Lucas 6
Dios Cʉ̃ Cauetibʉjʉ Cũrĩcã Tuti (CBCNT) vs ARA
1 Cabero judío majã na cayerijãrĩ rʉ̃mʉ caãno Jesujãã netõásúparã weseripʉ. Bairo netõáná, Jesús cʉ̃ cabuerã pʉame queyari trigo apeacarẽ cacatirijerea peenerĩ bure ʉgajʉ̃goyuparã. Bairo na caáto, fariseo majã pʉame na ĩñañuparã.
1 Aconteceu que, num sábado, passando Jesus pelas searas, os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Bairo na caáto ĩña yua, atore bairo na ĩ tutiyuparã:
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito aos sábados?
3 Bairo na caĩtutiro tʉ̃go, atore bairo na ĩñupʉ̃ Jesús:
3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Bairo baiyuparo: David pʉame jããetayupʉ Dios ya wiire cʉ̃ ʉ̃mʉa mena. Ʉgariquere macããrã jããetayuparã. Bairi pan ãñuparõ, caroa Dios yaye majũ na caĩcũrĩqũẽ jeto. Tie pããrẽ sacerdote majã jetore na ʉgarotiyupʉ Moisés ãnacʉ̃. Bairo sacerdote majã jeto na caʉgarije caãnimiatacʉ̃ãrẽ, tie pããrẽ ʉgari bero, cʉ̃ ʉ̃mʉarẽ na batonuñupʉ̃ David —na ĩñupʉ̃ Jesús.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, e os deu aos que com ele estavam, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Tunu na ĩnemoñupʉ̃ Jesús fariseo majãrẽ:
5 E acrescentou-lhes: O Filho do Homem é senhor do sábado.
6 Ape rʉ̃mʉ caãno tunu judío majã na cayerijãrĩ rʉ̃mʉ caetaro ĩña, jããetayupʉ Jesús ñubuerica wiipʉ. Bairo jããeta, na buejʉ̃goyupʉ. Topʉ ãñupʉ̃ jĩcãʉ̃ cariape nʉgõã caricábʉricʉ.
6 Sucedeu que, em outro sábado, entrou ele na sinagoga e ensinava. Ora, achava-se ali um homem cuja mão direita estava ressequida.
7 Mai, Moisés ãnacʉ̃ cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ cajʉ̃gobueri majã, bairi fariseo majã mena Jesús cʉ̃ caátigarijere caroaro qũĩña ʉsayuparã, na quetiuparãrẽ bʉsʉjãgarã. “¿Yerijãrĩcã rʉ̃mʉrẽã cʉ̃ catioʉáti caricábʉʉre?” ĩ tʉ̃goñañuparã.
7 Os escribas e os fariseus observavam-no, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Jesús masĩjãñuñupʉ̃ na catʉ̃goñarĩjẽrẽ. Bairo masĩmicʉ̃ã, atore bairo qũĩñupʉ̃ caricábʉʉre:
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem da mão ressequida: Levanta-te e vem para o meio; e ele, levantando-se, permaneceu de pé.
9 Bairo cʉ̃ caetaro ĩña, atore bairo na ĩ jẽniñañupʉ̃ Jesús fariseojããrẽ:
9 Então, disse Jesus a eles: Que vos parece? É lícito, no sábado, fazer o bem ou o mal? Salvar a vida ou deixá-la perecer?
10 Bairo na ĩ yaparo, nipetirãrẽ na ĩña, atore bairo qũĩñupʉ̃ Jesús caricábʉricʉre:
10 E, fitando todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Bairo cʉ̃ caáto ĩñarã, fariseo majã pʉame asia netõcoasuparã Jesús mena. Bairo asia netõcõãti, atore bairo ãmeo ĩ jẽniñañuparã na majũ: “¿Dope bairo marĩ ánaati, Jesure cʉ̃ pajĩãgarã?” Cʉ̃ tejãñuñuparã fariseo majã Jesure.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam a Jesus.
