Atos 7
Chaʼ tsoʼo nu nchcuiʼ jiʼi̱ Jesucristo nu xuʼna na (CTANT) vs VC
1 Liꞌ nchcuane xuꞌna sti joꞌó jiꞌi̱ Esteban:
1 Perguntou-lhe então o sumo sacerdote: É realmente assim?
2 Nguxacui̱ Esteban chaꞌ jiꞌi̱ liꞌ:
2 Respondeu ele: Irmãos e pais, escutai. O Deus da glória apareceu a nosso pai Abraão, quando estava na Mesopotâmia, antes de ir morar em Harã.
3 “Xtyanu nuꞌu̱ jiꞌi̱ loyuu quichi̱ tyi nuꞌu̱, tyuꞌutsuꞌ nuꞌu̱ jiꞌi̱ nguꞌ tyaꞌa nuꞌu̱”, nacui̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ Abraham biꞌ liꞌ. “Tsaa nuꞌu̱ ca chaca chalyuu ca su culuꞌu naꞌ jinuꞌu̱ chaꞌ tyiꞌi̱ nuꞌu̱”, nacui̱ Ni.
3 E disse-lhe: Sai de teu país e de tua parentela, e vai para a terra que eu te mostrar {Gn 12,1}.
4 Biꞌ chaꞌ ngutuꞌu Abraham loyuu jiꞌi̱ nguꞌ Caldea, ndyaa yu quichi̱ Harán, ndyanu yu ca quichi̱ biꞌ tyu̱u̱ yija̱. Nu loꞌo ngujuii sti Abraham, liꞌ ngulo ycuiꞌ Ndyosi cña jiꞌi̱ yu chaꞌ tsaa yu tyijyuꞌ la ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyalaa yu loyuu re su ndiꞌi̱ na juani.
4 Ele saiu da terra dos caldeus, e foi habitar em Harã. Dali, depois que lhe faleceu o pai, Deus o fez passar para esta terra, em que vós agora habitais.
5 Pana ná nda ycuiꞌ Ndyosi chacuayáꞌ caja yuu jiꞌi̱ yu tsiyaꞌ ti, loꞌo juaꞌa̱ ni sca sñiꞌ Abraham ná ntsuꞌu tyempo biꞌ. Liꞌ nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo yu: “Ta naꞌ yuu re jinuꞌu̱, juaꞌa̱ jiꞌi̱ sñiꞌ nuꞌu̱ ca tiyaꞌ la, nu loꞌo cua ntsuꞌu nu sube jinuꞌu̱”, nacui̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ yu.
5 Não lhe deu nela propriedade alguma, nem sequer um palmo de terra, mas prometeu dar-lha em posse, e depois dele à sua posteridade, quando ainda não tinha filho algum.
6 Loꞌo liꞌ nda ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ loꞌo Abraham chaca quiyaꞌ: “Tsaa sñiꞌ steꞌ nuꞌu̱ nde ca chaca chalyuu”, nacui̱ Ni. “Liꞌ tyanu ñati̱ jinuꞌu̱ tyijyuꞌ chaca tyajacua siyento yija̱, su xcubeꞌ nguꞌ ca tyi jiꞌi̱ ñati̱ jinuꞌu̱”, nacui̱ Ni. “Ntsuꞌu chaꞌ cuaꞌni nguꞌ cña jiꞌi̱ nguꞌ ca tyi biꞌ laja ti, ná loꞌo cayaꞌ.
6 Eis como falou Deus: Tua descendência habitará em terra estranha e será reduzida à escravidão e maltratada pelo espaço de quatrocentos anos.
7 Liꞌ xcubeꞌ naꞌ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ xquiꞌya chaꞌ tiꞌí tsa xcubeꞌ nguꞌ jiꞌi̱ ñati̱ jinuꞌu̱. Tyuꞌu ñati̱ jinuꞌu̱ loyuu biꞌ liꞌ, tya̱a̱ nguꞌ ca nde chaca quiyaꞌ, cuaꞌni tlyu nguꞌ biꞌ jnaꞌ liꞌ.”
7 Mas eu julgarei a nação que os dominar - diz o Senhor -, e eles sairão e me prestarão culto neste lugar {Gn 15,13s.; Ex 3,12}.
8 Ngüiñi chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo jyoꞌo Abraham liꞌ; biꞌ chaꞌ ngulo Ni cña jiꞌi̱ yu chaꞌ xiꞌyu nguꞌ quiji̱ lcaa nu quiꞌyu sñiꞌ yu, chaꞌ juaꞌa̱ tyiꞌu tiꞌ sñiꞌ yu chaꞌ cua ngüiñi chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo sti nguꞌ. Juaꞌa̱ ngua chaꞌ, ngusiꞌyu jyoꞌo Abraham quiji̱ sñiꞌ nu ntsuꞌu cua snuꞌ ti tsa̱ ngula; la cuiꞌ Isaac ngua naa sñiꞌ yu. Nu loꞌo cua ngusuꞌ jyoꞌo Isaac biꞌ, liꞌ ngula sñiꞌ yu, loꞌo la cuiꞌ juaꞌa̱ nguaꞌni yu, chaꞌ ngusiꞌyu quiji̱ sñiꞌ yu. Jacob ngua naa sñiꞌ yu, loꞌo liꞌ tii tyucuaa tyaꞌa sñiꞌ ngula jiꞌi̱ jyoꞌo Jacob biꞌ; jyoꞌo cusuꞌ jiꞌi̱ lcaa na laca nguꞌ biꞌ.
