Lucas 12
Juu³ tyʉ² ʼe gafaaʼ²¹ Dios tyaʼ tsá² (CHQNT) vs ARA
1 La jee²¹² joon galicaain²¹ tsá² fúui¹ lɨɨlɨ¹ ca 'øøi'²¹ tsaruu'²¹i la jaain²¹ la jaain²¹. Joon ga'láa² Jesús 'wii²¹² sɨɨ'²¹ɨ tsá² tya'a:
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Tsʉ jiin'¹³ coon²¹ júu³ 'uuin²¹ 'e sá² wa'a jo liñi¹ tsa². Jon'gɨ jiin'¹³ coon²¹ 'e sɨ'mó¹ wa'a jo li sá² júu³.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Joongɨ la joon jon wa'a 'e nifaa'²¹ tsá² linʉʉ²¹ inʉʉ joon lijmɨɨ²¹². Joongɨ jilaa'²¹ 'e sɨ́ɨi¹ tsá² 'uuin²¹ 'e jni¹ 'nʉ́¹ inúu² cayʉ' 'nʉ́¹.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 Faa'²¹gɨ Jesús:
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Fuu²¹²oo 'naa' 'in cwooi¹ jmaa²aa' 'gøø'²¹naa'. Jmaa²oo' 'gøø'²¹naa' 'in mi yuui'¹³ jngai'² tsá² tyʉ'²o jon to² 'e tsalíin² lɨ 'lɨɨ'³. Jmaa²oo' 'gøø'²¹naa' 'ii.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ’¿Tɨ jo 'nɨɨi¹ tsá² 'ñeei² tón¹ coon'¹³ jee²¹² tún² wi'³? Pe Dios‑gɨ jo 'íin²‑tsi ce jiin'¹³ jaain²¹ tón¹ do.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Ca jilaa'²¹ jñʉ́² tsí³ mootyí²ii' nigaun'ii²¹ Dios la ca mɨ'³ la ca mɨ'³‑ɨ. Jo jmaa²aa' 'goo'²¹ tsʉ tyíin¹gɨ 'naa'a lagɨ tón¹ fúui¹gɨ.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 ―'E fuu²¹²uu 'naa', jileei'²¹ 'in jin'²in 'iin jna tyani tsá², jna‑a jon, 'in Ruu'²¹na Tsá², ifo'³oo jon 'e cwii¹na 'ii tyani ángeles tya' Dios Jmii²¹.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Pe jileei'²¹ 'in jo røøi²¹ cwii¹in jna tyani tsá² la joon jon jna jo rǿø¹na 'ii tyani ángeles tya' Dios.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 ’Doñi'iin 'in gafaa'²¹a 'laa'²¹ tyiia 'e Ruu'²¹na Tsá², lí²‑i 'íin²mo tsaa² do tya'a pe jileei'²¹ 'in faa'²¹ júu³ 'laa'²¹ tya' 'in Espíritu Tyʉ́² tya' Dios jo lí² 'íin²gɨ 'e tsaa² do tya'a.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ’Mi tsajéei¹³ tsá² 'naa' inʉʉ cwo'¹ sɨ tyani 'in jmoo¹ 'ii'²¹ 'ee sɨ tyani tsaa'to² 'ee jo cuu'¹³‑'oo' xiiala ifó²oo' sɨ xiiala ingɨ́²ɨɨ' 'ee.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Mi tɨ́² 'ii'²¹ joon i'ee²¹² 'in Espíritu Tyʉ́² tya' Dios 'naa' xiiala 'ná² fó²oo'.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Jaain²¹ jee²¹² tsá² do gasɨɨ'²¹ɨ Jesús:
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Joon gajin'² Jesús sɨɨ'²¹ɨ 'ido:
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Gajin'²o jon:
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Joon gasɨɨ'²¹ɨ 'e cwáain¹ lo:
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Joon 'in tsá² sá² cuu² do ga'ɨ¹‑tsi: “¿'Ee ijmáa³aa coon'¹³ jilaa'²¹ 'e garoo²¹ tyiia lo? Jo 'óo³gɨɨ xiia' lɨ to'³oo.”
