o opo en foluku ain, fu si taki, Masaa Gadu poti en, fu yeepi den puu na a saafu. Ma den á si a toli so.
25 Moses not eo, ‘God ana baibais ayu wanawana’umaim esisinaf au sabuw boro hina’itin hinaso’ob, baise men hi’itinimih.’
26 “Bika a tamaa fi en, ne tu Dyusama e feti. Namo a dyombo a mindii, fu koti a toobi taki: ‘U na baala anga baala enke Dyusama. U á mu du ogii anga u seefi.’
26 Marto Israel orot rou’ab hairi hibiyow itih, basit na fafar naatu iuwih, ‘Kwa airi i ain uf, aisim taiyuw kwabiyow?’
27 “Namo a Dyu di e suku a feti toto Mosesi puu ne en se. Ne a piki taki: ‘Sama poti yu fu basi wi? Sama poti yu enke lanti fu kuutu gi wi?’
27 Baise orot ta biwa’an kakafene Moses rukouw eo, ‘O aki bainabatani naatu baibabatiyi isan yait rubini?’
28 A taki go doo taki: ‘San leti i wani du anga mi? I membee yu o fende pasi kii mi enke fa i kii a Egepte eside ya?’
28 ‘O kukokok ayu ina’asbunu fai Egypt orot ia’asabun na’atube?’
29 Na so a konkuu Mosesi, meke Mosesi be musu fu lowe komoto de go tan a Midiyan Kondee. A teke uman libi anda seefi meke tu manpikin. Ma ai fii enseefi anda naamo, enke a de a sama kondee.”
29 Moses iti tur nonowar ana veya Egypt ihamiy bihir in tafaram wabin Midian imaim ma, nati’imaim touman orot na’atube ma’am natunatun orot rou’ab hitufuw.
30 Stefanisi taki ete taki: “Di a tan fotenti yali anda, ne a Basiya fu Masaa Gadu Kondee*f7* go taki anga en a ini wan gaan sabana a Sinai Mongo. A si wan maka katuku e leti faya, ma na a Basiya fu Masaa Gadu Kondee be kon soi enseefi enke faya de.
30 Kwamur 40 sasawar ufunamaim oyaw Sinai sisibinamaim arar yan tounamatar Moses isan irerereb wairaf na’atube wa’ab wanawanan to’ab.
31 A sani ya foondoo Mosesi, ne ai go koosube, fu luku san tan so. Namo a yee Masaa Gadu taki komoto a ini a faya anga en.
31 Moses iti wairaf to’ab i’itin ana veya ana kasiy ra’at, naatu itinbunai isan na biyubin auman Regah fanan nowar;
32 A taki: ‘Na mi Masaa Gadu de ya. Mi na a Gadu fi yu avo Abalaham, Isaki anga Jakopu.’ Namo Mosesi dyombo te, en hii sikin e dansi. A á be abi ati fu luku go de moo seefi.”
32 ‘Ayu i o uwatanah hai God, Abraham ana God, Isaac, naatu Jacob.’ Moses yan wanawanan birubir fafar an uman hioror naatu men karam boro tanuw ta’itin.
33 “Namo Masaa Gadu taki ete taki: ‘Puu i susu a i futu. A peesi pe i taampu de, na wan apaiti peesi gi mi. Da yu á poi taampu anga susu de.
33 Imaibo Regah eo, ‘A ana sumasum kubosair anayabin iti kamar i kakafiyin yan kubatabat.
34 Mi saka kon ya, fu di mi e si fa Dyusama fi yu e teke pina enke saafu. Soseefi, mi e yee den dyeme fu den. Mi saka kon, fu puu den na ala dati. Da waka kon ya! Bika na yu mi o sende go teke den puu a Egepte Kondee.’ ”
34 Ayu au sabuw Egypt imaim bai’akir kakafin maiyow hibaib aitih, naatu hitef hirererey anowar, imih rufamih botaitih isan are ana. O kuna aiyafari kumatabir maiye au Egypt.’
35 Stefanisi soi ete taki: “Na a Mosesi ya Dyusama á be teli! Den taigi en taki: ‘On sama poti yu fu basi wi? Sama poti yu enke lanti fu kuutu gi wi?’ Ma, ne na dati Masaa Gadu poti edeman, fu puu den a katibo. A taanga fu a Basiya fu Masaa Gadu Kondee na a katuku, e tyai en.
35 “Moses i orot ta’imon Israel sabuw hikwahir hiu, ‘O yait rubini aki bainabatani naatu baibatiyi isan?’ Nati orot ta’imon sabuw bainabatanih naatu rufamih botaitih isan God taiyuwin ana tounamatar iyafar na wa’ab toto’abamaim irerereb Moses fair itin.
36 Ne a du somen foondoo sani dwengi Egepte puu den a saafu anga taanga. Soseefi di den waka doo a ze den e kai Lebi Ze. Di den de a ini a gaan sabana fotenti yali langa tu.