8 E deu-lhe a aliança da circuncisão. Assim, Abraão teve um filho, Isaac, e, passados oito dias, o circuncidou; e Isaac, a Jacó; e Jacó, os doze patriarcas.
9 ’Tsaca sñiꞌ Jacob ngua naa José. Ngua sca tsa̱ ngua ñasi̱ꞌ tsa tyaꞌa yu jiꞌi̱ nu José biꞌ, biꞌ chaꞌ ndyujuiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ yu jiꞌi̱ xaꞌ ñati̱. Ngüiꞌya nguꞌ jiꞌi̱ nu José biꞌ, ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ yu ca loyuu su cuentya Egipto. Pana ná ngulayaꞌ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ José,
9 Os patriarcas, invejosos de José, venderam-no para o Egito. Mas Deus estava com ele.
10 nguaꞌni Ni chaꞌ ngaꞌaa nguaꞌni cuxi nguꞌ loꞌo yu liꞌ. Tyempo biꞌ ntsuꞌu rey jiꞌi̱ nguꞌ Egipto nu ngua naa Faraón, loꞌo liꞌ nguaꞌni ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ ngua cuayáꞌ tiꞌ Faraón chaꞌ nguꞌ tii ngua nu José biꞌ. Biꞌ chaꞌ ndiya tiꞌ rey Faraón jiꞌi̱ yu, nda rey cña jiꞌi̱ yu, chaꞌ ngua nu José biꞌ loo jiꞌi̱ lcaa nguꞌ Egipto, loꞌo juaꞌa̱ jiꞌi̱ lcaa msu nu ntsuꞌu toniꞌi̱ jiꞌi̱ rey Faraón biꞌ.
10 Livrou-o de todas as suas tribulações e deu-lhe graça e sabedoria diante do faraó, rei do Egito, que o fez governador do Egito e chefe de sua casa.
11 ’Loꞌo liꞌ ndyalaa sca jbiꞌña loyuu Egipto, loꞌo juaꞌa̱ ca loyuu su cuentya Canaán. Tiꞌí tsa ñaꞌa̱ ndyanu nguꞌ, ngaꞌaa ngujui na cacu jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna.
11 Sobreveio depois uma fome a todo o Egito e Canaã. Grande era a tribulação, e os nossos pais não achavam o que comer.
12 Liꞌ ngujui chaꞌ jiꞌi̱ Jacob chaꞌ tya ntsuꞌu na cacu nguꞌ ca loyuu Egipto, biꞌ chaꞌ ngulo yu cña jiꞌi̱ sñiꞌ yu chaꞌ tsaa squiꞌya nguꞌ nscuaꞌ chaꞌ cacu nguꞌ loꞌo tyaꞌa nguꞌ, la cuiꞌ sñiꞌ yu biꞌ laca jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna. Liꞌ ndyaa nguꞌ biꞌ sca quiyaꞌ.
12 Mas quando Jacó soube que havia trigo no Egito, enviou pela primeira vez os nossos pais para lá.
13 Loꞌo ndyaa nguꞌ nu nchca tyucuaa quiyaꞌ, liꞌ ngua chaꞌ ndyuloo nguꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo José, chaꞌ la cuiꞌ tyaꞌa nguꞌ laca yu. Ngua cuayáꞌ tiꞌ rey Faraón tilaca laca sti José, tilaca laca tyaꞌa yu liꞌ.
13 Na segunda, foi José reconhecido por seus irmãos, e foi descoberta ao faraó a sua origem.
14 Loꞌo liꞌ nda José chaꞌ ndyaa cachaꞌ jiꞌi̱ sti yu chaꞌ tya̱a̱ nu cusuꞌ ca su ndiꞌi̱ yu loꞌo lcaa tyaꞌa yu. Cua ntsuꞌu snayala tyii ngaꞌyu tyaꞌa nguꞌ tyaꞌa sti José tyempo biꞌ.
14 Enviando mensageiros, José mandou vir seu pai Jacó com toda a sua família, que constava de setenta e cinco pessoas.
15 Ndyaa nu Jacob biꞌ nde loyuu su cuentya Egipto loꞌo lcaa tyaꞌa nguꞌ liꞌ, juaꞌa̱ tya ndalo nu cusuꞌ xi tyu̱u̱ yija̱ hasta ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ngujuii yu. Liꞌ ngujuii lcaa sñiꞌ jyoꞌo Jacob, nu jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna biꞌ ni.
