Atos 17
Dios Cʉ̃ Cauetibʉjʉ Cũrĩcã Tuti (CBCNT) vs NTLH
1 Bairo áná yua, Pablo, Silajãã Anfípolis bairi Apolonia cawãmecʉti macããrẽ netõáná, Tesalónica macãpʉ etayuparã. Ti macãpʉ judío majã ñubuerica wii cʉ̃goyuparã.
1 Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga .
2 Bairi Pablo judío majã na cayerijãrĩ rʉ̃mʉ caetaro ĩñarĩ, ti rʉ̃mʉ ũnorẽ cʉ̃ caátinucũrõrẽ bairo átigʉ, ti macã ñubuerica wii sinagogare ásúpʉ. Topʉ etari yua, to macããnarẽ Dios ya tuti mena na ĩña quetibʉjʉyupʉ, na bʉsʉnetõgʉ. Bairo jeto áti ãñupʉ̃ Pablo itia semana majũ yerijãrĩcã rʉ̃mʉrĩ caãno.
2 Conforme o seu costume, Paulo foi lá e nos três sábados seguintes falou sobre as Escrituras Sagradas com as pessoas que estavam ali na sinagoga.
3 Ti rʉ̃mʉrẽ atore bairo na ĩ quetibʉjʉyupʉ Pablo:
3 Paulo lhes explicava e provava que o Messias precisava sofrer e que, depois de morrer, tinha de ressuscitar. Ele dizia: — Este Jesus que estou anunciando a vocês é o Messias.
4 Bairo cʉ̃ caĩrõ tʉ̃go, judío majã jĩcããrã cariape tʉ̃goyuparã. Na pʉame Pablo, Silas mena bapacʉti jʉ̃goyuparã. Griego majã Diore caĩroarã cʉ̃ã capããrã na yaye quetire cariape tʉ̃goyuparã. Tunu bairoa carõmia caãnimajũrã cʉ̃ã capããrã cariape tʉ̃goyuparã.
4 Paulo e Silas conseguiram convencer disso algumas daquelas pessoas, as quais se juntaram a eles. Um grande número de não judeus convertidos ao Judaísmo e muitas senhoras da alta sociedade também se juntaram ao grupo.
5 Bairo na cabairijere ĩñarĩ judío majã, Pablojãã na caquetibʉjʉrijere cariape catʉ̃goena pʉame na ĩñatutiyuparã. Bairo na ĩñatutiri yua, ñe ũnie caáperã maarĩpʉ caãnarẽ na neñoñuparã, nipetiropʉ roro na caawajabato ñesẽãparore bairo ĩrã. Bairo ána, Jasón ya wiipʉre roro átirã etayuparã, Pablo Silajããrẽ macããrã. Na ñerĩ camasãrẽ roro na átirotigayuparã.
5 Mas os judeus ficaram com inveja. Eles foram buscar alguns homens maus entre os malandros das ruas e formaram um grupo de desordeiros. Estes fizeram muita confusão na cidade e atacaram a casa de Jasão, procurando Paulo e Silas a fim de os levar para o meio do povo.
6 Bairo na bócaetiri, Jasón bairi aperã marĩ yarã Jesucristore catʉ̃goʉsari majã pʉamerẽ ñe, na weeri na neásúparã ti macã macããna quetiuparã tʉpʉ. Topʉ etari, atore bairo na ĩ awajayuparã:
6 Mas, como não os encontraram, levaram à força Jasão e alguns outros irmãos até a presença das autoridades da cidade, gritando: — Aqueles homens têm provocado desordens em todos os lugares! Agora chegaram até a nossa cidade,
7 Jasón pʉame cʉ̃ ya wiipʉ na etarotiupʉ. Na nipetiro, “Apei quetiupaʉ rey niñami Jesús,” na caĩata, ¡marĩ quetiupaʉ emperador romano cʉ̃ caroticũrĩqũẽrẽ baibotiorã baiyama! —na ĩñuparã ti macã caãna na quetiuparãrẽ.
7 e Jasão os hospedou na casa dele. Eles estão desobedecendo às leis do Imperador romano, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Bairo na caĩrĩjẽrẽ tʉ̃gori, aperã camasã, bairi ti macã macããna quetiuparã cʉ̃ã jĩcãrõrẽ bairo tʉ̃goñarĩqũẽcʉti masĩẽsuparã.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas quando ouviram essas palavras.
9 Bairo baimirãcʉ̃ã, Jasõjãã ya dinerore na mena na wapa cũrotiyuparã. Bairo áti yaparori bero, na piticõãñuparã, ti macã macããna quetiuparã Jasõjããrẽ.