36 Sabuw nawiyih Egypt hihamiy hitit, naatu ina’inan men hi’i’itah efa’efanin Egyptamaim, Red Sea imaim, naatu kwamur 40 arar yanamaim iwa’an hi’itah.
37 “A Mosesi ya be taigi Dyusama taki: ‘Masaa Gadu o poti wan apaiti takiman fi en bakaten, fu tyai en foluku. A o puu wi a saafu enke fa mi Mosesi ya be wooko. Leti a wi mindii ya a o meke libisama fasi.’ ”
37 “Iti orot Moses i boun Israel sabuw hai tur eowen, ‘God boro dinab orot kwa wanawananamaim a orot ta niyafar nan, ayu biyafaru na’atube.’
38 Stefanisi soi ete taki: “Mosesi anga den taa avo gaansama be e waka a ini a gaan sabana. Tapu fu Sinai Mongo, da Masaa Gadu Kondee Basiya be gi en somen bosikopu fu taigi den, fa Masaa Gadu e gi libi. Ala dati fika gi wi tide ya ete, fu wooko.
38 Iti orot Moses Israel sabuw bairi kou’ay hibai arar yanamaim hibat naatu ata a’agir bairi Sinai oyawemaim tounamatar tur yawasin bai re itin naatu ya’abun it isat rena.
39 Ma den avo fu wi á be wani poti yesi aliki Mosesi seefi. Den wai en anga ala den bosikopu poti a wanse. Bika den ati de a taa sani enke fu pakisei Egepte Kondee pe den komoto a saafu.”
39 Baise it ata a’agir fanan men hibosiyasiyar, naatu fanan hikwahir hikokok i mi’itube hitamatabir maiye hitan Egypt hitatit.
40 Stefanisi soi ete taki: “Bika wan leisi Mosesi gwe a Sinai Mongo ede, ne den taigi en gaan baala Aalon taki: ‘Mosesi di puu wi a Egepte Kondee tan tumisi langa. Kande sani du en anda, fu a á poi daai kon baka. Meke u meke wan gadu, fu waka a u fesi tyai wi.’
40 Imih Aaron hiu, ‘Aki akokok god ta kusinaf au nai i’iyon ebonawiyi. Moses Egyptane nawiyi atitit men aso’ob abisa isan matar.’
41 Den teke sani meke wan pikin gowtu kaw. Den piisii dansi gi en anga ala kii meti boon gi en gaandi anga lesipeki enke fa fu du gi Masaa Gadu namo.”
41 Nati ana veya’amaim aibat ta cow natun ana yumatabe hibu’ur. Naatu sibor hibow hina sawar i umahimaim hisinaf mamatar ana sibor hiyai naatu ana hiyuw hibow hiyasisir.
42 Stefanisi soi ete taki: “Namo Masaa Gadu daai baka fika den, fu dini mun, san anga sitali a tapu. A waka enke san be sikiifi na a buku den e kai Apaiti Takiman fu Masaa Gadu taki:
42 Baise God mafutih, naatu mar ana sawar kwafirih isan ibasit. Dinab orot hai Bukamaim hikikirum na iturobe,
43 Ma u e dini taa sani! A gadu osu fu Molok di u e tyai a u baka.
43 Kwa i god Moloch ana sis kwa’abar kwareremor,
44 Stefanisi soi ete taki: “Ma wi avo a ini a sabana be e tyai a tenti osu fu Masaa Gadu di e kotoigi taki, a de a den mindii. A be meke leti enke di a be soi Mosesi a tapu, fu luku meke dati.
44 “Ata a’agir God ana sis arar yanamaim hiyai hima’am i God ana itinin nati’imaim bairi hima’am. Nati sis i God mi’itube Moses iu bi’obaiy na’atube naatu God yayakitifuw na’atube hiwowab.
45 Ma na pikin fu den wooko doo anga en, fu Josuwa tii puu a kondee a taa foluku ana. Masaa Gadu yaki den gi den anga en makiti. Ne Dyusama kon tan wooko ya anga a apaiti tenti, yali fu yali, go doo bakaten di Dafeti toon kownu seefi.”
45 Nati ufunamaim, ata a’agir sis tamahinah biyahine nan hibai hi’abar Joshua babanamaim bonawiyih bairi hirun sabuw afa hai tafaram God nunih hititit i hai tafaram hibai. Naatu nati sis i ma’am David ana veya’amaim tit.
46 Stefanisi soi ete taki: “Kownu Dafeti na wan man di Masaa Gadu lobi. A teke gaan bun ati fasi luku en somen fasi. Namo, Dafeti akisi a Gadu fu wi avo gaansama Jakopu ya, fu meke wan osu poti a Gadu ya.