15 Jacó desceu ao Egito e morreu ali, como também nossos pais.
16 Pana ná ndyanu tyijya̱ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna ca loyuu su cuentya Egipto, chaꞌ nu loꞌo nduꞌu nguꞌ ndyaa nguꞌ, ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ tyijya̱ jyoꞌo biꞌ, chaꞌ xatsiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ tyijya̱ chaca quiyaꞌ neꞌ tyuquee nde quichi̱ Siquem; tyuquee biꞌ ngua nu ngüiꞌya jyoꞌo Abraham jiꞌi̱ nguꞌ Hamor nu ngua tya saꞌni la, chaꞌ tsaa sñiꞌ tsaa xatsiꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ.
16 Seus corpos foram trasladados para Siquém, e foram postos no sepulcro que Abraão tinha comprado, a peso de dinheiro, dos filhos de Hemor, de Siquém.
17 ’Cua ndyatu̱ la tyaꞌa jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna ca loyuu su cuentya Egipto; liꞌ ndyalaa tyempo nu nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo jyoꞌo Abraham nu ngua saꞌni la, tyempo chaꞌ tyuꞌu nguꞌ tyaa nguꞌ.
17 Aproximava-se o tempo em que devia realizar-se a promessa que Deus havia jurado a Abraão. O povo cresceu e se multiplicou no Egito
18 Xaꞌ rey ngua loo jiꞌi̱ nguꞌ Egipto liꞌ, nu bilya cuna tilaca ngua jyoꞌo José biꞌ.
18 até que se levantou outro rei no Egito, o qual nada sabia de José.
19 Nguñiloꞌo rey biꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna, nguxcubeꞌ rey biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ. Juaꞌa̱ ngulo rey biꞌ cña chaꞌ xcua̱a̱ nguꞌ jiꞌi̱ lcaa cubiꞌ quiꞌyu jiꞌi̱ nguꞌ, chaꞌ cajaa cubiꞌ, chaꞌ ngaꞌaa catu̱ la nguꞌ biꞌ.
19 Este rei, usando de astúcia contra a nossa raça, maltratou nossos pais e obrigou-os a enjeitar seus filhos para privá-los da vida.
20 Tyempo biꞌ ngula jyoꞌo Moisés, loꞌo juaꞌa̱ tsoꞌo tsa ntsuꞌu tyiquee ycuiꞌ Ndyosi ñaꞌa̱ jiꞌi̱ nu piti biꞌ. Sna coꞌ ti ngutiꞌi̱ yu loꞌo xtyaꞌa̱ yu loꞌo sti yu, chaꞌ nguxcatiꞌ xtyaꞌa̱ yu jiꞌi̱ yu.
20 Por este mesmo tempo, nasceu Moisés. Era belo aos olhos de Deus e por três meses foi criado na casa paterna.
21 Liꞌ ndyalaa tyempo nu ntsuꞌu chaꞌ xcua̱a̱ nguꞌ cusuꞌ jiꞌi̱ cubiꞌ biꞌ. Pana sca nu cunaꞌa̱ sñiꞌ rey xñaꞌa̱ biꞌ nquije cubiꞌ biꞌ jiꞌi̱, ndyiꞌya jiꞌi̱ ndyaa toꞌ tyi liꞌ chaꞌ caca cubiꞌ sñiꞌ miñaꞌa̱.
21 Depois, quando foi exposto, a filha do faraó o recolheu e o criou como seu próprio filho.
22 Nu loꞌo cua ngusuꞌ la nu Moisés biꞌ, ngua tsaꞌa̱ yu lcaa chaꞌ nu jlo tiꞌ nguꞌ tii nde loyuu su cuentya Egipto. Jlo tsa tiꞌ nu Moisés biꞌ ñaꞌa̱ chaꞌ nu chcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ, chaꞌ ngua tsa jiꞌi̱ yu.
22 Moisés foi instruído em todas as ciências dos egípcios e tornou-se forte em palavras e obras.
23 ’Cua ntsuꞌu tuꞌba yija̱ Moisés, loꞌo ntiꞌ tsa yu tsaa naꞌa̱ yu jiꞌi̱ nguꞌ Israel tyaꞌa yu, si tsoꞌo ndiꞌi̱ nguꞌ.
23 Quando completou 40 anos, veio-lhe à mente visitar seus irmãos, os filhos de Israel.
24 Liꞌ naꞌa̱ yu jiꞌi̱ sca nguꞌ Egipto nu tiꞌí tsa nchcubeꞌ jiꞌi̱ sca nguꞌ Israel. Nguxtyucua Moisés jiꞌi̱ nu nguꞌ tyaꞌa yu biꞌ, ngujuiꞌi̱ yu jiꞌi̱ nu nguꞌ Egipto biꞌ ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyujuii yu jiꞌi̱ biꞌ.
