Mateus 23
Majepacʉ jʉ̃menijicʉi yávaiye mamaene coyʉitucubo (CUBNT) vs ARA
1 No yóboi Jesús, yópe arĩ, coyʉrejame ina obedivʉ põevare aru ñʉja ʉ̃i bueimarare máre:
1 Então, falou Jesus às multidões e aos seus discípulos:
2 —Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva aru fariseova bued̶ama mʉjare Jʉ̃menijicʉi d̶aicõjeiyede ʉ̃i coyʉiye báquede Moisés bácʉre. Jʉ̃menijicʉi yávaiye jãvene bued̶ama na. Que baru d̶ajarã mʉja yópe ne bueiyepedeca.
2 Na cadeira de Moisés, se assentaram os escribas e os fariseus.
3 Ʉbenita návacari d̶abenama yópe ne bueiyepe. Que baru d̶abejarã mʉja yópe ne d̶aiyepe.
3 Fazei e guardai, pois, tudo quanto eles vos disserem, porém não os imiteis nas suas obras; porque dizem e não fazem.
4 Ne baju dápiaiyepe d̶aicõjed̶ama põevare. Ʉbenita yópe Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquepe dápiabenama na. Maiyójajebu iye d̶aicõjeiye ne baju dápiaiye báque. Návacari caiye iyede ye d̶abenama na. Aru ne d̶aicõjeimarare ye cad̶atebenama, ne d̶arãjiyepe aivʉ die maiyójae d̶aiyede.
4 Atam fardos pesados [e difíceis de carregar] e os põem sobre os ombros dos homens; entretanto, eles mesmos nem com o dedo querem movê-los.
5 Caiye ne d̶aiyede d̶ad̶ama apevʉre jã́icõjenajivʉ, “¿Meara márica na?” ne arĩ dápiarãjiyepe aivʉ. Que baru Jʉ̃menijicʉi yávaiyequede ne toivaino mácarõ yocarã, ne ad̶aino mácarõ quĩ́jitõcua jívʉi bʉod̶ama na. Ditõcuare ne bʉoiyede ne tʉ̃tʉva coapa aru ne ãmuve cãcopũravʉcaãmuve coapa, ʉramea bʉoimeaque bʉod̶ama na, jã́icõjenajivʉ apevʉre. Aru ne cuitótecajea coapa nareicõjed̶ama tʉrʉvacajea ʉracajeare, jã́icõjenajivʉ apevʉre. Que teni apevʉre dápiare d̶aiyʉrĩduyama mearore jívaivʉre Jʉ̃menijicʉre aru jʉ ávaivʉre máre. Ʉbenita nópe dápiajebu põeva náre ʉbenina.
5 Praticam, porém, todas as suas obras com o fim de serem vistos dos homens; pois alargam os seus filactérios e alongam as suas franjas.
6 Torojʉve teinore cʉiyʉma na ñai torojʉve teino upacʉ yebai, apevʉ ne pued̶arãjiyepe aivʉ náre. Judíovai cójijiñamiare ʉma na ne dobae mearoa baji, apevʉ ne jã́rajiyepe aivʉ náre parʉrivʉpe.
6 Amam o primeiro lugar nos banquetes e as primeiras cadeiras nas sinagogas,
7 Aru ʉma na põeva pued̶arĩ ne jacoyʉinore tãibʉi aru “mʉ, bueipõecʉ” ne ainore máre náre.
7 as saudações nas praças e o serem chamados mestres pelos homens.
8 ’Ʉbenita mʉjacapũravʉ “mʉ, bueipõecʉ” aicõjemejara apevʉre mʉja coapa, mʉje dápiaiye boje meara apevʉ pʉeno. Yʉ cũinácʉratamu mʉje bueipõecʉ. Aru cũinátʉrʉbu mʉja, caivʉ cũinávʉpe paivʉ.
8 Vós, porém, não sereis chamados mestres, porque um só é vosso Mestre, e vós todos sois irmãos.
9 Aru ijãravʉcacʉ cʉbebi “mʉ, ñʉjepacʉ, ñʉje jabocʉ” mʉje aimʉ. Nópe abejarã põecʉre. Majepacʉ cũinácʉratame cavarõ mearocacʉ.
9 A ninguém sobre a terra chameis vosso pai; porque só um é vosso Pai, aquele que está nos céus.
10 Aru “mʉ, jabocʉ” aicõjemejara apevʉre mʉja coapa. Yʉ, Cristo, cũinácʉratamu mʉje jabocʉ.
10 Nem sereis chamados guias, porque um só é vosso Guia, o Cristo.
11 Que baru ñai mʉjacacʉ parʉcʉ baiyʉcʉ baru, memecajacʉrĩ mʉjare.
11 Mas o maior dentre vós será vosso servo.
12 Ñai cʉiyʉcʉ me apevʉ pʉeno, parʉbecʉyʉme pʉeno baju. Aru ñai parʉbede d̶aiyʉcʉ ʉ̃i baju apevʉ cãchino, me cʉcʉyʉme pʉeno baju, Jʉ̃menijicʉi mearo d̶acaquiye boje ʉ̃́re, arĩ buedejame ñʉjare Jesús.
