Atos 7
Ɨ niuucari tɨ jejcua, tɨ ajta jɨme'en ra'axa a'ɨjna ɨ tavastara'a, ɨ Cɨriistu'u tɨ ji'i Jesús tɨ̀ tu'irájtuaa (CRNNT) vs NTLH
1 Aj pu ꞌi ayén tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi aꞌɨ́jna tɨ tíꞌaijta u teyujtaꞌa tɨjɨ́n:
1 O Grande Sacerdote perguntou a Estêvão: — O que essas pessoas estão dizendo é verdade?
2 Aj pu ꞌi ayén tiuꞌutaniú aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban. Ayen tɨjɨ́n:
2 Estêvão respondeu: — Irmãos e pais, escutem! O
3 Ayee pu aꞌɨ́ɨn Dios tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “Huirájraꞌa ayujna aché. Majta muáꞌateɨtestemuaꞌa, capej huáꞌaviꞌitɨ sino michéꞌe miyen ꞌeeneꞌen ayujna. Seɨ́j nu muaataseíjrateꞌesin ɨ́ chuej pej japuan seíireꞌe puaꞌamé. Patáꞌaj áꞌuraꞌani peꞌújna.” Ayee pu tiraataꞌixaa.
3 E Deus lhe disse: “Saia da sua terra e do meio dos seus parentes e vá para uma terra que eu lhe mostrarei.”
4 ’Aj pu ꞌi aꞌɨ́ɨn Abraham huirájraa aꞌujna Mesopotamia. Ayee pu ajta téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Caldea. Tɨꞌɨquí aꞌuun aꞌaráꞌa aꞌujna u Harán. Aꞌatzu hui áꞌateeviꞌica, tɨꞌɨqui aꞌɨ́ɨn huamɨ́ꞌɨ ɨ́ táàtajraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham. Aj pu ꞌi Dios raataꞌaíj aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham tɨ nuꞌu huiirájraꞌani aꞌujna u Harán tɨ́ꞌij áꞌuraꞌani aꞌíjna chuéjraꞌa japua sej yen japuan aꞌuchéjme íjii.
4 Então ele saiu da Caldeia e foi morar em Harã. Depois que o pai dele morreu, Deus trouxe Abraão para esta terra onde vocês agora estão morando.
5 Capu seɨj chuej raacɨ́ꞌɨ aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham, ni cɨ́j caj aꞌu tɨ eꞌehuaújchejteꞌen tɨ́ꞌij aꞌɨ́ɨn ayén tiraataxáj aꞌɨ́jna jɨmeꞌe yee neetzi pu neꞌáa ɨ́ chuej. Ajta aꞌɨ́ɨn teꞌataújratziiriꞌi ɨ́ Dios tɨ chuej raatáꞌan. Ajta ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “Tɨ́ꞌɨj nuꞌu huámɨꞌɨni aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham, aꞌɨ́mej pu cɨꞌɨti ɨ́ yaújmuaꞌameꞌen.” Capu hui amɨ́n aꞌij tɨ ajta caí títɨꞌɨríjmuaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham aꞌájna xɨcájraꞌa jetze tɨ́ꞌɨj Dios jetzen ayén teꞌataújratziiriꞌi.
5 Ele não deu a Abraão nem mesmo um palmo desta terra, mas prometeu que ia lhe dar toda esta terra e que depois ela seria dos seus descendentes. Quando Deus fez essa promessa, Abraão ainda não tinha filhos.
6 ’Ayee pu ajta tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “Muáꞌahuaacɨxaꞌastemuaꞌa mú meꞌuun aꞌutéꞌe muáꞌajuꞌun seɨ́j chuéjraꞌa japua aꞌu mej caí éꞌemeꞌecan. Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌaijta aꞌujna, aꞌɨ́ɨ mú tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌesin mej tiuꞌumuárɨꞌen puaíjtzi jɨmeꞌe. Majta aꞌij puaꞌa tihuaꞌajéeve muáꞌajuꞌun. Muáꞌateeri aꞌachú cumu muáacua ciento nineꞌiraꞌa mej rajpuaíitzi muáꞌajuꞌun.
6 Ele disse a Abraão: “Os seus descendentes vão viver como estrangeiros em outra terra. Ali eles serão escravos e serão maltratados durante quatrocentos anos.”
7 ’Nee nu hui neajta niyen huáꞌaruuren mej mi miyen cheꞌatá menaꞌa tirajpuaíitzi muáꞌaraꞌani aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aꞌij puaꞌa tihuaꞌajéeve muáꞌajuꞌun, chéꞌe tiꞌitɨj jɨmeꞌe nicu. Aj mú mijtáꞌi huiráajuꞌun aꞌɨ́ɨme ɨ́ aꞌahuáacɨxaꞌastemuaꞌa meꞌújna. Majta meꞌɨ́n miijmu naatévaɨreꞌe íiye aꞌu pej áꞌuca.” Ayee pu hui tiraataꞌixaa ɨ́ Dios aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham teecan.