12 Ti rʉ̃mʉrĩrã Diore jẽnigʉ, ʉ̃tãʉ̃ buipʉ acoásúpʉ Jesús. Topʉ eta, ti ñamirẽ Diore qũĩ jẽniñubue busucoásúpʉ.
12 Naqueles dias, retirou-se para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Bairo baibusueta, na piiyupʉ Jesús cʉ̃ cabueparãrẽ. Bairo na caetaro ĩña, na beseyupʉ pʉga wãmo peti rʉpore pʉga pẽnirõ cãnacãʉ̃ majũ. Bese yaparo yua, “Mʉjãã yʉ caquetibʉjʉrotijoparã mʉjãã ãnigarã,” na ĩñupʉ̃.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Bairi pʉga wãmo peti rʉpore pʉga pẽnirõ cãnacãʉ̃ majũ ãñuparã Jesús cʉ̃ caquetibʉjʉrotijoparã. Cajʉ̃goye ãñupʉ̃ Simón. Simorẽã qũĩñupʉ̃ tunu “Pedro”. Tunu cabero ãñupʉ̃ Pedro bai, Andrés cawãmecʉcʉ. Tunu cabero ãñuparã Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateo, Tomás, apei Santiago. Cʉ̃, Santiago, Alfeo macʉ̃ ãñupʉ̃. Tunu cabero ãñupʉ̃ apei Simón. Cʉ̃ pʉame celotes na caĩrã mena macããcʉ̃ ãñupʉ̃.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Tunu cabero ãñupʉ̃ Judas, Santiago macʉ̃ pʉame. Tunu cabero ãñupʉ̃ Judas Iscariote. Cʉ̃ pʉame ãñupʉ̃ Jesure cañerotipaʉ. Tocãrõã niñama Jesús cʉ̃ caquetibʉjʉrotijoparã, cʉ̃ cabesericarã yua.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Bairo Jesús na bese yaparo, buro bui caãniatacʉ ti burore cʉ̃ cabuerã mena ruietayupʉ yua. Bairo cʉ̃ caruiro, capããrã camasã qũĩñacoteyuparã. Na, camasã nipetiropʉ caatíatana ãñuparã. Torena, Judea yepa macããna, Jerusalén macã macããna, capairiyatʉ macã macããna, Tiro, Sidón na caĩrĩ macã macããna cʉ̃ã nipetiro ãñuparã. Jesús yaye quetire tʉ̃gogarã baiyuparã. Tunu bairoa, marĩ riayere cʉ̃ netõõáto, ĩrã baiyuparã.
17 E, descendo com eles, parou numa planura onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Bairo bairi Jesús pʉame wãtĩ yeri pũna jʉ̃gori popiye cabairãrẽ na netõõñupʉ̃.
18 que vieram para o ouvirem e serem curados de suas enfermidades; também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Bairo to macããna cariayecʉnarẽ na catioyupʉ Jesús cʉ̃ camasĩrĩjẽ mena. Bairi nipetiro camasã cʉ̃ pãñagayuparã, marĩ cʉ̃ãrẽ cʉ̃ catioáto, ĩrã.
19 E todos da multidão procuravam tocá-lo, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Cabero Jesús cʉ̃ cabuerãrẽ na ĩñamai, atore bairo na ĩñupʉ̃:
20 Então, olhando ele para os seus discípulos, disse-lhes:
21 “Tunu bairoa aʉanʉcãmirãcʉ̃ã, cabero mʉjãã ʉgayapigarã. Bairi ʉseanirĩ ãña.
21 Bem-aventurados vós, os que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 — ausente —
22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos expulsarem da sua companhia, vos injuriarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 — ausente —
23 Regozijai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois dessa forma procederam seus pais com os profetas.
24 Ĩ yaparo, aperã cʉ̃ yaye quetire cariape catʉ̃gogaenarẽ atore bairo na ĩñupʉ̃: “Mʉjãã capee apeyere cacʉ̃gorã roque caroaro mʉjãã ãmerĩgarã. Ati yepapʉre caroaro ãnimirãcʉ̃ã, cabero popiye mʉjãã netõgarã. ¡Bopacooro mʉjãã tãmʉogarã!
