Lucas 9
Teutila NT (CUT_WBT) vs VC
1 A̱ma yune ne, din da̱ma Dihvo vo nduh che ndichio ihyan apóstol yahn ye, ne ca̱h ye vederihquentiyon ihyan chahn ca̱va che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ ma̱n, din ye che ndoyahn ihyan cah ma̱n.
1 Reunindo Jesus os doze apóstolos, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios, e para curar enfermidades.
2 Dechuh ye ihyan chahn che ca̱hn ye cuahndudo ye ndudo ndah yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs ma̱n, din ye che ndoyahn ihyan cah ma̱n.
2 Enviou-os a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 Chihquentiyon ye ihyan chahn: ―Hua dehva quenda nchuhn cua̱hn yune. Nde inda̱hco, nde dino, nde pa̱n, nde tume, hua quenda ne. A cahteca no ne che chenun ne; hua quenda ne ta̱ma.
3 Disse-lhes: Não leveis coisa alguma para o caminho, nem bordão, nem mochila, nem pão, nem dinheiro, nem tenhais duas túnicas.
4 Adecotino va̱co ihyan che conda̱ nchuhn ne, min cuahtenan ne nde tuno ro che nda̱ca ne ya̱n min.
4 Em qualquer casa em que entrardes, ficai ali até que deixeis aquela localidade.
5 Na̱n che hua ntumanecun ihyan nchuhn ne, cuendiquenda̱h ne ya̱n min, ne conda̱hde ne yune ya̱hn che chenan ca̱h ne, ca̱va che cadino ihyan chahn te hua nda̱hca̱ din ye.
5 Onde ninguém vos receber, deixai aquela cidade e em testemunho contra eles sacudi a poeira dos vossos pés.
6 Tuhme cuahn ihyan chahn nducuahn ya̱n, rahndudo ye ndudo ndah yahn Dendiohs ma̱n, redin ye che rendoyahn ihyan cah ma̱n.
6 Partiram, pois, e percorriam as aldeias, pregando o Evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 Checadino rey Herodes yahn vederihno che redin Dihvo vo, ate hua devano ye duh ihyan min yahn che na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te Jua̱n Bautista ntuche ye va̱n tena̱hn.
7 O tetrarca Herodes ouviu falar de tudo o que Jesus fazia e ficou perplexo. Uns diziam: É João que ressurgiu dos mortos; outros: É Elias que apareceu;
8 Te na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te profeta Elías nuhnde ro ye. Na̱hn tun ihyan ne, ra̱hn ye te a̱ma cha ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me, ntuche ye.
8 e ainda outros: É um dos antigos profetas que ressuscitou.
9 Tuhme ra̱hn Herodes: ―Jua̱n ne, u dechúh che chica ya̱n sanda̱do da̱ndo ye. ¿Duhra ihyan ca̱h che rihneván che rente ihyan yahn ye tuhme ne? Chemin che nahn ndihchero ye Dihvo vo.
9 Mas Herodes dizia: Eu degolei João. Quem é, pois, este, de quem ouço tais coisas? E procurava ocasião de vê-lo.
10 Cuahn che ndaconan ihyan apóstol chahn ne, neca̱h cuande ye Dihvo vo yahn nducuahn che din ye na̱n che chahtechica ye. Tuhme quenda Dihvo vo ihyan chahn a̱ma cua̱n na̱n che metah duhva nino ya̱n Betsaida.
10 Os apóstolos, ao voltarem, contaram a Jesus tudo o que haviam feito. Tomando-os ele consigo à parte, dirigiu-se a um lugar deserto para o lado de Betsaida.
11 Ate checadino ihyan ya̱n, ne a̱ma ya̱hn ye cuahn ye quendi ye Dihvo vo. Cuahn che nda ye na̱n che quenun Dihvo vo ne, chicuahn Dihvo vo ihyan chahn yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs, ne din ye che ndoyahn ihyan che cah ye.
11 Logo que a multidão o soube, o foi seguindo; Jesus recebeu-os e falava-lhes do Reino de Deus. Restabelecia também a saúde dos doentes.