7 — E Deus disse ainda: “Eu castigarei a nação que os escravizar. Depois disso eles voltarão daquela terra e me adorarão neste lugar.”
8 ’Aj pu ꞌi Dios raatáꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham tiꞌitɨj tɨ jɨ́n ráamuaꞌaree tɨ Dios ruseɨ́j teꞌataújratziiriꞌi tɨ nuꞌu chuej ráacɨꞌɨti. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ mej raꞌantisíꞌiche ɨ́ runavij ɨ́ taꞌantiújviꞌi ɨ́ mej jetzen seaꞌaraca. Aꞌɨ́j pu jɨ́n tɨ́ꞌɨj teuuméꞌeca aꞌachú cumu aráhuaica xɨcaj tɨ huanúꞌihuacaꞌa ɨ́ yaujraꞌan ɨ́ Abraham, ayée pu ráaruu ɨ́ ruyauj tɨ ayén ántehuaꞌacaꞌa tɨjɨ́n Isaac. Ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Isaac, ayée pu cheꞌatá naꞌa ráaruu aꞌɨ́jna ɨ́ ruyauj tɨ ayén ántehuaꞌacaꞌa tɨjɨ́n Jacobo. Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jacobo, ayée cheꞌatá naꞌa huáꞌuruu aꞌɨ́mej ɨ́ ruyaujmuaꞌa, ɨ́ mej tamuáamuataꞌa japuan huaꞌapua aráꞌaxcaa, ɨ́ mej jee tavaújsimuaꞌa púꞌeen.
8 Deus deu a Abraão a cerimônia da circuncisão como prova da aliança que fez com ele. Por isso Abraão circuncidou o seu filho Isaque uma semana depois do seu nascimento. Isaque circuncidou o seu filho Jacó, e Jacó fez o mesmo com os seus doze filhos, os patriarcas .
9 ’Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ tavaújsimuaꞌa, jéꞌecan mú ráꞌanchueere seɨ́j ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa tɨ ayén ántehuaꞌacaꞌa tɨjɨ́n José. Aꞌɨ́ɨ mú ráatuaa ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa. Aj mú mi seica yaꞌuvíꞌitɨ seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Egipto. Ajta Dios pu raatévaɨ aꞌɨ́jna ɨ́ José.
9 Estêvão continuou: — Os irmãos de José tinham inveja dele e o venderam para ser escravo no Egito. Mas Deus estava com ele
10 Dios pu nuꞌu raatévaɨ tɨ ij caí chéꞌe rajpuaíitzi áꞌaraꞌani. Dios pu jetze aráujcaꞌanejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José tɨ ij aꞌɨ́ɨn rúꞌumuaꞌareere temuaꞌa naa. Ajta Dios pu raatáꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José tɨ aꞌɨ́ɨn jeíhua rɨ́ꞌɨ ráꞌaseijrateꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ rey, ɨ́ mej miyen raatamuáꞌa tɨjɨ́n Faraón. Aꞌɨ́j pu jɨ́n antiújmuaꞌareerecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ tiuꞌutaꞌaíjta tɨ́j naꞌa nainjapua aꞌuun tɨ huatacáꞌa u Egipto, ajta aꞌujna aꞌu tɨ éꞌechejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ rey.
10 e o livrou de todas as suas aflições. Quando José apareceu diante de Faraó, rei do Egito, Deus lhe deu sabedoria e modos agradáveis. E Faraó o nomeou governador do Egito e do palácio do rei.
11 ’Aj pu ꞌi jeíhua tujri huatéxuaavirecaꞌa aꞌujna u Egipto, ajta íiye aꞌu mej éꞌechejcaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ. Ayee pu téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Canaán ayajna, aꞌíjna chuéjraꞌa japua íiye aꞌutejéꞌeseijreꞌe. Jéihua mú hui rajpuaíitzi muáꞌaraa ɨ́ teɨte. Capu xuaaviꞌicaꞌa tiꞌitɨj mej huácuaꞌani.
11 Depois houve falta de alimentos e muito sofrimento no Egito e em Canaã, e os nossos antepassados não tinham mais o que comer.
12 ’Tɨꞌɨquí ayén tiúꞌunamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo tɨjɨ́n aꞌúu pu nuꞌu éꞌexuaavi ɨ́ tiꞌitɨ́j tɨ iráacuaꞌani aꞌujna u Egipto. Aj pu ꞌi huaꞌutaꞌítecaꞌa mej áꞌujuꞌun meꞌújna ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ. Amuacaícan mú huajaꞌuvéꞌemuaarecaꞌa.
