Marcos 10
Ɨ niuucari tɨ jejcua, tɨ ajta jɨme'en ra'axa a'ɨjna ɨ tavastara'a, ɨ Cɨriistu'u tɨ ji'i Jesús tɨ̀ tu'irájtuaa (CRNNT) vs ARIB
1 Jesús pu huirájraa aꞌujna u Capernaúm. Tɨ́ꞌɨj jí aꞌuun aꞌaráꞌa aꞌájna jáꞌahuaꞌa Jerusalén. Ayuu pu pújmeꞌen áꞌucheꞌecaneꞌe aꞌu tɨ ɨ́ játeꞌana ayée huataújmuaꞌa tɨjɨ́n ɨ́ Jordán. Majtahuaꞌa mú tiújseɨj ɨ́ teɨte aꞌu tɨ aꞌutéveecaꞌa ɨ́ Jesús. Ajta aꞌɨ́ɨ pu áꞌiyen aꞌutéjche tɨ tihuáꞌumuaꞌaten aꞌij tɨ ari tíꞌijrɨꞌɨrejcaꞌa.
1 Levantando-se Jesus, partiu dali para os termos da Judéia, e para além do Jordão; e do novo as multidões se reuniram em torno dele; e tornou a ensiná-las, como tinha por costume.
2 Aj mú mi seica eꞌiréꞌene. Fariseo mú pɨ́rɨcɨ aꞌɨ́ɨme. Aꞌɨ́ɨ mú tíꞌiteseꞌecaꞌa mej miyen caꞌaníjraꞌa tiraatáꞌan tɨ ij autéꞌɨtzen aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. Aꞌɨ́j mú jɨ́n miyen tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨ puaꞌa nuꞌu aꞌɨ́ɨn ayén tiꞌitáꞌaca tɨ jaꞌatɨ mé rúurɨeni ɨ́ ruꞌɨ́j.
2 Então se aproximaram dele alguns fariseus e, para o experimentarem, lhe perguntaram: É lícito ao homem repudiar sua mulher?
3 Aj pu i ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
3 Ele, porém, respondeu-lhes: Que vos ordenou Moisés?
4 Aj mú mi miyen tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
4 Replicaram eles: Moisés permitiu escrever carta de divórcio, e repudiar a mulher.
5 Tɨ́ꞌɨj jí Jesús ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
5 Disse-lhes Jesus: Pela dureza dos vossos corações ele vos deixou escrito esse mandamento.
6 ’Mɨ́ ajta, tɨ́ꞌɨj Dios raatétaahuacaꞌa ɨ́ chaanaca te japuan yen seijreꞌe, “aꞌɨ́ɨ pu nuꞌu aꞌɨ́ɨme huátaahuacaꞌa ɨ́ teáataꞌa jamuan ɨ́ ꞌɨ́itaꞌa.”
6 Mas desde o princípio da criação, Deus os fez homem e mulher.
7 “Aꞌɨ́j pu jɨ́n aꞌɨ́ɨn teáataꞌa mé huauuhuáꞌaxɨjsin ɨ́ ruvaújsimuaꞌa. Ruꞌɨ́j pu nuꞌu jamuan aꞌutevée aꞌame.
7 Por isso deixará o homem a seu pai e a sua mãe, {e unir-se-á à sua mulher,}
8 Matɨ́ꞌɨj mi miyen éeneꞌe muáꞌajuꞌun ɨ́ mej huaꞌapua, cumu seɨ́j puꞌu ɨ́ tevi.” Camu chéꞌe huaꞌapua, sino seɨ́j puꞌu.
8 e serão os dois uma só carne; assim já não são mais dois, mas uma só carne.
9 ’Ayee nu tejáꞌamuaꞌixaateꞌe. Dios pu ayén tiraataxájtacaꞌa tɨ seɨ́j naꞌa ɨ́ tevi. Aꞌɨ́j pu jɨ́n, capu ayén tiraavíjteꞌe sej siyen mé tihuaúuhuaꞌanan ɨ́ ruꞌɨ́jtaꞌamuaꞌa, cuapée sehuaꞌutapíiteꞌen ɨ́ rucɨ́naꞌastemuaꞌa. ―Yee pu tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús.
9 Porquanto o que Deus ajuntou, não o separe o homem.
10 Matɨ́ꞌɨjtáhuaꞌa mi chiꞌita aꞌaꞌuteájrupi, majtáhuaꞌa mú miyen tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi aꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ cuapée tɨ jɨ́n jaꞌatɨ́ ruꞌɨ́j mé úurɨeeni.
