Mateus 13
Chiquitano NT (CAX_SBB) vs VC
1 Au manuinqui nanenese arrti Jesús sürotitü auqui manu porrü arrüna cauta anancati. Sürotitü atümoti abeu manu narubaitu turrü.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Sürümanama macrirrtianuca iñataimia acamanu esati. Süroti au taman barco, arrüna ananca esa nabeurrü, tümonsoti ahu. Enterurrü genterrü ane abeu narubaitu turrü.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Auqui manunecanati ümoma aruqui nanaiñantai. Urapoitito isucarüma arrüna machepecatarrü sane: —Tamanti ñoñünrrü sürotitü ancütuti au niyorrti.
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Isiu na yasupiucurrti niyorrü, abe arrüba bupaquio isiu cutubiurrü. Auqui cuantio nutaumanca y yubario.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Piquiataca bupaquio omonü canca, auna cauta chimiantai cürrü. Orratorrtai ububaüro, itopiqui chotüsapü nubacarrü.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 Nauquiche tütane ape surrü bosübo uirri. Champü te nurria niyurranacarrü.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Piquiataca bupaquio omeana cümeca. Musunaun arrümanio cümeca y chiyebopü ito oboi manio plantamanca.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Pero piquiataca niyoca bupaquio eana arrüna urria cürrü. Sane nauquiche ububaüro y musunaun. Urriampae nobütacarrü. Abe ba pachebo cien granurrü. Piquiataca pachebo sesenta y abe ito ba pachebo treinta granurrü.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 Arraño ane namumasu, amonsapesio te.
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Auqui arrümanuma ñanunecasarrti Jesús süromatü esati, nauqui namatü ümoti: —¿Causane asiquia anitanio machepecataca isucarü macrirrtianuca? Cuestarrü aye uimia.
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Auqui iñumutati Jesús: —Aumeantai tusio uiti Tuparrü causane arrüna niyücürrü taha auna cauta ane nüriacarrti. Pero arrübama macrirrtianuca chüpuerurrüpü atusi ümoma. Chütorriopü ümoma uiti Tuparrü.
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Itopiqui arrti naqui tusio ümoti torrioqui manrrü ipiacaboti, pero arrti naqui chütusiopü nurria ümoti, hasta arrümanu chimiantai ipiacati carübu pünanaquiti.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Sane nauquiche rranunecaca oboi machepecataca, itopiqui arrüma arrtanaunrrüma y onaunrrüma ito, pero chentienderrüpüma.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Sane cocono arrümanu urapoiti profetarrü Isaías tücañe:
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 — ausente —
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 Nantito Jesús ümo bama ñanunecasarri: —Pero arraño urriampae nabaca itopiqui amasacatü ui nausüto y süro au nautanu arrüna amoncoi.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Ñemanauncurratoe sucanañü aume, sürümanama bama profetarrü y arrübama urria nisüboriquirrimia tücañe, rranrrrüpüma asaraimia arrüna amarrtai caüma. Rranrrüpüma ito onsaperioma, arrüna amoncoi caüma, pero chiyebopü ümoma, itopiqui coiñoma.
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 Nantito Jesús: —Suraboira ito caüma ausucarü isane nümoche arrümanu machepecatarrü ümoti maniqui ñoñünrrü sürotitü ancütuti.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Aboma bama oncoimia arrüna manitacarrü icütüpü nüriacarrti Tuparrü, pero chentienderrüpüma ümo. Iyebo uimia tacana nubaca arrümanio niyoca bupaquio isiu cutubiurrü. Cuati choborese iquiaübutati arrümanio omirria manitacaca auqui nausasürrüma, tacana manio nutaumanca.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Arrümanio niyoca bupaquio omonü canca isiu tacana arrübama oncoimia nurarrti Tuparrü y yasutiuma aübu nipucünuncurrüma.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 Pero chipiacapüma asamuma tairri. Ui arrüna ñacoconauncurrüma ümoti Tuparrü, taquisürüma y aboma bama tüboricomantai ümoma. Sane caüma orratorrtai iñocotama arrüna ñacoconauncurrüma ümoti Tuparrü.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Arrümanio niyoca omeno cütu omeana cümeca, isiu tacana bama oncoimia arrüna nurarrti Tuparrü, pero ñana manrrü aboma yusiu arrüba nenarri nantai cürrü. Itopiqui tarucapae penarrü uimia iyo nisüboriquirrimia. Ui arrüna sane ñapensacarrüma, tacürusu ñaquioncorrüma iyoti Tuparrü.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Pero arrümanio niyorrü omeno cütu au manu cürrü urria, ta tacana bama oncoimia nurarrti Tuparrü, iyebo uimia. Y urria nisüboriquirrimia. Aboma tacana manu niyorrü bachebo cien granurrü, piquiataca tacana ba pachebo sesenta granurrü, o tacana manu ütao treinta granurrü auqui taman niyorrü.