12 Cuahn che a chi chino ne, ndo da̱ma nduh che ndichio apóstol chahn na̱n Dihvo vo, ne ra̱hn ye ri ye ihyan: ―Cuedechuh ne ihyan sih ya̱n che nino ma̱n, na̱n ra̱ncho ma̱n, ca̱va che cua ye che cheh ye ma̱n, nda̱ca na̱n che cuahtenan ye ma̱n, te muhn na̱n che chenan vo ne, metah dehva.
12 Ora, o dia começava a declinar e os Doze foram dizer-lhe: Despede as turbas, para que vão pelas aldeias e sítios da vizinhança e procurem alimento e hospedagem, porque aqui estamos num lugar deserto.
13 Ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan chahn: ―Ca̱h nchuhn, cheh ihyan sih. Ra̱hn ihyan chahn ri ye Dihvo vo: ―Uhn ra pa̱n nduco o ya̱hca va yahn nuhn, atena̱n che ca̱hn nuhn, cua nuhn che cheh nducoya̱ca ihyan sih.
13 Jesus replicou-lhes: Dai-lhes vós mesmos de comer. Retrucaram eles: Não temos mais do que cinco pães e dois peixes, a menos que nós mesmos vamos e compremos mantimentos para todo este povo.
14 Ihyan chahn ne, ri ye tenduh uhn mil che dema̱n ihyan cha̱hn. Tuhme ra̱hn Dihvo vo ri ye ihyan apóstol yahn ye: ―Cuihquentiyon nchuhn che co da̱ma ihyan sih, cuahte ye ca̱de o raco ndiche ye queri a̱ma cua̱n.
14 {Pois eram quase cinco mil homens.} Jesus disse aos discípulos: Mandai-os sentar, divididos em grupos de cinqüenta.
15 Tihca̱ din ihyan chahn, ne chahte nducoya̱ca ihyan.
15 Assim o fizeram e todos se assentaram.
16 Tuhme cheta̱h Dihvo vo nduh che uhn pa̱n me nduco o ya̱hca chahn, ne chenihyon na̱n ye na̱n ro, neca̱h ye nundihve cuahn Dendiohs. Ndeh ye, ne ca̱h ye ihyan apóstol ca̱va che ca̱h ye, cheh ihyan che ndi da̱ma chahn.
16 Então Jesus tomou os cinco pães e os dois peixes, levantou os olhos ao céu, abençoou-os, partiu-os e deu-os a seus discípulos, para que os servissem ao povo.
17 Cheh nducoya̱ca ihyan chahn nduhva che rica chedave yahn ye. Chihno min ne, nedin da̱ma ye che nga̱va, ne chi ndichio cuahte.
17 E todos comeram e ficaram fartos. Do que sobrou recolheram ainda doze cestos de pedaços.
18 A̱ma ro ne, quenan Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye, ne ma̱n ye reva̱h ye a̱ma la̱do. Chihno min ne, tumerune ye ihyan chahn: ―¿Duh u, ra̱hn ihyan ne?
18 Num dia em que ele estava a orar a sós com os discípulos, perguntou-lhes: Quem dizem que eu sou?
19 Ndahconan ihyan chahn: ―Na̱hn ihyan ne, ra̱hn ye te ndih ne, Jua̱n Bautista. Na̱hn ye ne, ra̱hn ye te ndih ne, Elías. Na̱hn tun ye ne, ra̱hn ye te ndih ne, a̱ma cha ihyan profeta che chahte ye a ra̱hn me, ntuche ye.
19 Responderam-lhe: Uns dizem que és João Batista; outros, Elias; outros pensam que ressuscitou algum dos antigos profetas.
20 Tuhme tumerune Dihvo vo ihyan chahn: ―Me nchuhn, ¿deh ra̱hn ne yáhn ne? Ndahconan Pedro: ―A ndih che a va ca̱de che dechuh Dendiohs, ndedevahn ne ihyan iyehnse.
20 Perguntou-lhes, então: E vós, quem dizeis que eu sou? Pedro respondeu: O Cristo de Deus.
21 Tuhme chihquentiyon Dihvo vo ihyan chahn che hua nuhnde ye che a ihyan min che a va che chi ye ndedevahn ye ihyan iyehnse.