10 Em casa os discípulos interrogaram-no de novo sobre isso.
11 Aj pu i Jesús ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
11 Ao que lhes respondeu: Qualquer que repudiar sua mulher e casar com outra comete adultério contra ela;
12 Naꞌari tɨ puaꞌa ꞌɨ́itaꞌa rucɨ́n mé úurɨeeni, aꞌɨ́ɨ pu ajta tíꞌijxanaꞌacɨraꞌa tɨ puaꞌa ajta áꞌiyen seɨj antéenaxca ɨ́ teáataꞌa. Aꞌɨ́ pu ajta auteáturaasin jemin ɨ́ rucɨ́n ɨ́ tɨ mé rúujɨsin.
12 e se ela repudiar seu marido e casar com outro, comete adultério.
13 Matɨ́ꞌɨj mi tɨꞌɨríi ayauvíꞌitɨ́che ɨ́ Jesús tɨ́ꞌij huaꞌajtamuárɨꞌen. Aj mú mi meꞌɨ́n ɨ́ mej Jesús jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe, aꞌɨ́ɨ mú huaꞌutáꞌijmɨijriꞌi ɨ́ tɨꞌɨríi mej nuꞌu caí huajaꞌuvéꞌeviꞌitɨ́jcareꞌen.
13 Então lhe traziam algumas crianças para que as tocasse; mas os discípulos o repreenderam.
14 Tɨ́ꞌɨj Jesús huaꞌuseíj aꞌij mej yeꞌí rɨjcaa, aꞌɨ́ɨ pu huataniúꞌucacaꞌa. Tɨ́ꞌɨj jí ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
14 Jesus, porém, vendo isto, indignou-se e disse-lhes: Deixai vir a mim as crianças, e não as impeçais, porque de tais é o reino de Deus.
15 Ayej xaa neꞌu tiꞌayajna. Naa pu huaꞌase mɨ tɨꞌɨríi tɨ tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌen ɨ́ Dios. Tɨ́ puaꞌa jaꞌatɨ́ raxɨ́ꞌeveꞌe tɨ aꞌuteárute aꞌujna aꞌu tɨ Dios teꞌáijta, ayée pu tiúꞌujxeꞌeveꞌe tɨ ayén cheꞌatá naꞌa tíꞌiraxeꞌeveꞌe tɨ tiraataꞌaíjteꞌen ɨ́ Dios tɨ́j seɨj paꞌarɨꞌɨ, mɨ tɨ yee seijreꞌe. Naꞌari caí, capu jaꞌanáj aꞌuteáruti aꞌujna aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ.
15 Em verdade vos digo que qualquer que não receber o reino de Deus como criança, de maneira nenhuma entrará nele.
16 Aj pu i aꞌɨ́ɨn Jesús huaꞌancuréꞌeviꞌitɨ ɨ́ tɨꞌɨríi. Seexuꞌijméꞌen pu ancaújtɨsteajxɨ ɨ́ ru jetze. Ajta huaꞌavéꞌemuarɨꞌexɨ, aj puꞌi raatéjhuau ɨ́ Dios jemi tɨ́ꞌij aꞌɨ́ɨn huáꞌuchaꞌɨɨn. Tɨ́ꞌɨj jí áꞌuraa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús.
16 E, tomando-as nos seus braços, as abençoou, pondo as mãos sobre elas.
17 Tɨ́ꞌɨj Jesús ari huiiraméꞌeca, seɨ́j pu aveꞌeréꞌene, temuaꞌa tɨꞌéechijraꞌa. Aj pu i títunutacaꞌa vejliꞌipuan ɨ́ Jesús. Tɨ́ꞌɨj jí ayén tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
17 Ora, ao sair para se pôr a caminho, correu para ele um homem, o qual se ajoelhou diante dele e lhe perguntou: Bom Mestre, que hei de fazer para herdar a vida eterna?
18 Aj pu i Jesús ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
18 Respondeu-lhe Jesus: Por que me chamas bom? ninguém é bom, senão um que é Deus.
19 Múꞌee pej peri rúꞌumuaꞌaree aꞌij tɨ tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa ɨ́ Dios. Ayee pej éeneꞌen: “Pecaj tíꞌixanaꞌacɨreꞌe.” Ajtahuaꞌa seɨj, ayén tɨjɨ́n: “Pecaj tíꞌitecuiꞌica.” Ajtahuaꞌa aꞌíjna tɨ ayén tɨjɨ́n: “Pecaj tíꞌinahuaꞌaj.” Ajta seɨ́j tɨ ayén tɨjɨ́n: “Pecaj jaꞌatɨ́ huaꞌitzi jɨ́n tiꞌixáateꞌe.” Ajta ayén tɨjɨ́n: “Pecaj jaꞌatɨ́ tzeɨ́jrajmuaꞌa.” Ajta ayén tɨjɨ́n: “Peráꞌatzaahuateꞌen aꞌatáàta, pajta aꞌanáàna.” Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ tɨ raataꞌaíjtacaꞌa ɨ́ Dios.