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Joon ga'ɨ¹‑tsi jin'²in: “Liñí³oo xiiala ijmáa³aa. Cɨɨ'¹³moo jilaa'²¹ 'nʉ́³ʉʉ lo. Joon ijmaa'¹³aa 'e fee'¹gɨ. Joon do‑o i'máa³aa jilaa'²¹ 'e roo²¹ tyiia coon'¹³ jilaa'²¹ 'e 'óo³oo.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Joon ifuu²¹²uu 'ñii'a: Alma tyiia, cwo'i'²i 'woo'²¹o tsʉ 'láa²mo 'e nisɨ'mo²'o. Taa'²¹o tya' 'láa²mo jiin²¹. 'Iin'²¹in, tyee'²¹. Unjløøi'³ 'wo'o.”
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Pe Dios gasɨɨ'²¹ 'ii: “Tsañʉʉ'¹, 'in jo 'øøi'²¹‑tsi 'nʉ. Nano‑o ijuun²¹mo'o. Joon jilaa'²¹ 'e 'oo²o'o, ¿'iin lí² tya'?”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 La joon tsangɨɨ¹i 'in tsá² 'in 'iin²¹² 'e sá² tya' 'ña'a 'láai¹ lɨɨlɨ¹ pe joon tañíi²mo tyani Dios 'i ―jin'² Jesús.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Mo ngayuui'¹³ joon²¹ gasɨɨ'²¹ Jesús tsá² tya'a:
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Fu juncwii²¹ tya' tsá² 'e tyiin²gɨ lagɨ 'e dø'² tsá². Joongɨ 'e cuerpo tya' tsá² tyiin²gɨ lagɨ sɨɨn'³ tsá² 'e tyi'²i.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Tyaan²duu' cwáain¹ lawa jaain²¹ tyalaa'²¹ jo jñii¹i jon'gɨ roo¹ tya'a jon'gɨ 'oo¹ lɨ' 'má¹ jon'gɨ tyʉʉ²¹ sá² lɨ to'²o. Pe Dios cwoo¹ 'e gø'²ø. Joon 'naa', tyiin²gɨ 'naa' lagɨ ton¹.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 ¿'Iin jee²¹² 'naa' 'e 'áai¹gɨ cu'²‑tsi gajmeei¹ 'ña'a coon²¹ ñii²gɨ coon'¹³ 'e cu'²‑tsi do?
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Wa jo lí² jmaa²aa' ce jiin'¹³ 'e xʉgɨ coon'¹³ 'e cu'²‑'oo', ¿'ee lɨ' cu'²‑'oo' coon'¹³ jilaa'²¹ 'e fee'¹gɨ?
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 Tyaan²duu' cwáain¹ xiiala cwáain¹ lí³ 'e jo 'ee to¹ jmoo¹o. 'E la ja'²mo fuu²¹²uu 'naa', ca 'lɨɨ²¹² rǿøi¹³ Salomón jo galisá² sɨɨn'³ 'e 'ya'²gɨ tya'a lagɨ 'e lí³ do.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Wana ijmá¹ Dios 'e 'ya'²gɨ 'oonuu²¹ 'e sá² nano jee²¹² tyiia²¹ joongɨ mi jná² tsa'oo²¹ ijún² coon'¹³ jɨ́² 'e ja'²mo ityi'² Dios 'naa' 'mɨ'². ¡Tsá² 'in jo tsáai¹‑tsi 'naa'!
