Lucas 6
Dios Cʉ̃ Cauetibʉjʉ Cũrĩcã Tuti (CBCNT) vs NTLH
1 Cabero judío majã na cayerijãrĩ rʉ̃mʉ caãno Jesujãã netõásúparã weseripʉ. Bairo netõáná, Jesús cʉ̃ cabuerã pʉame queyari trigo apeacarẽ cacatirijerea peenerĩ bure ʉgajʉ̃goyuparã. Bairo na caáto, fariseo majã pʉame na ĩñañuparã.
1 Num sábado, Jesus estava atravessando uma plantação de trigo. Os seus discípulos começaram a colher e a debulhar espigas, e a comer os grãos de trigo.
2 Bairo na caáto ĩña yua, atore bairo na ĩ tutiyuparã:
2 Então alguns fariseus perguntaram: — Por que é que vocês estão fazendo uma coisa que a nossa
3 Bairo na caĩtutiro tʉ̃go, atore bairo na ĩñupʉ̃ Jesús:
3 Jesus respondeu:
4 Bairo baiyuparo: David pʉame jããetayupʉ Dios ya wiire cʉ̃ ʉ̃mʉa mena. Ʉgariquere macããrã jããetayuparã. Bairi pan ãñuparõ, caroa Dios yaye majũ na caĩcũrĩqũẽ jeto. Tie pããrẽ sacerdote majã jetore na ʉgarotiyupʉ Moisés ãnacʉ̃. Bairo sacerdote majã jeto na caʉgarije caãnimiatacʉ̃ãrẽ, tie pããrẽ ʉgari bero, cʉ̃ ʉ̃mʉarẽ na batonuñupʉ̃ David —na ĩñupʉ̃ Jesús.
4 Ele entrou na casa de Deus, pegou os pães oferecidos a Deus, comeu e deu também aos seus companheiros. No entanto é contra a nossa Lei alguém comer desses pães; somente os sacerdotes têm o direito de fazer isso.
5 Tunu na ĩnemoñupʉ̃ Jesús fariseo majãrẽ:
5 E Jesus terminou, dizendo:
6 Ape rʉ̃mʉ caãno tunu judío majã na cayerijãrĩ rʉ̃mʉ caetaro ĩña, jããetayupʉ Jesús ñubuerica wiipʉ. Bairo jããeta, na buejʉ̃goyupʉ. Topʉ ãñupʉ̃ jĩcãʉ̃ cariape nʉgõã caricábʉricʉ.
6 Num outro sábado Jesus entrou na sinagoga e começou a ensinar. Estava ali um homem que tinha a mão direita aleijada.
7 Mai, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi fariseo majã mena Jesús cʉ̃ caátigarijere caroaro qũĩña ʉsayuparã, na quetiuparãrẽ bʉsʉjãgarã. “¿Yerijãrĩcã rʉ̃mʉrẽã cʉ̃ catioʉáti caricábʉʉre?” ĩ tʉ̃goñañuparã.
7 Alguns mestres da Lei e alguns fariseus ficaram espiando Jesus com atenção para ver se ele ia curar alguém no sábado. Pois queriam arranjar algum motivo para o acusar de desobedecer à Lei .
8 Jesús masĩjãñuñupʉ̃ na catʉ̃goñarĩjẽrẽ. Bairo masĩmicʉ̃ã, atore bairo qũĩñupʉ̃ caricábʉʉre:
8 Mas Jesus conhecia os pensamentos deles e por isso disse para o homem que tinha a mão aleijada: O homem se levantou e ficou em pé.
