Atos 7
Ɨ niuucari tɨ jejcua, tɨ ajta jɨme'en ra'axa a'ɨjna ɨ tavastara'a, ɨ Cɨriistu'u tɨ ji'i Jesús tɨ̀ tu'irájtuaa (CRNNT) vs ARA
1 Aj pu ꞌi ayén tiraataꞌíhuaꞌuriꞌi aꞌɨ́jna tɨ tíꞌaijta u teyujtaꞌa tɨjɨ́n:
1 Então, lhe perguntou o sumo sacerdote: Porventura, é isto assim?
2 Aj pu ꞌi ayén tiuꞌutaniú aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban. Ayen tɨjɨ́n:
2 Estêvão respondeu: Varões irmãos e pais, ouvi. O Deus da glória apareceu a Abraão, nosso pai, quando estava na Mesopotâmia, antes de habitar em Harã,
3 Ayee pu aꞌɨ́ɨn Dios tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “Huirájraꞌa ayujna aché. Majta muáꞌateɨtestemuaꞌa, capej huáꞌaviꞌitɨ sino michéꞌe miyen ꞌeeneꞌen ayujna. Seɨ́j nu muaataseíjrateꞌesin ɨ́ chuej pej japuan seíireꞌe puaꞌamé. Patáꞌaj áꞌuraꞌani peꞌújna.” Ayee pu tiraataꞌixaa.
3 e lhe disse: Sai da tua terra e da tua parentela e vem para a terra que eu te mostrarei.
4 ’Aj pu ꞌi aꞌɨ́ɨn Abraham huirájraa aꞌujna Mesopotamia. Ayee pu ajta téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Caldea. Tɨꞌɨquí aꞌuun aꞌaráꞌa aꞌujna u Harán. Aꞌatzu hui áꞌateeviꞌica, tɨꞌɨqui aꞌɨ́ɨn huamɨ́ꞌɨ ɨ́ táàtajraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham. Aj pu ꞌi Dios raataꞌaíj aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham tɨ nuꞌu huiirájraꞌani aꞌujna u Harán tɨ́ꞌij áꞌuraꞌani aꞌíjna chuéjraꞌa japua sej yen japuan aꞌuchéjme íjii.
4 Então, saiu da terra dos caldeus e foi habitar em Harã. E dali, com a morte de seu pai, Deus o trouxe para esta terra em que vós agora habitais.
5 Capu seɨj chuej raacɨ́ꞌɨ aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham, ni cɨ́j caj aꞌu tɨ eꞌehuaújchejteꞌen tɨ́ꞌij aꞌɨ́ɨn ayén tiraataxáj aꞌɨ́jna jɨmeꞌe yee neetzi pu neꞌáa ɨ́ chuej. Ajta aꞌɨ́ɨn teꞌataújratziiriꞌi ɨ́ Dios tɨ chuej raatáꞌan. Ajta ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “Tɨ́ꞌɨj nuꞌu huámɨꞌɨni aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham, aꞌɨ́mej pu cɨꞌɨti ɨ́ yaújmuaꞌameꞌen.” Capu hui amɨ́n aꞌij tɨ ajta caí títɨꞌɨríjmuaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham aꞌájna xɨcájraꞌa jetze tɨ́ꞌɨj Dios jetzen ayén teꞌataújratziiriꞌi.
5 Nela, não lhe deu herança, nem sequer o espaço de um pé; mas prometeu dar-lhe a posse dela e, depois dele, à sua descendência, não tendo ele filho.
6 ’Ayee pu ajta tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “Muáꞌahuaacɨxaꞌastemuaꞌa mú meꞌuun aꞌutéꞌe muáꞌajuꞌun seɨ́j chuéjraꞌa japua aꞌu mej caí éꞌemeꞌecan. Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌaijta aꞌujna, aꞌɨ́ɨ mú tíhuaꞌutaꞌaíjteꞌesin mej tiuꞌumuárɨꞌen puaíjtzi jɨmeꞌe. Majta aꞌij puaꞌa tihuaꞌajéeve muáꞌajuꞌun. Muáꞌateeri aꞌachú cumu muáacua ciento nineꞌiraꞌa mej rajpuaíitzi muáꞌajuꞌun.
6 E falou Deus que a sua descendência seria peregrina em terra estrangeira, onde seriam escravizados e maltratados por quatrocentos anos;
7 ’Nee nu hui neajta niyen huáꞌaruuren mej mi miyen cheꞌatá menaꞌa tirajpuaíitzi muáꞌaraꞌani aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aꞌij puaꞌa tihuaꞌajéeve muáꞌajuꞌun, chéꞌe tiꞌitɨj jɨmeꞌe nicu. Aj mú mijtáꞌi huiráajuꞌun aꞌɨ́ɨme ɨ́ aꞌahuáacɨxaꞌastemuaꞌa meꞌújna. Majta meꞌɨ́n miijmu naatévaɨreꞌe íiye aꞌu pej áꞌuca.” Ayee pu hui tiraataꞌixaa ɨ́ Dios aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham teecan.