21 Ordenou-lhes energicamente que não o dissessem a ninguém.
22 Quendi ye ra̱hn ye: ―U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che a̱ma chuhríhn. Intiyahn ma̱n, chidocuya̱n ndina̱n ma̱n, sa̱hn devano ley che dirun Moisés ma̱n ne, nda̱hchenan se u, ne ca̱hno se u. Ate cuihno ino ro ne, ntuché va̱n tena̱hn.
22 Ele acrescentou: É necessário que o Filho do Homem padeça muitas coisas, seja rejeitado pelos anciãos, pelos príncipes dos sacerdotes e pelos escribas. É necessário que seja levado à morte e que ressuscite ao terceiro dia.
23 Chihno min ne, ra̱hn ye nduco nducoya̱ca ihyan: ―Adecoduhno ihyan che nahn conduco ye u ne, va che ca̱hcoma̱n ye vedeyeno yahn ma̱n ye. Andahre nahn ya̱h se ihyan na̱n cruz, ate va che conduco ye u ro ro.
23 Em seguida, dirigiu-se a todos: Se alguém quer vir após mim, renegue-se a si mesmo, tome cada dia a sua cruz e siga-me.
24 Tihca̱, te adecoduhno ihyan che ca̱hcoma̱n ye u che nahn ndedevahn ma̱n ye ihyan ne, ihyan min ne, conda ye. Ate ihyan che ca̱hco menda̱hn ye ihyan, coh ye ca̱va u ne, ihyan min che cua̱co ne, ndevahn ye.
24 Porque, quem quiser salvar a sua vida, perdê-la-á; mas quem sacrificar a sua vida por amor de mim, salvá-la-á.
25 Nde tah hua cochihve che nedin da̱ma ihyan nducuahn vedecuihca che va iyehnse ndete che conda ye.
25 Pois que aproveita ao homem ganhar o mundo inteiro, se vem a perder-se a si mesmo e se causa a sua própria ruína?
26 Adecoduhno ihyan che co cuihna̱n ye ca̱va u nduco ndudo yáhn ne, tihca̱ u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, co cuihná̱n ca̱va ihyan min ro che ndá̱ nduco ángel ndah numacuahn vederihquentiyon yáhn ma̱n, numacuahn vederihquentiyon yahn Chidá ma̱n.
26 Se alguém se envergonhar de mim e das minhas palavras, também o Filho do Homem se envergonhará dele, quando vier na sua glória, na glória de seu Pai e dos santos anjos.
27 Cua̱co rá̱hn rí nchuhn te o ino ihyan che chenun ye muhn ne, hua coh ye nde nda̱ ro che ndihchero ye che conahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.
27 Em verdade vos digo: dos que aqui se acham, alguns há que não morrerão, até que vejam o Reino de Deus.
28 Chihno tenduh nine ro che tihca̱ ra̱hn Dihvo vo ne, quenda ye Pedro ma̱n, Jacobo ma̱n, Jua̱n ma̱n, ne cocha ye a̱ma tingüete ca̱va che cova̱h ye.
28 Passados uns oitos dias, Jesus tomou consigo Pedro, Tiago e João, e subiu ao monte para orar.
29 Numanahn che reva̱h ye ne, ndo diya̱hn ye. Tino yahn ye ne, a̱ma ndo cua, a̱ma diya̱hn ro.
29 Enquanto orava, transformou-se o seu rosto e as suas vestes tornaram-se resplandecentes de brancura.
30 Adena̱n chihnde ro o nda̱co, rente ye nduco Dihvo vo. Ihyan chahn ne, Moisés nduco Elías.
30 E eis que falavam com ele dois personagens: eram Moisés e Elias,
31 Quendihco dave yahn vahchetero, ne rente ihyan chahn nduco Dihvo vo yahn che va che ca̱hno sa̱hn nunde ihyan min ya̱n Jerusalén.
31 que apareceram envoltos em glória, e falavam da morte dele, que se havia de cumprir em Jerusalém.