9 Bairo cʉ̃ caetaro ĩña, atore bairo na ĩ jẽniñañupʉ̃ Jesús fariseojããrẽ:
9 Então Jesus disse:
10 Bairo na ĩ yaparo, nipetirãrẽ na ĩña, atore bairo qũĩñupʉ̃ Jesús caricábʉricʉre:
10 Jesus olhou para todos os que estavam em volta dele e disse para o homem: O homem estendeu a mão, e ela sarou.
11 Bairo cʉ̃ caáto ĩñarã, fariseo majã pʉame asia netõcoasuparã Jesús mena. Bairo asia netõcõãti, atore bairo ãmeo ĩ jẽniñañuparã na majũ: “¿Dope bairo marĩ ánaati, Jesure cʉ̃ pajĩãgarã?” Cʉ̃ tejãñuñuparã fariseo majã Jesure.
11 Aí os mestres da Lei e os fariseus ficaram furiosos e começaram a conversar sobre o que poderiam fazer contra Jesus.
12 Ti rʉ̃mʉrĩrã Diore jẽnigʉ, ʉ̃tãʉ̃ buipʉ acoásúpʉ Jesús. Topʉ eta, ti ñamirẽ Diore qũĩ jẽniñubue busucoásúpʉ.
12 Naquela ocasião Jesus subiu um monte para orar e passou a noite orando a Deus.
13 Bairo baibusueta, na piiyupʉ Jesús cʉ̃ cabueparãrẽ. Bairo na caetaro ĩña, na beseyupʉ pʉga wãmo peti rʉpore pʉga pẽnirõ cãnacãʉ̃ majũ. Bese yaparo yua, “Mʉjãã yʉ caquetibʉjʉrotijoparã mʉjãã ãnigarã,” na ĩñupʉ̃.
13 Quando amanheceu, chamou os seus discípulos e escolheu doze deles. E deu o nome de apóstolos a estes doze:
14 Bairi pʉga wãmo peti rʉpore pʉga pẽnirõ cãnacãʉ̃ majũ ãñuparã Jesús cʉ̃ caquetibʉjʉrotijoparã. Cajʉ̃goye ãñupʉ̃ Simón. Simorẽã qũĩñupʉ̃ tunu “Pedro”. Tunu cabero ãñupʉ̃ Pedro bai, Andrés cawãmecʉcʉ. Tunu cabero ãñuparã Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé,
14 Simão, em quem pôs o nome de Pedro, e o seu irmão André; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo, Tomás, apei Santiago. Cʉ̃, Santiago, Alfeo macʉ̃ ãñupʉ̃. Tunu cabero ãñupʉ̃ apei Simón. Cʉ̃ pʉame celotes na caĩrã mena macããcʉ̃ ãñupʉ̃.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu; Simão, o nacionalista;
16 Tunu cabero ãñupʉ̃ Judas, Santiago macʉ̃ pʉame. Tunu cabero ãñupʉ̃ Judas Iscariote. Cʉ̃ pʉame ãñupʉ̃ Jesure cañerotipaʉ. Tocãrõã niñama Jesús cʉ̃ caquetibʉjʉrotijoparã, cʉ̃ cabesericarã yua.
16 Judas, filho de Tiago; e Judas Iscariotes, que foi o traidor.
17 Bairo Jesús na bese yaparo, buro bui caãniatacʉ ti burore cʉ̃ cabuerã mena ruietayupʉ yua. Bairo cʉ̃ caruiro, capããrã camasã qũĩñacoteyuparã. Na, camasã nipetiropʉ caatíatana ãñuparã. Torena, Judea yepa macããna, Jerusalén macã macããna, capairiyatʉ macã macããna, Tiro, Sidón na caĩrĩ macã macããna cʉ̃ã nipetiro ãñuparã. Jesús yaye quetire tʉ̃gogarã baiyuparã. Tunu bairoa, marĩ riayere cʉ̃ netõõáto, ĩrã baiyuparã.
17 Jesus desceu do monte com eles e parou com muitos dos seus seguidores num lugar plano. Uma grande multidão estava ali. Era gente de toda a Judeia, de Jerusalém e das cidades de Tiro e Sidom , que ficam na beira do mar.
