Atos 17
Chaʼ tsoʼo nu nchcuiʼ jiʼi̱ Jesucristo nu xuʼna na (CTANT) vs NTLH
1 Ndyaa Pablo loꞌo Silas tyucui̱i̱ nde Tesalónica. Clyo nteje tacui nguꞌ quichi̱ Anfípolis, liꞌ nteje tacui nguꞌ quichi̱ Apolonia, loꞌo liꞌ ndyalaa nguꞌ nde quichi̱ Tesalónica. Ntucua sca laa jiꞌi̱ nguꞌ judío quichi̱ biꞌ,
1 Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga .
2 biꞌ chaꞌ ndyaa Pablo neꞌ laa biꞌ ñiꞌya̱ nu ndyaꞌa̱ yu neꞌ laa jiꞌi̱ nguꞌ judío lcaa quichi̱. Tsa̱ nu ndiꞌi̱ cñaꞌ nguꞌ judío ndyuꞌu tiꞌi̱ nguꞌ quichi̱ neꞌ laa, loꞌo juaꞌa̱ ndyatí̱ Pablo ndyaa yu neꞌ laa tsa̱ biꞌ. Cua ndyaa sna semana nchcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ ca biꞌ;
2 Conforme o seu costume, Paulo foi lá e nos três sábados seguintes falou sobre as Escrituras Sagradas com as pessoas que estavam ali na sinagoga.
3 nguluꞌu yu chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ nguꞌ, chaꞌ nu nchcuiꞌ quityi cusuꞌ jiꞌi̱ Cristo ñiꞌya̱ nu ntsuꞌu chaꞌ xcubeꞌ nguꞌ jiꞌi̱, loꞌo liꞌ ñiꞌya̱ tyuꞌú nu Cristo biꞌ chaca quiyaꞌ loꞌo cua ndyujuii nguꞌ jiꞌi̱.
3 Paulo lhes explicava e provava que o Messias precisava sofrer e que, depois de morrer, tinha de ressuscitar. Ele dizia: — Este Jesus que estou anunciando a vocês é o Messias.
4 Ngusñi tucua sna tyaꞌa ti nguꞌ judío chaꞌ biꞌ, liꞌ ndyaꞌa̱ nguꞌ biꞌ loꞌo Pablo loꞌo Silas; juaꞌa̱ ngusñi tyu̱u̱ tyaꞌa nguꞌ griego nu nduꞌni tlyu jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi chaꞌ biꞌ; juaꞌa̱ tyu̱u̱ tyaꞌa nu cunaꞌa̱ tlyu nu ndiꞌi̱ quichi̱ biꞌ, ngusñi nguꞌ chaꞌ biꞌ liꞌ.
4 Paulo e Silas conseguiram convencer disso algumas daquelas pessoas, as quais se juntaram a eles. Um grande número de não judeus convertidos ao Judaísmo e muitas senhoras da alta sociedade também se juntaram ao grupo.
5 Pana ñasi̱ꞌ tsa nguꞌ judío nu ná jlya tiꞌ chaꞌ biꞌ; tyaala tsa nguꞌ biꞌ, biꞌ chaꞌ nchcuiꞌ nguꞌ loꞌo ñati̱ xñaꞌa̱ nu xcuiꞌ ndyaꞌa̱ calle ti, ñati̱ taja ti, chaꞌ xtyucua nguꞌ xñaꞌa̱ biꞌ jiꞌi̱ nguꞌ. Cuxi tsa nguaꞌni nguꞌ biꞌ liꞌ, loꞌo juaꞌa̱ ngua ñasi̱ꞌ lcaa nguꞌ quichi̱. Ndyaa nguꞌ slo Jasón liꞌ, ndyatí̱ nguꞌ niꞌi̱ jiꞌi̱ yu Jasón biꞌ, chaꞌ nclyana nguꞌ jiꞌi̱ Pablo loꞌo Silas. Xñi nguꞌ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ ntiꞌ nguꞌ, chaꞌ tsaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ Pablo loꞌo Silas ca slo nguꞌ quichi̱.
