Atos 7
Chaʼ tsoʼo nu nchcuiʼ jiʼi̱ Jesucristo nu xuʼna na (CTANT) vs NVT
1 Liꞌ nchcuane xuꞌna sti joꞌó jiꞌi̱ Esteban:
1 Então o sumo sacerdote lhe perguntou: “Estas acusações são verdadeiras?”.
2 Nguxacui̱ Esteban chaꞌ jiꞌi̱ liꞌ:
2 Estêvão respondeu: “Irmãos e pais, ouçam-me! O Deus glorioso apareceu a nosso antepassado Abraão na Mesopotâmia, antes de ele se estabelecer em Harã,
3 “Xtyanu nuꞌu̱ jiꞌi̱ loyuu quichi̱ tyi nuꞌu̱, tyuꞌutsuꞌ nuꞌu̱ jiꞌi̱ nguꞌ tyaꞌa nuꞌu̱”, nacui̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ Abraham biꞌ liꞌ. “Tsaa nuꞌu̱ ca chaca chalyuu ca su culuꞌu naꞌ jinuꞌu̱ chaꞌ tyiꞌi̱ nuꞌu̱”, nacui̱ Ni.
3 e lhe disse: ‘Deixe sua terra natal e seus parentes e vá para a terra que eu lhe mostrarei’.
4 Biꞌ chaꞌ ngutuꞌu Abraham loyuu jiꞌi̱ nguꞌ Caldea, ndyaa yu quichi̱ Harán, ndyanu yu ca quichi̱ biꞌ tyu̱u̱ yija̱. Nu loꞌo ngujuii sti Abraham, liꞌ ngulo ycuiꞌ Ndyosi cña jiꞌi̱ yu chaꞌ tsaa yu tyijyuꞌ la ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyalaa yu loyuu re su ndiꞌi̱ na juani.
4 Então Abraão saiu da terra dos caldeus e morou em Harã até seu pai morrer. Depois, Deus o trouxe aqui para a terra onde vocês agora vivem.
5 Pana ná nda ycuiꞌ Ndyosi chacuayáꞌ caja yuu jiꞌi̱ yu tsiyaꞌ ti, loꞌo juaꞌa̱ ni sca sñiꞌ Abraham ná ntsuꞌu tyempo biꞌ. Liꞌ nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo yu: “Ta naꞌ yuu re jinuꞌu̱, juaꞌa̱ jiꞌi̱ sñiꞌ nuꞌu̱ ca tiyaꞌ la, nu loꞌo cua ntsuꞌu nu sube jinuꞌu̱”, nacui̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ yu.
5 “Mas Deus não lhe deu herança alguma aqui, nem mesmo o espaço de um pé. Contudo, prometeu que a terra toda pertenceria a Abraão e a seus descendentes, embora ele ainda não tivesse filhos.
6 Loꞌo liꞌ nda ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ loꞌo Abraham chaca quiyaꞌ: “Tsaa sñiꞌ steꞌ nuꞌu̱ nde ca chaca chalyuu”, nacui̱ Ni. “Liꞌ tyanu ñati̱ jinuꞌu̱ tyijyuꞌ chaca tyajacua siyento yija̱, su xcubeꞌ nguꞌ ca tyi jiꞌi̱ ñati̱ jinuꞌu̱”, nacui̱ Ni. “Ntsuꞌu chaꞌ cuaꞌni nguꞌ cña jiꞌi̱ nguꞌ ca tyi biꞌ laja ti, ná loꞌo cayaꞌ.
6 Disse-lhe também que seus descendentes viveriam numa terra estrangeira, onde seriam escravizados e oprimidos por quatrocentos anos.
7 Liꞌ xcubeꞌ naꞌ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ xquiꞌya chaꞌ tiꞌí tsa xcubeꞌ nguꞌ jiꞌi̱ ñati̱ jinuꞌu̱. Tyuꞌu ñati̱ jinuꞌu̱ loyuu biꞌ liꞌ, tya̱a̱ nguꞌ ca nde chaca quiyaꞌ, cuaꞌni tlyu nguꞌ biꞌ jnaꞌ liꞌ.”
7 Mas Deus disse: ‘Eu castigarei a nação que os escravizar, e, por fim, sairão dali e me adorarão neste lugar’.
8 Ngüiñi chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo jyoꞌo Abraham liꞌ; biꞌ chaꞌ ngulo Ni cña jiꞌi̱ yu chaꞌ xiꞌyu nguꞌ quiji̱ lcaa nu quiꞌyu sñiꞌ yu, chaꞌ juaꞌa̱ tyiꞌu tiꞌ sñiꞌ yu chaꞌ cua ngüiñi chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo sti nguꞌ. Juaꞌa̱ ngua chaꞌ, ngusiꞌyu jyoꞌo Abraham quiji̱ sñiꞌ nu ntsuꞌu cua snuꞌ ti tsa̱ ngula; la cuiꞌ Isaac ngua naa sñiꞌ yu. Nu loꞌo cua ngusuꞌ jyoꞌo Isaac biꞌ, liꞌ ngula sñiꞌ yu, loꞌo la cuiꞌ juaꞌa̱ nguaꞌni yu, chaꞌ ngusiꞌyu quiji̱ sñiꞌ yu. Jacob ngua naa sñiꞌ yu, loꞌo liꞌ tii tyucuaa tyaꞌa sñiꞌ ngula jiꞌi̱ jyoꞌo Jacob biꞌ; jyoꞌo cusuꞌ jiꞌi̱ lcaa na laca nguꞌ biꞌ.