24 Mas ai de vós, os ricos! Porque tendes a vossa consolação.
25 “Tunu bairoa mʉjãã, ‘Ñe ũnie yʉ rʉsaetiya,’ caĩrã, ¡bopacooro mʉjãã tãmʉogarã mʉjãã cʉ̃ã! Ãmerẽ mʉjãã caborijere cʉ̃gomirãcʉ̃ã, cabero mʉjãã cʉ̃goetigarã.
25 Ai de vós, os que estais agora fartos! Porque vireis a ter fome.
26 “Tunu bairoa mʉjãã, ati yepa macããna nipetirã na caĩroaricarã ãnimirãcʉ̃ã, ¡bopacooro mʉjãã tãmʉogarã mʉjãã cʉ̃ã! Tirʉ̃mʉpʉre caãnijʉ̃goyaricarã cʉ̃ã bairo átiyayupa profeta majã caĩtori majã ãnanarẽ,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús cʉ̃tʉ catʉ̃gorã etarãrẽ.
26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! Porque assim procederam seus pais com os falsos profetas.
27 Bairo ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩñupʉ̃ tunu: “Bairãpʉa mʉjãã, yʉ yaye quetire catʉ̃goʉsarã pʉame atore bairo mʉjãã caátore yʉ boya: Mʉjãã pesuare na mairotiya. Rorije na ãmeo ápericõãña. Caroa roquere na ása.
27 Digo-vos, porém, a vós outros que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam;
28 Roro mʉjããrẽ caĩrãrẽ, ‘Caroare cʉ̃ joáto Dios mʉjããrẽ,’ na ĩña. Tunu bairoa mʉjããrẽ popiye mʉjãã baio joroque caánarẽ na jẽnibojaya Diopʉre.
28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos caluniam.
29 Tunu ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ mʉjãã wasopanarẽ cʉ̃ capaata, ape nʉgõã cʉ̃ãrẽ cʉ̃ ẽñotaeticõãña. Tunu bairoa apei mʉjãã pesu pʉame mʉjãã jutiro cabui macããtõrẽ cʉ̃ caẽmaata, mʉjãã camisa cʉ̃ãrẽ maieticõãña.
29 Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que tirar a tua capa, deixa-o levar também a túnica;
30 Tunu apei cʉ̃ cajẽniata, cʉ̃ cabopacarijere cʉ̃ nuniña. Tunu bairoa mʉjãã cacʉ̃gorijere caẽmaʉ cʉ̃ãrẽ, ‘Jãã tunuoña,’ qũĩẽtĩcõãña.
30 dá a todo o que te pede; e, se alguém levar o que é teu, não entres em demanda.
31 Aperã mʉjããrẽ caroaro na canʉcʉ̃bʉgoro mʉjãã boya. Torea bairo na cʉ̃ãrẽ mʉjãã canʉcʉ̃bʉgoro ñuña.
31 Como quereis que os homens vos façam, assim fazei-o vós também a eles.
32 “Mʉjããrẽ camairã jetore mʉjãã caãmeo maiata, ¿ñe ũnie caroare mʉjãã ãmeo átiyati? Tore bairo átinucũñama Dios yaye quetire catʉ̃goʉsaena cʉ̃ã. Narẽ camairã jetore na mainucũñama. Torena, mʉjãã Dios yarã ãnirĩ, mʉjããrẽ cateerã cʉ̃ãrẽ na mairotiya.
32 Se amais os que vos amam, qual é a vossa recompensa? Porque até os pecadores amam aos que os amam.
33 Tunu bairoa mʉjããrẽ caroaro caána jetore caroaro mʉjãã caápata, ¿ñe ũnie caroare mʉjãã átiyati? Tore bairo átinucũñama Dios yaye quetire catʉ̃goʉsaena cʉ̃ã. Narẽ caroaro caána jetore caroaro na átinucũñama. Bairi mʉjãã, Dios yarã ãnirĩ mʉjããrẽ carorije caána cʉ̃ãrẽ caroaro na átirotiya.