24 Viu que um deles era maltratado; tomou-lhe a defesa e vingou o que padecia a injúria, matando o egípcio.
25 Ndiꞌya̱ ngulacua tiꞌ Moisés liꞌ: “Juani ngua cuayáꞌ tiꞌ tyaꞌa naꞌ chaꞌ cuaꞌni lyaá Ni jiꞌi̱ nguꞌ Israel tyaꞌa naꞌ xquiꞌya naꞌ”. Juaꞌa̱ ngulacua tiꞌ nu Moisés biꞌ, pana siꞌi chaꞌ biꞌ ntiꞌ nguꞌ Israel tyaꞌa yu.
25 Ele esperava que os seus irmãos compreendessem que Deus se servia de sua mão para livrá-los. Mas não o entenderam.
26 Nguxee chaca tsa̱ ndyalaa yu ca su ngusu̱u̱ tyaꞌa tucua tyaꞌa nguꞌ Israel. Ná ndiya tiꞌ Moisés chaꞌ nxu̱u̱ tyaꞌa nguꞌ biꞌ: “¿Ni chaꞌ laca nxu̱u̱ tyaꞌa ma̱?” nacui̱ yu jiꞌi̱ nguꞌ liꞌ. “La cuiꞌ ca nguꞌ tyaꞌa na laca ma̱. Ná tsoꞌo chaꞌ nxu̱u̱ tyaꞌa ma̱.”
26 No dia seguinte, dois dentre eles brigavam, e ele procurou reconciliá-los: Amigos, disse ele, sois irmãos, por que vos maltratais um ao outro?
27 Liꞌ ntejeyaꞌ chaca nu xñaꞌa̱ la biꞌ jiꞌi̱ Moisés, nguxacui̱ chaꞌ jiꞌi̱ yu ndiꞌya̱: “¿Tilaca laca nu nda chacuayáꞌ jinuꞌu̱ chaꞌ caca nuꞌu̱ loo jiꞌi̱ cua?” nacui̱ jiꞌi̱ nu Moisés biꞌ, “¿Ha cuaꞌni cuayáꞌ nuꞌu̱ jiꞌi̱ cua?” nacui̱.
27 Mas o que maltratava seu compatriota o repeliu: Quem te constituiu chefe ou juiz sobre nós?
28 “Ñiꞌya̱ nu ndyujuii nuꞌu̱ jiꞌi̱ nu nguꞌ Egipto biꞌ la caa, ¿ha juaꞌa̱ cujuii nuꞌu̱ jnaꞌ ntiꞌ nuꞌu̱ juani?”
28 Porventura queres tu matar-me, como ontem mataste o egípcio?
29 Nu loꞌo ndyuna Moisés chaꞌ biꞌ, liꞌ ngusna yu, ndyaa yu ca chaca chalyuu su naa Madián. Nguꞌ xta laca nu Moisés biꞌ, nu ngutiꞌi̱ yu loyuu biꞌ. Ngujui clyoꞌo yu liꞌ, loꞌo juaꞌa̱ ngujui tucua tyaꞌa sñiꞌ quiꞌyu yu.
29 A estas palavras, Moisés fugiu. E esteve como estrangeiro na terra de Madiã, onde teve dois filhos.
30 ’Cua nteje tacui tuꞌba yija̱, liꞌ ntsuꞌu sca tsa̱ ngaꞌa̱ Moisés sca loyuu btyi su ná ntsuꞌu hitya nu coꞌo nguꞌ. Cacua ti sca caꞌya nu naa Sinaí, ca biꞌ ndyaꞌa̱ yu liꞌ. Naꞌa̱ yu sca yaca quicheꞌ ndyaqui̱, pana laja quiiꞌ biꞌ nguluꞌu loo sca xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ yu.
30 Passados quarenta anos, apareceu-lhe no deserto do monte Sinai um anjo, na chama duma sarça ardente.
31 Ndube tsa tiꞌ Moisés liꞌ. Ndyaa yu cacua la xi slo yaca quicheꞌ biꞌ, loꞌo liꞌ ndyuna yu chaꞌ nu nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi nu Xuꞌna na loꞌo yu:
31 Moisés, admirado de uma tal visão, aproximou-se para a examinar. E a voz do Senhor lhe falou:
32 “Ycuiꞌ Ndyosi laca naꞌ”, nacui̱ nu Xuꞌna na. “La cuiꞌ naꞌ laca̱, nguaꞌni tlyu jyoꞌo cusuꞌ jinuꞌu̱ jnaꞌ”, nacui̱ Ni. “Loꞌo jyoꞌo Abraham, loꞌo jyoꞌo Isaac, loꞌo jyoꞌo Jacob nguaꞌni tlyu nguꞌ ꞌna.” Ndyutsi̱i̱ tsa nu Moisés biꞌ liꞌ, hasta nchcua̱ tya yu; ngaꞌaa ngua ñaꞌa̱ cuiꞌya yu jiꞌi̱ quiiꞌ tsiyaꞌ ti.