12 Quem a si mesmo se exaltar será humilhado; e quem a si mesmo se humilhar será exaltado.
13 Aru yópe arĩ, coyʉre nʉrejame ʉ̃:
13 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque fechais o reino dos céus diante dos homens; pois vós não entrais, nem deixais entrar os que estão entrando!
14 ’Mʉja, Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru mʉja, fariseova, jʉjovaivʉ, chĩorajaramu mʉja. Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare. Jʉjovarĩ ñavad̶avʉ ina nomiópeva ne apejĩene. Aru jẽniad̶avʉ joe Jʉ̃menijicʉque, põeva ne dápiarãjiyepe aivʉ ʉbenina mʉja me Jʉ̃menijicʉre jʉ aivʉpe. Caiye iyede mʉje d̶aiye boje, pʉeno ʉrarõ ñájinajaramu mʉja, mʉje ãmeina teiye boje.
14 [Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque devorais as casas das viúvas e, para o justificar, fazeis longas orações; por isso, sofrereis juízo muito mais severo!]
15 ’Mʉja, Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru mʉja, fariseova, jʉjovaivʉ, chĩorajaramu mʉja. Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare. Joai curãnʉñavʉ mʉja jia ʉrad̶ai aru joborõi máre. Cũinácʉ põecʉre vorãnʉñavʉ, oatʉvarãjivʉ ʉ̃i dápiaiyede, ʉ̃i dápiaquiyepe aivʉ mʉje dápiaiyepe. Aru ʉ̃i d̶aiyede máre oatʉvad̶avʉ̃ mʉja, ʉ̃i d̶aquiyepe aivʉ pʉeno ãmenore, ʉ̃i ñájiquiyepe aivʉ toabo cũiméboi mʉje pʉeno.
15 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque rodeais o mar e a terra para fazer um prosélito; e, uma vez feito, o tornais filho do inferno duas vezes mais do que vós!
16 ’Mʉja, Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru mʉja, fariseova, jʉjovaivʉ, chĩorajaramu mʉja. Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare. “Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueni bʉojaivʉbu ñʉja”, ad̶avʉ̃ mʉja põevare ʉbenina. Yópe jã́ri eabevʉ ne jipocateiyepe põevare, mʉja Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueni bʉojabenamu. Yópe ʉbenina bued̶avʉ̃ mʉja: “Põecʉ ayʉ baru ‘Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami cʉe boje’, d̶aiye jaʉbevʉ ʉ̃́re. Ʉbenita ayʉ baru ‘Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, úru cʉe boje Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami jívʉi’, d̶aiye jaʉvʉ ʉ̃́re”, ad̶avʉ̃ mʉja.
16 Ai de vós, guias cegos, que dizeis: Quem jurar pelo santuário, isso é nada; mas, se alguém jurar pelo ouro do santuário, fica obrigado pelo que jurou!
17 Mʉjatamu jã́ri eabevʉpe paivʉ mʉje ũmei. Mʉjatamu ãrʉmevʉ. Coreóvabevʉ mʉja Jʉ̃menijicʉi cʉ̃ramine pʉeno parʉrõre caiye iye úru pʉeno. Iye úrubu pʉeno me, die cʉe boje Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami jívʉi.
17 Insensatos e cegos! Pois qual é maior: o ouro ou o santuário que santifica o ouro?
18 Aru yópe ʉbenina bued̶avʉ̃ mʉja: “Põecʉ ayʉ baru ‘Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, Jʉ̃menijicʉre jícaiyede jícaiva cʉe boje ʉ̃i cʉ̃rami jívʉi’, d̶aiye jaʉbevʉ ʉ̃́re. Ʉbenita ayʉ baru ‘Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, Jʉ̃menijicʉre jícaiye boje jícaiva pʉenora ʉ̃i cʉ̃rami jívʉi’, d̶aiye jaʉvʉ ʉ̃́re”, ad̶avʉ̃ mʉja.
18 E dizeis: Quem jurar pelo altar, isso é nada; quem, porém, jurar pela oferta que está sobre o altar fica obrigado pelo que jurou.
19 Mʉjatamu jã́ri eabevʉpe paivʉ mʉje ũmei. Coreóvabevʉ mʉja Jʉ̃menijicʉre jícaivare pʉeno parʉrõre caiye iye jícaiye pʉeno. Iye jícaiyebu pʉeno me, die cʉe boje Jʉ̃menijicʉre jícaiva pʉenora.
