Mateus 5
Dios Chʉ'o Kʉaphʉro (COE) vs NVT
1 — ausente —
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 — ausente —
2 e ele começou a ensiná-los.
3 —Pãi Diore masi cuasamanata'ni Repaʉ'te masi cuasañu chiito Diopi paakʉ cho'okaija'mʉ repanare. Ũcuaʉji cho'okaiʉna Repaʉni masi cuasajʉ jũnisõsirʉmʉ Repaʉ pa'ichejare ai sani pa'ijanaa'me repana.
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 ’Ũcuachi'a oijʉ sʉmava'na pa'ina pãi, Diopi repana rekoñoãna chʉroʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 ’Ũcuachi'a pãi cu'ache cho'ocojñonata'ni sãiñe cu'ache cho'omana Dios, “Ĩsija'mʉ chʉ'ʉ”, chiisichejare chejare ĩsiʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 ’Ũcuachi'a pãi Dios chʉ̃'ʉñe cho'oneena Ũcuaʉji cho'okaiʉna Repaʉ chʉ̃'ʉñe'te masi cho'ojʉ pojojʉ pa'ijanaa'me.
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 ’Ũcuachi'a chekʉnare ña oijʉ re'oja'che cho'okaina pãi, Diopi ũcuaja'che repanani oiʉ re'oja'che cho'okaiʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 ’Ũcuachi'a pãi repana rekoñoã cu'achejẽ'e cuasamana Diore ñajanaa'me. Diore ñajanajejʉ pojojʉ pa'ijanaa'me repana.
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 ’Ũcuachi'a chekʉnapi cavajʉna ñani, “Cavamairo re'oja'che pa'ijʉ̃'ʉ”, chiinare pãi, “Chʉ'ʉ chĩia'me ina”, chiija'mʉ Dios. Jã'ajekʉna pojojʉ pa'ijanaa'me repana.
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 ’Ũcuachi'a Dios chʉ̃'ʉñe'te cho'ojʉ cu'ache cho'ocojñona pãi, Dios neenajejʉ Ũcuaʉji cho'okaiʉna pojojʉ pa'ijanaa'me.
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 ’Pãi mʉsanʉkonare chʉ'ʉni cuasajʉna rʉa cu'ache i'kajʉ cu'ache cho'ome. Ũcuachi'a mʉsanʉkona pa'iche'te chekʉnare kʉani, “Cu'ache pa'inaa'me jã'ana”, chiijʉ jorenaa'me repana, cheke si'ache na'a rʉa cu'ache i'kajʉ. Chʉ'ʉni cuasajʉ cu'ache cho'ocojñonata'ni pojojʉ pa'ijanaa'me mʉsanʉkona.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Na'a pa'isirʉmʉ Dios mʉsanʉkonare Repaʉ pa'ichejana satena pa'iche re'oja'chere ĩsija'mʉ. Jã'ajekʉna pojojʉ pa'ijʉ̃'ʉ mʉsanʉkona. Mʉsanʉkonare irʉmʉ cu'ache cho'ocheja'che aperʉmʉ pa'isina pãi reparʉmʉ Dios chʉ'o kʉasinare ũcuaja'che cu'ache cho'oasome —chiisi'kʉa'mʉ Jesús chʉkʉna'te.