7 eu, disse Deus, julgarei a nação da qual forem escravos; e, depois disto, sairão daí e me servirão neste lugar.
8 ’Aj pu ꞌi Dios raatáꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham tiꞌitɨj tɨ jɨ́n ráamuaꞌaree tɨ Dios ruseɨ́j teꞌataújratziiriꞌi tɨ nuꞌu chuej ráacɨꞌɨti. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ mej raꞌantisíꞌiche ɨ́ runavij ɨ́ taꞌantiújviꞌi ɨ́ mej jetzen seaꞌaraca. Aꞌɨ́j pu jɨ́n tɨ́ꞌɨj teuuméꞌeca aꞌachú cumu aráhuaica xɨcaj tɨ huanúꞌihuacaꞌa ɨ́ yaujraꞌan ɨ́ Abraham, ayée pu ráaruu ɨ́ ruyauj tɨ ayén ántehuaꞌacaꞌa tɨjɨ́n Isaac. Ajta aꞌɨ́jna ɨ́ Isaac, ayée pu cheꞌatá naꞌa ráaruu aꞌɨ́jna ɨ́ ruyauj tɨ ayén ántehuaꞌacaꞌa tɨjɨ́n Jacobo. Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Jacobo, ayée cheꞌatá naꞌa huáꞌuruu aꞌɨ́mej ɨ́ ruyaujmuaꞌa, ɨ́ mej tamuáamuataꞌa japuan huaꞌapua aráꞌaxcaa, ɨ́ mej jee tavaújsimuaꞌa púꞌeen.
8 Então, lhe deu a aliança da circuncisão; assim, nasceu Isaque, e Abraão o circuncidou ao oitavo dia; de Isaque procedeu Jacó, e deste, os doze patriarcas.
9 ’Majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ tavaújsimuaꞌa, jéꞌecan mú ráꞌanchueere seɨ́j ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa tɨ ayén ántehuaꞌacaꞌa tɨjɨ́n José. Aꞌɨ́ɨ mú ráatuaa ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa. Aj mú mi seica yaꞌuvíꞌitɨ seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Egipto. Ajta Dios pu raatévaɨ aꞌɨ́jna ɨ́ José.
9 Os patriarcas, invejosos de José, venderam-no para o Egito; mas Deus estava com ele
10 Dios pu nuꞌu raatévaɨ tɨ ij caí chéꞌe rajpuaíitzi áꞌaraꞌani. Dios pu jetze aráujcaꞌanejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José tɨ ij aꞌɨ́ɨn rúꞌumuaꞌareere temuaꞌa naa. Ajta Dios pu raatáꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José tɨ aꞌɨ́ɨn jeíhua rɨ́ꞌɨ ráꞌaseijrateꞌe aꞌɨ́jna ɨ́ rey, ɨ́ mej miyen raatamuáꞌa tɨjɨ́n Faraón. Aꞌɨ́j pu jɨ́n antiújmuaꞌareerecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ tiuꞌutaꞌaíjta tɨ́j naꞌa nainjapua aꞌuun tɨ huatacáꞌa u Egipto, ajta aꞌujna aꞌu tɨ éꞌechejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ rey.
10 e livrou-o de todas as suas aflições, concedendo-lhe também graça e sabedoria perante Faraó, rei do Egito, que o constituiu governador daquela nação e de toda a casa real.
11 ’Aj pu ꞌi jeíhua tujri huatéxuaavirecaꞌa aꞌujna u Egipto, ajta íiye aꞌu mej éꞌechejcaꞌa aꞌɨ́mej ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ. Ayee pu téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Canaán ayajna, aꞌíjna chuéjraꞌa japua íiye aꞌutejéꞌeseijreꞌe. Jéihua mú hui rajpuaíitzi muáꞌaraa ɨ́ teɨte. Capu xuaaviꞌicaꞌa tiꞌitɨj mej huácuaꞌani.
11 Sobreveio, porém, fome em todo o Egito; e, em Canaã, houve grande tribulação, e nossos pais não achavam mantimentos.
12 ’Tɨꞌɨquí ayén tiúꞌunamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo tɨjɨ́n aꞌúu pu nuꞌu éꞌexuaavi ɨ́ tiꞌitɨ́j tɨ iráacuaꞌani aꞌujna u Egipto. Aj pu ꞌi huaꞌutaꞌítecaꞌa mej áꞌujuꞌun meꞌújna ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ. Amuacaícan mú huajaꞌuvéꞌemuaarecaꞌa.