18 Bairo bairi Jesús pʉame wãtĩ yeri pũna jʉ̃gori popiye cabairãrẽ na netõõñupʉ̃.
18 Eles tinham vindo para ouvir Jesus e para serem curados das suas doenças. Os que estavam atormentados por espíritos maus também vieram e foram curados.
19 Bairo to macããna cariayecʉnarẽ na catioyupʉ Jesús cʉ̃ camasĩrĩjẽ mena. Bairi nipetiro camasã cʉ̃ pãñagayuparã, marĩ cʉ̃ãrẽ cʉ̃ catioáto, ĩrã.
19 Todos queriam tocar em Jesus porque dele saía um poder que curava todas as pessoas.
20 Cabero Jesús cʉ̃ cabuerãrẽ na ĩñamai, atore bairo na ĩñupʉ̃:
20 Jesus olhou para os seus discípulos e disse:
21 “Tunu bairoa aʉanʉcãmirãcʉ̃ã, cabero mʉjãã ʉgayapigarã. Bairi ʉseanirĩ ãña.
21 — Felizes são vocês que agora têm fome,
22 — ausente —
22 — Felizes são vocês quando os odiarem, rejeitarem, insultarem e disserem que vocês são maus por serem seguidores do
23 — ausente —
23 Fiquem felizes e muito alegres quando isso acontecer, pois uma grande recompensa está guardada no céu para vocês. Pois os antepassados dessas pessoas fizeram essas mesmas coisas com os
24 Ĩ yaparo, aperã cʉ̃ yaye quetire cariape catʉ̃gogaenarẽ atore bairo na ĩñupʉ̃: “Mʉjãã capee apeyere cacʉ̃gorã roque caroaro mʉjãã ãmerĩgarã. Ati yepapʉre caroaro ãnimirãcʉ̃ã, cabero popiye mʉjãã netõgarã. ¡Bopacooro mʉjãã tãmʉogarã!
24 — Mas ai de vocês que agora são ricos,
25 “Tunu bairoa mʉjãã, ‘Ñe ũnie yʉ rʉsaetiya,’ caĩrã, ¡bopacooro mʉjãã tãmʉogarã mʉjãã cʉ̃ã! Ãmerẽ mʉjãã caborijere cʉ̃gomirãcʉ̃ã, cabero mʉjãã cʉ̃goetigarã.
25 — Ai de vocês que agora têm tudo,
26 “Tunu bairoa mʉjãã, ati yepa macããna nipetirã na caĩroaricarã ãnimirãcʉ̃ã, ¡bopacooro mʉjãã tãmʉogarã mʉjãã cʉ̃ã! Tirʉ̃mʉpʉre caãnijʉ̃goyaricarã cʉ̃ã bairo átiyayupa profeta majã caĩtori majã ãnanarẽ,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús cʉ̃tʉ catʉ̃gorã etarãrẽ.
26 — Ai de vocês quando todos os elogiarem, pois os antepassados dessas pessoas também elogiaram os falsos profetas.
27 Bairo ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩñupʉ̃ tunu: “Bairãpʉa mʉjãã, yʉ yaye quetire catʉ̃goʉsarã pʉame atore bairo mʉjãã caátore yʉ boya: Mʉjãã pesuare na mairotiya. Rorije na ãmeo ápericõãña. Caroa roquere na ása.
27 — Mas eu digo a vocês que estão me ouvindo: amem os seus inimigos e façam o bem para os que odeiam vocês.
28 Roro mʉjããrẽ caĩrãrẽ, ‘Caroare cʉ̃ joáto Dios mʉjããrẽ,’ na ĩña. Tunu bairoa mʉjããrẽ popiye mʉjãã baio joroque caánarẽ na jẽnibojaya Diopʉre.
28 Desejem o bem para aqueles que os amaldiçoam e orem em favor daqueles que maltratam vocês.
29 Tunu ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ mʉjãã wasopanarẽ cʉ̃ capaata, ape nʉgõã cʉ̃ãrẽ cʉ̃ ẽñotaeticõãña. Tunu bairoa apei mʉjãã pesu pʉame mʉjãã jutiro cabui macããtõrẽ cʉ̃ caẽmaata, mʉjãã camisa cʉ̃ãrẽ maieticõãña.