32 Pedro nduco combiero yahn ye ne, a̱ma rendave ya̱hnde ye. Cuahn che ntah ndutina̱n ye ne, ndihchero ye che a̱ma ndo diya̱hn Dihvo vo. Namin ndihchero ye ihyan che o chahn che chenun ye min nduco ye.
32 Entretanto, Pedro e seus companheiros tinham-se deixado vencer pelo sono; ao despertarem, viram a glória de Jesus e os dois personagens em sua companhia.
33 Ura che a na̱hn Moisés nduco Elías ne, ra̱hn Pedro ri ye Dihvo vo: ―Ihyan Ricuahn, ¡nda̱hca̱ che cuahtenan vo muhn! Dendah nuhn ino vache vah, a̱ma na̱n che cuhnde ne, ne ta̱ma na̱n che cuhnde Moisés, ne ta̱ma na̱n che cuhnde Elías. Nde hua devano Pedro deh che ra̱hn ye.
33 Quando estes se apartaram de Jesus, Pedro disse: Mestre, é bom estarmos aqui. Podemos levantar três tendas: uma para ti, outra para Moisés e outra para Elias!... Ele não sabia o que dizia.
34 Numanahn che ra̱hn ye ne, chiya a̱ma man, ne a̱ma dihya ihyan chahn chi che chenun ye va̱n man me.
34 Enquanto ainda assim falava, veio uma nuvem e encobriu-os com a sua sombra; e os discípulos, vendo-os desaparecer na nuvem, tiveram um grande pavor.
35 Va̱n man me ne, chihnevan ihyan chahn ndudo che ra̱hn Dendiohs: ―Sa̱hn tih che Da̱yá. Yahinó sa̱hn. Che ca̱hma se ne, chemin che codinahn nchuhn.
35 Então da nuvem saiu uma voz: Este é o meu Filho muito amado; ouvi-o!
36 Chihno che chihnevan ihyan chahn ndudo me ne, a dema̱n Dihvo vo nti ye. Ta̱hn min ne, hua ra̱hn ihyan chahn nduco nde a̱ma ihyan yahn vederihno che ndihchero ye.
36 E, enquanto ainda ressoava esta voz, achou-se Jesus sozinho. Os discípulos calaram-se e a ninguém disseram naqueles dias coisa alguma do que tinham visto.
37 Ta̱ma ro me ne, cuenchahn ihyan chahn cuete me, ne a̱ma ya̱hn ihyan chahn ye, chendi yune ye Dihvo vo.
37 No dia seguinte, descendo eles do monte, veio ao encontro de Jesus uma grande multidão.
38 Va̱n ihyan chahn ne, ra̱hn a̱ma se numa dito: ―Ihyan Ricuahn, conan va̱hino ne u. Condihchero ne ca̱va sa̱hn dihn yáhn, te a̱ma ndiya̱hn ra se yáhn.
38 Eis que um homem exclamou do meio da multidão: Mestre, rogo-te que olhes para meu filho, pois é o único que tenho.
39 A̱ma vaco chihnga̱ retumanga̱n sa̱hn, ne adena̱n rah se. A̱ma dito rendoh se, riche yan chende se. Rihno renuhn yah sa̱hn, ne hua nahn ca̱hcoma̱n sa̱hn.
39 Um espírito se apodera dele e subitamente dá gritos, lança-o por terra, agita-o com violência, fá-lo espumar e só o larga depois de o deixar todo ofegante.
40 A chicá favor ihyan apóstol yahn ne che ndetenda̱h ye vaco chihnga̱ me sa̱hn, ate hua chi ndetenda̱h ye.
40 Pedi a teus discípulos que o expelissem, mas não o puderam fazer.
41 Ndahconan Dihvo vo: ―¡A̱ma yah rí ca̱va nchuhn, ihyan nunde che hua ritahno ne! ¿A numacuahn ro conán nduco nchuhn? ¿Ta̱va ro va che cochá nduco ne? Cuehn, ngua daye.