12 Mais tarde, Jacó ouviu dizer que no Egito havia trigo e mandou pela primeira vez os nossos antepassados até lá.
13 Matɨ́ꞌɨjtáhuaꞌa huajaꞌuvéꞌemuaarecaꞌa meꞌújna u Egipto. Aj pu ꞌi aꞌɨ́ɨn ɨ́ José huaꞌutáꞌixa aꞌɨ́mej ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa jaꞌatɨ tɨ púꞌeen aꞌɨ́jna. Ajta ɨ́ José aꞌɨ́j pu huatáꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Faraón jaꞌatén mej púꞌeen aꞌɨ́ɨme íꞌihuaamuaꞌameꞌen, majta jaꞌatén mej teɨtestemuaꞌameꞌen púꞌeen.
13 Na segunda vez José contou aos seus irmãos quem ele era, e Faraó ficou sabendo da família de José.
14 Ajta áꞌiyen tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José tɨ ij aꞌuun aꞌuréꞌenen ɨ́ táàtajraꞌan, majta ɨ́ mej jamuan éꞌechejcaꞌa. Ayee mú aráꞌaxcaa aꞌachú cumu huaícate japuan tamuáamuataꞌa japuan anxɨ́vi.
14 Então José mandou buscar o seu pai Jacó e todos os seus parentes, a fim de irem para o Egito; eram setenta e cinco pessoas ao todo.
15 ’Tɨꞌɨquí Jacobo, aꞌuun áꞌuraa aꞌujna u Egipto. Aꞌuu pu ɨmuá aꞌumɨ́ꞌɨ aꞌɨ́jna, majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ tavaújsimuaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú majta meꞌuun áꞌucuii.
15 Jacó foi para o Egito, e ali ele e os nossos antepassados ficaram morando até o dia da morte deles.
16 Aj mú mi meꞌuun ɨmuá huajáꞌutɨ ɨ́ mɨꞌɨchite aꞌujna u Canaán. Ayee pu téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Siquem. Aꞌuu mú huajeꞌeváꞌana aꞌɨ́jna tzajtaꞌa ɨ́ tɨ huáꞌunanairiꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham aꞌɨ́ɨme ɨ́ yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Hamor, tɨ Siquem éꞌechejcaꞌa. Aꞌachú pu tihuaꞌunájchi aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham.
16 Depois os corpos deles foram trazidos para Siquém e postos no túmulo que Abraão tinha comprado dos descendentes de Hamor por um certo preço.
17 ’Tɨ́ꞌɨj aꞌájna tejaꞌuréꞌene ɨ́ xɨcaj tɨ jetzen araúraste aꞌɨ́jna tɨ jɨ́meꞌen ɨ́ Dios ayén teꞌataújratziiriꞌi ɨ́ Abraham jemi tzáahuatiꞌiraꞌa jɨmeꞌe, jeíhua mú huatámuꞌiirecaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ ɨ́ mej jetzen airáane. Muꞌuri muꞌiicáa aꞌɨ́ɨme ɨ́ teɨte mej meꞌuun aꞌutéꞌecaꞌa aꞌujna u Egipto.
17 — Quando estava chegando o tempo de Deus cumprir o juramento que havia feito a Abraão, o nosso povo tinha aumentado muito no Egito.
18 ’Aj pu nuꞌu i seɨj teꞌenteájrupi rey jɨmeꞌe. Aꞌɨ́ɨ pu caí raamuáꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José teecan.
18 Então um rei que não sabia nada a respeito de José começou a governar o Egito.
19 Ajta áꞌiyen aꞌij puaꞌa tihuáꞌajchaꞌɨɨcaꞌa ɨ́ teɨte ɨ́ tej huáꞌa jetze airáane iteen. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌij puaꞌa huáꞌuruu ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ. Ayee pu hui tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ rey mej huaꞌiráhuaꞌaxɨn aꞌɨ́mej ɨ́ huáꞌayaujmuaꞌa ɨ́ mej mauj uneecaꞌi mej mi huácuiꞌini.
19 Esse rei enganou e maltratou os nossos antepassados, a ponto de obrigá-los a abandonar as suas próprias criancinhas para que elas morressem.
20 ’Aꞌɨ́jna xɨcájraꞌa jetze pu huanúꞌihuacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés. Dios pu rɨ́ꞌɨ yáꞌuseijracaꞌa ɨ́ paꞌarɨꞌɨ. Majta meꞌɨ́n vaújsimuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ paꞌarɨꞌɨ, aꞌɨ́ɨ mú ráaveꞌesijriꞌi meꞌújna ruche aꞌachú cumu huaíca máxcɨraꞌi.