8 “Naquele tempo, Deus deu a Abraão a aliança da circuncisão. Assim, quando seu filho Isaque nasceu, ele o circuncidou no oitavo dia. Essa prática continuou quando nasceu Jacó, filho de Isaque, e quando nasceram os doze filhos de Jacó, os patriarcas de Israel.
9 ’Tsaca sñiꞌ Jacob ngua naa José. Ngua sca tsa̱ ngua ñasi̱ꞌ tsa tyaꞌa yu jiꞌi̱ nu José biꞌ, biꞌ chaꞌ ndyujuiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ yu jiꞌi̱ xaꞌ ñati̱. Ngüiꞌya nguꞌ jiꞌi̱ nu José biꞌ, ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ yu ca loyuu su cuentya Egipto. Pana ná ngulayaꞌ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ José,
9 “Os patriarcas tiveram inveja de seu irmão José e o venderam como escravo para o Egito. Mas Deus estava com ele
10 nguaꞌni Ni chaꞌ ngaꞌaa nguaꞌni cuxi nguꞌ loꞌo yu liꞌ. Tyempo biꞌ ntsuꞌu rey jiꞌi̱ nguꞌ Egipto nu ngua naa Faraón, loꞌo liꞌ nguaꞌni ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ ngua cuayáꞌ tiꞌ Faraón chaꞌ nguꞌ tii ngua nu José biꞌ. Biꞌ chaꞌ ndiya tiꞌ rey Faraón jiꞌi̱ yu, nda rey cña jiꞌi̱ yu, chaꞌ ngua nu José biꞌ loo jiꞌi̱ lcaa nguꞌ Egipto, loꞌo juaꞌa̱ jiꞌi̱ lcaa msu nu ntsuꞌu toniꞌi̱ jiꞌi̱ rey Faraón biꞌ.
10 e o livrou de todas as suas dificuldades. Deus concedeu a José favor e sabedoria diante do faraó, rei do Egito, e o faraó o nomeou governador de todo o Egito e administrador de seu palácio.
11 ’Loꞌo liꞌ ndyalaa sca jbiꞌña loyuu Egipto, loꞌo juaꞌa̱ ca loyuu su cuentya Canaán. Tiꞌí tsa ñaꞌa̱ ndyanu nguꞌ, ngaꞌaa ngujui na cacu jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna.
11 “Então veio uma fome sobre o Egito e sobre Canaã. Houve grande aflição, e nossos antepassados ficaram sem comida.
12 Liꞌ ngujui chaꞌ jiꞌi̱ Jacob chaꞌ tya ntsuꞌu na cacu nguꞌ ca loyuu Egipto, biꞌ chaꞌ ngulo yu cña jiꞌi̱ sñiꞌ yu chaꞌ tsaa squiꞌya nguꞌ nscuaꞌ chaꞌ cacu nguꞌ loꞌo tyaꞌa nguꞌ, la cuiꞌ sñiꞌ yu biꞌ laca jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna. Liꞌ ndyaa nguꞌ biꞌ sca quiyaꞌ.
12 Jacó soube que ainda havia cereal no Egito e enviou seus filhos, nossos antepassados, para comprarem alimento.
13 Loꞌo ndyaa nguꞌ nu nchca tyucuaa quiyaꞌ, liꞌ ngua chaꞌ ndyuloo nguꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo José, chaꞌ la cuiꞌ tyaꞌa nguꞌ laca yu. Ngua cuayáꞌ tiꞌ rey Faraón tilaca laca sti José, tilaca laca tyaꞌa yu liꞌ.
13 Da segunda vez que foram, José revelou sua identidade a seus irmãos e os apresentou ao faraó.
14 Loꞌo liꞌ nda José chaꞌ ndyaa cachaꞌ jiꞌi̱ sti yu chaꞌ tya̱a̱ nu cusuꞌ ca su ndiꞌi̱ yu loꞌo lcaa tyaꞌa yu. Cua ntsuꞌu snayala tyii ngaꞌyu tyaꞌa nguꞌ tyaꞌa sti José tyempo biꞌ.
14 Depois, José mandou trazer para o Egito seu pai, Jacó, e todos os seus parentes, 75 pessoas ao todo.
15 Ndyaa nu Jacob biꞌ nde loyuu su cuentya Egipto loꞌo lcaa tyaꞌa nguꞌ liꞌ, juaꞌa̱ tya ndalo nu cusuꞌ xi tyu̱u̱ yija̱ hasta ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ngujuii yu. Liꞌ ngujuii lcaa sñiꞌ jyoꞌo Jacob, nu jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna biꞌ ni.