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vasi'kʉa'mʉ.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 ’Ũcuachi'a chʉ'ʉre cuasanajejʉ mʉsanʉkonapi re'oja'che cho'ojʉna ñajʉ, pãi chekʉna, “Diopi cho'okaiʉna re'oja'che cho'ome ina”, chiijʉ masime. Vʉ'ejoopo aikũti sẽ'sevʉ pa'ijoopo rʉa so'ña ñoñeja'ñe mʉsanʉkonapi re'oja'che cho'ojʉ ñojʉna ñajʉ, pãi chekʉna, “Diopi cho'okaiʉna re'oja'che pa'ime ina”, chiijʉ masime.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Pãiʉ ʉotʉopʉ chʉ̃oni totoroji jao nʉkoma'mʉ. Jã'aja'ñe cho'oma'ñe ʉotʉopʉ chʉ̃oni, “Chija'ito pãi ivʉ'e pa'ina ñamanejanaa'me”, chini cuasa, ʉmʉna tʉomʉ re'oja'che miakʉna repavʉ'e pa'inapi ũcuanʉko ñaa'jʉ chini.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Mʉsanʉkona ũcuaja'che ʉotʉopʉ re'oja'che miañeja'ñe re'oja'che cho'ojʉ pa'ijʉ̃'ʉ, pãipi ña, “Diopi cho'okaiʉna re'oja'che cho'onaa'me ina”, chiapʉ chini —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e ija'che i'kakʉ chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Cʉnaʉmʉna'me cheja chuta'a si'amarʉmʉna repana tocha jo'kasi'e kʉache te'emakarʉjẽ'e karama'ñe peore pa'ija'mʉ, repa kʉache peore ti'jñerʉmʉjatʉ'ka. Ũcuarepaa'me jã'a.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Jã'ajekʉna pãiʉ ũcuaʉakʉji repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'ere jachakʉ peore cho'omaʉ chekʉnarejẽ'e, “Repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'e peore cho'oma'tojẽ'e re'omʉ”, chiiʉ chʉ'vasi'kʉre Dios, “Ikʉ chʉ'ʉ neekʉta'ni rʉa vesʉʉ'mʉ”, chiija'mʉ. Jã'ata'ni pãiʉ ũcuaʉakʉji repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'ere jachama'ñe cho'okʉ chekʉnare ũcuaja'che, “Jachama'ñe cho'ojʉ̃'ʉ”, chiiʉ chʉ'vasi'kʉre Dios, “Ikʉ chʉ'ʉ neekʉ rʉa masiʉ'mʉ”, chiija'mʉ.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Mʉsanʉkonapi repana chʉ̃'ʉ jo'kasi'ere judíopãi che'chonana'me fariseopãire na'a rʉa cho'omaneni Dios pa'icheja saimanejanaa'me —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vakʉ ija'che che'chosi'kʉa'mʉ:
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Chʉ'ʉta'ni, “Ija'che cho'ojʉ̃'ʉ”, chiiʉ chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ'te ja'me pa'ikʉni pe'rutojẽ'e pe'rusi'e ro'i cu'ache ti'jñeja'mʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ'te ja'me pa'ikʉni cu'ache i'kato pãi chʉ̃'ʉna repaʉ'te chẽajanaa'me, jo'e i'kamanea'kʉ chini. Ũcuachi'a pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ'te ja'me pa'ikʉni, “Cu'akʉjekʉ vati toana sani uukʉ pa'ija'mʉ mʉ'ʉ”, chiikʉ ũcuaʉji vati toana saocojñoja'mʉ.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 — ausente —
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 — ausente —
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 ’Chekʉrʉmʉ pãiʉ ũcuaʉakʉji chekʉni põsero'i paamʉ. Jã'ata'ni repaʉji jeereparʉmʉ ro'ima'to pe'rukʉ ro'ia'kʉ chini pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉ pa'ivʉ'ena saja'mʉ repaʉ'te. Jã'aja'ñe cho'opi'rato pesa chuta'a ma'a sairʉmʉna, “Põsero'ire charo care'vañu”, chiijʉ̃'ʉ repaʉ'te. Na'mi care'vama'to repaʉ'te pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉni saja'mʉ repaʉ. Sa jo'kaʉna pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉji repaʉ'te pãi chẽavʉ'ena cuaoa'jʉ chini pãi chẽanani chʉ̃'ʉja'mʉ.