12 Mas, tendo ouvido Jacó que no Egito havia trigo, enviou, pela primeira vez, os nossos pais.
13 Matɨ́ꞌɨjtáhuaꞌa huajaꞌuvéꞌemuaarecaꞌa meꞌújna u Egipto. Aj pu ꞌi aꞌɨ́ɨn ɨ́ José huaꞌutáꞌixa aꞌɨ́mej ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa jaꞌatɨ tɨ púꞌeen aꞌɨ́jna. Ajta ɨ́ José aꞌɨ́j pu huatáꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Faraón jaꞌatén mej púꞌeen aꞌɨ́ɨme íꞌihuaamuaꞌameꞌen, majta jaꞌatén mej teɨtestemuaꞌameꞌen púꞌeen.
13 Na segunda vez, José se fez reconhecer por seus irmãos, e se tornou conhecida de Faraó a família de José.
14 Ajta áꞌiyen tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José tɨ ij aꞌuun aꞌuréꞌenen ɨ́ táàtajraꞌan, majta ɨ́ mej jamuan éꞌechejcaꞌa. Ayee mú aráꞌaxcaa aꞌachú cumu huaícate japuan tamuáamuataꞌa japuan anxɨ́vi.
14 Então, José mandou chamar a Jacó, seu pai, e toda a sua parentela, isto é, setenta e cinco pessoas.
15 ’Tɨꞌɨquí Jacobo, aꞌuun áꞌuraa aꞌujna u Egipto. Aꞌuu pu ɨmuá aꞌumɨ́ꞌɨ aꞌɨ́jna, majta aꞌɨ́ɨme ɨ́ tavaújsimuaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú majta meꞌuun áꞌucuii.
15 Jacó desceu ao Egito, e ali morreu ele e também nossos pais;
16 Aj mú mi meꞌuun ɨmuá huajáꞌutɨ ɨ́ mɨꞌɨchite aꞌujna u Canaán. Ayee pu téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Siquem. Aꞌuu mú huajeꞌeváꞌana aꞌɨ́jna tzajtaꞌa ɨ́ tɨ huáꞌunanairiꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham aꞌɨ́ɨme ɨ́ yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Hamor, tɨ Siquem éꞌechejcaꞌa. Aꞌachú pu tihuaꞌunájchi aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham.
16 e foram transportados para Siquém e postos no sepulcro que Abraão ali comprara a dinheiro aos filhos de Hamor.
17 ’Tɨ́ꞌɨj aꞌájna tejaꞌuréꞌene ɨ́ xɨcaj tɨ jetzen araúraste aꞌɨ́jna tɨ jɨ́meꞌen ɨ́ Dios ayén teꞌataújratziiriꞌi ɨ́ Abraham jemi tzáahuatiꞌiraꞌa jɨmeꞌe, jeíhua mú huatámuꞌiirecaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ ɨ́ mej jetzen airáane. Muꞌuri muꞌiicáa aꞌɨ́ɨme ɨ́ teɨte mej meꞌuun aꞌutéꞌecaꞌa aꞌujna u Egipto.
17 Como, porém, se aproximasse o tempo da promessa que Deus jurou a Abraão, o povo cresceu e se multiplicou no Egito,
18 ’Aj pu nuꞌu i seɨj teꞌenteájrupi rey jɨmeꞌe. Aꞌɨ́ɨ pu caí raamuáꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ José teecan.
18 até que se levantou ali outro rei, que não conhecia a José.
19 Ajta áꞌiyen aꞌij puaꞌa tihuáꞌajchaꞌɨɨcaꞌa ɨ́ teɨte ɨ́ tej huáꞌa jetze airáane iteen. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌij puaꞌa huáꞌuruu ɨ́ tavaújsimuaꞌacɨꞌɨ. Ayee pu hui tiuꞌutaꞌaíjtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ rey mej huaꞌiráhuaꞌaxɨn aꞌɨ́mej ɨ́ huáꞌayaujmuaꞌa ɨ́ mej mauj uneecaꞌi mej mi huácuiꞌini.
19 Este outro rei tratou com astúcia a nossa raça e torturou os nossos pais, a ponto de forçá-los a enjeitar seus filhos, para que não sobrevivessem.
20 ’Aꞌɨ́jna xɨcájraꞌa jetze pu huanúꞌihuacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés. Dios pu rɨ́ꞌɨ yáꞌuseijracaꞌa ɨ́ paꞌarɨꞌɨ. Majta meꞌɨ́n vaújsimuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ paꞌarɨꞌɨ, aꞌɨ́ɨ mú ráaveꞌesijriꞌi meꞌújna ruche aꞌachú cumu huaíca máxcɨraꞌi.
20 Por esse tempo, nasceu Moisés, que era formoso aos olhos de Deus. Por três meses, foi ele mantido na casa de seu pai;
21 Tɨ́ꞌɨj hui aꞌájna tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa jetze ɨ́ mej jetzen huáꞌacuiꞌini aꞌɨ́ɨme ɨ́ tɨꞌɨríi, seɨj pu japuan huaniú. ꞌƗ́itaꞌa aꞌɨ́jna tɨ ráꞌancuꞌuvajxɨ. Aꞌii pu aꞌɨ́ɨn púꞌeeneꞌe ɨ́ yaujraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ rey. Aꞌɨ́ɨ pu ráaveꞌesijriꞌi tɨ́j ruyauj.