15 Assim, Jacó foi para o Egito e ali morreu, bem como nossos antepassados.
16 Pana ná ndyanu tyijya̱ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna ca loyuu su cuentya Egipto, chaꞌ nu loꞌo nduꞌu nguꞌ ndyaa nguꞌ, ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ tyijya̱ jyoꞌo biꞌ, chaꞌ xatsiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ tyijya̱ chaca quiyaꞌ neꞌ tyuquee nde quichi̱ Siquem; tyuquee biꞌ ngua nu ngüiꞌya jyoꞌo Abraham jiꞌi̱ nguꞌ Hamor nu ngua tya saꞌni la, chaꞌ tsaa sñiꞌ tsaa xatsiꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ.
16 Seus corpos foram levados para Siquém e sepultados no túmulo que Abraão havia comprado por um certo preço dos filhos de Hamor.
17 ’Cua ndyatu̱ la tyaꞌa jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna ca loyuu su cuentya Egipto; liꞌ ndyalaa tyempo nu nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo jyoꞌo Abraham nu ngua saꞌni la, tyempo chaꞌ tyuꞌu nguꞌ tyaa nguꞌ.
17 “Aproximando-se o tempo em que Deus cumpriria sua promessa a Abraão, nosso povo se multiplicou grandemente no Egito.
18 Xaꞌ rey ngua loo jiꞌi̱ nguꞌ Egipto liꞌ, nu bilya cuna tilaca ngua jyoꞌo José biꞌ.
18 Então subiu ao trono do Egito um novo rei, que nada sabia a respeito de José.
19 Nguñiloꞌo rey biꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna, nguxcubeꞌ rey biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ. Juaꞌa̱ ngulo rey biꞌ cña chaꞌ xcua̱a̱ nguꞌ jiꞌi̱ lcaa cubiꞌ quiꞌyu jiꞌi̱ nguꞌ, chaꞌ cajaa cubiꞌ, chaꞌ ngaꞌaa catu̱ la nguꞌ biꞌ.
19 Esse rei explorou e oprimiu nosso povo, forçando os pais a abandonarem seus filhos recém-nascidos, para que morressem.
20 Tyempo biꞌ ngula jyoꞌo Moisés, loꞌo juaꞌa̱ tsoꞌo tsa ntsuꞌu tyiquee ycuiꞌ Ndyosi ñaꞌa̱ jiꞌi̱ nu piti biꞌ. Sna coꞌ ti ngutiꞌi̱ yu loꞌo xtyaꞌa̱ yu loꞌo sti yu, chaꞌ nguxcatiꞌ xtyaꞌa̱ yu jiꞌi̱ yu.
20 “Por essa época, nasceu Moisés, um bebê especial aos olhos de Deus. Seus pais cuidaram dele em casa por três meses.
21 Liꞌ ndyalaa tyempo nu ntsuꞌu chaꞌ xcua̱a̱ nguꞌ cusuꞌ jiꞌi̱ cubiꞌ biꞌ. Pana sca nu cunaꞌa̱ sñiꞌ rey xñaꞌa̱ biꞌ nquije cubiꞌ biꞌ jiꞌi̱, ndyiꞌya jiꞌi̱ ndyaa toꞌ tyi liꞌ chaꞌ caca cubiꞌ sñiꞌ miñaꞌa̱.
21 Quando tiveram de abandoná-lo, a filha do faraó o adotou e o criou como seu próprio filho.
22 Nu loꞌo cua ngusuꞌ la nu Moisés biꞌ, ngua tsaꞌa̱ yu lcaa chaꞌ nu jlo tiꞌ nguꞌ tii nde loyuu su cuentya Egipto. Jlo tsa tiꞌ nu Moisés biꞌ ñaꞌa̱ chaꞌ nu chcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ, chaꞌ ngua tsa jiꞌi̱ yu.
22 Moisés foi educado em toda a sabedoria dos egípcios e era poderoso em palavras e ações.
23 ’Cua ntsuꞌu tuꞌba yija̱ Moisés, loꞌo ntiꞌ tsa yu tsaa naꞌa̱ yu jiꞌi̱ nguꞌ Israel tyaꞌa yu, si tsoꞌo ndiꞌi̱ nguꞌ.
23 “Certo dia, estando Moisés com quarenta anos, resolveu visitar seus parentes, o povo de Israel.
24 Liꞌ naꞌa̱ yu jiꞌi̱ sca nguꞌ Egipto nu tiꞌí tsa nchcubeꞌ jiꞌi̱ sca nguꞌ Israel. Nguxtyucua Moisés jiꞌi̱ nu nguꞌ tyaꞌa yu biꞌ, ngujuiꞌi̱ yu jiꞌi̱ nu nguꞌ Egipto biꞌ ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyujuii yu jiꞌi̱ biꞌ.