20 Nesse tempo nasceu Moisés, que era uma linda criança, e durante três meses os seus pais cuidaram dele em casa.
21 Tɨ́ꞌɨj hui aꞌájna tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa jetze ɨ́ mej jetzen huáꞌacuiꞌini aꞌɨ́ɨme ɨ́ tɨꞌɨríi, seɨj pu japuan huaniú. ꞌƗ́itaꞌa aꞌɨ́jna tɨ ráꞌancuꞌuvajxɨ. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeeneꞌe ɨ́ yaujraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ rey. Aꞌɨ́ɨ pu ráaveꞌesijriꞌi tɨ́j ruyauj.
21 Mas, quando tiveram de abandoná-lo, a filha do rei o adotou e criou como seu próprio filho.
22 Matɨ́ꞌɨj mi nain tiraamuáꞌate ɨ́ huáꞌamuaꞌatziiraꞌa aꞌɨ́ɨme Egipto mej éꞌemeꞌecan. Jéꞌecan pu raayɨ́ꞌɨtɨhuaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ tiuꞌutaxáj, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌe aꞌij tɨ tiꞌitɨ́j huáruuren.
22 E assim ele foi instruído em toda a ciência dos egípcios e se tornou um homem que falava e agia com autoridade.
23 ’Ayee pu ari tirájchaꞌɨɨcaꞌa aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, ajta ayén tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa aꞌɨ́jna tɨ u huajaꞌuvéꞌemuaare ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa, ɨ́ mej miyen huaꞌatamuáꞌamua tɨjɨ́n yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Israél. Aj puꞌi áꞌuraa.
23 Estêvão disse ainda: — Quando Moisés já estava com quarenta anos, resolveu ir ver a sua gente, os israelitas.
24 ’Tɨꞌɨquí aꞌuun aꞌaráꞌa. Tɨꞌɨquí seɨ́j huaseíj tɨ Egipto éꞌemeꞌecan. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌij puaꞌa raruurejcaꞌa íꞌihuaareꞌaraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés. Tɨꞌɨquí aꞌuun áꞌume aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés tɨ́ꞌij japuan huániuuni aꞌɨ́jna ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa. Aꞌɨ́j pu jɨ́n aꞌɨ́ɨn Moisés aꞌɨ́jna huajéꞌica ɨ́ jaꞌatɨ tɨ Egipto éꞌemeꞌecan.
24 Ali viu um egípcio maltratando um homem do seu povo. Então defendeu o israelita e o vingou, matando o egípcio.
25 Ayee pu hui tíꞌimuaꞌajca aꞌɨ́jna jɨmeꞌe mej ráamuaꞌaree aꞌɨ́ɨme ɨ́ ihuáamuaꞌameꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn Moisés Dios jetze araújcaꞌane tɨ́ꞌij huaꞌirájtuaani. Mɨ majtaꞌi caí, camu.
25 Moisés pensava que os israelitas entenderiam que Deus ia libertá-los por meio dele, mas eles não entenderam.
26 ’Yee ruijmuaꞌateꞌe yee pu huáꞌuteu huaꞌapuaca ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa. Maújneꞌusiꞌiteꞌecaꞌa aꞌɨ́ɨme. Ayee pu tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés tɨ huaꞌutáꞌijmɨi. Tɨꞌɨquí ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: “Múꞌeen teteca, mɨ sej ruꞌihuaamuaꞌa, ¿aꞌiné sej si siyen aꞌij puaꞌa ruruure múꞌeen rujɨ́ɨmuaꞌa?”
26 No dia seguinte Moisés viu dois israelitas brigando. E, tentando apartar a briga, disse: “Homens, escutem! Vocês são irmãos; por que estão brigando?”
27 Aj pu nuꞌu i aꞌɨ́ɨn tɨ aꞌij puaꞌa raruurejcaꞌa ɨ́ seɨ́j ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa, tɨꞌɨqui nuꞌu aꞌɨ́ɨn raatátajchecaꞌa ɨ́ Moisés. Aj pu ꞌi ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “¿Aꞌataani muaꞌantíhuau múꞌeetzi tiꞌitɨj jɨmeꞌe cumu juees, pej pi titaataꞌaíjteꞌen itejmi?
27 — Mas aquele que estava maltratando o outro empurrou Moisés para um lado e disse: “Quem pôs você como nosso chefe ou nosso juiz?
28 Tij pajta ineetzi jéꞌicatan patɨ́j tiraajéꞌica peꞌɨ́jna mɨ tɨ Egipto éꞌemeꞌecan ɨ́ tajcaí.” Ayee pu tiraataꞌixaa.
28 Você está querendo me matar como matou o egípcio ontem?”
29 ’Tɨ́ꞌɨj aꞌɨ́ɨn ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aj pu ꞌi huataúruu. Aꞌuraa seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Madián. Aꞌuu pu hui áꞌucatii yee cumu jaꞌatɨ tɨ caí aꞌuun éꞌemeꞌecan. Aꞌuu pu huaténeꞌɨchecaꞌa. Ajta huaꞌapuaca títɨꞌɨrijmuaꞌacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés.