21 quando foi exposto, a filha de Faraó o recolheu e criou como seu próprio filho.
22 Matɨ́ꞌɨj mi nain tiraamuáꞌate ɨ́ huáꞌamuaꞌatziiraꞌa aꞌɨ́ɨme Egipto mej éꞌemeꞌecan. Jéꞌecan pu raayɨ́ꞌɨtɨhuaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés aꞌɨ́jna jɨmeꞌe tɨ tiuꞌutaxáj, ajta aꞌɨ́jna jɨmeꞌe aꞌij tɨ tiꞌitɨ́j huáruuren.
22 E Moisés foi educado em toda a ciência dos egípcios e era poderoso em palavras e obras.
23 ’Ayee pu ari tirájchaꞌɨɨcaꞌa aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, ajta ayén tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa aꞌɨ́jna tɨ u huajaꞌuvéꞌemuaare ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa, ɨ́ mej miyen huaꞌatamuáꞌamua tɨjɨ́n yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Israél. Aj puꞌi áꞌuraa.
23 Quando completou quarenta anos, veio-lhe a ideia de visitar seus irmãos, os filhos de Israel.
24 ’Tɨꞌɨquí aꞌuun aꞌaráꞌa. Tɨꞌɨquí seɨ́j huaseíj tɨ Egipto éꞌemeꞌecan. Aꞌɨ́ɨ pu aꞌij puaꞌa raruurejcaꞌa íꞌihuaareꞌaraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés. Tɨꞌɨquí aꞌuun áꞌume aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés tɨ́ꞌij japuan huániuuni aꞌɨ́jna ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa. Aꞌɨ́j pu jɨ́n aꞌɨ́ɨn Moisés aꞌɨ́jna huajéꞌica ɨ́ jaꞌatɨ tɨ Egipto éꞌemeꞌecan.
24 Vendo um homem tratado injustamente, tomou-lhe a defesa e vingou o oprimido, matando o egípcio.
25 Ayee pu hui tíꞌimuaꞌajca aꞌɨ́jna jɨmeꞌe mej ráamuaꞌaree aꞌɨ́ɨme ɨ́ ihuáamuaꞌameꞌen tɨ aꞌɨ́ɨn Moisés Dios jetze araújcaꞌane tɨ́ꞌij huaꞌirájtuaani. Mɨ majtaꞌi caí, camu.
25 Ora, Moisés cuidava que seus irmãos entenderiam que Deus os queria salvar por intermédio dele; eles, porém, não compreenderam.
26 ’Yee ruijmuaꞌateꞌe yee pu huáꞌuteu huaꞌapuaca ɨ́ ruꞌihuaamuaꞌa. Maújneꞌusiꞌiteꞌecaꞌa aꞌɨ́ɨme. Ayee pu tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés tɨ huaꞌutáꞌijmɨi. Tɨꞌɨquí ayén tihuaꞌutáꞌixaa tɨjɨ́n: “Múꞌeen teteca, mɨ sej ruꞌihuaamuaꞌa, ¿aꞌiné sej si siyen aꞌij puaꞌa ruruure múꞌeen rujɨ́ɨmuaꞌa?”
26 No dia seguinte, aproximou-se de uns que brigavam e procurou reconduzi-los à paz, dizendo: Homens, vós sois irmãos; por que vos ofendeis uns aos outros?
27 Aj pu nuꞌu i aꞌɨ́ɨn tɨ aꞌij puaꞌa raruurejcaꞌa ɨ́ seɨ́j ɨ́ ruꞌihuaaraꞌa, tɨꞌɨqui nuꞌu aꞌɨ́ɨn raatátajchecaꞌa ɨ́ Moisés. Aj pu ꞌi ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “¿Aꞌataani muaꞌantíhuau múꞌeetzi tiꞌitɨj jɨmeꞌe cumu juees, pej pi titaataꞌaíjteꞌen itejmi?
27 Mas o que agredia o próximo o repeliu, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz sobre nós?
28 Tij pajta ineetzi jéꞌicatan patɨ́j tiraajéꞌica peꞌɨ́jna mɨ tɨ Egipto éꞌemeꞌecan ɨ́ tajcaí.” Ayee pu tiraataꞌixaa.
28 Acaso, queres matar-me, como fizeste ontem ao egípcio?
29 ’Tɨ́ꞌɨj aꞌɨ́ɨn ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aj pu ꞌi huataúruu. Aꞌuraa seɨ́j chuéjraꞌa japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Madián. Aꞌuu pu hui áꞌucatii yee cumu jaꞌatɨ tɨ caí aꞌuun éꞌemeꞌecan. Aꞌuu pu huaténeꞌɨchecaꞌa. Ajta huaꞌapuaca títɨꞌɨrijmuaꞌacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés.