32 Eu sou o Deus de teus pais, o Deus de Abraão, de Isaac, de Jacó. Moisés, atemorizado, não ousava levantar os olhos.
33 Chaca quiyaꞌ nchcuiꞌ ycuiꞌ nu Xuꞌna na loꞌo yu liꞌ: “Clyo clya nuꞌu̱ caña nu ngaꞌa̱ quiyaꞌ nuꞌu̱”, nacui̱ Ni, “chaꞌ slo naꞌ ndu̱ nuꞌu̱. Tacati tsaa ca nde chaꞌ ycuiꞌ Ndyosi laca naꞌ.
33 O Senhor lhe disse: Tira o teu calçado, porque o lugar onde estás é uma terra santa.
34 Cua naꞌa̱ naꞌ jiꞌi̱ lcaa nguꞌ Israel tyaꞌa nuꞌu̱ ca su ndiꞌi̱ nguꞌ nde loyuu Egipto. Cua ngusubi naꞌ jiꞌi̱ lcaa cuꞌma̱ chaꞌ caca ma̱ ñati̱ ꞌna, pana juani lye tsa nchcubeꞌ nguꞌ cuxi biꞌ jiꞌi̱ ñati̱ ꞌna. Ndyuna naꞌ chaꞌ xñiꞌi̱ tsa ndañi nxiꞌya nguꞌ, biꞌ chaꞌ ndyalaa naꞌ chaꞌ cuaꞌni lyaá naꞌ jiꞌi̱ nguꞌ. Juani culo naꞌ cña jinuꞌu̱ chaꞌ xtyu̱u̱ nuꞌu̱ tyaa nuꞌu̱ nde loyuu su cuentya Egipto chaca quiyaꞌ.”
34 Considerei a aflição do meu povo no Egito, ouvi os seus gemidos e desci para livrá-los. Vem, pois, agora e eu te enviarei ao Egito.
35 ’Nu ngua saꞌni la ná ntajaꞌa̱ nguꞌ Israel tyaꞌa yu chaꞌ caca nu Moisés biꞌ loo jiꞌi̱ nguꞌ: “¿Tilaca laca nu nda chacuayáꞌ jinuꞌu̱ chaꞌ caca nuꞌu̱ loo jiꞌi̱ cua, chaꞌ cuaꞌni cuayáꞌ nuꞌu̱ jiꞌi̱ cua?” nacui̱ nguꞌ jiꞌi̱ yu saꞌni la. Pana la cuiꞌ Moisés biꞌ ni, cua ngusubi ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ yu chaꞌ caca yu loo jiꞌi̱ nguꞌ Israel tyaꞌa yu, chaꞌ cuaꞌni lyaá Ni jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ, chaꞌ tiꞌí tsa nchcubeꞌ nguꞌ biꞌ; biꞌ chaꞌ ngulo ycuiꞌ Ndyosi cña jiꞌi̱ Moisés nu loꞌo naꞌa̱ yu jiꞌi̱ xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ndu̱ laja yaca quicheꞌ su ndyaqui̱ biꞌ.
35 Este Moisés que desprezaram, dizendo: Quem te constituiu chefe ou juiz?, a este Deus enviou como chefe e libertador pela mão do anjo que lhe apareceu na sarça.
36 Nda ycuiꞌ Ndyosi chacuayáꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo Moisés chaꞌ cuaꞌni yu cña tonu chaꞌ cube tiꞌ nguꞌ ca loyuu su cuentya Egipto. Xquiꞌya chaꞌ ngua jiꞌi̱ yu nguaꞌni yu cña tonu biꞌ, biꞌ chaꞌ ngua jiꞌi̱ yu ngulo yu cña jiꞌi̱ lcaa nguꞌ Israel tyaꞌa yu, chaꞌ ngutuꞌu nguꞌ loyuu su cuentya Egipto ngutaꞌa̱ loꞌo Moisés jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ. Xaꞌ nguaꞌni yu cña tonu toꞌ tyujoꞌo nu naa Tyujoꞌo Ngaꞌa. Liꞌ ngutaꞌa̱ yu loꞌo nguꞌ nde sca loyuu btyi su ná ntsuꞌu hitya nu coꞌo nguꞌ, loꞌo juaꞌa̱ chaca quiyaꞌ nguaꞌni yu cña tonu chaꞌ cube tiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi. Cua tuꞌba yija̱ ngutaꞌa̱ nu Moisés biꞌ loꞌo nguꞌ.
36 Ele os fez sair do Egito, operando prodígios e milagres na terra do Egito, no mar Vermelho e no deserto, por espaço de quarenta anos.
37 La cuiꞌ Moisés ngua nu nchcuiꞌ loꞌo nguꞌ biꞌ ndiꞌya̱: “Cua ngulo ycuiꞌ Ndyosi cña jnaꞌ chaꞌ ta naꞌ chaꞌ jiꞌi̱ Ni loꞌo ma̱, la cuiꞌ juaꞌa̱ culo Ni cña jiꞌi̱ chaca nguꞌ tyaꞌa na nde loo la”, nacui̱ nu Moisés biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ nu ngua liꞌ.