5 Mas os judeus ficaram com inveja. Eles foram buscar alguns homens maus entre os malandros das ruas e formaram um grupo de desordeiros. Estes fizeram muita confusão na cidade e atacaram a casa de Jasão, procurando Paulo e Silas a fim de os levar para o meio do povo.
6 Pana ná nquije Pablo loꞌo Silas jiꞌi̱ nguꞌ, biꞌ chaꞌ ngusñi nguꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Jasón loꞌo jiꞌi̱ tyaꞌa ndyaꞌa̱ yu, ndyaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ ca slo nguꞌ tisiya. Cui̱i̱ nchcuiꞌ nguꞌ loꞌo nguꞌ tisiya liꞌ, ngusta nguꞌ quiꞌya jiꞌi̱ Jasón loꞌo jiꞌi̱ tyaꞌa ndyaꞌa̱ yu:
6 Mas, como não os encontraram, levaram à força Jasão e alguns outros irmãos até a presença das autoridades da cidade, gritando: — Aqueles homens têm provocado desordens em todos os lugares! Agora chegaram até a nossa cidade,
7 ndiꞌi̱ nguꞌ slo yu Jasón re. Ná ndaquiyaꞌ nguꞌ biꞌ jiꞌi̱ cña nu ngulo rey tlyu jiꞌna nu laca na nguꞌ romano, chaꞌ nchcuiꞌ nguꞌ chaꞌ ntsuꞌu chaca rey nu tlyu la nu naa Jesús; biꞌ laca nu taca culo cña jiꞌna, nacui̱ nguꞌ biꞌ.
7 e Jasão os hospedou na casa dele. Eles estão desobedecendo às leis do Imperador romano, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Loꞌo ngua cuayáꞌ tiꞌ nguꞌ tisiya quiꞌya nu ngusta nguꞌ jiꞌi̱ nguꞌ biꞌ, ñasi̱ꞌ tsa nguꞌ liꞌ, ñasi̱ꞌ lcaa nguꞌ quichi̱;
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas quando ouviram essas palavras.
9 biꞌ chaꞌ ngüijña nguꞌ tisiya cñi jiꞌi̱ Jasón loꞌo jiꞌi̱ tyaꞌa ndyaꞌa̱ yu xquiꞌya Pablo, loꞌo juaꞌa̱ xquiꞌya Silas. Nda nguꞌ cñi, loꞌo ti ngutuꞌu nguꞌ laja ti liꞌ, nu Jasón loꞌo tyaꞌa ndyaꞌa̱ yu.
9 E as autoridades soltaram Jasão e os outros, depois que eles pagaram a quantia exigida para isso.
10 Nu nguꞌ nu ntsuꞌu chaꞌ jiꞌi̱ loꞌo Jesús ca biꞌ, hora ti nguaꞌni choꞌo nguꞌ tyucui̱i̱ jiꞌi̱ Pablo loꞌo Silas chaꞌ tyaa nguꞌ; la cuiꞌ talya nduꞌu nguꞌ ndyaa nguꞌ ca quichi̱ Berea. Loꞌo ndyalaa nguꞌ nde quichi̱ biꞌ, liꞌ ndyatí̱ nguꞌ ndyaa nguꞌ neꞌ laa jiꞌi̱ nguꞌ judío.
10 Logo que anoiteceu, os irmãos enviaram Paulo e Silas para a cidade de Bereia. Quando chegaram lá, eles foram à sinagoga .