24 Ao ver um egípcio maltratando um israelita, defendeu o israelita e o vingou, matando o egípcio.
25 Ndiꞌya̱ ngulacua tiꞌ Moisés liꞌ: “Juani ngua cuayáꞌ tiꞌ tyaꞌa naꞌ chaꞌ cuaꞌni lyaá Ni jiꞌi̱ nguꞌ Israel tyaꞌa naꞌ xquiꞌya naꞌ”. Juaꞌa̱ ngulacua tiꞌ nu Moisés biꞌ, pana siꞌi chaꞌ biꞌ ntiꞌ nguꞌ Israel tyaꞌa yu.
25 Imaginou que seus irmãos israelitas entenderiam que ele havia sido enviado por Deus para resgatá-los, mas isso não aconteceu.
26 Nguxee chaca tsa̱ ndyalaa yu ca su ngusu̱u̱ tyaꞌa tucua tyaꞌa nguꞌ Israel. Ná ndiya tiꞌ Moisés chaꞌ nxu̱u̱ tyaꞌa nguꞌ biꞌ: “¿Ni chaꞌ laca nxu̱u̱ tyaꞌa ma̱?” nacui̱ yu jiꞌi̱ nguꞌ liꞌ. “La cuiꞌ ca nguꞌ tyaꞌa na laca ma̱. Ná tsoꞌo chaꞌ nxu̱u̱ tyaꞌa ma̱.”
26 “No dia seguinte, visitou-os novamente e viu dois homens de Israel brigando. Tentando agir como pacificador, disse a eles: ‘Homens, vocês são irmãos; por que brigam um com o outro?’.
27 Liꞌ ntejeyaꞌ chaca nu xñaꞌa̱ la biꞌ jiꞌi̱ Moisés, nguxacui̱ chaꞌ jiꞌi̱ yu ndiꞌya̱: “¿Tilaca laca nu nda chacuayáꞌ jinuꞌu̱ chaꞌ caca nuꞌu̱ loo jiꞌi̱ cua?” nacui̱ jiꞌi̱ nu Moisés biꞌ, “¿Ha cuaꞌni cuayáꞌ nuꞌu̱ jiꞌi̱ cua?” nacui̱.
27 “Mas o homem que era culpado empurrou Moisés e disse: ‘Quem o nomeou líder e juiz sobre nós?
28 “Ñiꞌya̱ nu ndyujuii nuꞌu̱ jiꞌi̱ nu nguꞌ Egipto biꞌ la caa, ¿ha juaꞌa̱ cujuii nuꞌu̱ jnaꞌ ntiꞌ nuꞌu̱ juani?”
28 Vai me matar como matou o egípcio ontem?’.
29 Nu loꞌo ndyuna Moisés chaꞌ biꞌ, liꞌ ngusna yu, ndyaa yu ca chaca chalyuu su naa Madián. Nguꞌ xta laca nu Moisés biꞌ, nu ngutiꞌi̱ yu loyuu biꞌ. Ngujui clyoꞌo yu liꞌ, loꞌo juaꞌa̱ ngujui tucua tyaꞌa sñiꞌ quiꞌyu yu.
29 Quando Moisés ouviu isso, fugiu e foi viver como estrangeiro na terra de Midiã. Ali nasceram seus dois filhos.
30 ’Cua nteje tacui tuꞌba yija̱, liꞌ ntsuꞌu sca tsa̱ ngaꞌa̱ Moisés sca loyuu btyi su ná ntsuꞌu hitya nu coꞌo nguꞌ. Cacua ti sca caꞌya nu naa Sinaí, ca biꞌ ndyaꞌa̱ yu liꞌ. Naꞌa̱ yu sca yaca quicheꞌ ndyaqui̱, pana laja quiiꞌ biꞌ nguluꞌu loo sca xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ yu.
30 “Quarenta anos depois, no deserto próximo ao monte Sinai, um anjo apareceu a Moisés nas chamas de um arbusto que queimava.
31 Ndube tsa tiꞌ Moisés liꞌ. Ndyaa yu cacua la xi slo yaca quicheꞌ biꞌ, loꞌo liꞌ ndyuna yu chaꞌ nu nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi nu Xuꞌna na loꞌo yu:
31 Quando Moisés viu aquilo, ficou admirado. Aproximando-se para observar melhor, ouviu a voz do Senhor, que disse:
32 “Ycuiꞌ Ndyosi laca naꞌ”, nacui̱ nu Xuꞌna na. “La cuiꞌ naꞌ laca̱, nguaꞌni tlyu jyoꞌo cusuꞌ jinuꞌu̱ jnaꞌ”, nacui̱ Ni. “Loꞌo jyoꞌo Abraham, loꞌo jyoꞌo Isaac, loꞌo jyoꞌo Jacob nguaꞌni tlyu nguꞌ ꞌna.” Ndyutsi̱i̱ tsa nu Moisés biꞌ liꞌ, hasta nchcua̱ tya yu; ngaꞌaa ngua ñaꞌa̱ cuiꞌya yu jiꞌi̱ quiiꞌ tsiyaꞌ ti.
32 ‘Eu sou o Deus de seus antepassados, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó’. Moisés tremia de medo e não tinha coragem de olhar.