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Jo ngɨ́²ɨɨ' 'e cu'²‑'oo' 'e 'nó²oo' 'e cøø²øø' joongɨ 'e 'ú²uu'.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Tsʉ tsá² 'in jo tsái¹‑tsi Dios 'in seein²¹ fu juncwii²¹ ngɨ¹o 'noo'²¹o jilaa'²¹ 'elo, pe 'naa' seen²¹mo jaain²¹ Ñʉ́²ʉʉ' 'in ñi¹ jilaa'²¹ 'e 'ná²gɨ tyii'.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 'Áai¹gɨ tyʉ́² wa'a 'e cwooi'¹³naa' yaanaa' 'e tyʉ'² Dios to² 'naa' joon i'ii'¹³mo jilaa'²¹ 'elo.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 Faa'²¹gɨ Jesús:
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 'Nɨ́ɨ²ɨɨ' jilaa'²¹ 'e sá² tyii' joon cwó²oo' 'in sɨtyéein¹ jmɨɨ²¹². Jmaa²aa' la joon coon²¹ tuloo²¹ tyii' 'e jo litsáai¹ joon 'áai¹gɨ ilisá² tyii' fu ñʉ'fú² 'e jo tya¹. Jileei'²¹ 'uun²¹ jo lí² tsataai² do jon'gɨ joo'¹³ fu² lí² ngɨ́ɨ¹.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Xiia' lɨ 'óo²oo' jilaa'²¹ 'e 'yaai'²¹‑'oo' do‑o jon i'ɨ¹‑'oo'.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Faa'²¹gɨ Jesús:
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Jmáa²aa' lawa tsaleei'¹³ 'in sɨjéen¹³in fii²¹²i. Mi cwaa'¹i fii²¹²i lɨ cui'² cwoo²¹ tsá² joon pó² 'ooca'nʉ́¹ do tsifu lí² no'²'o 'ooca'nʉ́¹.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 'Áa²mo tyʉ́² 'ii²¹‑tsi 'in tsa'leei'¹³ do 'in jo cwuu²¹i mi cwai'² fii²¹²i. Tsʉ júu³ ja'²mo fuu²¹²uu 'naa', 'in fii²¹²i do ityá² tyʉ́² sɨɨn'³ 'ido joongɨ iunjíi²mo 'ido. Joon ityʉ'²ʉ to² cwá¹ tsá² lɨ si'² mesa 'e dø'²ø. Joon cwaa²¹o dø'²ø.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Fiin'¹³ la 'woo²¹ tyiia² nʉ́ʉ¹ cwaa'²¹i sɨ la ngóo¹ ca jná² 'ee tyʉ́² 'ii²¹‑tsi tsa'leei'¹³ wana 'in jnaa¹‑tsi mi tyee'¹³i fii²¹²i do.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 Joon cwoliñi²ii' 'elo, wana jaain²¹ tsá² fii²¹² 'nʉ́¹ ini¹ 'ee 'ii'²¹ cwée¹i 'uun²¹ nijmaa¹o li'²o. Joon jo ná¹ 'nʉ́ʉ¹ʉ 'e jmá² 'ido 'uun²¹.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 La joon jon 'naa' cwotyá²aa' tyʉ́² tyii' tsʉ coon²¹ wa jo 'ɨ¹‑'oo' ijó¹ 'in Ruu'²¹i Tsá² ―jin'² Jesús.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Joon gaunngɨɨ¹ɨ Tʉ́³ sɨɨ'²¹ɨ Jesús:
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Jin'² Jesús:
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 'Áa¹mo tyúi¹ 'in tsa'leei'¹³ mi tyeei'¹² fii²¹²i tyee'¹³mo 'ido jmaa¹a la to² nigatyʉ'²ʉ.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 'E la ja'²mo fo'³oo, 'in fii²¹² do nityaa¹o cwoo²¹ 'ido jilaa'²¹ 'e 'oo¹o 'e tyʉ'² 'ido to².