41 Respondeu Jesus: Ó geração incrédula e perversa, até quando estarei convosco e vos aturarei? Traze cá teu filho.
42 Ura che nda̱ sa̱hn dihn me ne, tumanga̱n vaco chihnga̱ me sa̱hn, ne chendava se ndiya̱hn, rih dihca se. Ate ndetenda̱h Dihvo vo vaco chihnga̱ me, ne neneca̱h ye sa̱hn chida se.
42 E quando ele ia chegando, o demônio lançou-o por terra e agitou-o violentamente. Mas Jesus intimou o espírito imundo, curou o menino e o restituiu a seu pai.
43 Nducoya̱ca ihyan ne, a̱ma rahn ino ye yahn vederihno chahte che tihca̱ din Dendiohs. Ta̱ma yune ra̱hn Dihvo vo Jesucristo te va che ca̱hno se ihyan Namin nducoya̱ca ye rahn ino ye yahn nducuahn vederihno che redin Dihvo vo. Ra̱hn Dihvo vo nduco ihyan apóstol yahn ye:
43 Todos ficaram pasmados ante a grandeza de Deus. Como todos se admirassem de tudo o que Jesus fazia, disse ele a seus discípulos:
44 Ndah conun ino nchuhn ndudo che rá̱hn nduco ne. U che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, va che neca̱h se u ta̱h sa̱hn nunde.
44 Gravai nos vossos corações estas palavras: O Filho do Homem há de ser entregue às mãos dos homens!
45 Ate hua chenahn ihyan chahn che ra̱hn ye, te va̱hche yahn ye ca̱va che conahn ye, ne va̱h ye tumerune ye deh conahn ndudo min.
45 Eles, porém, não entendiam esta palavra e era-lhes obscura, de modo que não alcançaram o seu sentido; e tinham medo de lhe perguntar a este respeito.
46 Ihyan apóstol chahn ne, rente ye va̱n ma̱n ye nduco vih, cha ye che tahque cona̱n ye.
46 Veio-lhes então o pensamento de qual deles seria o maior.
47 Checadino Dihvo vo che tihca̱ rendedecadino ihyan chahn, ne cheta̱h ye a̱ma lihn. Chehndi ye na̱n ye,
47 Penetrando Jesus nos pensamentos de seus corações, tomou um menino, colocou-o junto de si e disse-lhes:
48 ne ra̱hn ye nduco ihyan chahn: ―Adecoduhno ihyan che nevahnecun ye lihn cuh che cuande yáhn ne, u nevahnecun ye. Adecoduhno ihyan che nevahnecun ye u ne, Ihyan che dechuh ye u nevahnecun ye. Adecoduhno ihyan che tahque necun ye va̱n nducoya̱ca nchuhn ne, ihyan min che tahque ndina̱n ye.
48 Todo o que recebe este menino em meu nome, a mim é que recebe; e quem recebe a mim, recebe aquele que me enviou; pois quem dentre vós for o menor, esse será grande.
49 Tuhme ra̱hn Jua̱n ri ye Dihvo vo: ―Ihyan Ricuahn, ndihchero nuhn a̱ma ihyan che, nduco che ra̱hn no ye che duche ne ne, rendetenda̱h ye vaco chihnga̱. Ate hua ca̱h yune nuhn che quendi ye, te hua nduco ye uvo.
49 João tomou a palavra e disse: Mestre, vimos um homem que expelia demônios em teu nome, e nós lho proibimos, porque não é dos nossos.
50 Ra̱hn Dihvo vo ri ye Jua̱n: ―Hua ca̱hca ta̱n nchuhn che tihca̱ redin ye, te ihyan che hua ta̱n ye nduco vo ne, rinan ye uvo.
50 Mas Jesus lhe disse: Não lho proibais; porque, o que não é contra vós, é a vosso favor.
51 Cuahn che a nda̱ nino ro che va che na̱hn Dihvo vo vahchetero ne, chihco da̱ma ino ye, ne cuahn ye ya̱n Jerusalén.
51 Aproximando-se o tempo em que Jesus devia ser arrebatado deste mundo, ele resolveu dirigir-se a Jerusalém.
52 Dechuh mena̱n ye a̱ma o ihyan apóstol a̱ma cua̱n ya̱n yahn Samaria, ca̱va che nuhn ihyan chahn na̱n che conan ye.
52 Enviou diante de si mensageiros que, tendo partido, entraram em uma povoação dos samaritanos para lhe arranjar pousada.