29 Se alguém lhe der um tapa na cara, vire o outro lado para ele bater também. Se alguém tomar a sua
30 Tunu apei cʉ̃ cajẽniata, cʉ̃ cabopacarijere cʉ̃ nuniña. Tunu bairoa mʉjãã cacʉ̃gorijere caẽmaʉ cʉ̃ãrẽ, ‘Jãã tunuoña,’ qũĩẽtĩcõãña.
30 Dê sempre a qualquer um que lhe pedir alguma coisa; e, quando alguém tirar o que é seu, não peça de volta.
31 Aperã mʉjããrẽ caroaro na canʉcʉ̃bʉgoro mʉjãã boya. Torea bairo na cʉ̃ãrẽ mʉjãã canʉcʉ̃bʉgoro ñuña.
31 Façam aos outros a mesma coisa que querem que eles façam a vocês.
32 “Mʉjããrẽ camairã jetore mʉjãã caãmeo maiata, ¿ñe ũnie caroare mʉjãã ãmeo átiyati? Tore bairo átinucũñama Dios yaye quetire catʉ̃goʉsaena cʉ̃ã. Narẽ camairã jetore na mainucũñama. Torena, mʉjãã Dios yarã ãnirĩ, mʉjããrẽ cateerã cʉ̃ãrẽ na mairotiya.
32 — Se vocês amam somente aqueles que os amam, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama amam as pessoas que as amam.
33 Tunu bairoa mʉjããrẽ caroaro caána jetore caroaro mʉjãã caápata, ¿ñe ũnie caroare mʉjãã átiyati? Tore bairo átinucũñama Dios yaye quetire catʉ̃goʉsaena cʉ̃ã. Narẽ caroaro caána jetore caroaro na átinucũñama. Bairi mʉjãã, Dios yarã ãnirĩ mʉjããrẽ carorije caána cʉ̃ãrẽ caroaro na átirotiya.
33 E, se vocês fazem o bem somente para aqueles que lhes fazem o bem, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama fazem isso.
34 Tunu bairoa mʉjããrẽ catunuomasĩrã jetore mʉjãã cawasoata, ¿ñe ũnie caroare mʉjãã átiyati? Tore bairo átinucũñama Dios yaye quetire catʉ̃goʉsaena cʉ̃ã. Narẽ nipetirã na cawasorijere catunuomasĩrã jetore na wasonucũñama. Bairi mʉjãã, Dios yarã ãnirĩ mʉjããrẽ catunuomasĩẽna cʉ̃ãrẽ na rotijoya.
34 E, se vocês emprestam somente para aqueles que vocês acham que vão lhes pagar, o que é que estão fazendo de mais? Até as pessoas de má fama emprestam aos que têm má fama, para receber de volta o que emprestaram.
35 Bairi yʉ yarã, mʉjãã pesuare na maiña. Caroaro na átirotiya. Na wasoya mʉjãã cacʉ̃gorijere. ‘Marĩ tunuomasĩẽnama,’ ĩ tʉ̃goñaeticõãña. Bairo mʉjãã caápata, mʉjãã cawapatapee pairo nigaro. Caroaro mʉjãã caátie wapa jʉ̃gori pairo nigaro. Dios pʉame nipetirãrẽ caĩñamai niñami. ‘Yʉ mena mʉ ñujãñuña,’ caĩẽna, bairi rorije caána cʉ̃ãrẽ na ĩñamaiñami Dios. Bairi cʉ̃ pũnaa, nipetirã netõõrõ carotimasĩ pũnaa majũ mʉjãã ãnigarã, bairo mʉjãã caápata.