33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, qual é a vossa recompensa? Até os pecadores fazem isso.
34 Tunu bairoa mʉjããrẽ catunuomasĩrã jetore mʉjãã cawasoata, ¿ñe ũnie caroare mʉjãã átiyati? Tore bairo átinucũñama Dios yaye quetire catʉ̃goʉsaena cʉ̃ã. Narẽ nipetirã na cawasorijere catunuomasĩrã jetore na wasonucũñama. Bairi mʉjãã, Dios yarã ãnirĩ mʉjããrẽ catunuomasĩẽna cʉ̃ãrẽ na rotijoya.
34 E, se emprestais àqueles de quem esperais receber, qual é a vossa recompensa? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Bairi yʉ yarã, mʉjãã pesuare na maiña. Caroaro na átirotiya. Na wasoya mʉjãã cacʉ̃gorijere. ‘Marĩ tunuomasĩẽnama,’ ĩ tʉ̃goñaeticõãña. Bairo mʉjãã caápata, mʉjãã cawapatapee pairo nigaro. Caroaro mʉjãã caátie wapa jʉ̃gori pairo nigaro. Dios pʉame nipetirãrẽ caĩñamai niñami. ‘Yʉ mena mʉ ñujãñuña,’ caĩẽna, bairi rorije caána cʉ̃ãrẽ na ĩñamaiñami Dios. Bairi cʉ̃ pũnaa, nipetirã netõõrõ carotimasĩ pũnaa majũ mʉjãã ãnigarã, bairo mʉjãã caápata.
35 Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, sem esperar nenhuma paga; será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo. Pois ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Marĩ Pacʉ Dios camasãrẽ cʉ̃ caĩñamairõrẽã bairo mʉjãã cʉ̃ã mʉjãã yarãrẽ na ĩñamaiña,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús cʉ̃tʉ catʉ̃gorã etarãrẽ.
36 Sede misericordiosos, como também é misericordioso vosso Pai.
37 Bairo ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩñupʉ̃ tunu: “Aperã noo na caátiãnierẽ roro bʉsʉpaieticõãña, mʉjããrẽ bairo Dios cʉ̃ã mʉjãã caátiere, ‘Roro átiyama,’ cʉ̃ caĩẽtĩparore bairo ĩrã. Tunu bairoa camasãrẽ, ‘Carorã mʉjãã ãniña,’ na ĩẽtĩcõãña, mʉjããrẽ bairo Dios cʉ̃ã, ‘Carorã mʉjãã ãniña,’ mʉjããrẽ cʉ̃ caĩẽtĩparore bairo ĩrã. Caroaro ása. Aperã roro mʉjããrẽ na caátiere masiritiya. Bairo mʉjãã caápata, Dios cʉ̃ã roro mʉjãã caátiere masiriyobojagʉmi. Mʉjããrẽ netõõgʉmi yua.
37 Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; perdoai e sereis perdoados;
38 Tunu aperã na cabopacarijere na joya. Bairo mʉjãã caápata, caroare mʉjãã jogʉmi Dios cʉ̃ã. Petoaca cabopacarãrẽ mʉjãã cajoata, petoaca mʉjãã jʉátigʉmi. Netõjãñurõ mʉjãã cajoata, netõjãñurõ mʉjãã jʉátigʉmi. Aperãrẽ mʉjãã cajʉátato cãrõ mʉjãã jʉátigʉmi Dios,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús.
38 dai, e dar-se-vos-á; boa medida, recalcada, sacudida, transbordante, generosamente vos darão; porque com a medida com que tiverdes medido vos medirão também.
39 Ĩ quetibʉjʉ yaparo, ape wãme na ĩ cõñañupʉ̃ tunu: “Ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ cacaapee mácʉ̃ pʉame, apei cʉ̃ bapare cacaapee mácʉ̃rẽ, ‘Mʉ yʉ jʉ̃gogʉ,’ cʉ̃ caĩata, ñuetõ. Na, pʉgarãpʉa opepʉ rocajãcõãbujiorãma.