19 Cegos! Pois qual é maior: a oferta ou o altar que santifica a oferta?
20 Que baru põecʉ ayʉ baru “Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, Jʉ̃menijicʉre jícaiva cʉe boje ʉ̃i cʉ̃rami jívʉi”, jãve aiyʉrõ “Jʉ̃menijicʉre jícaiva aru caiye Jʉ̃menijicʉre jícaiye diva pʉenora”, aiyʉbi ʉ̃.
20 Portanto, quem jurar pelo altar jura por ele e por tudo o que sobre ele está.
21 Aru põecʉ ayʉ baru “Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami cʉe boje”, jãve aiyʉrõ “Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami aru ñai cʉcʉ noi”, aiyʉbi ʉ̃.
21 Quem jurar pelo santuário jura por ele e por aquele que nele habita;
22 Aru põecʉ ayʉ baru “Ji aiyepe d̶acʉyʉmu yʉ, cavarõ mearo cʉe boje”, jãve aiyʉrõ “Jʉ̃menijicʉi dobarõ mearo aru ñai dobacʉ nore”, aiyʉbi ʉ̃, arejame Jesús.
22 e quem jurar pelo céu jura pelo trono de Deus e por aquele que no trono está sentado.
23 Aru yópe arĩ, coyʉre nʉrejame Jesús:
23 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque dais o dízimo da hortelã, do endro e do cominho e tendes negligenciado os preceitos mais importantes da Lei: a justiça, a misericórdia e a fé; devíeis, porém, fazer estas coisas, sem omitir aquelas!
24 Mʉja d̶ad̶avʉ̃ yópe jã́ri eabevʉ ne jipocateiyepe põevare. Iye parʉbede dápiad̶avʉ̃ mʉja. Que teni d̶ad̶avʉ̃ yópe põecʉ ʉ̃i ĩ́yepe jujicʉre ʉ̃i ũcuidore jocarĩ, ʉbenita ʉ̃i jãrʉóiyepe camello ãmicʉcʉ ãimacʉ ʉracʉre.
24 Guias cegos, que coais o mosquito e engolis o camelo!
25 ’Mʉja, Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru mʉja, fariseova, jʉjovaivʉ, chĩorajaramu mʉja. Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare. Mʉja joad̶avʉ̃ mʉje ũcuidoare aru jororʉare máre pʉenomia, põeva ne jã́inore. Ʉbenita mʉjavacari tatoiyʉrivʉbu apevʉ ne cʉvaede. Que teni ãmeno baju d̶ad̶avʉ̃ mʉja. Que baru mearo d̶aiye apevʉre mearotamu joare d̶aicõjeiye pʉeno.
25 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque limpais o exterior do copo e do prato, mas estes, por dentro, estão cheios de rapina e intemperança!
26 Mʉja, fariseova, d̶ad̶avʉ̃ yópe jã́ri eabevʉpe paivʉ ne ũmei. Mʉje joaru mamarʉmʉre ũcuido jívʉi aru jororʉ jívʉi máre, ũcuido pʉeno aru jororʉ pʉeno máre docʉcʉbequiyebu. Quédeca dápiaivʉ baru me, d̶arãjaramu me máre.
26 Fariseu cego, limpa primeiro o interior do copo, para que também o seu exterior fique limpo!
27 ’Mʉja, Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru mʉja, fariseova, jʉjovaivʉ, chĩorajaramu mʉja. Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare. Mʉjatamu yópe yaivʉ bácavʉ ne epeiñamia boriñamiape paivʉ. Diñamiare põeva ne jã́ru jedevai, mead̶amiape ãrojariñamiamu. Ʉbenita diñamia jívʉi, buidíñamiamu yaivʉ bácavʉ ne cũad̶oaque, aru docʉcʉeque máre.
27 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque sois semelhantes aos sepulcros caiados, que, por fora, se mostram belos, mas interiormente estão cheios de ossos de mortos e de toda imundícia!
28 Quédeca põeva ne jã́ru mʉjare, mearape aru mearore d̶aivʉpe ãrojarivʉbu mʉja ne jã́iyede. Ʉbenita mʉje ũmei dápiad̶avʉ̃ jʉjovaivʉpe paivʉ aru ãmenore d̶aivʉpe paivʉ máre.
28 Assim também vós exteriormente pareceis justos aos homens, mas, por dentro, estais cheios de hipocrisia e de iniquidade.
29 ’Mʉja, Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõeva, aru mʉja, fariseova, jʉjovaivʉ, chĩorajaramu mʉja. Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare. Mʉja d̶ad̶avʉ̃ mead̶amia cʉ̃ramiare ina Jʉ̃menijicʉi yávaiyede coyʉcaipõeva mácavʉ ne jobocobea báque pʉenoi. Aru mʉja mead̶ad̶avʉ̃ ãrʉriñamia cʉ̃ramiare ina meara mácavʉre.