29 A estas palavras Moisés fugiu e tornou-se peregrino na terra de Midiã, onde lhe nasceram dois filhos.
30 ’Teuumeꞌeca aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa, tɨꞌɨqui seɨj huataseíjre aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés jemi jáꞌahuaꞌa ɨtzitá á vejliꞌi ɨ́ jɨrí jetze tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Sinaí. Aꞌuu pu hui aꞌutéveecaꞌa tiꞌitɨ́j tzajtaꞌa tuꞌupi tɨ tétaasimeꞌecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ. Aꞌɨ́j pu pɨ́rɨcɨ seɨj tɨ tíꞌivaɨreꞌe u ta japua.
30 Decorridos quarenta anos, apareceu-lhe, no deserto do monte Sinai, um anjo, por entre as chamas de uma sarça que ardia.
31 Tɨ́ꞌɨj aꞌɨ́jna huaseíj aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, jéꞌecan pu aꞌij raꞌutaseíj. Aj puꞌi yaꞌutéeseij temuaꞌa naa. Tɨꞌɨquí ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ tavástaraꞌa.
31 Moisés, porém, diante daquela visão, ficou maravilhado e, aproximando-se para observar, ouviu-se a voz do Senhor:
32 Ayen tɨjɨ́n: “Nee nu neꞌɨ́n púꞌeen ɨ́ huaꞌaDioj aꞌɨ́mej ɨ́ áꞌamuavaujsimuaꞌacɨꞌɨ, i nej Diojraꞌan púꞌeen aꞌɨ́jna ɨ́ Abraham, neajta aꞌɨ́jna ɨ́ Isaac, neajta aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo.” Ayee pu tiraataꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Dios.
32 Eu sou o Deus dos teus pais, o Deus de Abraão, de Isaque e de Jacó. Moisés, tremendo de medo, não ousava contemplá-la.
33 ’Ajta ayén tiraataꞌixaa ɨ́ tavástaraꞌa tɨjɨ́n: “Patáꞌaj ajtáꞌɨꞌɨpɨꞌɨn mɨ pej rajtácaꞌacai aꞌiné neetzi pu neꞌáa mɨ chuej pej japuan áꞌucheꞌecan. Nuꞌuri huaténeꞌaꞌaate.
33 Disse-lhe o Senhor: Tira a sandália dos pés, porque o lugar em que estás é terra santa.
34 Nee nu hui neri huaꞌuseíj aꞌij mej yeꞌí aꞌij puaꞌa huáꞌaruure ɨ́ neteɨ́testemuaꞌa ɨ́ mej meꞌuun aꞌutéij u Egipto. Nee nu ráanamuajriꞌi aꞌɨ́jna ɨ́ mej jɨ́n áꞌupuaapuaꞌareꞌe. Neajta nuꞌuri yé veꞌecánejsin nej ni huáꞌa japua huániuuni mej mi huirácɨɨne aꞌujna u Egipto. Aꞌɨ́j nu jɨ́n inee muaataꞌáijteꞌesin patáꞌaj áꞌuraꞌani patáꞌaj peꞌuun áꞌumeꞌen peꞌújna Egipto.” Ayee pu hui tiraataꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Dios.
34 Vi, com efeito, o sofrimento do meu povo no Egito, ouvi o seu gemido e desci para libertá-lo. Vem agora, e eu te enviarei ao Egito.
35 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ mej raatítecaꞌa meꞌɨ́jna jɨmeꞌe mej miyen tiraataꞌixaa tɨjɨ́n: “¿Aꞌataani muaꞌantíhuau múꞌeetzi cumu tiꞌitɨj jɨmeꞌe juees pej pi nuꞌu titaataꞌaíjteꞌen itejmi?”
35 A este Moisés, a quem negaram reconhecer, dizendo: Quem te constituiu autoridade e juiz? A este enviou Deus como chefe e libertador, com a assistência do anjo que lhe apareceu na sarça.
36 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu aꞌɨ́ɨn púꞌeen ɨ́ tɨ huaꞌirájtuaa aꞌujna u Egipto aꞌɨ́mej ɨ́ tayaaxújmuaꞌacɨꞌɨ. Ajta jeíhua pu tiꞌitɨ́j huaꞌutaseíjra mej mi meꞌɨ́jna jɨ́n ráamuaꞌaree tɨ Dios jetze aráujcaꞌanejcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés aꞌujna u Egipto, ajta aꞌujna jáꞌahuaꞌa jaj tɨ veꞌée tɨ éꞌeseijreꞌe tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n jaj tɨ paꞌu, ajta aꞌujna jáꞌahuaꞌa ɨtzitá. Áꞌatee aꞌachú cumu huaꞌapuate nineꞌiraꞌa tɨ ayén rɨjcaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés.
36 Este os tirou, fazendo prodígios e sinais na terra do Egito, assim como no mar Vermelho e no deserto, durante quarenta anos.