29 Quando Moisés ouviu isso, fugiu do Egito e foi morar na terra de Midiã, e ali nasceram dois filhos dele.
30 ’Teuumeꞌeca aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa, tɨꞌɨqui seɨj huataseíjre aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés jemi jáꞌahuaꞌa ɨtzitá á vejliꞌi ɨ́ jɨrí jetze tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Sinaí. Aꞌuu pu hui aꞌutéveecaꞌa tiꞌitɨ́j tzajtaꞌa tuꞌupi tɨ tétaasimeꞌecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ. Aꞌɨ́j pu pɨ́rɨcɨ seɨj tɨ tíꞌivaɨreꞌe u ta japua.
30 — Quarenta anos mais tarde, quando Moisés estava no deserto, perto do monte Sinai, um anjo apareceu a ele, no meio do fogo de um espinheiro que estava queimando.
31 Tɨ́ꞌɨj aꞌɨ́jna huaseíj aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, jéꞌecan pu aꞌij raꞌutaseíj. Aj puꞌi yaꞌutéeseij temuaꞌa naa. Tɨꞌɨquí ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ tavástaraꞌa.
31 Moisés ficou admirado com o que estava vendo e chegou perto para ver melhor. Então ouviu a voz do Senhor, que disse:
32 Ayen tɨjɨ́n: “Nee nu neꞌɨ́n púꞌeen ɨ́ huaꞌaDioj aꞌɨ́mej ɨ́ áꞌamuavaujsimuaꞌacɨꞌɨ, i nej Diojraꞌan púꞌeen aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham, neajta aꞌɨ́jna ɨ́ Isaac, neajta aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo.” Ayee pu tiraataꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Dios.
32 “Eu sou o Deus dos seus antepassados, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó.” Moisés tremia de medo e não tinha coragem de olhar.
33 ’Ajta ayén tiraataꞌixaa ɨ́ tavástaraꞌa tɨjɨ́n: “Patáꞌaj ajtáꞌɨꞌɨpɨꞌɨn mɨ pej rajtácaꞌacai aꞌiné neetzi pu neꞌáa mɨ chuej pej japuan áꞌucheꞌecan. Nuꞌuri huaténeꞌaꞌaate.
33 Então o Senhor disse: “Tire as sandálias, pois o lugar onde você está é um lugar sagrado.
34 Nee nu hui neri huaꞌuseíj aꞌij mej yeꞌí aꞌij puaꞌa huáꞌaruure ɨ́ neteɨ́testemuaꞌa ɨ́ mej meꞌuun aꞌutéij u Egipto. Nee nu ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ mej jɨ́n áꞌupuaapuaꞌareꞌe. Neajta nuꞌuri yé veꞌecánejsin nej ni huáꞌa japua huániuuni mej mi huirácɨɨne aꞌujna u Egipto. Aꞌɨ́j nu jɨ́n inee muaataꞌáijteꞌesin patáꞌaj áꞌuraꞌani patáꞌaj peꞌuun áꞌumeꞌen peꞌújna Egipto.” Ayee pu hui tiraataꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Dios.
34 Eu tenho visto como o meu povo está sendo maltratado no Egito; tenho ouvido os gemidos deles e desci para libertá-los. Agora vou mandar você para o Egito.”
35 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ mej raatítecaꞌa meꞌɨ́jna jɨmeꞌe mej miyen tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “¿Aꞌataani muaꞌantíhuau múꞌeetzi cumu tiꞌitɨj jɨmeꞌe juees pej pi nuꞌu titaataꞌaíjteꞌen itejmi?”
35 E Estêvão continuou: — Esse mesmo Moisés foi rejeitado pelo povo de Israel. Eles lhe perguntaram: “Quem pôs você como nosso chefe ou nosso juiz?” Deus enviou esse Moisés como líder e libertador, com a ajuda do anjo que apareceu no espinheiro.
36 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ tɨ huaꞌirájtuaa aꞌujna u Egipto aꞌɨ́mej ɨ́ tayaaxújmuaꞌacɨꞌɨ. Ajta jeíhua pu tiꞌitɨ́j huaꞌutaseíjra mej mi meꞌɨ́jna jɨ́n ráamuaꞌaree tɨ Dios jetze aráujcaꞌanejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés aꞌujna u Egipto, ajta aꞌujna jáꞌahuaꞌa jaj tɨ veꞌée tɨ éꞌeseijreꞌe tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n jaj tɨ paꞌu, ajta aꞌujna jáꞌahuaꞌa ɨtzitá. Áꞌatee aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa tɨ ayén rɨjcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés.