37 Foi este Moisés que disse aos filhos de Israel: Deus vos suscitará dentre os vossos irmãos um profeta como eu.
38 La cuiꞌ Moisés biꞌ ngaꞌa̱ loꞌo nguꞌ ca su ndyuꞌu tiꞌi̱ nguꞌ claꞌbe loyuu btyi biꞌ. Liꞌ nchcuiꞌ xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo nu cusuꞌ biꞌ ca lo xlya caꞌya su naa Sinaí. Loꞌo juaꞌa̱ nda Moisés chaꞌ biꞌ loꞌo lcaa nguꞌ biꞌ, la cuiꞌ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna laca nguꞌ biꞌ. Nu chaꞌ nu cua nchcuiꞌ Moisés loꞌo nguꞌ biꞌ liꞌ, ná ngaꞌa̱ chaꞌ tye chaꞌ biꞌ tsiyaꞌ ti; biꞌ chaꞌ tya ntsuꞌu chaꞌ nu nguscua jyoꞌo Moisés biꞌ, chaꞌ ca cuayáꞌ tiꞌ na jiꞌi̱ juani.
38 Este é o que esteve entre o povo congregado no deserto, e com o anjo que lhe falara no monte Sinai, e com os nossos pais; que recebeu palavras de vida para no-las transmitir.
39 ’Pana ná ndyuna tsoꞌo jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna chaꞌ nu nda Moisés loꞌo nguꞌ, chaꞌ ná ntiꞌ nguꞌ cuaꞌa̱ jyaca̱ nguꞌ jiꞌi̱. Ndyiꞌu tsa tiꞌ nguꞌ chaꞌ jiꞌi̱ loyuu su cuentya Egipto, biꞌ chaꞌ ngua tiꞌ nguꞌ xtyu̱u̱ nguꞌ loyuu biꞌ chaca quiyaꞌ.
39 Nossos pais não lhe quiseram obedecer, mas o repeliram. Em seus corações voltaram-se para o Egito,
40 Tya ntsuꞌu nu Moisés biꞌ lo caꞌya, loꞌo liꞌ ndiꞌya̱ nguane nguꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo Aarón nu ngua sca sti joꞌó: “¿Ha ná cuiñá nuꞌu̱ sca joꞌó cuentya jiꞌna chaꞌ cuaꞌni tlyu na jiꞌi̱, ñiꞌya̱ nduꞌni tlyu nguꞌ jiꞌi̱ sca joꞌó?” nacui̱ nguꞌ jiꞌi̱ nu Aarón biꞌ. “Cua nguluꞌu Moisés tyucui̱i̱ jiꞌna su ngutuꞌu na loyuu su cuentya Egipto, pana juani ngaꞌaa jlo tiꞌ na na laca ngua jiꞌi̱ yu biꞌ.”
40 dizendo a Aarão: Faze-nos deuses, que vão diante de nós, porque quanto a este Moisés, que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que foi feito dele.
41 Liꞌ ngüiñá nguꞌ sca toro cuañiꞌ loꞌo oro chaꞌ caca biꞌ joꞌó jiꞌi̱ nguꞌ. Ndyujuii nguꞌ bata ca slo joꞌó biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ, chaꞌ ta nguꞌ msta̱ jiꞌi̱ joꞌó, chaꞌ cuaꞌni tlyu nguꞌ jiꞌi̱ joꞌó biꞌ. Chaa tsa tiꞌ nguꞌ loꞌo naꞌa̱ nguꞌ jiꞌi̱ joꞌó nu ngüiñá ycuiꞌ ca nguꞌ jiꞌi̱.
41 Fizeram, naqueles dias, um bezerro de ouro e ofereceram um sacrifício ao ídolo, e se alegravam diante da obra das suas mãos.
42 Xaꞌ ñaꞌa̱ chaꞌ ngulacua tiꞌ ycuiꞌ Ndyosi ñaꞌa̱ Ni jiꞌi̱ nguꞌ: “Culayaꞌ naꞌ jiꞌi̱ nguꞌ jua tsiyaꞌ ti chaꞌ ndyuꞌni nguꞌ cña cuxi biꞌ liꞌ”, nacui̱ Ni. “Xcuiꞌ chaꞌ xñaꞌa̱ ntiꞌ nguꞌ jua.” Juaꞌa̱ ngulacua tiꞌ ycuiꞌ Ndyosi, biꞌ chaꞌ nguxtyanu Ni jiꞌi̱ nguꞌ chaꞌ cuaꞌni tlyu nguꞌ biꞌ jiꞌi̱ lcaa na nu ntsuꞌu nde cua̱; joꞌó laca cuichaa ngua tiꞌ nguꞌ liꞌ, joꞌó laca coꞌ ngua tiꞌ nguꞌ, loꞌo cualya, loꞌo cuii. Xcuiꞌ chaꞌ cuxi nguaꞌni nguꞌ liꞌ. Cuentya jiꞌi̱ chaꞌ cuxi nu nguaꞌni nguꞌ, biꞌ laca chaꞌ nu nguscua jyoꞌo cusuꞌ lo quityi jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ndiꞌya̱:
42 Mas Deus afastou-se e os abandonou ao culto dos astros do céu, como está escrito no livro dos profetas: Porventura, casa de Israel, vós me oferecestes vítimas e sacrifícios por quarenta anos no deserto?