37 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, aꞌɨ́ɨ pu hui ajta aꞌɨ́ɨn púꞌeeneꞌe ɨ́ tɨ ayén tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́mej ɨ́ yaújmuaꞌameꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ Israél teecan tɨjɨ́n: “Dios pu nuꞌu seɨ́j avéꞌeviꞌitɨ tɨ aꞌɨ́ɨn veꞌecán jɨ́n tiꞌitevée áꞌaraꞌani ɨ́ jemin. Aꞌɨ́ɨ pu nuꞌu ajtémeꞌecan múꞌejmi jemi. Ajta nuꞌu ayén cheꞌatá naꞌa tiuꞌutévaɨreꞌesin netɨ́j nuꞌu inee. Setáꞌaj nuꞌu ráꞌantzaahuateꞌen.”
37 Foi Moisés quem disse aos filhos de Israel: Deus vos suscitará dentre vossos irmãos um profeta semelhante a mim.
38 ’Matɨ́ꞌɨj meꞌɨ́n teɨte tiújseɨj aꞌujna jáꞌahuaꞌa ɨtzitá, aꞌɨ́ɨ pu ajta á aꞌutéveecaꞌa huáꞌa jamuan. Aꞌɨ́ɨ pu xaa tahuáacɨxaꞌastemuaꞌa japua huaniú jemin aꞌɨ́jna ɨ́ jaꞌatɨ tɨ tíꞌivaɨreꞌe ɨ́ ta japua, aꞌɨ́jna tɨ tiraataꞌixaa aꞌánna jɨrí japua tɨ ayén téjaꞌarájtehuaa tɨjɨ́n Sinaí. Moisés pu raꞌancuréꞌa ɨ́ niuucari mé jetzen ruuri muáꞌaraꞌani tɨ́ꞌij áꞌiyen aꞌɨ́ɨn taataꞌɨ́ꞌɨten itejmi.
38 É este Moisés quem esteve na congregação no deserto, com o anjo que lhe falava no monte Sinai e com os nossos pais; o qual recebeu palavras vivas para no-las transmitir.
39 ’Mɨ́ majta, camu áꞌujcaꞌanejcaꞌa mej ráꞌantzaahuateꞌen sino ayée mú tíꞌijxeꞌeveꞌecaꞌa ɨ́ ru tzajtaꞌa mej huaréꞌecɨɨne aꞌuun pújmeꞌen u Egipto.
39 A quem nossos pais não quiseram obedecer; antes, o repeliram e, no seu coração, voltaram para o Egito,
40 Ayee mú tiraataꞌixaa meꞌɨ́jna ɨ́ Aarón. Miyen tɨjɨ́n: “Patáꞌaj santute taatétaaven mej mi meꞌɨ́n amuaatéꞌee muáꞌaraꞌani, aꞌiné, catu xaa neꞌu ramuaꞌaree aꞌij tɨ tiꞌitɨ́j ráaruu aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, ɨ́ tɨ tuꞌirájtuaa aꞌujna u Egipto.”
40 dizendo a Arão: Faze-nos deuses que vão adiante de nós; porque, quanto a este Moisés, que nos tirou da terra do Egito, não sabemos o que lhe aconteceu.
41 ’Aj mú mi meꞌɨ́n santu tiꞌitɨ́j huatétaahuacaꞌa, tɨ ayén seijreꞌecaꞌa tɨ́j viseáaruꞌu. Matɨ́ꞌɨj mi tiraatámuaɨꞌɨvejte meꞌɨ́jna ɨ́ viseáaruꞌu. Jéꞌecan mú huataújtemuaꞌave meꞌɨ́jna jɨmeꞌe ɨ́ mej raatétaahuacaꞌa rujɨ́ɨmuaꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ santu.
41 Naqueles dias, fizeram um bezerro e ofereceram sacrifício ao ídolo, alegrando-se com as obras das suas mãos.
42 ’Ajta, aꞌɨ́ɨn ɨ́ Dios, aꞌɨ́ɨ pu hui mé huaꞌuhuáꞌaxɨ. Aꞌɨ́j pu jɨ́n ajtáraa aꞌɨ́mej jemi mej mi seɨ́j jemi tiuꞌutévaɨreꞌen, aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej meꞌuun éꞌeseijreꞌe u ta japua, xuꞌuraꞌave, máxcɨraꞌi, xɨcaj, tiꞌitɨ́j tɨ aꞌij tíꞌiseijreꞌe u júteꞌe. Ayee pu téꞌeyuꞌusiꞌi aꞌɨ́jna jetze ɨ́ yuꞌuxari mej raꞌuyúꞌuxacaꞌa aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej títetatéꞌecaꞌa tiꞌitɨj jɨmeꞌe ɨ́ Dios jemi. Ayen tɨjɨ́n:
42 Mas Deus se afastou e os entregou ao culto da milícia celestial, como está escrito no Livro dos Profetas: Ó casa de Israel, porventura, me oferecestes vítimas e sacrifícios no deserto, pelo espaço de quarenta anos,
43 Mɨ seajta, ayée xu tiráatɨsimeꞌe ɨ́ chiꞌiraꞌan
43 e, acaso, não levantastes o tabernáculo de Moloque e a estrela do deus Renfã, figuras que fizestes para as adorar? Por isso, vos desterrarei para além da Babilônia.