35 Façam o contrário: amem os seus inimigos e façam o bem para eles. Emprestem e não esperem receber de volta o que emprestaram e assim vocês terão uma grande recompensa e serão filhos do Deus Altíssimo. Façam isso porque ele é bom também para os ingratos e maus.
36 Marĩ Pacʉ Dios camasãrẽ cʉ̃ caĩñamairõrẽã bairo mʉjãã cʉ̃ã mʉjãã yarãrẽ na ĩñamaiña,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús cʉ̃tʉ catʉ̃gorã etarãrẽ.
36 Tenham misericórdia dos outros, assim como o Pai de vocês tem misericórdia de vocês.
37 Bairo ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩñupʉ̃ tunu: “Aperã noo na caátiãnierẽ roro bʉsʉpaieticõãña, mʉjããrẽ bairo Dios cʉ̃ã mʉjãã caátiere, ‘Roro átiyama,’ cʉ̃ caĩẽtĩparore bairo ĩrã. Tunu bairoa camasãrẽ, ‘Carorã mʉjãã ãniña,’ na ĩẽtĩcõãña, mʉjããrẽ bairo Dios cʉ̃ã, ‘Carorã mʉjãã ãniña,’ mʉjããrẽ cʉ̃ caĩẽtĩparore bairo ĩrã. Caroaro ása. Aperã roro mʉjããrẽ na caátiere masiritiya. Bairo mʉjãã caápata, Dios cʉ̃ã roro mʉjãã caátiere masiriyobojagʉmi. Mʉjããrẽ netõõgʉmi yua.
37 — Não julguem os outros, e Deus não julgará vocês. Não condenem os outros, e Deus não condenará vocês. Perdoem os outros, e Deus perdoará vocês.
38 Tunu aperã na cabopacarijere na joya. Bairo mʉjãã caápata, caroare mʉjãã jogʉmi Dios cʉ̃ã. Petoaca cabopacarãrẽ mʉjãã cajoata, petoaca mʉjãã jʉátigʉmi. Netõjãñurõ mʉjãã cajoata, netõjãñurõ mʉjãã jʉátigʉmi. Aperãrẽ mʉjãã cajʉátato cãrõ mʉjãã jʉátigʉmi Dios,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús.
38 Deem aos outros, e Deus dará a vocês. Ele será generoso, e as bênçãos que ele lhes dará serão tantas, que vocês não poderão segurá-las nas suas mãos. A mesma medida que vocês usarem para medir os outros Deus usará para medir vocês.
39 Ĩ quetibʉjʉ yaparo, ape wãme na ĩ cõñañupʉ̃ tunu: “Ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ cacaapee mácʉ̃ pʉame, apei cʉ̃ bapare cacaapee mácʉ̃rẽ, ‘Mʉ yʉ jʉ̃gogʉ,’ cʉ̃ caĩata, ñuetõ. Na, pʉgarãpʉa opepʉ rocajãcõãbujiorãma.
39 E Jesus fez estas comparações:
40 Tunu bairoa ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ bueri majõcʉ, cʉ̃rẽ cabuei netõõrõ masĩẽtĩñami. Bairo masĩpeyoetimicʉ̃ã, cabero roquere masĩpeyoʉpʉ, cʉ̃rẽã bairo masĩgʉmi,” na ĩñupʉ̃ Jesús.
40 Nenhum aluno é mais importante do que o seu professor. Porém, quando tiver terminado os estudos, o aluno ficará igual ao seu professor.
41 — ausente —
41 — Por que é que você vê o cisco que está no olho do seu irmão e não repara na trave de madeira que está no seu próprio olho?
42 — ausente —
42 Como é que você pode dizer ao seu irmão: “Me deixe tirar esse cisco do seu olho”, se você não repara na trave que está no seu próprio olho? Hipócrita! Tire primeiro a trave que está no seu olho e então poderá ver bem para tirar o cisco que está no olho do seu irmão.
43 Ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩñupʉ̃ tunu: “Yucʉ, caroʉ́ pʉame carorijere rícacʉperiya. Tunu bairoa apei yucʉ caroricʉ caroare rícacʉperiya.