43 Ndyiꞌya loꞌo ma̱ jiꞌi̱ niꞌi̱ sube jiꞌi̱ joꞌó Moloc,
43 Aceitastes a tenda de Moloc e a estrela do vosso deus Renfão, figuras que vós fizestes para adorá-las! Assim eu vos deportarei para além da Babilônia {Am 5,25ss.}.
44 ’Ngutaꞌa̱ yuꞌu jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna ca lo nati̱ꞌ btyi. Ntsuꞌu sca niꞌi̱ quiji̱ naꞌni ti jiꞌi̱ nguꞌ, nu ndyiꞌya loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ ndyaꞌa̱ nguꞌ, chaꞌ ndyiꞌu tiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi xquiꞌya niꞌi̱ quiji̱ biꞌ. Ycuiꞌ Ndyosi nguluꞌu cña jiꞌi̱ jyoꞌo Moisés biꞌ ñiꞌya̱ nu cuiñá nguꞌ niꞌi̱ biꞌ.
44 A Arca da Aliança esteve com os nossos pais no deserto, como Deus ordenou a Moisés que a fizesse conforme o modelo que tinha visto.
45 Nu loꞌo ngujuii nu Moisés biꞌ, liꞌ ngusubi Ni jiꞌi̱ jyoꞌo Josué chaꞌ caca yu loo jiꞌi̱ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna. Loꞌo niꞌi̱ quiji̱ biꞌ, ñaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ loꞌo ndyalaa nguꞌ loyuu re. Liꞌ nguloꞌo ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ xaꞌ la ñati̱, nguloꞌo Ni jiꞌi̱ lcaa nguꞌ ca tyi biꞌ, chaꞌ tyanu yuu re laja ti. Nguxtyanu nguꞌ jiꞌi̱ niꞌi̱ quiji̱ biꞌ toꞌ tyi sca ñati̱ hasta ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyalaa tyempo loꞌo ngua jyoꞌo David loo jiꞌi̱ nguꞌ.
45 Recebendo-a nossos pais, levaram-na sob a direção de Josué às terras dos pagãos, que Deus expulsou da presença de nossos pais. E ali ficou até o tempo de Davi.
46 Tsoꞌo tsa ntsuꞌu tyiquee ycuiꞌ Ndyosi ñaꞌa̱ Ni jiꞌi̱ nu David biꞌ. Liꞌ ngua tiꞌ David cuiñá sca niꞌi̱ su caca tyi ycuiꞌ Ndyosi, chaꞌ ycuiꞌ Ndyosi laca loo jiꞌi̱ ñati̱ jiꞌi̱ Jacob.
46 Este encontrou graça diante de Deus e pediu que pudesse achar uma morada para o Deus de Jacó.
47 Pana ná tsoꞌo ntiꞌ ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ cuaꞌni David juaꞌa̱; nu loꞌo cua nguluu sñiꞌ jyoꞌo David nu ngua naa Salomón, liꞌ nda ycuiꞌ Ndyosi chacuayáꞌ jiꞌi̱ yu cuañiꞌ biꞌ, chaꞌ cuiñá yu niꞌi̱ biꞌ.
47 Salomão foi quem lhe edificou a casa.
48 Loꞌo ycuiꞌ Ndyosi ni, ná ntajaꞌa̱ Ni tyanu Ni neꞌ niꞌi̱ nu ngüiñá ñati̱ ti, chaꞌ laca ycuiꞌ Ndyosi loo jiꞌi̱ lcaa ca chalyuu. Ñiꞌya̱ nguscua sca jyoꞌo cusuꞌ chaꞌ cuentya jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi tya saꞌni la:
48 O Altíssimo, porém, não habita em casas construídas por mãos humanas. Como diz o profeta:
49 Ntsuꞌu tyi naꞌ nde cua̱, nacui̱ ycuiꞌ Ndyosi nu Xuꞌna na.
49 O céu é o meu trono, e a terra o escabelo dos meus pés. Que casa me edificareis vós?, diz o Senhor. Qual é o lugar do meu repouso?
50 Ycuiꞌ naꞌ ngüiñá naꞌ lcaa na nu ntsuꞌu tyucui ñaꞌa̱ chalyuu.
50 Acaso não foi minha mão que fez tudo isto {Is 66,1s.}?
51 Tya nchcuiꞌ la Esteban loꞌo nguꞌ cusuꞌ liꞌ:
51 Homens de dura cerviz, e de corações e ouvidos incircuncisos! Vós sempre resistis ao Espírito Santo. Como procederam os vossos pais, assim procedeis vós também!