9 E as autoridades soltaram Jasão e os outros, depois que eles pagaram a quantia exigida para isso.
10 Ti ñamicã canaiorĩpaʉ ti macã macããna marĩ yarã Jesucristore catʉ̃goʉsari majã pʉame Pablo, Silajããrẽ ti macãrẽ na witirotiyuparã. “Tãmurĩ Berea macãpʉ ánája,” na ĩñuparã. Cabero ti macãpʉ eta yua, judío majã na cañubueri wiipʉ ásúparã.
10 Logo que anoiteceu, os irmãos enviaram Paulo e Silas para a cidade de Bereia. Quando chegaram lá, eles foram à sinagoga .
11 Na roque Tesalónica macããna judío majã netõjãñurõ Jesús yaye queti Pablo cʉ̃ caquetibʉjʉrije catʉ̃gogari majã ãñuparã. Bairo caãna ãnirĩ, Pablo cʉ̃ caĩquetibʉjʉrijere caroaro tʉ̃goʉsayuparã. Bairo tʉ̃goʉsari yua, tocãnacã rʉ̃mʉa Dios ya tutire ĩñabuenucũñuparã, “¿Cariapea marĩrẽ cʉ̃ quetibʉjʉmiñati?” ĩrã.
11 As pessoas dali eram mais bem-educadas do que as de Tessalônica e ouviam a mensagem com muito interesse. Todos os dias estudavam as Escrituras Sagradas para saber se o que Paulo dizia era mesmo verdade.
12 Bairo ĩñabueri yua, na mena macããna capããrã cariape tʉ̃goyuparã. Griego majã cʉ̃ã capããrã cariape tʉ̃goyuparã carõmia caãnimajũrã, aperã caʉ̃mʉa cʉ̃ã.
12 Assim muitos judeus naquela cidade creram, e também não judeus, tanto mulheres da alta sociedade como também muitos homens.
13 Bairo Pablojãã Berea cʉ̃ãrẽ Dios yaye quetire na caquetibʉjʉro tʉ̃gori, judío majã Tesalónica macããna pʉame Bereapʉ acoásúparã. Topʉ etari, to macããnarẽ Pablojãã na cabairijere bʉsʉjãñuparã, roro na caĩawajabatoñesẽãparore bairo ĩrã.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo tinha anunciado a palavra de Deus também em Bereia, foram até lá e começaram a agitar e atiçar o povo contra eles.
14 Bairo na caátigaro ĩñarĩ, marĩ yarã Jesucristore catʉ̃goʉsari majã pʉame ti macãrẽ Pablore cʉ̃ witirotiyuparã. “Tãmurĩ ria capairiya tʉ̃nipʉ ácʉ́ja. Timoteo, Silajãã pʉame jãã mena tuagarãma,” qũĩñuparã.
14 Então os irmãos enviaram Paulo imediatamente para o litoral; porém Silas e Timóteo ficaram em Bereia.
15 Bairo na caĩjoatacʉ mena cabapacʉtiátána pʉame cʉ̃ cũñuparã Atenas cawãmecʉti macãpʉ. Topʉ cʉ̃ cũyaparori bero, tunucoásúparã na ya macã Bereapʉ tunu. Na mena atore bairo ĩ quetijoyupʉ Pablo: “Silas, Timoteo mena tãmurĩ atopʉ na apáro,” na ĩ joyupʉ.
15 Os irmãos que protegiam Paulo o levaram até a cidade de Atenas. Depois voltaram para Bereia, levando um recado de Paulo; ele pedia que Silas e Timóteo fossem encontrá-lo em Atenas o mais depressa possível.
16 Mai, Pablo Atenas macãpʉ Timoteo, bairi Silajããrẽ na cote ãcʉ̃, ti macã macããna wericarã jeto na cajʉ̃gũẽã cʉ̃goro ĩñarĩ, tʉ̃goñarĩqũẽ paijãñuñupʉ̃.
16 Enquanto estava esperando Silas e Timóteo em Atenas, Paulo ficou revoltado ao ver a cidade tão cheia de ídolos.
17 Bairi ñubuerica wii sinagogapʉ judío majã aperã judío majã caãmerã Diore caĩroarã mena bʉsʉnucũñupʉ̃, na bʉsʉnetõgʉ. Tunu bairoa camasã na caneñaporipaʉ plazapʉ caneñarã cʉ̃ãrẽ tocãnacã rʉ̃mʉa bʉsʉnucũñupʉ̃ Pablo.
17 Ele ia para a sinagoga e ali falava com os judeus e com os não judeus convertidos ao Judaísmo. E todos os dias, na praça pública, ele falava com as pessoas que se encontravam ali.