19 Sabes os mandamentos: Não matarás; não adulterarás; não furtarás; não dirás falso testemunho; a ninguém defraudarás; honra a teu pai e a tua mãe.
20 Aj pu aꞌɨ́ɨn jaꞌatɨ́ ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
20 Ele, porém, lhe replicou: Mestre, tudo isso tenho guardado desde a minha juventude.
21 Tɨ́ꞌɨj raaseíj, rɨ́ꞌɨ pu teꞌutaújmuaꞌa ɨ́ ru tzajtaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. Aj pu i ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
21 E Jesus, olhando para ele, o amou e lhe disse: Uma coisa te falta; vai vende tudo quanto tens e dá-o aos pobres, e terás um tesouro no céu; e vem, segue-me.
22 Tɨ́ꞌɨj ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ niuucari, tɨ́ꞌɨj i utéevatzɨ́ ɨ́ tzajtaꞌan. Huataújxɨeemɨste aꞌiné jeíhua pu tíꞌijchaꞌɨɨcaꞌa. Tɨ́ꞌɨj jí áꞌuraa aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ.
22 Mas ele, pesaroso desta palavra, retirou-se triste, porque possuía muitos bens.
23 Aj pu i Jesús ruhuáritaꞌa aꞌanéereajraa. Ajta ayén tihuaꞌutáꞌixaa ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe tɨjɨ́n:
23 Então Jesus, olhando em redor, disse aos seus discípulos: Quão dificilmente entrarão no reino de Deus os que têm riquezas!
24 Aj pu i utéevatzɨ́ ɨ́ huáꞌa tzajtaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe aꞌɨ́jna jɨmeꞌe aꞌij tɨ tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús. Ajtahuaꞌa ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
24 E os discípulos se maravilharam destas suas palavras; mas Jesus, tornando a falar, disse-lhes: Filhos, quão difícil é {para os que confiam nas riquezas} entrar no reino de Deus!
25 Capu xaa neꞌu ayén tíꞌimuarɨꞌeri tɨ amuájraꞌani cameeyuꞌu tiꞌitɨ́ pɨ́ꞌɨseꞌe jetze, tɨ́j tɨ puaꞌa chíjteaani tiuꞌutéseꞌen tɨ ruseɨ́j aꞌuteárute aꞌájna tɨ éꞌeseijreꞌe ɨ́ Dios.
25 É mais fácil um camelo passar pelo fundo de uma agulha, do que entrar um rico no reino de Deus.
26 Matɨ́ꞌɨj ráanamuajriꞌi, jéꞌecan mú aꞌij tiraꞌutánamuajriꞌi. Aj mú mi tiꞌitiúrihuaꞌuriꞌi rujɨ́ɨmuaꞌa. Miyen tɨjɨ́n:
26 Com isso eles ficaram sobremaneira maravilhados, dizendo entre si: Quem pode, então, ser salvo?
27 Ajtahuaꞌa Jesús huaꞌuseíj. Ayen tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
27 Jesus, fixando os olhos neles, respondeu: Para os homens é impossível, mas não para Deus; porque para Deus tudo é possível.
28 Aj pu i aꞌɨ́ɨn Pedro aꞌutéjche tɨ raatáꞌixaateꞌen. Ayen tɨjɨ́n:
28 Pedro começou a dizer-lhe: Eis que nós deixamos tudo e te seguimos.
29 — ausente —
29 Respondeu Jesus: Em verdade vos digo que ninguém há, que tenha deixado casa, ou irmãos, ou irmãs, ou mãe, ou pai, ou filhos, ou campos, por amor de mim e do evangelho,
30 — ausente —
30 que não receba cem vezes tanto, já neste tempo, em casas, e irmãos, e irmãs, e mães, e filhos, e campos, com perseguições; e no mundo vindouro a vida eterna.
31 Ajta ayén tɨ jɨ́meꞌen yee:
31 Mas muitos que são primeiros serão últimos; e muitos que são últimos serão primeiros.
32 Tɨ́ꞌɨj jí áꞌuraa ɨ́ Jesús, majta ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe. An mú aꞌucɨ́ jáꞌahuaꞌa Jerusalén. Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jesús, aꞌɨ́ɨ pu amuacaí huaméꞌecaa. Jeíhua mú rutemuaꞌaveꞌeca ɨ́ seica. Majta tíꞌitziɨɨneꞌecaꞌa ɨ́ mej huáꞌa cujtaꞌa huajúꞌucaa.