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Cuao jo'karena põsero'i peore ro'i pi'niñetʉ'ka ũcuavʉ'ere pa'ija'mʉ repaʉ. Ũcuarepaa'me jã'a —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e ija'che chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Chʉ'ʉta'ni ija'che i'kamʉ: Pãiʉ ũcuaʉakʉji romioni repaʉ paama'koni ʉache ñani repaʉ rekochoji repao'te paama'kʉpi ja'me kãisi'kʉja'che cho'omʉ.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 ’Chekʉrʉmʉ pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ ñakova ʉjajʉ̃tʉ cakã'ko cañakovaji ñakʉ chekʉni cu'ache cho'omʉ. Jã'aja'ñe cho'oni repañakova ruta so'ona sẽjosõa'kʉ. Ñakovachi'a cho'osõto na'a re'omʉ repaʉ'te. Jã'aja'ñe cho'omaneni chekʉrʉmʉ repaʉ ũcuañakovaji ñakʉ jo'e na'a rʉa cu'ache cho'osi'kʉjekʉ vati toana saocojñoja'mʉ. Repaʉji ñakova te'eñakova peoto cu'amʉ. Jã'ata'ni Diopi repaʉ'te vati toana saoru na'a rʉa cu'ache pa'imʉ repaʉ'te, cu'a cho'osi'kʉre.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Ũcuachi'a pãiʉ ũcuaʉakʉji repaʉ ʉjajʉ̃tʉpi chekʉni cu'ache cho'oni, repajʉ̃tʉ tʉso so'ona sẽjosõa'kʉ. Jʉ̃tʉchi'a cho'osõto na'a re'omʉ repaʉ'te. Jã'aja'ñe cho'omaneni chekʉrʉmʉ repaʉ ũcuajʉ̃tʉpi jo'e na'a rʉa cu'ache cho'osi'kʉjekʉ vati toana saocojñoja'mʉ —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 Ũcuarʉmʉ Jesús jo'e ija'che chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Chʉ'ʉta'ni ija'che cho'ojʉ̃'ʉ chiiʉ chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Chekʉrʉmʉ pãiʉji repaʉ rʉ̃jopi chekʉni ja'me kãito sẽjore'omʉ repao'te. Jã'ata'ni repaʉ rʉ̃joni jã'aja'ñe cu'ache cho'oma'koni rurepapʉ sẽjoni cu'ache cho'omʉ. Sẽjosõru chekʉrʉmʉ repao jo'e chekʉni veja pa'ija'mo. Repaoji jã'aja'ñe cho'oru ʉ̃jʉ pa'isi'kʉpi sẽjosi'kʉpi chʉ'o paamʉ, repao cu'ache cho'osi'e. Repao'te vejasi'kʉ ũcuaja'che cu'ache cho'omʉ —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e ija'che i'kakʉ chʉ'vasi'kʉa'mʉ:
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Jã'ata'ni chʉ'ʉ mʉsanʉkonare jã'aja'ñe cho'omanea'jʉ chini ija'che chʉ'vamʉ: Diore jmamakarʉjẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ mʉsanʉkona. Repaʉ mamire ve'ocuhejʉ cʉnaʉmʉjẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, Repaʉ chʉ̃'ʉkʉ pa'ichejajekʉna.
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 Ũcuachi'a chejajẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, Repaʉ chʉ̃'ʉcojñona pa'ichejajekʉna. Ũcuachi'a Jerusalén vʉ'ejoopojẽ'e roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, Repaʉ Dios peore chʉ̃'ʉkʉ neejoopojekʉna.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Ũcuachi'a sĩjore roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ, mʉsanʉkonare raña te'era'chorʉjẽ'e pojaraña jã'apãani chijaraña carʉñocu'asĩjojekʉna.
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Ũcuachi'a mʉsanʉkonare Diore cuasanare chekʉnapi i'kajʉna, “Jaʉ, cho'ora”, chiisi'e repare ũcuarepa cho'ora chini cheke na'a rʉa roijʉ i'kato cu'amʉ. Mʉsanʉkona chekʉnapi i'kajʉna, “Cho'oma'mʉ”, chiisi'e ũcuaja'che chekere roijʉ i'kamanejʉ̃'ʉ. Cheke na'a rʉa roijʉ i'kanapi vati chʉ̃'ʉñe cu'ache cho'ome repana —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vasi'kʉa'mʉ.