43 — A árvore boa não dá frutas ruins, assim como a árvore que não presta não dá frutas boas.
44 Tocãnacã yucʉ carícacʉtiire ʉgarã, tiire marĩ masĩña. Tunu marĩ caʉgarije, higuera na caĩrĩjẽrẽ marĩ jeetiya pota yucʉpʉ. Tunu bairoa ʉse cʉ̃ãrẽ marĩ jeetiya pota wopʉ.
44 Pois cada árvore é conhecida pelas frutas que ela produz. Não é possível colher figos de espinheiros, nem colher uvas de pés de urtiga.
45 Torea bairo camasã caroarã na yeripʉ caroaro tʉ̃goñañama. Bairi caroaro bʉsʉyama. Aperã carorã na yeripʉ roro tʉ̃goñañama. Bairi roro bʉsʉyama. Marĩ yeri marĩ catʉ̃goñamasĩrĩjẽpʉ caãnoi, marĩ bʉsʉnucũña,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús.
45 A pessoa boa tira o bem do depósito de coisas boas que tem no seu coração. E a pessoa má tira o mal do seu depósito de coisas más. Pois a boca fala do que o coração está cheio.
46 Ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩnemoñupʉ̃ tunu: “Mʉjãã yʉ yaye quetire átigaetimirãcʉ̃ã, ¿nopẽĩrã, ‘Jãã Quetiupaʉ,’ yʉre mʉjãã ĩñati?
46 — Por que vocês me chamam “Senhor, Senhor” e não fazem o que eu digo?
47 Ãmerẽ ape wãme ĩcõñarĩ mʉjããrẽ yʉ quetibʉjʉgʉ camasĩ cʉ̃ cabairijere. Ni ũcʉ̃ yʉtʉ caetaʉ, yʉ yaye quetire tʉ̃gori, cabero yʉ caĩrõrẽ bairo caácʉ atore bairo niñami:
47 Eu vou mostrar a vocês com quem se parece a pessoa que vem e ouve a minha mensagem e é obediente a ela.
48 Tutuari wiire caqũẽnoʉrẽ bairo camasĩ niñami. Cʉ̃ pʉame pupea yeseari cʉ̃ wii botare ʉ̃tã buire nʉcõñupʉ̃. Bairi cabero ria putaro, oco pʉame ti wiipʉ etayuparo. Bairo ti wiire bʉtioro to cajabemiatacʉ̃ãrẽ, ti wii pʉame toa nicõãñuparõ, ʉsʉro cʉ̃ caqũẽnorĩcã wii ãnirĩ.
48 Essa pessoa é como um homem que, quando construiu uma casa, cavou bem fundo e pôs o alicerce na rocha. O rio ficou cheio, e as suas águas bateram contra aquela casa; porém ela não se abalou porque havia sido bem-construída.
49 Tunu bairoa apei cʉ̃ã yʉ yaye quetire tʉ̃gogaetiri, yʉ caĩrõrẽ bairo caápei atore bairo niñami: Tutuaeti wiire caqũẽnoʉrẽ bairo caãcʉ̃ niñami. Cʉ̃ pʉame ʉ̃tã bui mee cʉ̃ wii botare nʉcõñupʉ̃. Paputiropʉ cʉ̃ wiire qũẽnoñupʉ̃. Bairi cabero ria putaro, oco pʉame ti wiipʉ etayuparo. Bairo eta, ti wiire bʉtioro to cajaberoi yua, ti wii pʉame pecoasuparo. Ʉsʉeto cʉ̃ caqũẽnorĩcã wii ãnirĩ ñee mano ñapeticoasuparo,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús.
49 Mas quem ouve a minha mensagem e não é obediente a ela é como o homem que construiu uma casa na terra, sem alicerce. Quando a água bateu contra aquela casa, ela caiu logo e ficou totalmente destruída.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.