18 Bairo cʉ̃ cabʉsʉãnitoye, epicúreos yaye bueri majã, aperã estoicos yaye bueri majã cʉ̃ã cʉ̃ mena bʉsʉjʉ̃goyuparã, cʉ̃ bʉsʉnetõgarã. Atore bairo qũĩñuparã Pablore jĩcããrã:
18 Alguns professores epicureus e alguns estoicos discutiam com ele e perguntavam: — O que é que esse ignorante está querendo dizer? Outros comentavam: — Parece que ele está falando de deuses estrangeiros. Diziam isso porque Paulo estava anunciando Jesus e a ressurreição .
19 Bairo cʉ̃ caĩrõ tʉ̃go, neñarĩ na cabʉsʉnucũrõ, Areópago na caĩrõpʉ cʉ̃ neásúparã. Bairo topʉ cʉ̃ na cane etaro, atore bairo qũĩ jẽniñañuparã:
19 Então eles o levaram a uma reunião da Câmara Municipal e disseram: — Gostaríamos de saber que novo ensinamento é esse que você está trazendo para nós.
20 Mʉ caquetibʉjʉrije ũnierẽ jãã tʉ̃goñaẽtĩña. Bairi tiere jãã masĩgaya mʉ caquetibʉjʉrijere —qũĩñuparã.
20 Pois você diz algumas coisas que nos parecem esquisitas, e nós gostaríamos de saber o que elas querem dizer.
21 Mai, Atenas macã macããna nipetiro, bairi to macããna ape yepapʉ caatána cʉ̃ã bʉtioro tʉ̃gogayuparã apeye cawãma quetire. Tiere tʉ̃gori bero, tie jetore ãmeo bʉsʉpẽninucũñuparã na majũ.
21 É que todos os moradores de Atenas e os estrangeiros que viviam ali gostavam de passar o tempo contando e ouvindo as últimas novidades.
22 Bairi Pablo pʉame Areópagopʉ ãcʉ̃, na watoapʉ wãmʉnʉcãrĩ atore bairo na ĩñupʉ̃:
22 Então Paulo ficou de pé diante deles, na reunião da Câmara Municipal, e disse: — Atenienses! Vejo que em todas as coisas vocês são muito religiosos.
23 Mʉjãã cañubueripaʉripʉ ñiñañesẽããpʉ̃. Jĩcã altar mesa rocapʉ atore bairo ĩ woaturiquere ñiñaapʉ̃: ‘Dios, marĩ camasĩẽcʉ̃rẽ marĩ caĩroaripaʉ niña.’ Bairo cʉ̃ masĩẽtĩmirãcʉ̃ã, mʉjãã caĩroaʉre mʉjãã quetibʉjʉ acʉ́ yʉ átiapʉ.
23 De fato, quando eu estava andando pela cidade e olhava os lugares onde vocês adoram os seus deuses, encontrei um altar em que está escrito: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse Deus que vocês adoram sem conhecer é justamente aquele que eu estou anunciando a vocês.
24 “Cʉ̃ã, Dios ati ʉmʉrecóo macããjẽ nipetirijere caqũẽñorĩcʉ̃, ati ʉmʉrecóore, ati yepa cʉ̃ãrẽ Quetiupaʉ niñami. Templos, ‘Dios ya wii nigaro,’ camasã ĩrĩ na caqũẽnorĩcã wiirire ãmerĩnucũñami.
24 — Deus, que fez o mundo e tudo o que nele existe, é o Senhor do céu e da terra e não mora em templos feitos por seres humanos.
25 Ñe ũnie cʉ̃ caãnipeere cʉ̃rẽ marĩ caátibojapee cʉ̃ rʉsaetiya Diore. Cʉ̃ pʉame roque niñami marĩ camasãrẽ marĩ cacatiãnierẽ cajoʉ. Tunu bairoa marĩ cayerijoãnie, wĩno cʉ̃ãrẽ, apeye nipetirije cʉ̃ jetoa marĩrẽ cajoʉ niñami.
25 E também não precisa que façam nada por ele, pois é ele mesmo quem dá a todos vida, respiração e tudo mais.
26 “Bairi jĩcãʉ̃ caʉ̃mʉ jʉ̃gori nipetiro camasã poari ati yepa nipetiropʉ na masãbatanʉcãõ joroque ásupi. Tunu bairoa tocãnacã poare na caãnipa yʉtearire cũñupĩ.
26 De um só homem ele criou todas as raças humanas para viverem na terra. Antes de criar os povos, Deus marcou para eles os lugares onde iriam morar e quanto tempo ficariam lá.