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Chʉ'ʉta'ni irʉmʉ ija'che chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Chekʉpi mʉ'ʉni cu'ache cho'oto sãiñe cu'ache cho'omanejʉ̃'ʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a chekʉpi pe'rukʉ mʉ'ʉ vachoturupʉna asi charato chekʉkã'ko ʉ̃semanejʉ̃'ʉ jo'e charaa'kʉ.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Ũcuachi'a chekʉrʉmʉ mʉ'ʉpi chekʉni põsero'i paakʉna repaʉji mʉ'ʉ sẽ'sevʉ ju'ikãare ĩsikʉ ro'ia'kʉ chini pãi chẽañe chʉ̃'ʉkʉ vʉ'ena saru chekʉkãa ũcuaja'che rupʉ ĩsijʉ̃'ʉ repaʉ'te.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Ũcuachi'a chekʉpi mʉ'ʉni repaʉ põsere te'ekilómetrojatʉ'ka kuãa sakaaʉ chini chʉ̃'ʉto dos kilómetrojatʉ'ka pojokʉ kuãa sakaijʉ̃'ʉ repaʉ'te.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Ũcuachi'a mʉ'ʉ paamajñarʉãre ũcuaʉakʉji sẽeto rupʉ ĩsijʉ̃'ʉ repaʉ'te. Ũcuachi'a chekʉpi mʉ'ʉni ũcuaʉache'te prestara chini sẽeto ʉ̃sema'ñe prestajʉ̃'ʉ repaʉ'te —chiisi'kʉa'mʉ repaʉ.
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 Ũcuarʉmʉ Jesús chʉkʉna'te jo'e chʉ'vasi'kʉa'mʉ.
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Chʉ'ʉta'ni ija'che chʉ̃'ʉmʉ mʉsanʉkonare: Mʉsanʉkonare cuhenare oijʉ pa'ijʉ̃'ʉ. Mʉsanʉkonare cu'ache i'kanare Dioni re'oja'chere sẽekaijʉ̃'ʉ. Ũcuachi'a mʉsanʉkonare cu'ache cho'onare sãiñe re'oja'che cho'okaijʉ pa'ijʉ̃'ʉ.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Mʉsanʉkonapi chʉ'ʉ chʉ̃'ʉsi'ere cho'oni mai Ja'kʉ Dios Cʉnaʉmʉ Pa'ikʉ cho'ocheja'che re'oja'che cho'ojʉ pa'ijanaa'me. Ũcuaʉji chʉ̃'ʉʉna ʉ̃sʉʉ asuche pãi cu'anana'me re'ona pa'icheja re'oja'che ñoñe miamʉ. Ũcuachi'a Diopi chʉ̃'ʉʉna oko pãi cu'ache pa'inana'me re'oja'che pa'ina pa'ichejña si'achejña rakʉ pa'imʉ.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Pãi chʉ̃'ʉnare kuri kookaina pãi ũcuanʉkore oima'ñe repanare oinarechi'a sãiñe oijʉ pa'ime. Mʉsanʉkona repanare na'a re'oja'che pa'ijʉ pãi ũcuanʉkore oijʉ pa'ito re'oja'che pa'iche jo'kaja'mʉ Dios mʉsanʉkonare. Jã'ata'ni repana pa'icheja'che mʉsanʉkonare oinarechi'a oijʉ pa'ito re'oja'che pa'iche jo'kamaneja'mʉ Dios.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Ũcuachi'a Diore cuasamana pãi ũcuanʉkore chẽse pojoma'ñe repanare re'onarechi'a chẽse pojojʉ pa'ime. Mʉsanʉkonata'ni mʉsanʉkonare re'onarechi'a chẽse pojojʉ pa'ima'ñe mʉsanʉkona ñamanarejẽ'e chẽse pojojʉ pa'ijʉ̃'ʉ, Diopi pojoa'kʉ.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Mai Ja'kʉ Dios, Cʉnaʉmʉ Pa'ikʉ cho'ocheja'che re'oja'chechi'a cho'ojʉ pa'ijʉ̃'ʉ mʉsanʉkona —chiisi'kʉa'mʉ Jesús.
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.