32 Ora, estavam a caminho, subindo para Jerusalém; e Jesus ia adiante deles, e eles se maravilhavam e o seguiam atemorizados. De novo tomou consigo os doze e começou a contar-lhes as coisas que lhe haviam de sobrevir,
33 Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
33 dizendo: Eis que subimos a Jerusalém, e o Filho do homem será entregue aos principais sacerdotes e aos escribas; e eles o condenarão à morte, e o entregarão aos gentios;
34 Matɨ́ꞌɨj mi naꞌaxɨeehuástiꞌira muáꞌajuꞌun, majta naatévajxɨꞌɨsin. Majta naatetzíꞌijmuaꞌaxɨꞌɨsin ɨ́ ne jetze. Majta neejéꞌicatan. Netɨ́ꞌɨj hui huámɨꞌɨni, huaíca xɨcaj tzajtaꞌa nu neajtahuaꞌa á aꞌitaméj huáꞌa tzajtaꞌa ɨ́ mɨꞌɨchite.
34 e hão de escarnecê-lo e cuspir nele, e açoitá-lo, e matá-lo; e depois de três dias ressurgirá.
35 Aj mú mi ajteáxɨɨrecaꞌa Jesús jemi aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo, ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Juan. Aꞌii mú meꞌɨ́n púꞌeen yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Zebedeo. Matɨ́ꞌɨj mi miyen tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
35 Nisso aproximaram-se dele Tiago e João, filhos de Zebedeu, dizendo-lhe: Mestre, queremos que nos faças o que te pedirmos.
36 Aj pu i Jesús ayén tihuaꞌutaꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
36 Ele, pois, lhes perguntou: Que quereis que eu vos faça?
37 Aj mú mi miyen tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
37 Responderam-lhe: Concede-nos que na tua glória nos sentemos, um à tua direita, e outro à tua esquerda.
38 Aj pu i Jesús ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
38 Mas Jesus lhes disse: Não sabeis o que pedis; podeis beber o cálice que eu bebo, e ser batizados no batismo em que eu sou batizado?
39 Aj mú mi miyen tɨjɨ́n:
39 E lhe responderam: Podemos. Mas Jesus lhes disse: O cálice que eu bebo, haveis de bebê-lo, e no batismo em que eu sou batizado, haveis de ser batizados;
40 Mɨ́ ajta, canu neꞌɨ́jna jɨ́n antínmuaꞌaree nej amuaatáꞌan sej uhuaráꞌasixɨꞌɨn seɨ́j nejrɨꞌɨríntaꞌa, ajta seɨ́j neꞌúutataꞌa. Aꞌɨ́mej puꞌu cɨꞌɨti ɨ́ mej ayén huaújxɨꞌepɨꞌɨntariꞌiraꞌa.
40 mas o sentar-se à minha direita, ou à minha esquerda, não me pertence concedê-lo; mas isso é para aqueles a quem está reservado.
41 Matɨ́ꞌɨj mi ráamuaꞌareeriꞌi ɨ́ seica ɨ́ mej tamuáamuataꞌa mej aráꞌase aꞌij mej yeꞌí tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo, ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Juan. Aj mú mi tiníniuꞌucacucaꞌa aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej huaꞌapua.
41 E ouvindo isso os dez, começaram a indignar-se contra Tiago e João.
42 Aj pu i Jesús huaꞌutajé naíjmiꞌica. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
42 Então Jesus chamou-os para junto de si e lhes disse: Sabeis que os que são reconhecidos como governadores dos gentios, deles se assenhoreiam, e que sobre eles os seus grandes exercem autoridade.
43 ’Mɨ́ ajta, capu ayén téꞌeme múꞌejmi jemi. Tɨ́ puaꞌa jaꞌatɨ́ raxɨ́ꞌeveꞌe tɨ veꞌecán jɨ́n tiꞌitevée áꞌaraꞌani, ayée pu tiúꞌujxeꞌeveꞌe tɨ aꞌɨ́ɨn cɨliéeneꞌe jɨ́n tiꞌitevée áꞌaraꞌani.
43 Mas entre vós não será assim; antes, qualquer que entre vós quiser tornar-se grande, será esse o que vos sirva;
44 Ajta tɨ puaꞌa jaꞌatɨ́ raxɨ́ꞌeveꞌe tɨ aꞌɨ́ɨn puꞌéeneꞌen ɨ́ tɨ jaítzeꞌe ruxeꞌeveꞌe, ayée pu tiúꞌujxeꞌeveꞌe tɨ aꞌɨ́ɨn huaꞌutévaɨreꞌen naíjmiꞌica ɨ́ seica.