33 Chaca quiyaꞌ nchcuiꞌ ycuiꞌ nu Xuꞌna na loꞌo yu liꞌ: “Clyo clya nuꞌu̱ caña nu ngaꞌa̱ quiyaꞌ nuꞌu̱”, nacui̱ Ni, “chaꞌ slo naꞌ ndu̱ nuꞌu̱. Tacati tsaa ca nde chaꞌ ycuiꞌ Ndyosi laca naꞌ.
33 “Então o Senhor lhe disse: ‘Tire as sandálias, pois você está pisando em terra santa.
34 Cua naꞌa̱ naꞌ jiꞌi̱ lcaa nguꞌ Israel tyaꞌa nuꞌu̱ ca su ndiꞌi̱ nguꞌ nde loyuu Egipto. Cua ngusubi naꞌ jiꞌi̱ lcaa cuꞌma̱ chaꞌ caca ma̱ ñati̱ ꞌna, pana juani lye tsa nchcubeꞌ nguꞌ cuxi biꞌ jiꞌi̱ ñati̱ ꞌna. Ndyuna naꞌ chaꞌ xñiꞌi̱ tsa ndañi nxiꞌya nguꞌ, biꞌ chaꞌ ndyalaa naꞌ chaꞌ cuaꞌni lyaá naꞌ jiꞌi̱ nguꞌ. Juani culo naꞌ cña jinuꞌu̱ chaꞌ xtyu̱u̱ nuꞌu̱ tyaa nuꞌu̱ nde loyuu su cuentya Egipto chaca quiyaꞌ.”
34 Por certo, tenho visto a aflição do meu povo no Egito. Tenho ouvido seus gemidos e desci para libertá-los. Agora vá, pois eu o envio de volta ao Egito’.
35 ’Nu ngua saꞌni la ná ntajaꞌa̱ nguꞌ Israel tyaꞌa yu chaꞌ caca nu Moisés biꞌ loo jiꞌi̱ nguꞌ: “¿Tilaca laca nu nda chacuayáꞌ jinuꞌu̱ chaꞌ caca nuꞌu̱ loo jiꞌi̱ cua, chaꞌ cuaꞌni cuayáꞌ nuꞌu̱ jiꞌi̱ cua?” nacui̱ nguꞌ jiꞌi̱ yu saꞌni la. Pana la cuiꞌ Moisés biꞌ ni, cua ngusubi ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ yu chaꞌ caca yu loo jiꞌi̱ nguꞌ Israel tyaꞌa yu, chaꞌ cuaꞌni lyaá Ni jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ, chaꞌ tiꞌí tsa nchcubeꞌ nguꞌ biꞌ; biꞌ chaꞌ ngulo ycuiꞌ Ndyosi cña jiꞌi̱ Moisés nu loꞌo naꞌa̱ yu jiꞌi̱ xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ndu̱ laja yaca quicheꞌ su ndyaqui̱ biꞌ.
35 “Era esse o mesmo Moisés que o povo havia rejeitado quando lhe perguntaram: ‘Quem o nomeou líder e juiz?’. Por meio do anjo que apareceu a Moisés no arbusto em chamas, Deus o enviou para ser líder e libertador.
36 Nda ycuiꞌ Ndyosi chacuayáꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo Moisés chaꞌ cuaꞌni yu cña tonu chaꞌ cube tiꞌ nguꞌ ca loyuu su cuentya Egipto. Xquiꞌya chaꞌ ngua jiꞌi̱ yu nguaꞌni yu cña tonu biꞌ, biꞌ chaꞌ ngua jiꞌi̱ yu ngulo yu cña jiꞌi̱ lcaa nguꞌ Israel tyaꞌa yu, chaꞌ ngutuꞌu nguꞌ loyuu su cuentya Egipto ngutaꞌa̱ loꞌo Moisés jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ. Xaꞌ nguaꞌni yu cña tonu toꞌ tyujoꞌo nu naa Tyujoꞌo Ngaꞌa. Liꞌ ngutaꞌa̱ yu loꞌo nguꞌ nde sca loyuu btyi su ná ntsuꞌu hitya nu coꞌo nguꞌ, loꞌo juaꞌa̱ chaca quiyaꞌ nguaꞌni yu cña tonu chaꞌ cube tiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi. Cua tuꞌba yija̱ ngutaꞌa̱ nu Moisés biꞌ loꞌo nguꞌ.
36 Assim, com muitas maravilhas e sinais, ele os conduziu para fora do Egito, pelo mar Vermelho e pelo deserto, durante quarenta anos.
37 La cuiꞌ Moisés ngua nu nchcuiꞌ loꞌo nguꞌ biꞌ ndiꞌya̱: “Cua ngulo ycuiꞌ Ndyosi cña jnaꞌ chaꞌ ta naꞌ chaꞌ jiꞌi̱ Ni loꞌo ma̱, la cuiꞌ juaꞌa̱ culo Ni cña jiꞌi̱ chaca nguꞌ tyaꞌa na nde loo la”, nacui̱ nu Moisés biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ nu ngua liꞌ.