11 Tsoꞌo la tyiquee nguꞌ quichi̱ Berea biꞌ; siꞌi na cuxi tyiquee nguꞌ biꞌ ñiꞌya̱ laca tyiquee nguꞌ Tesalónica. Ntiꞌ tsa nguꞌ cuna nguꞌ cua ñaꞌa̱ ca chaꞌ nu nda Pablo loꞌo Silas loꞌo nguꞌ. Lcaa tsa̱ nclyana nguꞌ lo quityi jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi si chaꞌ liñi laca nu nchcuiꞌ nguꞌ biꞌ;
11 As pessoas dali eram mais bem-educadas do que as de Tessalônica e ouviam a mensagem com muito interesse. Todos os dias estudavam as Escrituras Sagradas para saber se o que Paulo dizia era mesmo verdade.
12 biꞌ chaꞌ ngusñi tyu̱u̱ tyaꞌa nguꞌ quichi̱ chaꞌ biꞌ, loꞌo nguꞌ judío, loꞌo juaꞌa̱ nguꞌ griego, masi nu quiꞌyu, masi nu cunaꞌa̱ tlyu, ngusñi nguꞌ chaꞌ biꞌ.
12 Assim muitos judeus naquela cidade creram, e também não judeus, tanto mulheres da alta sociedade como também muitos homens.
13 Liꞌ ngujui chaꞌ jiꞌi̱ nguꞌ judío nu ndiꞌi̱ nde quichi̱ Tesalónica chaꞌ nclyuꞌu Pablo chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ nguꞌ Berea. Ngua ñasi̱ꞌ tsa nguꞌ biꞌ liꞌ, yala ti ndyalaa nguꞌ ca quichi̱ Berea biꞌ liꞌ. Ndyaa nguꞌ nda nguꞌ sca chaꞌ cuiñi loꞌo nguꞌ quichi̱ biꞌ, chaꞌ xu̱u̱ tyaꞌa nguꞌ loꞌo Pablo.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo tinha anunciado a palavra de Deus também em Bereia, foram até lá e começaram a agitar e atiçar o povo contra eles.
14 Loꞌo ngua tii ñati̱ jiꞌi̱ Jesucristo chaꞌ juaꞌa̱ ntiꞌ nguꞌ judío biꞌ, hora ti ngusalyaꞌ nguꞌ loꞌo Pablo chaꞌ tyaa yu tyucui̱i̱ toꞌ tyujoꞌo; pana ndyanu Silas loꞌo Timoteo quichi̱ biꞌ.
14 Então os irmãos enviaram Paulo imediatamente para o litoral; porém Silas e Timóteo ficaram em Bereia.
15 Ndyaa xi nguꞌ Berea loꞌo Pablo ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu ndyalaa nguꞌ ca quichi̱ Atenas. Hora ti nguxtyu̱u̱ nguꞌ Berea nde quichi̱ tyi nguꞌ liꞌ, chaꞌ ta nguꞌ chaꞌ loꞌo Silas loꞌo Timoteo, chaꞌ loꞌo nguꞌ tsaa nguꞌ yala ti xi chaꞌ tyacua tyaꞌa nguꞌ loꞌo Pablo ca quichi̱ Atenas biꞌ.
15 Os irmãos que protegiam Paulo o levaram até a cidade de Atenas. Depois voltaram para Bereia, levando um recado de Paulo; ele pedia que Silas e Timóteo fossem encontrá-lo em Atenas o mais depressa possível.
16 Ntajatya Pablo jiꞌi̱ Silas loꞌo Timoteo ñaꞌa̱ cuayáꞌ nu tyalaa nguꞌ ca quichi̱ Atenas. Xñiꞌi̱ tsa tiꞌ Pablo loꞌo naꞌa̱ yu chaꞌ quiñaꞌa̱ tsa joꞌó ntsuꞌu quichi̱ biꞌ;
16 Enquanto estava esperando Silas e Timóteo em Atenas, Paulo ficou revoltado ao ver a cidade tão cheia de ídolos.
17 biꞌ chaꞌ nchcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ ca neꞌ laa jiꞌi̱ nguꞌ judío biꞌ, nchcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ judío, juaꞌa̱ loꞌo nguꞌ xaꞌ tsuꞌ nu nduꞌni tlyu jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi cajua, loꞌo juaꞌa̱ nchcuiꞌ yu loꞌo lcaa nguꞌ nu ndiꞌi̱ lo cayaꞌ. Lcaa tsa̱ nclyuꞌu yu jiꞌi̱ nguꞌ quichi̱ biꞌ.