44 ’Aꞌujna ɨtzitá, aꞌɨ́ɨ pu jéꞌeseijreꞌecaꞌa huáꞌa jemi ɨ́ tavaújsimuaꞌa teeca aꞌɨ́jna ɨ́ tɨ curéꞌanamiꞌi ɨ́ ɨnaamua aꞌu mej eꞌetiújseꞌɨri. Ayee mú hui éeneꞌen huatétaahuacaꞌa aꞌij tɨ yeꞌí aꞌɨ́ɨn Dios tiraataꞌaíj aꞌɨ́jna ɨ́ Moisés, tɨ́ꞌɨj ayén tiraataꞌixaa tɨjɨ́n tɨ nuꞌu raatétaaven ayén éeneꞌen tɨ́j aꞌɨ́jna ɨ́ muaꞌatejri aꞌij tɨ aꞌɨ́ɨn tiraataseíjra.
44 O tabernáculo do Testemunho estava entre nossos pais no deserto, como determinara aquele que disse a Moisés que o fizesse segundo o modelo que tinha visto.
45 ’Matɨ́ꞌɨj raꞌancuréꞌa meꞌɨ́jna ɨ́ ɨnaamua, aj mú mi u yeꞌerájtɨ aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej mú aꞌuvéꞌejuꞌun aꞌɨ́jna jamuan ɨ́ Josué matɨ́ꞌɨj huaꞌutéemuaꞌitɨ ɨ́ teɨte aꞌɨ́mej jemi ɨ́ mej meꞌuun éꞌechejcaꞌa. Dios pu huaꞌiráaviꞌitɨ tɨ́ꞌij aꞌɨ́ɨn huaꞌutáꞌan aꞌɨ́mej ɨ́ tavaújsimuaꞌa teeca seɨ́j chuéjraꞌa japua mej japuan huaujchéeteꞌajraꞌani. Aꞌuu pu jéꞌeseijreꞌecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ ɨnaamua ajta naꞌa caí aꞌɨ́jna tejaꞌuréꞌene aꞌájna xɨcájraꞌa jetze tɨ jetzen aꞌɨ́ɨn huataseíjreꞌen aꞌɨ́jna ɨ́ rey, ɨ́ David teecan.
45 O qual também nossos pais, com Josué, tendo-o recebido, o levaram, quando tomaram posse das nações que Deus expulsou da presença deles, até aos dias de Davi.
46 ’Aꞌɨ́jna ɨ́ David teecan, aꞌii pu raacɨ́ꞌɨ tɨ Dios rɨ́ꞌɨ tirájchaꞌɨɨcaꞌa. Aꞌɨ́j pu jɨ́n raatéjhuau aꞌɨ́jna ɨ́ David ɨ́ Dios jemi tɨ́ꞌij Dios raatáꞌan tɨ David ráꞌajtaaven ɨ́ teyuu tɨ́ꞌij ayén tíꞌivaɨreꞌe áꞌaraꞌani tɨ́j chiꞌiraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Diojraꞌan aꞌɨ́jna ɨ́ Jacobo.
46 Este achou graça diante de Deus e lhe suplicou a faculdade de prover morada para o Deus de Jacó.
47 Capu ajta ayén tejaꞌuréꞌene sino aꞌɨ́ɨ pu ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ́ chiꞌiraꞌan ɨ́ Dios aꞌɨ́jna ɨ́ Salomón.
47 Mas foi Salomão quem lhe edificou a casa.
48 ’Mɨ́ ajta, Dios pu jaítzeꞌe antiújmuaꞌaree caí máàj jaꞌatɨ, aꞌɨ́ɨ pu caí éꞌe éꞌeche ɨ́ chiꞌij tzajtaꞌa ɨ́ mej ráꞌajtaahuacaꞌa ɨ́ teɨte. Aꞌɨ́j pu hui jɨ́n ayén raꞌuyúꞌuxacaꞌa ɨ́ seɨj tɨ tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan tɨjɨ́n:
48 Entretanto, não habita o Altíssimo em casas feitas por mãos humanas; como diz o profeta:
49 Ayee pu tiꞌixa ɨ́ tavástaraꞌa. Ayen tɨjɨ́n:
49 O céu é o meu trono, e a terra, o estrado dos meus pés; que casa me edificareis, diz o Senhor, ou qual é o lugar do meu repouso?
50 ¿Ni necaí neꞌɨ́n púꞌeen inee
50 Não foi, porventura, a minha mão que fez todas estas coisas?
51 Aj pu ꞌi ayén tihuaꞌutáꞌixaa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban. Ayen tɨjɨ́n:
51 Homens de dura cerviz e incircuncisos de coração e de ouvidos, vós sempre resistis ao Espírito Santo; assim como fizeram vossos pais, também vós o fazeis.