37 “Esse mesmo Moisés disse ao povo de Israel: ‘Deus levantará para vocês um profeta como eu do meio de seu povo’.
38 La cuiꞌ Moisés biꞌ ngaꞌa̱ loꞌo nguꞌ ca su ndyuꞌu tiꞌi̱ nguꞌ claꞌbe loyuu btyi biꞌ. Liꞌ nchcuiꞌ xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo nu cusuꞌ biꞌ ca lo xlya caꞌya su naa Sinaí. Loꞌo juaꞌa̱ nda Moisés chaꞌ biꞌ loꞌo lcaa nguꞌ biꞌ, la cuiꞌ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna laca nguꞌ biꞌ. Nu chaꞌ nu cua nchcuiꞌ Moisés loꞌo nguꞌ biꞌ liꞌ, ná ngaꞌa̱ chaꞌ tye chaꞌ biꞌ tsiyaꞌ ti; biꞌ chaꞌ tya ntsuꞌu chaꞌ nu nguscua jyoꞌo Moisés biꞌ, chaꞌ ca cuayáꞌ tiꞌ na jiꞌi̱ juani.
38 Moisés estava com nossos antepassados, a congregação do povo de Deus no deserto, quando o anjo lhe falou no monte Sinai, e ali Moisés recebeu palavras que dão vida, para transmiti-las a nós.
39 ’Pana ná ndyuna tsoꞌo jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna chaꞌ nu nda Moisés loꞌo nguꞌ, chaꞌ ná ntiꞌ nguꞌ cuaꞌa̱ jyaca̱ nguꞌ jiꞌi̱. Ndyiꞌu tsa tiꞌ nguꞌ chaꞌ jiꞌi̱ loyuu su cuentya Egipto, biꞌ chaꞌ ngua tiꞌ nguꞌ xtyu̱u̱ nguꞌ loyuu biꞌ chaca quiyaꞌ.
39 “Mas nossos antepassados se recusaram a obedecer a Moisés. Eles o rejeitaram e, em seu íntimo, voltaram ao Egito.
40 Tya ntsuꞌu nu Moisés biꞌ lo caꞌya, loꞌo liꞌ ndiꞌya̱ nguane nguꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo Aarón nu ngua sca sti joꞌó: “¿Ha ná cuiñá nuꞌu̱ sca joꞌó cuentya jiꞌna chaꞌ cuaꞌni tlyu na jiꞌi̱, ñiꞌya̱ nduꞌni tlyu nguꞌ jiꞌi̱ sca joꞌó?” nacui̱ nguꞌ jiꞌi̱ nu Aarón biꞌ. “Cua nguluꞌu Moisés tyucui̱i̱ jiꞌna su ngutuꞌu na loyuu su cuentya Egipto, pana juani ngaꞌaa jlo tiꞌ na na laca ngua jiꞌi̱ yu biꞌ.”
40 Disseram a Arão: ‘Faça para nós deuses que nos guiem, pois não sabemos o que aconteceu com esse Moisés que nos tirou do Egito’.
41 Liꞌ ngüiñá nguꞌ sca toro cuañiꞌ loꞌo oro chaꞌ caca biꞌ joꞌó jiꞌi̱ nguꞌ. Ndyujuii nguꞌ bata ca slo joꞌó biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ, chaꞌ ta nguꞌ msta̱ jiꞌi̱ joꞌó, chaꞌ cuaꞌni tlyu nguꞌ jiꞌi̱ joꞌó biꞌ. Chaa tsa tiꞌ nguꞌ loꞌo naꞌa̱ nguꞌ jiꞌi̱ joꞌó nu ngüiñá ycuiꞌ ca nguꞌ jiꞌi̱.
41 Logo, fizeram um ídolo em forma de bezerro, ofereceram-lhe sacrifícios e começaram a celebrar o objeto que haviam criado.
42 Xaꞌ ñaꞌa̱ chaꞌ ngulacua tiꞌ ycuiꞌ Ndyosi ñaꞌa̱ Ni jiꞌi̱ nguꞌ: “Culayaꞌ naꞌ jiꞌi̱ nguꞌ jua tsiyaꞌ ti chaꞌ ndyuꞌni nguꞌ cña cuxi biꞌ liꞌ”, nacui̱ Ni. “Xcuiꞌ chaꞌ xñaꞌa̱ ntiꞌ nguꞌ jua.” Juaꞌa̱ ngulacua tiꞌ ycuiꞌ Ndyosi, biꞌ chaꞌ nguxtyanu Ni jiꞌi̱ nguꞌ chaꞌ cuaꞌni tlyu nguꞌ biꞌ jiꞌi̱ lcaa na nu ntsuꞌu nde cua̱; joꞌó laca cuichaa ngua tiꞌ nguꞌ liꞌ, joꞌó laca coꞌ ngua tiꞌ nguꞌ, loꞌo cualya, loꞌo cuii. Xcuiꞌ chaꞌ cuxi nguaꞌni nguꞌ liꞌ. Cuentya jiꞌi̱ chaꞌ cuxi nu nguaꞌni nguꞌ, biꞌ laca chaꞌ nu nguscua jyoꞌo cusuꞌ lo quityi jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ndiꞌya̱:
42 Então Deus se afastou deles e os entregou para servirem as estrelas do céu como deuses, conforme está escrito no livro dos profetas: ‘Foi a mim que vocês trouxeram sacrifícios e ofertas durante aqueles quarenta anos no deserto, povo de Israel?