17 Ele ia para a sinagoga e ali falava com os judeus e com os não judeus convertidos ao Judaísmo. E todos os dias, na praça pública, ele falava com as pessoas que se encontravam ali.
18 Cua ntsuꞌu sca taju nguꞌ nde quichi̱ biꞌ, nguꞌ nu ndyaca tsaꞌa̱ jiꞌi̱ chaꞌ nu ncluꞌu nguꞌ epicúreo, loꞌo juaꞌa̱ ntsuꞌu chaca taju nguꞌ nu ndyaca tsaꞌa̱ jiꞌi̱ chaꞌ nu ncluꞌu nguꞌ estoico. Ndyacua tyaꞌa nu nguꞌ nu ndyaca tsaꞌa̱ tyucuaa lo chaꞌ biꞌ loꞌo Pablo liꞌ. Nchcuiꞌ tsa nguꞌ chaꞌ jiꞌi̱ yu loꞌo tyaꞌa nguꞌ:
18 Alguns professores epicureus e alguns estoicos discutiam com ele e perguntavam: — O que é que esse ignorante está querendo dizer? Outros comentavam: — Parece que ele está falando de deuses estrangeiros. Diziam isso porque Paulo estava anunciando Jesus e a ressurreição .
19 Liꞌ ngusñi nguꞌ yaꞌ Pablo chaꞌ tsaa loꞌo nguꞌ jiꞌi̱ ca su ndyuꞌu tiꞌi̱ nguꞌ cusuꞌ quichi̱ biꞌ, sca yuu laja ti nu naa Areópago.
19 Então eles o levaram a uma reunião da Câmara Municipal e disseram: — Gostaríamos de saber que novo ensinamento é esse que você está trazendo para nós.
20 bilya cuna ya chaꞌ biꞌ, tya lyiji ta ya cuentya ―nacui̱ nguꞌ―. Biꞌ chaꞌ juani, ta nuꞌu̱ chaꞌ loꞌo ya ¿ñiꞌya̱ ndyuꞌu chaꞌ biꞌ?
20 Pois você diz algumas coisas que nos parecem esquisitas, e nós gostaríamos de saber o que elas querem dizer.
21 Nu nguꞌ quichi̱ Atenas ni, xcuiꞌ ntiꞌ nguꞌ cuna nguꞌ cua ñaꞌa̱ ca chaꞌ cucui nu caca chcuiꞌ nguꞌ loꞌo tyaꞌa nguꞌ, sca chaꞌ nu bilya cuna nguꞌ. La cuiꞌ juaꞌa̱ nduꞌni lcaa nguꞌ xaꞌ tsuꞌ nu ndiꞌi̱ quichi̱ biꞌ, xcuiꞌ ca ndiya tiꞌ nguꞌ chcuiꞌ nguꞌ jiꞌi̱ sca chaꞌ cucui.
21 É que todos os moradores de Atenas e os estrangeiros que viviam ali gostavam de passar o tempo contando e ouvindo as últimas novidades.
22 Biꞌ chaꞌ ndatu̱ Pablo claꞌbe laja ñati̱ ca Areópago biꞌ, nchcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ liꞌ:
22 Então Paulo ficou de pé diante deles, na reunião da Câmara Municipal, e disse: — Atenienses! Vejo que em todas as coisas vocês são muito religiosos.