36 Foi ele quem tirou os israelitas do Egito, fazendo milagres e maravilhas naquela terra, e também no mar Vermelho, e no deserto, durante quarenta anos.
37 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu hui ajta aꞌɨ́ɨn púꞌeeneꞌe ɨ́ tɨ ayén tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́mej ɨ́ yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Israél teecan tɨjɨ́n: “Dios pu nuꞌu seɨ́j avéꞌeviꞌitɨ tɨ aꞌɨ́ɨn veꞌecán jɨ́n tiꞌitevée áꞌaraꞌani ɨ́ jemin. Aꞌɨ́ɨ pu nuꞌu ajtémeꞌecan múꞌejmi jemi. Ajta nuꞌu ayén cheꞌatá naꞌa tiuꞌutévaɨreꞌesin netɨ́j nuꞌu inee. Setáꞌaj nuꞌu ráꞌantzaahuateꞌen.”
37 Foi esse mesmo Moisés quem disse aos israelitas: “Do meio de vocês Deus escolherá e enviará para vocês um profeta , assim como ele me enviou.”
38 ’Matɨ́ꞌɨj meꞌɨ́n teɨte tiújseɨj aꞌujna jáꞌahuaꞌa ɨtzitá, aꞌɨ́ɨ pu ajta á aꞌutéveecaꞌa huáꞌa jamuan. Aꞌɨ́ɨ pu xaa tahuáacɨxaꞌastemuaꞌa japua huaniú jemin aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ tɨ tíꞌivaɨreꞌe ɨ́ ta japua, aꞌɨ́jna tɨ tiraataꞌixaa aꞌánna jɨrí japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Sinaí. Moisés pu raꞌancuréꞌa ɨ́ niuucari mé jetzen ruuri muáꞌaraꞌani tɨ́ꞌij áꞌiyen aꞌɨ́ɨn taataꞌɨ́ꞌɨten itejmi.
38 Foi Moisés quem esteve com os israelitas reunidos no deserto; ele esteve lá com os nossos antepassados e com o anjo que falou com ele no monte Sinai. E foi Moisés quem recebeu e nos entregou as mensagens vivas de Deus.
39 ’Mɨ́ majta, camu áꞌujcaꞌanejcaꞌa mej ráꞌantzaahuateꞌen sino ayée mú tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa ɨ́ ru tzajtaꞌa mej huaréꞌecɨɨne aꞌuun pújmeꞌen u Egipto.
39 — Os nossos antepassados não quiseram obedecer a Moisés, mas o rejeitaram e queriam voltar para o Egito.
40 Ayee mú tiraataꞌixaa meꞌɨ́jna ɨ́ Aarón. Miyen tɨjɨ́n: “Patáꞌaj santute taatétaaven mej mi meꞌɨ́n amuaatéꞌee muáꞌaraꞌani, aꞌiné, catu xaa neꞌu ramuaꞌaree aꞌij tɨ tiꞌitɨ́j ráaruu aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, ɨ́ tɨ tuꞌirájtuaa aꞌujna u Egipto.”
40 Eles disseram a Arão: “Faça para nós deuses que irão à nossa frente. Não sabemos o que aconteceu com Moisés, aquele homem que nos tirou do Egito.”
41 ’Aj mú mi meꞌɨ́n santu tiꞌitɨ́j huatétaahuacaꞌa, tɨ ayén seijreꞌecaꞌa tɨ́j viseáaruꞌu. Matɨ́ꞌɨj mi tiraatámuaɨꞌɨvejte meꞌɨ́jna ɨ́ viseáaruꞌu. Jéꞌecan mú huataújtemuaꞌave meꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ mej raatétaahuacaꞌa rujɨ́ɨmuaꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ santu.
41 Então fizeram uma imagem em forma de bezerro e mataram animais para oferecer a ela como sacrifício . Depois deram uma festa em honra da imagem que eles mesmos tinham feito.
42 ’Ajta, aꞌɨ́ɨn ɨ́ Dios, aꞌɨ́ɨ pu hui mé huaꞌuhuáꞌaxɨ. Aꞌɨ́j pu jɨ́n ajtáraa aꞌɨ́mej jemi mej mi seɨ́j jemi tiuꞌutévaɨreꞌen, aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej meꞌuun éꞌeseijreꞌe u ta japua, xuꞌuraꞌave, máxcɨraꞌi, xɨcaj, tiꞌitɨ́j tɨ aꞌij tíꞌiseijreꞌe u júteꞌe. Ayee pu téꞌeyuꞌusiꞌi aꞌɨ́jna jetze ɨ́ yuꞌuxari mej raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej títetatéꞌecaꞌa tiꞌitɨj jɨmeꞌe ɨ́ Dios jemi. Ayen tɨjɨ́n:
42 Mas Deus se afastou deles e deixou que adorassem as estrelas do céu, como está escrito no Livro dos Profetas : “Ó povo de Israel, não foi para mim que vocês mataram e ofereceram animais em durante quarenta anos no deserto.