43 Ndyiꞌya loꞌo ma̱ jiꞌi̱ niꞌi̱ sube jiꞌi̱ joꞌó Moloc,
43 Não, vocês carregaram o santuário de Moloque, a estrela de seu deus Renfã, e as imagens que fizeram para adorá-los. Por isso eu os enviarei para o exílio, para além da Babilônia’.
44 ’Ngutaꞌa̱ yuꞌu jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna ca lo nati̱ꞌ btyi. Ntsuꞌu sca niꞌi̱ quiji̱ naꞌni ti jiꞌi̱ nguꞌ, nu ndyiꞌya loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ ndyaꞌa̱ nguꞌ, chaꞌ ndyiꞌu tiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi xquiꞌya niꞌi̱ quiji̱ biꞌ. Ycuiꞌ Ndyosi nguluꞌu cña jiꞌi̱ jyoꞌo Moisés biꞌ ñiꞌya̱ nu cuiñá nguꞌ niꞌi̱ biꞌ.
44 “Nossos antepassados levaram com eles pelo deserto o tabernáculo, construído de acordo com o modelo que Deus havia mostrado a Moisés.
45 Nu loꞌo ngujuii nu Moisés biꞌ, liꞌ ngusubi Ni jiꞌi̱ jyoꞌo Josué chaꞌ caca yu loo jiꞌi̱ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna. Loꞌo niꞌi̱ quiji̱ biꞌ, ñaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ loꞌo ndyalaa nguꞌ loyuu re. Liꞌ nguloꞌo ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ xaꞌ la ñati̱, nguloꞌo Ni jiꞌi̱ lcaa nguꞌ ca tyi biꞌ, chaꞌ tyanu yuu re laja ti. Nguxtyanu nguꞌ jiꞌi̱ niꞌi̱ quiji̱ biꞌ toꞌ tyi sca ñati̱ hasta ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyalaa tyempo loꞌo ngua jyoꞌo David loo jiꞌi̱ nguꞌ.
45 Anos depois, quando Josué comandou nossos antepassados nas batalhas contra as nações que Deus expulsou desta terra, foi levado com eles para seu novo território e ali ficou até o tempo do rei Davi.
46 Tsoꞌo tsa ntsuꞌu tyiquee ycuiꞌ Ndyosi ñaꞌa̱ Ni jiꞌi̱ nu David biꞌ. Liꞌ ngua tiꞌ David cuiñá sca niꞌi̱ su caca tyi ycuiꞌ Ndyosi, chaꞌ ycuiꞌ Ndyosi laca loo jiꞌi̱ ñati̱ jiꞌi̱ Jacob.
46 “Davi encontrou favor diante de Deus e pediu para construir um templo permanente para o Deus de Jacó,
47 Pana ná tsoꞌo ntiꞌ ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ cuaꞌni David juaꞌa̱; nu loꞌo cua nguluu sñiꞌ jyoꞌo David nu ngua naa Salomón, liꞌ nda ycuiꞌ Ndyosi chacuayáꞌ jiꞌi̱ yu cuañiꞌ biꞌ, chaꞌ cuiñá yu niꞌi̱ biꞌ.
47 mas foi Salomão quem o construiu.
48 Loꞌo ycuiꞌ Ndyosi ni, ná ntajaꞌa̱ Ni tyanu Ni neꞌ niꞌi̱ nu ngüiñá ñati̱ ti, chaꞌ laca ycuiꞌ Ndyosi loo jiꞌi̱ lcaa ca chalyuu. Ñiꞌya̱ nguscua sca jyoꞌo cusuꞌ chaꞌ cuentya jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi tya saꞌni la:
48 O Altíssimo, porém, não habita em templos feitos por mãos humanas. Como diz o profeta:
49 Ntsuꞌu tyi naꞌ nde cua̱, nacui̱ ycuiꞌ Ndyosi nu Xuꞌna na.
49 ‘O céu é meu trono, e a terra é o suporte de meus pés. Acaso construiriam para mim um templo assim tão bom?’, diz o Senhor. ‘Que lugar de descanso me poderiam fazer?
50 Ycuiꞌ naꞌ ngüiñá naꞌ lcaa na nu ntsuꞌu tyucui ñaꞌa̱ chalyuu.
50 Acaso não foram minhas mãos que criaram o céu e a terra?’.
51 Tya nchcuiꞌ la Esteban loꞌo nguꞌ cusuꞌ liꞌ:
51 “Povo teimoso! Vocês têm o coração incircuncidado e são surdos para a verdade. Resistirão para sempre ao Espírito Santo? Foi o que seus antepassados fizeram, e vocês também o fazem!