46 David ana baibais gagamin na’in God biyanane bai, imih ifefeyan bar tawowab. Jacob ana God isan
47 Ma a tapu en, fu du dati. Na a ten fu Dafeti manpikin Salomo fosi, ne a gi Salomo dati pasi fu meke a osu de.”
47 baise iti bar i Solomon wowab.
48 We, di Stefanisi e taki, ne a akisi a Dyulanti fu kuutu de taki: “Ma a gaan Masaa Gadu a tapu sa poi tan a ini wan osu di libisama meke anga ana? Bika enseefi be piki en fositen apaiti takiman fu sikiifi taki:
48 “Baise Auyomtoro’ot ana God i men orot bar tewowowabimaim ema’ama’amih, dinab orot eo kikirum na’atube.
49 ‘Mi enke Masaa Gadu de a mi kondee a tapu, fu tii ala sani.
49 ‘Mar i ayu au urama’ama,
50 Bika na mi abi ala makiti fu meke san de fu si anga ain ya.’ ”
50 Sawar iti kwanotanot men ayu asinaf himatar?’
51 Stefanisi soi ete taki: “Ma u sama ya abi tuutuu taanga yesi. U ati noiti poi teke taki di Masaa Gadu e meke en Apaiti Jeje e piki u, fu du. U gei doose kondee sama, taa foluku di á sabi Masaa Gadu. Na letiso u avo seefi be tan.
51 “Kwa i dogor fokarih naatu dogor wanawanan gugumin naatu tain gugurih God ana tur men kwanonowar! Kwa i a’a’agir ah kwabat, mar etei Anun Kakafiyin kwarurukouw!
52 Fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu á de di den á be pina. Den be e kii sama e soi den fa Masaa Gadu paamisi fu sende en wookoman kon di o wooko enke fa a wani. A leti wookoman ya kon na a ten fu u ya, ne u dati poti en gi lanti kii.
52 Kwa a’agir dinab orot marasika hima’am etei hirouw hi’a’akirih, nati dinab oro’orot i marasika iti orot gewasin nan isan hikurereb. Baise kwa uwatanah hirouw himorob, naatu boun kwa iti orot gewasin nan baban kwao kwarab morob.
53 Na fu soso Masaa Gadu meke Basiya fi en tyai en weiti kon gi u. Bika u nái wooko anga den.”
53 Kwa i God ana ofafar tounamatar hiyafar re’er kwabai, baise men kwabobosiyasiyar!”
54 We, a Dyulanti di e kuutu sani de aliki san a taki fu den de, ne den ati boon te. Ala den mofu e dansi seefi.
54 Kaniser hima Stephen eo hinonowar yah so’ar gagamat bufutih hikarmusiyan himisir
55 A Apaiti Jeje teke Stefanisi hii libi. Ne a taampu e luku tapu, da ai si sani a tapu anda, fa Masaa Gadu dyendee fu gi gaandi. Masaa Jesesi taampu anda a Masaa Gadu letise.
55 Baise Stephen God Anun Kakafiyin biyan etei karatan batabat au mar nuwra’at God ana marakaw itin naatu Jesu sisibin asukwafune batabat itin.
56 Namo a taigi a Dyulanti di e kuutu de taki: “Nownow, mi e si a Manpikin di saka kon toon libisama ya. A taampu anda na a moo hei peesi a Masaa Gadu letise ana.”
56 Basit eo, “Kwanuw ra’at! Ayu mar ana etawan botawiy Orot Natun God ana asukwafune bat ai’itin!”
57 Namo a Dyulanti di e kuutu de bali taki: “Kaba anga den takuu taki de!” Ne den tapu ana a yesi. Soseefi den dyombo kon gaapu en oli.
57 Fanah aumetawat hiwow tainih higibud, imaibo etei au ta’imon hinunuw hibai
58 Ne a lanti de gi Dyusama ape, fu seepi tyai gwe a doose fu Jelusalem Foto go towe a doti. Ne den puu yasi a sikin gi wan yonkuman den e kai Sawlesi, fu oli gi den. Namo den teke siton fiingi naki en te, fu kii.
58 hitain hitit bar merar gagamin ufunane hitaiy re kabayamaim hirab, orot iyab baifuwenamaim sif hirurubon, hai faifuw nati orot boubun wabin Saul anamaim hiya.
59 A yuu de, ai bali kai Masaa Jesesi nen taki: “Masaa! Mi fika mi jeje gi yu fu teke.”
59 Kabayamaim hibat hirabirab auman Stephen Regah isan ifefeyan eo “Regah Jesu ayubu kubai!”
60 Ne a kai anga kini, da ai bali begi Masaa Gadu taki: “Mi e begi, fu den sa fende paadon a yu, fu a ogii di den e du ya.” Na so a komoto a goontapu.
60 Sun yowen fanan aumetawat erererey auman i wow eo, “Regah abisa ayu isou tisisinaf hai
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.