23 Ndyaa naꞌa̱ naꞌ xi calle quichi̱ re, loꞌo liꞌ naꞌa̱ naꞌ lcaa joꞌó nu cuentya jiꞌi̱ cuꞌma̱. Liꞌ naꞌa̱ naꞌ sca mesa nu ndu̱ laja ti su nscua sca chaꞌcña nde siiꞌ mesa biꞌ nu ndiꞌya̱ nchcuiꞌ: “Nde laca mesa jiꞌi̱ joꞌó nu bilya tyuloo ya jiꞌi̱”. Chaꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi nu bilya slo ma̱ tilaca laca Ni, chaꞌ jiꞌi̱ nu ycuiꞌ Ndyosi biꞌ ta naꞌ loꞌo ma̱ juani ―nacui̱ yu―.
23 De fato, quando eu estava andando pela cidade e olhava os lugares onde vocês adoram os seus deuses, encontrei um altar em que está escrito: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse Deus que vocês adoram sem conhecer é justamente aquele que eu estou anunciando a vocês.
24 ’Cua ngüiñá ycuiꞌ Ndyosi tyucui ñaꞌa̱ chalyuu loꞌo lcaa na nu ntsuꞌu chalyuu; laca ycuiꞌ Ndyosi nu Xuꞌna nu laca loo, masi nde cua̱, masi nde lo yuu chalyuu ―nacui̱ Pablo jiꞌi̱ nguꞌ―. Pana ná ndiꞌi̱ Ni neꞌ sca laa nu ndiñá ñati̱ ti.
24 — Deus, que fez o mundo e tudo o que nele existe, é o Senhor do céu e da terra e não mora em templos feitos por seres humanos.
25 Ni sca chaꞌ ná lyiji jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi, ná ngaꞌa̱ chaꞌ xñi Ni ni sca na nu nda ñati̱ jiꞌi̱ Ni. Cua nguaꞌni cuꞌú Ni jiꞌi̱ lcaa ñati̱, cua nda Ni xtyiꞌi nguꞌ chaꞌ tyuꞌú neꞌ cresiya jiꞌi̱ scaa nguꞌ, loꞌo juaꞌa̱ cua nda Ni lcaa chaꞌ nu ntsuꞌu jiꞌi̱ ñati̱ chalyuu.
25 E também não precisa que façam nada por ele, pois é ele mesmo quem dá a todos vida, respiração e tudo mais.
26 ’Cua ngüiñá ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ lcaa ñati̱ chalyuu loꞌo sca ti lo cuañaꞌ ñati̱. Loꞌo juaꞌa̱ ngusta ycuiꞌ Ndyosi ni tyempo cala scaa nguꞌ, nduꞌni Ni mala su caca quichi̱ tyi scaa nguꞌ.
26 De um só homem ele criou todas as raças humanas para viverem na terra. Antes de criar os povos, Deus marcou para eles os lugares onde iriam morar e quanto tempo ficariam lá.
27 Na cua nda Ni jiꞌi̱ ñati̱ lijya̱ nguꞌ chalyuu chaꞌ clyana nguꞌ jiꞌi̱ ycuiꞌ Ni, chaꞌ quije Ni jiꞌi̱ nguꞌ. Pana ná tyijyuꞌ ndiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi jiꞌna, cacua ti su ndiꞌi̱ lcaa na ndiꞌi̱ ycuiꞌ Ni.
27 Ele fez isso para que todos pudessem procurá-lo e talvez encontrá-lo, embora ele não esteja longe de cada um de nós.
28 Chacuayáꞌ jiꞌi̱ Ni luꞌú na, chacuayáꞌ jiꞌi̱ Ni ndyaꞌa̱ na, loꞌo juaꞌa̱ chacuayáꞌ jiꞌi̱ Ni ndyuꞌni na lcaa cña. Ntsuꞌu sca chaꞌ nu nguscua jyoꞌo nguꞌ tii tyaꞌa ma̱ lo quityi saꞌni, chaꞌ nu ndiꞌya̱ nchcuiꞌ: “Tyaꞌa ycuiꞌ Ndyosi laca na”. Juaꞌa̱ nacui̱ jyoꞌo cusuꞌ biꞌ jiꞌi̱ ma̱.
28 Porque, como alguém disse: “Nele vivemos, nos movemos e existimos.” E alguns dos poetas de vocês disseram: “Nós também somos filhos dele.”