52 Cua nguxcubeꞌ jyoꞌo cusuꞌ jiꞌna jiꞌi̱ lcaa jyoꞌo cusuꞌ nu ngua tuꞌba jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ nchcuiꞌ Ni loꞌo ñati̱ cua saꞌni. Cua ndyujuii nguꞌ biꞌ jiꞌi̱ jyoꞌo cusuꞌ nu nguscua chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ndiꞌya̱: “Tyalaa sca ñati̱ nde chalyuu re; xcuiꞌ lubii tsa cresiya jiꞌi̱ yu biꞌ caca”, nacui̱ jyoꞌo cusuꞌ biꞌ. Loꞌo juaꞌa̱ tsubiꞌ ti cua ndyalaa la cuiꞌ ñati̱ nu nchcuiꞌ quityi chaꞌ jiꞌi̱. Chiyaꞌa̱ tsa nguaꞌni ma̱ nu loꞌo ndyujuii ma̱ jiꞌi̱ yu.
52 Que profeta seus antepassados não perseguiram? Mataram até aqueles que predisseram a vinda do Justo, a quem vocês traíram e assassinaram!
53 Xca̱ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi laca nu nda chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo ma̱ saꞌni la, cña nu ngulo ycuiꞌ Ni jiꞌi̱ ma̱ laca chaꞌ biꞌ. Tya ntsuꞌu quityi biꞌ jiꞌi̱ ma̱ juani, pana ná ntajaꞌa̱ ma̱ taquiyaꞌ ma̱ jiꞌi̱ chaꞌ nu nchcuiꞌ ycuiꞌ Ndyosi loꞌo ma̱ lo quityi biꞌ.
53 Vocês desobedeceram à lei de Deus, embora a tenham recebido das mãos de anjos”.
54 Nu loꞌo ndyuna nguꞌ chaꞌ nu nchcuiꞌ Esteban, ngua ñasi̱ꞌ tsa nguꞌ liꞌ, tyaala tsa ndiꞌi̱ cloo nguꞌ chaꞌ ñasi̱ꞌ nguꞌ.
54 Os líderes judeus se enfureceram com a acusação de Estêvão e rangiam os dentes contra ele.
55 Nxñaꞌa̱ Esteban nde cua̱, liꞌ naꞌa̱ yu sca xee tlyu tsa nu nguaꞌni Xtyiꞌi ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ ñaꞌa̱ yu jiꞌi̱; xee jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi ngua biꞌ. Loꞌo liꞌ naꞌa̱ yu jiꞌi̱ ycuiꞌ Jesús ndu̱ laꞌa tsuꞌ cui̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ndyosi.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para o céu e viu a glória de Deus, e viu Jesus em pé no lugar de honra, à direita de Deus.
56 ―Ñaꞌa̱ ma̱ yiꞌa̱ ―nacui̱ Esteban jiꞌi̱ nguꞌ liꞌ―, cua ngusaala ycuiꞌ Ndyosi nde cua̱ ―nacui̱―. Cua naꞌa̱ naꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ nu nda Ni jiꞌi̱ lijya̱ chaꞌ laca yu ñati̱, ndu̱ yu laꞌa tsuꞌ cui̱ ca su ntucua ycuiꞌ Ndyosi.
56 “Olhem!”, disse ele. “Vejo os céus abertos e o Filho do Homem em pé no lugar de honra, à direita de Deus!”
57 Cui̱i̱ tsa ngusiꞌya nguꞌ liꞌ, ndacu̱ꞌ nguꞌ jyaca̱ nguꞌ chaꞌ ngaꞌaa ntiꞌ nguꞌ cuna nguꞌ chaꞌ nu nchcuiꞌ Esteban.
57 Eles taparam os ouvidos e, aos gritos, lançaram-se contra ele.
58 Ntejeyaꞌ nguꞌ jiꞌi̱ nu Esteban biꞌ, loꞌo liꞌ yala ntchaa ngutuꞌu nguꞌ ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ yu nde toꞌ quichi̱. Liꞌ ngu̱ nguꞌ quee jiꞌi̱ yu chaꞌ cujuii nguꞌ jiꞌi̱ yu, pana ngusta nguꞌ biꞌ steꞌ nguꞌ ca su ndu̱ sca yu cuañiꞌ nu naa Saulo.
58 Arrastaram-no para fora da cidade e começaram a apedrejá-lo. Seus acusadores tiraram os mantos e os deixaram aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Laja loꞌo ngu̱ nguꞌ quee jiꞌi̱ nu Esteban biꞌ, nchcuiꞌ yu loꞌo Jesús:
59 Enquanto atiravam as pedras, Estêvão orou: “Senhor Jesus, recebe o meu espírito”.
60 Liꞌ ngucha sti̱ꞌ yu loꞌo lye tsa nchcuiꞌ yu chaca quiyaꞌ:
60 Então caiu de joelhos e gritou: “Senhor, não os culpes por este pecado!”. E, com isso, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.