44 e qualquer que entre vós quiser ser o primeiro, será servo de todos.
45 ’Ayej cheꞌatá naꞌa tíꞌeen ineetzi jemi, inee i nej neajta teáataꞌa jetze airáane. Canu neꞌɨ́jna jɨ́n yé uvéꞌene mej mi naatévaɨreꞌen ineetzi, sino neatáꞌaj huaꞌutévaɨreꞌen muꞌiicáca ɨ́ teɨte. Ayee nu xaa een jɨ́n yé uvéꞌene nexɨ́ꞌeviꞌiraꞌa jɨmeꞌe neatáꞌaj huáꞌa japua huániuuni, neꞌaꞌɨjna jɨmeꞌe nej huámɨꞌɨni huáꞌa jetze meꞌecan. Netiraatanájchiteꞌen ɨ́ Dios ɨ́ tɨ jɨ́n aꞌɨ́ɨn huáꞌajijveꞌe ɨ́ mej jɨ́n áꞌapuaꞌaren ɨ́ teɨte.
45 Pois também o Filho do homem não veio para ser servido, mas para servir, e para dar a sua vida em resgate de muitos.
46 Matɨ́ꞌɨj mi meꞌuun aꞌaráꞌa aꞌájna jáꞌahuaꞌa tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Jericó. Matɨ́ꞌɨj mi huiráacɨ meꞌújna. Puꞌuri huiiraméꞌeca aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, majta meꞌɨ́n ɨ́ mej jamuan áꞌujujhuaꞌaneꞌe, majta muꞌiitɨ́ ɨ́ teɨte. Aꞌuu pu seɨ́j jeꞌitécatii vejliꞌi juye jetze. Ayee pu ántehuaacaꞌa tɨjɨ́n Bartimeo. Yaujraꞌan pu púꞌeeneꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Timeo. Ajta arácuunicaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Bartimeo. Aꞌɨ́j pu vaɨ́riꞌira huáꞌahuaviiracaꞌa.
46 Depois chegaram a Jericó. E, ao sair ele de Jericó com seus discípulos e uma grande multidão, estava sentado junto do caminho um mendigo cego, Bartimeu filho de Timeu.
47 Tɨ́ꞌɨj i huáꞌunamuajriꞌi mej á vejliꞌi eꞌevéꞌejuꞌucaꞌa. Jɨ́meꞌen puꞌu huáꞌunamuajriꞌi, tɨ́ꞌɨj jí aꞌɨ́ɨn taꞌarácun aꞌutéjche tɨ huajíjhua. Ayen tɨjɨ́n:
47 Este, quando ouviu que era Jesus, o nazareno, começou a clamar, dizendo: Jesus, Filho de Davi, tem compaixão de mim!
48 Majta meꞌɨ́n ɨ́ teɨte, temuaꞌa mú tiraꞌajteáꞌajxɨ. Meraatáꞌijmɨijriꞌi tɨ́ꞌij caí ayén tíꞌijijhua. Ajta aꞌɨ́ɨn, jaítzeꞌe pu caꞌanín jɨ́n huajíjhuacaꞌa, ayén tɨjɨ́n:
48 E muitos o repreendiam, para que se calasse; mas ele clamava ainda mais: Filho de Davi, tem compaixão de mim.
49 Aj pu i Jesús aꞌutéechaxɨ. Ayee pu tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n:
49 Parou, pois, Jesus e disse: Chamai-o. E chamaram o cego, dizendo-lhe: Tem bom ânimo; levanta-te, ele te chama.
50 Aj pu i aꞌɨ́ɨn aireújchuiriꞌi ɨ́ rucɨɨxu caꞌanín jɨmeꞌe. Tɨ́ꞌɨj jí ájtzucu. Aj pu i eꞌiréꞌene ɨ́ Jesús jemi.
50 Nisto, lançando de si a sua capa, de um salto se levantou e foi ter com Jesus.
51 Aj pu i aꞌɨ́ɨn Jesús ayén tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi tɨjɨ́n:
51 Perguntou-lhe o cego: Que queres que te faça? Respondeu-lhe o cego: Mestre, que eu veja.
52 Aj pu i Jesús ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n:
52 Disse-lhe Jesus: Vai, a tua fé te salvou. E imediatamente recuperou a vista, e foi seguindo pelo caminho.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Marcos 10, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.