29 Ai de vós, escribas e fariseus, hipócritas, porque edificais os sepulcros dos profetas, adornais os túmulos dos justos
30 Yópe borocʉrĩ ad̶avʉ̃ mʉja: “Majeñecuva mácavʉ ne cʉrinʉmʉ cʉrivʉ baru maja, ne boarĩ́ jarʉvaiye báquede ina Jʉ̃menijicʉi yávaiyede coyʉcaipõeva mácavʉre cad̶atebejebu maja”, ad̶avʉ̃ mʉja.
30 e dizeis: Se tivéssemos vivido nos dias de nossos pais, não teríamos sido seus cúmplices no sangue dos profetas!
31 Ʉbenita mʉjavacari jã́d̶ovad̶avʉ ina Jʉ̃menijicʉi yávaiyede coyʉcaipõeva mácavʉre boarĩ́ jarʉvaivʉ bácavʉpe paivʉre.
31 Assim, contra vós mesmos, testificais que sois filhos dos que mataram os profetas.
32 Maumejiena iye ãmeina d̶aiyede mʉjeñecuva mácavʉ ne bʉiye báquede bubajarã mʉja, mʉje boarĩ́ jarʉvarãjiyede yʉre, Jʉ̃menijicʉi daroimʉ mácʉre.
32 Enchei vós, pois, a medida de vossos pais.
33 ’¡Mʉja, jʉjovaivʉ, ãd̶avape paivʉbu mʉja! Mʉje toabo cũiméboi ñájinajiyede jocarĩ, dupini nʉivʉ bʉojabenamu mʉja.
33 Serpentes, raça de víboras! Como escapareis da condenação do inferno?
34 Que baru yʉ daroquijivʉ mʉje yebai Jʉ̃menijicʉi yávaiyede coyʉcaipõevare aru ʉ̃mʉva majidivʉre, aru Jʉ̃menijicʉi yávaiye báquede bueipõevare máre. Apevʉ nácavʉre boarĩ́ jarʉvarãjaramu mʉja. Apevʉre jocʉcʉjaravena pẽvari, boarĩ́ jarʉvarãjaramu. Apevʉre jara popenajaramu maja judíova maje cójijiñamiai. Aru apevʉre cujurãjaramu mʉja ĩmaroa coapa.
34 Por isso, eis que eu vos envio profetas, sábios e escribas. A uns matareis e crucificareis; a outros açoitareis nas vossas sinagogas e perseguireis de cidade em cidade;
35 Que baru Jʉ̃menijicʉ ñájine d̶acʉyʉme mʉjare, caivʉ meara mácavʉ ne yaiye báque boje ijãravʉre, apecʉ ʉ̃i boarĩ́ jarʉvaiye báque boje ñai Abel bácʉre, aru apevʉ ne boarĩ́ jarʉvaiye báque boje caivʉ Abel bácʉi yóbocavʉ bácavʉre máre, pʉ Zacarías bácʉ bajita, Berequías bácʉi mácʉ bácʉre, ñai mʉjacavʉ bácavʉ ne boarĩ́ jarʉvaimʉ mácʉre Jʉ̃menijicʉi cʉ̃rami tãibʉ coricai.
35 para que sobre vós recaia todo o sangue justo derramado sobre a terra, desde o sangue do justo Abel até ao sangue de Zacarias, filho de Baraquias, a quem matastes entre o santuário e o altar.
36 Jãve coyʉyʉbu mʉjare: Mʉja ijãravʉcavʉ ñájinajaramu, mʉje ãmeina d̶aiye boje, arĩ buedejame Jesús.
36 Em verdade vos digo que todas estas coisas hão de vir sobre a presente geração.
37 Yópe arejame Jesús:
37 Jerusalém, Jerusalém, que matas os profetas e apedrejas os que te foram enviados! Quantas vezes quis eu reunir os teus filhos, como a galinha ajunta os seus pintinhos debaixo das asas, e vós não o quisestes!
38 Jã́jara. Dinʉmʉ maquinó mʉje cʉrõre Jʉ̃menijicʉ dajocarĩ jarʉvacʉyʉme.
38 Eis que a vossa casa vos ficará deserta.
39 Aru coyʉyʉbu mʉjare: Yʉre jã́menajaramu mʉja cojedeca pʉ jã́d̶ovacʉdayʉre meacʉ bajure jã́ivʉta. Dinʉmʉ maquinóre arãjaramu yópe: “Torojʉe bajad̶éni ñai dayʉre Jʉ̃menijicʉi ãmiái, ʉ̃i parʉéque”, arejame Jesús.
39 Declaro-vos, pois, que, desde agora, já não me vereis, até que venhais a dizer:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 23, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.