53 Ate ihyan ya̱n min ne, hua nevahnecun ye Dihvo vo, te a devano ye te ya̱n Jerusalén ca̱hn ye.
53 Mas não o receberam, por ele dar mostras de que ia para Jerusalém.
54 Cuahn che ndihchero Jacobo nduco Jua̱n che tihca̱ ne, ra̱hn ye: ―Dihve nuhn, nduhca̱ che chihquentiyon ihyan profeta Elías che chera ya̱hn che chica na̱n ro, ne chiche a̱ma ya̱hn ihyan ne, ¿a nahn ne che tihca̱ din vo, ne cuihno cuco ihyan ya̱n tih ne?
54 Vendo isto, Tiago e João disseram: Senhor, queres que mandemos que desça fogo do céu e os consuma?
55 Chaconan Dihvo vo, ndihchero ye ihyan chahn, ne chihya ye ihyan: ―Nchuhn ne, nde hua devano ne ti rica vedeta̱n yahn ne che tihca̱ ra̱hn ne,
55 Jesus voltou-se e repreendeu-os severamente. {Não sabeis de que espírito sois animados.
56 te u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, ndá̱ ca̱va che ndedeváhn ihyan, ndiyu ca̱va che decuihnó ihyan. Tuhme chuh da̱ma ye, cuahn ye ta̱ma ya̱n nduco vih.
56 O Filho do Homem não veio para perder as vidas dos homens, mas para salvá-las.} Foram então para outra povoação.
57 Cuahn che a chenun yune ihyan chahn ne, ra̱hn a̱ma se ri se Dihvo vo: ―Dihvé, conducó ndih adecotino che ca̱hn ne.
57 Enquanto caminhavam, um homem lhe disse: Senhor, seguir-te-ei para onde quer que vás.
58 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn: ―Yuhne ne, va ive va̱co te; ya̱hda ne, va na̱n che rahte te, ate u che rinducó nducoya̱ca ihyan ne, metah nde na̱n che conditenán.
58 Jesus replicou-lhe: As raposas têm covas e as aves do céu, ninhos, mas o Filho do Homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 Ta̱ma se ne, ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn: ―Cuhn vo, condoque u. Ndahconan se yahn ye: ―Dihvé, te yune ne che conán na̱n chidá nde nda̱ ro che coh ye. Cuhché ihyan, tuhme conducó ndih.
59 A outro disse: Segue-me. Mas ele pediu: Senhor, permite-me ir primeiro enterrar meu pai.
60 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn: ―Cuihcoman ihyan che hua ritahno ye u, te anduhneca̱ ndete che a ndih ye na̱n Dendiohs. Ihyan chahn co cuhche ye tena̱hn yahn ye. Me di ne, cuehn cuahndode ndudo yahn vederihquentiyon yahn Dendiohs.
60 Mas Jesus disse-lhe: Deixa que os mortos enterrem seus mortos; tu, porém, vai e anuncia o Reino de Deus.
61 Ra̱hn ta̱ma se ri se Dihvo vo: ―Dihvé, cá̱hn conducó ndih, ate te yune ne che dinoca cá̱hn ca̱hmá nduco ihyan yáhn che chenun ye ndeva̱có, te va che ca̱hcomá̱n ihyan.
61 Um outro ainda lhe falou: Senhor, seguir-te-ei, mas permite primeiro que me despeça dos que estão em casa.
62 Ra̱hn Dihvo vo ri ye sa̱hn: ―Nduhca̱ che hua cochihve ntiyon yahn ihyan che ndaconan ye cua̱hn veda̱me ye ura che rih rine ye nduco curuhnya̱hn ne, tihca̱ hua cochihve che hua riquendi ihyan vederihquentiyon yahn Dendiohs cuahn da̱ma.
62 Mas Jesus disse-lhe: Aquele que põe a mão no arado e olha para trás, não é apto para o Reino de Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.