43 Mɨ seajta, ayée xu tiráatɨsimeꞌe ɨ́ chiꞌiraꞌan
43 Vocês carregaram a barraca do deus e também a imagem da estrela de Raifã , o deus de vocês. Esses eram ídolos que vocês tinham feito para adorar. Por isso vou mandar vocês para além da Babilônia.”
44 ’Aꞌujna ɨtzitá, aꞌɨ́ɨ pu jéꞌeseijreꞌecaꞌa huáꞌa jemi ɨ́ tavaújsimuaꞌa teeca aꞌɨ́jna ɨ́ tɨ curéꞌanamiꞌi ɨ́ ɨnaamua aꞌu mej eꞌetiújseꞌɨri. Ayee mú hui éeneꞌen huatétaahuacaꞌa aꞌij tɨ yeꞌí aꞌɨ́ɨn Dios tiraataꞌaíj aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, tɨ́ꞌɨj ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n tɨ nuꞌu raatétaaven ayén éeneꞌen tɨ́j aꞌɨ́jna ɨ́ muaꞌatejri aꞌij tɨ aꞌɨ́ɨn tiraataseíjra.
44 — No deserto, os nossos antepassados tinham consigo a Tenda da Presença de Deus . Essa Tenda foi feita como Deus tinha mandado Moisés fazer, de acordo com o modelo que Deus lhe havia mostrado.
45 ’Matɨ́ꞌɨj raꞌancuréꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ ɨnaamua, aj mú mi u yeꞌerájtɨ aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej mú aꞌuvéꞌejuꞌun aꞌɨ́jna jamuan ɨ́ Josué matɨ́ꞌɨj huaꞌutéemuaꞌitɨ ɨ́ teɨte aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej meꞌuun éꞌechejcaꞌa. Dios pu huaꞌiráaviꞌitɨ tɨ́ꞌij aꞌɨ́ɨn huaꞌutáꞌan aꞌɨ́mej ɨ́ tavaújsimuaꞌa teeca seɨ́j chuéjraꞌa japua mej japuan huaujchéeteꞌajraꞌani. Aꞌuu pu jéꞌeseijreꞌecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ ɨnaamua ajta naꞌa caí aꞌɨ́jna tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa jetze tɨ jetzen aꞌɨ́ɨn huataseíjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ rey, ɨ́ David teecan.
45 Eles tinham recebido a Tenda dos seus antepassados e a levaram quando foram com Josué e conquistaram as terras das nações que Deus expulsou de diante deles. A Tenda ficou lá com eles até o tempo de Davi.
46 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ David teecan, aꞌii pu raacɨ́ꞌɨ tɨ Dios rɨ́ꞌɨ tirájchaꞌɨɨcaꞌa. Aꞌɨ́j pu jɨ́n raatéjhuau aꞌɨ́jna ɨ́ David ɨ́ Dios jemi tɨ́ꞌij Dios raatáꞌan tɨ David ráꞌajtaaven ɨ́ teyuu tɨ́ꞌij ayén tíꞌivaɨreꞌe áꞌaraꞌani tɨ́j chiꞌiraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Diojraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo.
46 Davi recebeu a aprovação de Deus e pediu licença para construir uma casa para o Deus de Jacó.
47 Capu ajta ayén tejaꞌuréꞌene sino aꞌɨ́ɨ pu ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ́ chiꞌiraꞌan ɨ́ Dios aꞌɨ́jna ɨ́ Salomón.
47 Mas foi Salomão quem construiu a casa de Deus.
48 ’Mɨ́ ajta, Dios pu jaítzeꞌe antiújmuaꞌaree caí máàj jaꞌatɨ, aꞌɨ́ɨ pu caí éꞌe éꞌeche ɨ́ chiꞌij tzajtaꞌa ɨ́ mej ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ́ teɨte. Aꞌɨ́j pu hui jɨ́n ayén raꞌuyúꞌuxacaꞌa ɨ́ seɨj tɨ tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan tɨjɨ́n:
48 — Porém o Altíssimo não mora em casas construídas por seres humanos. Como disse o profeta:
49 Ayee pu tiꞌixa ɨ́ tavástaraꞌa. Ayen tɨjɨ́n:
49 “O céu é o meu trono, diz o Senhor, e a terra é o estrado onde descanso os meus pés. Que tipo de casa vocês poderiam construir para mim? Como conseguiriam construir um lugar onde eu pudesse morar?