39 Propôs-lhes também uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar a outro cego? Não cairão ambos no barranco?
40 Tunu bairoa ni jĩcãʉ̃ ũcʉ̃ bueri majõcʉ, cʉ̃rẽ cabuei netõõrõ masĩẽtĩñami. Bairo masĩpeyoetimicʉ̃ã, cabero roquere masĩpeyoʉpʉ, cʉ̃rẽã bairo masĩgʉmi,” na ĩñupʉ̃ Jesús.
40 O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 — ausente —
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu próprio?
42 — ausente —
42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩñupʉ̃ tunu: “Yucʉ, caroʉ́ pʉame carorijere rícacʉperiya. Tunu bairoa apei yucʉ caroricʉ caroare rícacʉperiya.
43 Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Tocãnacã yucʉ carícacʉtiire ʉgarã, tiire marĩ masĩña. Tunu marĩ caʉgarije, higuera na caĩrĩjẽrẽ marĩ jeetiya pota yucʉpʉ. Tunu bairoa ʉse cʉ̃ãrẽ marĩ jeetiya pota wopʉ.
44 Porquanto cada árvore é conhecida pelo seu próprio fruto. Porque não se colhem figos de espinheiros, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Torea bairo camasã caroarã na yeripʉ caroaro tʉ̃goñañama. Bairi caroaro bʉsʉyama. Aperã carorã na yeripʉ roro tʉ̃goñañama. Bairi roro bʉsʉyama. Marĩ yeri marĩ catʉ̃goñamasĩrĩjẽpʉ caãnoi, marĩ bʉsʉnucũña,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús.
45 O homem bom do bom tesouro do coração tira o bem, e o mau do mau tesouro tira o mal; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 Ĩ quetibʉjʉ yaparo, na ĩnemoñupʉ̃ tunu: “Mʉjãã yʉ yaye quetire átigaetimirãcʉ̃ã, ¿nopẽĩrã, ‘Jãã Quetiupaʉ,’ yʉre mʉjãã ĩñati?
46 Por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando?
47 Ãmerẽ ape wãme ĩcõñarĩ mʉjããrẽ yʉ quetibʉjʉgʉ camasĩ cʉ̃ cabairijere. Ni ũcʉ̃ yʉtʉ caetaʉ, yʉ yaye quetire tʉ̃gori, cabero yʉ caĩrõrẽ bairo caácʉ atore bairo niñami:
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 Tutuari wiire caqũẽnoʉrẽ bairo camasĩ niñami. Cʉ̃ pʉame pupea yeseari cʉ̃ wii botare ʉ̃tã buire nʉcõñupʉ̃. Bairi cabero ria putaro, oco pʉame ti wiipʉ etayuparo. Bairo ti wiire bʉtioro to cajabemiatacʉ̃ãrẽ, ti wii pʉame toa nicõãñuparõ, ʉsʉro cʉ̃ caqũẽnorĩcã wii ãnirĩ.
48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha; e, vindo a enchente, arrojou-se o rio contra aquela casa e não a pôde abalar, por ter sido bem-construída.
49 Tunu bairoa apei cʉ̃ã yʉ yaye quetire tʉ̃gogaetiri, yʉ caĩrõrẽ bairo caápei atore bairo niñami: Tutuaeti wiire caqũẽnoʉrẽ bairo caãcʉ̃ niñami. Cʉ̃ pʉame ʉ̃tã bui mee cʉ̃ wii botare nʉcõñupʉ̃. Paputiropʉ cʉ̃ wiire qũẽnoñupʉ̃. Bairi cabero ria putaro, oco pʉame ti wiipʉ etayuparo. Bairo eta, ti wiire bʉtioro to cajaberoi yua, ti wii pʉame pecoasuparo. Ʉsʉeto cʉ̃ caqũẽnorĩcã wii ãnirĩ ñee mano ñapeticoasuparo,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Jesús.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, e, arrojando-se o rio contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.