27 Bairo ásupi Dios, tocãnacãʉ̃pʉa camasã cʉ̃ na camasĩparore bairo ĩ. Bairi cʉ̃rẽ cabocõãninucũrã pʉame cʉ̃ masĩgarãma. Dope bairo mee niña Diore masĩrĩqũẽ.
27 Ele fez isso para que todos pudessem procurá-lo e talvez encontrá-lo, embora ele não esteja longe de cada um de nós.
28 Cʉ̃, Dios cʉ̃ cajʉátoi jʉ̃gori marĩ catiya. Marĩ paamasĩña. Marĩ ãnajẽ cʉtiya. Mʉjãã ya poa macããna poesiare cawoaturi majã cʉ̃ã torea bairo ĩñupã: ‘Marĩã, Dios pãrãmerãrẽ bairo caãna marĩ ãniña,’ ĩñupã.
28 Porque, como alguém disse: “Nele vivemos, nos movemos e existimos.” E alguns dos poetas de vocês disseram: “Nós também somos filhos dele.”
29 “Bairi Dios pãrãmerãrẽ bairo caãna ãnirĩ camasã na catʉ̃goñarĩjẽ jʉ̃gori, oro, plata, o ʉ̃tã mena camasãrẽ bairo cabaurãrẽ na caqũẽnorĩcãrãrẽ marĩ caĩroaro ñuẽtĩña.
29 E, já que somos filhos dele, não devemos pensar que Deus é parecido com um ídolo de ouro, de prata ou de pedra, feito pela arte e habilidade das pessoas.
30 Tirʉ̃mʉpʉre camasã roro na caátiere boetimicʉ̃ã, popiye na baio joroque ápeyupi, cʉ̃ yaye queti nipetirijere na camasĩẽtoi. Ãme pʉame roque na camasĩrõĩ, tocãnacãʉ̃ã camasã nipetiro na caãnopʉ roro na caátiere na jãnarotiyupi.
30 No passado Deus não levou em conta essa ignorância. Mas agora ele manda que todas as pessoas, em todos os lugares, se arrependam dos seus pecados.
31 Tunu bairoa jĩcã rʉ̃mʉ ati yepa macããna nipetirore cʉ̃ caĩñabesepa rʉ̃mʉrẽ cũñupĩ Dios. Bairi caʉ̃mʉ caroaro cariape caĩñabesepaʉ cʉ̃ãrẽ cʉ̃ cũñupĩ. Cʉ̃, caʉ̃mʉ cariacoatacʉ cʉ̃ caãnimiatacʉ̃ãrẽ, tunu cʉ̃ catioyupi Dios. Bairo cʉ̃ cʉ̃ cacatioro jʉ̃gori nipetiro camasã pʉame cʉ̃, caĩñabesepaʉ cʉ̃ caãnierẽ masĩcõãñama,” na ĩ quetibʉjʉyupʉ Pablo to macããnarẽ.
31 Pois ele marcou o dia em que vai julgar o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu prova disso a todos quando ressuscitou esse homem.
32 Bairo to macããna, “Cariacoatana nimirãcʉ̃ã, tunu catiyama camasã,” Pablo cʉ̃ caĩrõ tʉ̃gori, jĩcããrã na mena macããna cʉ̃ boyetiyuparã. Aperã pʉame atore bairo qũĩñuparã:
32 Quando ouviram Paulo falar a respeito de ressurreição, alguns zombaram dele, mas outros disseram: — Em outra ocasião queremos ouvir você falar sobre este assunto.
33 Bairo na caĩrõ bero, Pablo pʉame na aweyocoásúpʉ.
33 Então Paulo foi embora dali.
34 Bairo na cʉ̃ caaweyocoamiatacʉ̃ãrẽ, jĩcããrã na mena macããna cʉ̃ bero ʉsari, cʉ̃ yaye quetire cariape tʉ̃goʉsayuparã. Jĩcãʉ̃ na mena macããcʉ̃ Dionisio wãmecʉsupʉ. Cʉ̃ pʉame Areópagopʉ caneñaporã mena macããcʉ̃ ãñupʉ̃. Apeo Dámaris cawãmecʉco cʉ̃ã cariape tʉ̃goyupo Pablo cʉ̃ caĩrĩjẽrẽ. Aperã cʉ̃ã cariape cʉ̃ caĩrĩjẽrẽ tʉ̃goʉsajʉ̃goyuparã.
34 Mas algumas pessoas creram e se juntaram a ele. Entre essas estavam Dionísio, que era membro da Câmara Municipal, uma mulher chamada Dâmaris e mais outras pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.