50 ¿Ni necaí neꞌɨ́n púꞌeen inee
50 Por acaso não fui eu quem fez todas as coisas?”
51 Aj pu ꞌi ayén tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban. Ayen tɨjɨ́n:
51 E Estêvão terminou, dizendo: — Como vocês são teimosos! Como são duros de coração e surdos para ouvir a mensagem de Deus! Vocês sempre têm rejeitado o Espírito Santo, como os seus antepassados rejeitaram.
52 ’Naíimiꞌi aꞌachú mej puaꞌaméca ɨ́ mej tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan, aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aꞌij puaꞌa huáꞌuruu ɨ́ áꞌamuavaujsimuaꞌacɨꞌɨ. Aꞌɨ́ɨ mú majta huáꞌucuii aꞌɨ́mej ɨ́ mej amuacaícan raataxájtacaꞌa yee aꞌɨ́ɨ pu yé veꞌecánejsin ɨ́ tɨ rɨꞌéeneꞌecán jɨ́n seijreꞌe ɨ́ Dios jemi.
52 Qual foi o profeta que os antepassados de vocês não perseguiram? Eles mataram os mensageiros de Deus que no passado anunciaram a vinda do Bom Servo . E agora vocês o traíram e o mataram.
53 Aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌivaɨreꞌe u ta japua ɨ́ Dios jemi, aꞌɨ́ɨ mú amuaatátui ɨ́ yeꞌirá tɨ téꞌeyuꞌusiꞌi ɨ́ yuꞌuxari jetze. Mɨ seajta múꞌeen, caxu ráꞌatzaahuateꞌecaꞌa. ―Ayee puꞌu tiuꞌuxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban.
53 Vocês receberam a lei por meio de anjos e não têm obedecido a essa lei.
54 Matɨ́ꞌɨj miyen tiráanamuajriꞌi, jéꞌecan mú huataníniuꞌucacucaꞌa. Aꞌɨ́j mú jɨ́n temuaꞌa titeꞌeváꞌujcheꞌeve ɨ́ rutamej jetze. Temuaꞌa mú tíꞌijneechejcaꞌa.
54 Quando os membros do Conselho Superior acabaram de ouvir o que Estêvão tinha dito, ficaram furiosos e rangeram os dentes contra ele.
55 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Esteban, xɨéjniuꞌucareꞌaraꞌan ɨ́ Dios, aꞌɨ́j pu jetze rucáꞌanejcaꞌa. Aj pu i á áꞌujneerecaꞌa ɨ́ ta japua. Tɨꞌɨquí ayén éeneꞌen tiuꞌuséij tɨ airátatzacaꞌa aꞌujna tɨ éꞌeseijreꞌe ɨ́ Dios, ajta tɨ aꞌuun aꞌutéveecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, rɨꞌɨríintaꞌa ɨ́ Dios.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, olhou firmemente para o céu e viu a glória de Deus. E viu também Jesus em pé, ao lado direito de Deus.
56 Ajta ayén tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban ayén tɨjɨ́n:
56 Então disse: — Olhem! Eu estou vendo o céu aberto e o
57 Jɨ́meꞌen puꞌu ayén tiuꞌutaxájtacaꞌa, aj mú mi huiteújnaxɨ ɨ́ rumuájcaꞌa jɨmeꞌe ɨ́ runaxaiitaꞌa mej mi caí ráanamua aꞌij tɨ tiꞌixa. Majta huatejíihuajraa caꞌanín jɨmeꞌe aꞌɨ́ɨme. Majta u aꞌutéruaachecaꞌa jemin.
57 Mas eles taparam os ouvidos e, gritando bem alto, avançaram todos juntos contra Estêvão.
58 Aj mú mi ruꞌiráajaj meꞌújna u chajtaꞌa. Matɨ́ꞌɨj mi autéjhuii mej raateátuꞌasixɨꞌɨn tetej jɨmeꞌe. Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej tíꞌijseijracaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú teꞌitiújchuiixɨ ɨ́ tiúꞌujsiicuꞌu. Matɨ́ꞌɨj mi á tejáꞌajraj á chuaataꞌa jemin aꞌɨ́jna ɨ́ temuaij tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Saulo.
58 Depois o jogaram para fora da cidade e o apedrejaram. E as testemunhas deixaram um moço chamado Saulo tomando conta das suas capas .
59 Matɨ́ꞌɨj ratúꞌaxacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban, ayée pu tiraatéjhuau ɨ́ Dios jemi, tɨjɨ́n:
59 Enquanto eles atiravam as pedras, Estêvão chamava Jesus, dizendo: — Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Aj pu ꞌi títunutacaꞌa. Ayen tɨjɨ́n:
60 Depois, ajoelhou-se e gritou com voz bem forte: — Senhor, não condenes esta gente por causa deste pecado! E, depois que disse isso, ele morreu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.