52 Cua nguxcubeꞌ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna jiꞌi̱ lcaa jyoꞌo cusuꞌ nu ngua tuꞌba jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ nchcuiꞌ Ni loꞌo ñati̱ cua saꞌni. Cua ndyujuii nguꞌ biꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo cusuꞌ nu nguscua chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ndiꞌya̱: “Tyalaa sca ñati̱ nde chalyuu re; xcuiꞌ lubii tsa cresiya jiꞌi̱ yu biꞌ caca”, nacui̱ jyoꞌo cusuꞌ biꞌ. Loꞌo juaꞌa̱ tsubiꞌ ti cua ndyalaa la cuiꞌ ñati̱ nu nchcuiꞌ quityi chaꞌ jiꞌi̱. Chiyaꞌa̱ tsa nguaꞌni ma̱ nu loꞌo ndyujuii ma̱ jiꞌi̱ yu.
52 A qual dos profetas não perseguiram os vossos pais? Mataram os que prediziam a vinda do Justo, do qual vós agora tendes sido traidores e homicidas.
53 Xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi laca nu nda chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo ma̱ saꞌni la, cña nu ngulo ycuiꞌ Ni jiꞌi̱ ma̱ laca chaꞌ biꞌ. Tya ntsuꞌu quityi biꞌ jiꞌi̱ ma̱ juani, pana ná ntajaꞌa̱ ma̱ taquiyaꞌ ma̱ jiꞌi̱ chaꞌ nu nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo ma̱ lo quityi biꞌ.
53 Vós que recebestes a lei pelo ministério dos anjos e não a guardastes...
54 Nu loꞌo ndyuna nguꞌ chaꞌ nu nchcuiꞌ Esteban, ngua ñasi̱ꞌ tsa nguꞌ liꞌ, tyaala tsa ndiꞌi̱ cloo nguꞌ chaꞌ ñasi̱ꞌ nguꞌ.
54 Ao ouvir tais palavras, esbravejaram de raiva e rangiam os dentes contra ele.
55 Nxñaꞌa̱ Esteban nde cua̱, liꞌ naꞌa̱ yu sca xee tlyu tsa nu nguaꞌni Xtyiꞌi ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ ñaꞌa̱ yu jiꞌi̱; xee jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ngua biꞌ. Loꞌo liꞌ naꞌa̱ yu jiꞌi̱ ycuiꞌ Jesús ndu̱ laꞌa tsuꞌ cui̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ndyosi.
55 Mas, cheio do Espírito Santo, Estêvão fitou o céu e viu a glória de Deus e Jesus de pé à direita de Deus:
56 ―Ñaꞌa̱ ma̱ yiꞌa̱ ―nacui̱ Esteban jiꞌi̱ nguꞌ liꞌ―, cua ngusaala ycuiꞌ Ndyosi nde cua̱ ―nacui̱―. Cua naꞌa̱ naꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ nu nda Ni jiꞌi̱ lijya̱ chaꞌ laca yu ñati̱, ndu̱ yu laꞌa tsuꞌ cui̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ndyosi.
56 Eis que vejo, disse ele, os céus abertos e o Filho do Homem, de pé, à direita de Deus.
57 Cui̱i̱ tsa ngusiꞌya nguꞌ liꞌ, ndacu̱ꞌ nguꞌ jyaca̱ nguꞌ chaꞌ ngaꞌaa ntiꞌ nguꞌ cuna nguꞌ chaꞌ nu nchcuiꞌ Esteban.
57 Levantaram então um grande clamor, taparam os ouvidos e todos juntos se atiraram furiosos contra ele.
58 Ntejeyaꞌ nguꞌ jiꞌi̱ nu Esteban biꞌ, loꞌo liꞌ yala ntchaa ngutuꞌu nguꞌ ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ yu nde toꞌ quichi̱. Liꞌ ngu̱ nguꞌ quee jiꞌi̱ yu chaꞌ cujuii nguꞌ jiꞌi̱ yu, pana ngusta nguꞌ biꞌ steꞌ nguꞌ ca su ndu̱ sca yu cuañiꞌ nu naa Saulo.
58 Lançaram-no fora da cidade e começaram a apedrejá-lo. As testemunhas depuseram os seus mantos aos pés de um moço chamado Saulo.
59 Laja loꞌo ngu̱ nguꞌ quee jiꞌi̱ nu Esteban biꞌ, nchcuiꞌ yu loꞌo Jesús:
59 E apedrejavam Estêvão, que orava e dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito.
60 Liꞌ ngucha sti̱ꞌ yu loꞌo lye tsa nchcuiꞌ yu chaca quiyaꞌ:
60 Posto de joelhos, exclamou em alta voz: Senhor, não lhes leves em conta este pecado... A estas palavras, expirou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.