52 ’Naíimiꞌi aꞌachú mej puaꞌaméca ɨ́ mej tíꞌixaxaꞌataꞌa ɨ́ Dios jetze meꞌecan, aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej aꞌij puaꞌa huáꞌuruu ɨ́ áꞌamuavaujsimuaꞌacɨꞌɨ. Aꞌɨ́ɨ mú majta huáꞌucuii aꞌɨ́mej ɨ́ mej amuacaícan raataxájtacaꞌa yee aꞌɨ́ɨ pu yé veꞌecánejsin ɨ́ tɨ rɨꞌéeneꞌecán jɨ́n seijreꞌe ɨ́ Dios jemi.
52 Qual dos profetas vossos pais não perseguiram? Eles mataram os que anteriormente anunciavam a vinda do Justo, do qual vós agora vos tornastes traidores e assassinos,
53 Aꞌɨ́ɨme ɨ́ mej tíꞌivaɨreꞌe u ta japua ɨ́ Dios jemi, aꞌɨ́ɨ mú amuaatátui ɨ́ yeꞌirá tɨ téꞌeyuꞌusiꞌi ɨ́ yuꞌuxari jetze. Mɨ seajta múꞌeen, caxu ráꞌatzaahuateꞌecaꞌa. ―Ayee puꞌu tiuꞌuxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban.
53 vós que recebestes a lei por ministério de anjos e não a guardastes.
54 Matɨ́ꞌɨj miyen tiráanamuajriꞌi, jéꞌecan mú huataníniuꞌucacucaꞌa. Aꞌɨ́j mú jɨ́n temuaꞌa titeꞌeváꞌujcheꞌeve ɨ́ rutamej jetze. Temuaꞌa mú tíꞌijneechejcaꞌa.
54 Ouvindo eles isto, enfureciam-se no seu coração e rilhavam os dentes contra ele.
55 Ajta aꞌɨ́ɨn ɨ́ Esteban, xɨéjniuꞌucareꞌaraꞌan ɨ́ Dios, aꞌɨ́j pu jetze rucáꞌanejcaꞌa. Aj pu i á áꞌujneerecaꞌa ɨ́ ta japua. Tɨꞌɨquí ayén éeneꞌen tiuꞌuséij tɨ airátatzacaꞌa aꞌujna tɨ éꞌeseijreꞌe ɨ́ Dios, ajta tɨ aꞌuun aꞌutéveecaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Jesús, rɨꞌɨríintaꞌa ɨ́ Dios.
55 Mas Estêvão, cheio do Espírito Santo, fitou os olhos no céu e viu a glória de Deus e Jesus, que estava à sua direita,
56 Ajta ayén tiuꞌutaxájtacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban ayén tɨjɨ́n:
56 e disse: Eis que vejo os céus abertos e o Filho do Homem, em pé à destra de Deus.
57 Jɨ́meꞌen puꞌu ayén tiuꞌutaxájtacaꞌa, aj mú mi huiteújnaxɨ ɨ́ rumuájcaꞌa jɨmeꞌe ɨ́ runaxaiitaꞌa mej mi caí ráanamua aꞌij tɨ tiꞌixa. Majta huatejíihuajraa caꞌanín jɨmeꞌe aꞌɨ́ɨme. Majta u aꞌutéruaachecaꞌa jemin.
57 Eles, porém, clamando em alta voz, taparam os ouvidos e, unânimes, arremeteram contra ele.
58 Aj mú mi ruꞌiráajaj meꞌújna u chajtaꞌa. Matɨ́ꞌɨj mi autéjhuii mej raateátuꞌasixɨꞌɨn tetej jɨmeꞌe. Majta meꞌɨ́n ɨ́ mej tíꞌijseijracaꞌa, aꞌɨ́ɨ mú teꞌitiújchuiixɨ ɨ́ tiúꞌujsiicuꞌu. Matɨ́ꞌɨj mi á tejáꞌajraj á chuaataꞌa jemin aꞌɨ́jna ɨ́ temuaij tɨ ayén ántehuaa tɨjɨ́n Saulo.
58 E, lançando-o fora da cidade, o apedrejaram. As testemunhas deixaram suas vestes aos pés de um jovem chamado Saulo.
59 Matɨ́ꞌɨj ratúꞌaxacaꞌa aꞌɨ́jna ɨ́ Esteban, ayée pu tiraatéjhuau ɨ́ Dios jemi, tɨjɨ́n:
59 E apedrejavam Estêvão, que invocava e dizia: Senhor Jesus, recebe o meu espírito!
60 Aj pu ꞌi títunutacaꞌa. Ayen tɨjɨ́n:
60 Então, ajoelhando-se, clamou em alta voz: Senhor, não lhes imputes este pecado! Com estas palavras, adormeceu.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 7, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.