29 Si chañi chaꞌ ycuiꞌ Ndyosi laca tyaꞌa na ―nacui̱ Pablo jiꞌi̱ nguꞌ―, ná taca chcuiꞌ na chaꞌ laca Ni sca lcui̱, masi lcui̱ oro, masi lcui̱ plata, masi lcui̱ quee ndu̱. Na ndiñá ti ñati̱ chalyuu lcui̱ biꞌ ñiꞌya̱ nu ndaꞌya chaꞌ hique ti nguꞌ chaꞌ cuiñá nguꞌ jiꞌi̱.
29 E, já que somos filhos dele, não devemos pensar que Deus é parecido com um ídolo de ouro, de prata ou de pedra, feito pela arte e habilidade das pessoas.
30 Cua ndalo tsa tyiquee ycuiꞌ Ndyosi jiꞌi̱ ñati̱ chalyuu tyempo saꞌni loꞌo bilya ca jlo tiꞌ nguꞌ lcaa chaꞌ biꞌ, pana juani cua ngulo Ni cña jiꞌi̱ lcaa ñati̱ chalyuu chaꞌ culochu̱ꞌ nguꞌ lcaa chaꞌ cuxi nu ntsuꞌu jiꞌi̱ nguꞌ.
30 No passado Deus não levou em conta essa ignorância. Mas agora ele manda que todas as pessoas, em todos os lugares, se arrependam dos seus pecados.
31 Cua ngusta Ni sca tsa̱ chaꞌ cuaꞌni cuayáꞌ Ni jiꞌi̱ lcaa ñati̱ chalyuu, loꞌo juaꞌa̱ cua ngusubi Ni sca ñati̱ nu caca bese. Jesucristo laca biꞌ. Tsoꞌo tsa nguaꞌni Ni chaꞌ tyanu tachaa chaꞌ biꞌ jiꞌi̱ ñati̱ chalyuu, nu loꞌo nguaꞌni Ni chaꞌ ndyuꞌú nu ñati̱ biꞌ chaca quiyaꞌ loꞌo cua ndyujuii nguꞌ jiꞌi̱.
31 Pois ele marcou o dia em que vai julgar o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu prova disso a todos quando ressuscitou esse homem.
32 Nu loꞌo ndyuna nguꞌ quichi̱ chaꞌ biꞌ, chaꞌ cua ndyuꞌú sca ñati̱ chaca quiyaꞌ ca su ntsiya ngujuii, liꞌ nxtyí loꞌo tsa nguꞌ jiꞌi̱ Pablo. Loꞌo juaꞌa̱ ntsuꞌu xi xaꞌ la nguꞌ nu nchcuiꞌ loꞌo yu:
32 Quando ouviram Paulo falar a respeito de ressurreição, alguns zombaram dele, mas outros disseram: — Em outra ocasião queremos ouvir você falar sobre este assunto.
33 Liꞌ ngutuꞌu Pablo ca Areópago su ntucua nguꞌ.
33 Então Paulo foi embora dali.
34 Pana nduꞌu lcaꞌa̱ xi nguꞌ jiꞌi̱ yu liꞌ, xquiꞌya chaꞌ jlya tiꞌ nguꞌ biꞌ chaꞌ nu cua nchcuiꞌ yu loꞌo nguꞌ. Sca nu quiꞌyu nu naa Dionisio ngusñi chaꞌ biꞌ, masi laca Dionisio sca nguꞌ cusuꞌ nu ndyaꞌa̱ ca Areópago; juaꞌa̱ sca nu cunaꞌa̱ nu naa Dámaris ngusñi chaꞌ biꞌ, loꞌo xi xaꞌ la ñati̱ ngusñi chaꞌ biꞌ.
34 Mas algumas pessoas creram e se juntaram a ele. Entre essas estavam Dionísio, que era membro da Câmara Municipal, uma mulher chamada Dâmaris e mais outras pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.