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Pe wana 'in tsa'leei'¹³ do 'ɨ¹‑tsi 'e li'ɨɨ²¹²mogɨ fii²¹²i do tyee'¹²i joon 'láa² 'wii²¹² jíi²in 'in tsa'leei'¹³ catyaai²¹ do. Joongɨ 'láa² 'wii²¹² gø'²ø joongɨ 'uun'²¹o. Joon li'íin²mo.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Joon 'in fii²¹² do ijó¹ coon²¹ jmɨɨ²¹² 'e jo sɨjée¹³in tsa'leei'¹³ tya'a do. Jon'gɨ ñi¹ 'ee 'ii'²¹. Joon lɨ́ɨ¹ i'e'²e 'ido wúu¹. Joon idye'²mo 'ido fu lɨ 'ii²¹ coon'¹³ jileei'²¹ 'in jo nʉʉ'¹²ʉ.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 ’Jileei'²¹ tsa'leei'¹³ 'in ñii¹o jilaa'²¹ 'e 'iin²¹²in fii²¹²i pe jo tyaa¹ tyʉ́² jon'gɨ unjíi²i i'e'²o wúu¹ joongɨ ijmee'¹³mo lɨɨlɨ¹.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Pe jileei'²¹ tsa'leei'¹³ 'in jo ñii¹ pe jmoo¹‑o jiin'¹³ 'e tɨ́ɨ²i xʉgɨ wúu¹ iní² 'ii. 'In nigacwo'²o Dios 'láai²gɨ imɨ́¹ jon Dios 'láai²gɨ. Joon 'in jo cu'²‑tsi coon'¹³ lɨɨlɨ¹ imɨ́¹ 'ido 'láai¹gɨ.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Joon faa'²¹gɨ Jesús:
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 'Ná²‑a tsangɨ́ɨ¹na coon²¹ 'e la jai'². Joon lí² móo³oo wúu¹ ca gatséi².
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 ¿Tɨ lɨ́ɨ²naa' 'e gagoo²¹²oo 'e sín¹ tsá² rǿø² coon'¹³ tsaruu'²¹i nicwoo'¹³ fu juncwii²¹? Fo'³oo 'e jo la joon. Jiin'¹³ gagoo²¹²oo wa'a jmáa³aa 'ii'¹³ tya' tsá².
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Tsʉ nano la ngóo¹ 'naai'¹³ 'in tsá² coon²¹ inʉʉ ilíin² tún² 'ii'¹³. Wana néei¹ 'ñéei² tsá² tsi coon²¹ inʉʉ gaai²¹ ili'ee'²¹i 'in gái¹ do, joon 'in gái¹ do ili'ee'²¹i 'in gaai²¹ do.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 'In jmii²¹ do niseein²¹ gó² coon'¹³ jóon¹on. La joon gó² seein²¹ jóon¹on coon'¹³ jmii²¹. Joon sáa³gɨ seein²¹ gó² coon'¹³ jamɨ́ɨ¹ɨ. Jamɨ́ɨ¹ɨ la joon jon seein²¹ gó² coon'¹³ sáa³a. Joon 'yiiaunsáa³a niseein²¹ gó² coon'¹³ tsaunloo²¹ tya'a. Joon tsaunloo²¹ tya'gɨ niseein²¹ gó² coon'¹³ 'yiiaunsáa³a.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Gasɨɨ'²¹ɨ jon Jesús tsá²:
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Joon mo 'ɨɨ¹ tyí² lɨ' tooin²¹² lɨ yuuin'¹³ ñi'¹ joon jin'² tsá² ilityíi² 'yiia²¹ no. Joon 'e la joon lí².
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 'Naa', ¡lɨ́ɨ¹naa' tsá² 'in jo untiin'¹³ 'e 'é²ee' tsá²! Tyʉ́²‑ʉ nii'² 'naa' xiiala lɨ́² juncwii²¹ joongɨ cwoo'¹³ fu juncwii²¹. ¿Xiiala jo ñí²ii' 'ee jiin²¹ taan²¹²naa'?
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 Faa'²¹gɨ Jesús:
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Wana 'in jmoo¹o tsaa² tyi'i joon cwóo²'o coon'¹³on tyani tsaa'to² pe 'nʉ‑ʉ jmaa²'a coon'²¹ tún² coon'¹³on la 'ɨɨ²¹² cwolíin²naa' tya'i fu. Joon jo tsajéei¹ 'nʉ tyani 'in jmoo¹o 'ii'²¹. Tsʉ 'in jmoo¹o 'ii'²¹ dogɨ nijaan'²¹in 'nʉ miyóo¹³.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Joon miyóo¹³ dogɨ tsajéei¹ 'nʉ 'nʉñí³. 'E la ja'²mo fo'³oo jo júu¹³'u do ca gatyí²'i 'e rǿø²u tya'a joon gatsee²¹ coonti.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.