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Auqui arrti Jesús urapoiti arrüna quiatarrü machepecatarrü: —Arrüna arrtü üriabucati Tuparrü oemo, isiu tacanati maniqui taman ñoñünrrü mancüturu urria niyo trigo au niyorrti.
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Au tobirri nauquiche tümanumuma macrirrtianuca, cuati maniqui nesarrti enemigorrü ancütuti narrüchopüro eana nesarrti trigo, arrümanu isiu nacarrü tacana trigo, abu churriampü.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Ubaüro arrümanu trigo, abe nütarrü. Ubaüro ito manu narrüchopüro.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Sane nauquiche süromatü manuma mamosoca uraboimia isucarüti naqui iyoche: “Señor, arrücü ancütuca aucutanu arrüna urria au naho. ¿Causanempü nauqui ataso ito caüma ui narrüchopüro?”
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Auqui arrti maniqui iyoche nanti ümoma: “Arrüna sane es uiti naqui tüboricatai isuatañü”. Auqui arrümanuma mamosoca ñanquitioma pünanaquiti maniqui iyoche: “Arrianca nauqui sopiquiyaurio manio narrüchopüro?”
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 Aiñumuti maniqui iyoche: “No, tapü apiquiyauquio, itopiqui arrtü apiquiyauquio rrepente boquiyauru ito manio trigo abe acamanu omeana.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Mejor apiñoco, tari ñusunauna juntorrü cheperrtü tupubu trigo. Auqui caüma rracüpuca ümo bama niyesa trabajadorerrü aiquiyaübuma primero arrümanio narrüchopüro nauqui aiñonocoma. Auqui ito caüma tana manu trigo nauqui ahübu iquiana nipo.
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Iñatatito quiatarrü machepecatarrü, nanti sane: —Arrüna nüriacarrti Tuparrü oemo, es tacana arrone niyo mostaza sürocütu uiti taman ñoñünrrü au niyorrti.
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Ñemanauncurratoe chitonempatai arrümanu niyo mostaza. Tapü arrtü ubaüro, isamunü sürümanarrü tacana suese. Arrüba nutaumanca caüma pasumenunu yocütüpü nipiarrü.
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Iñatatito Jesús arrüna quiatarrü machepecatarrü isucarü macrirrtianuca, nanti sane: —Arrüna nüriacarrti Tuparrü oemo ta tacana arrümanu nürirri levadura arrüna uiche atusa tubarrirri arrtü masamuca pan. Taman paürrü iñata eana tubarrirri, auqui bien icorauta, nauqui aiñarri nurria eana manu tubarrirri.
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Arrti Jesús nanaiña urapoiti isucarü genterrü oboi machepecataca. Chümanitanatipü ümoma mientras que chiñatatipü machepecatarrü.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Pasao arrüna sane, nauqui acoco arrümanu turapoiticaü tücañe taman profetarrü, nauquiche maconomonoti sane:
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Auqui arrti Jesús masamunuti nariorrü ümo macrirrtianuca. Sürotipo au taman porrü. Acamanu arrübama ñanunecasarrti cuamatü esati y namatü ümoti: —Urasoi suisucarü, isane nümoche arrümanu machepecatarrü, narrüchopüro au ñanaunrrü.
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Auqui urapoiti isucarüma, nanti sane: —Arrti maniqui mancüturu, ta arrüñü, naqui Ñemanauncurratoe Ñoñünrrü.
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Y arrümanu ñanaunrrü tone arrüna cürrü. Arrümanu niyo trigo, tacana arrübama macoconaunrrüma ümoti Tuparrü. Tapü arrümanu narrüchopüro tonema bama macoconaunrrüma ümoti choborese.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Tapüti maniqui enemigorrü uiche aiñaniontiño cütu manio narrüchopüro, tonenti naqui choborese. Arrümanu nitaca trigo tone arrüna arrtü tiñatai ñapacümuncuturrti Tuparrü. Arrümanuma trabajadorerrü ta tonema bama angelerrü esaquiti Tuparrü.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Arrümanu narrüchopüro amontonabo nauqui oho ui pese. Sane ito ñana pasabo, arrtü tiñatai ñapacümuncuturrti Tuparrü.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Arrüñü Ñemanauncurratoe Ñoñünrrü tiene que rracüpu ümo bama niyesa angelerrü nauqui aipenenoma auqui manu cauta ane nisüriaca arrübama bachebo macocotorrü y arrübama isamutema nomünantü.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Tiene que apenema au horno ui bama angelerrü auna cauta ane pese. Acamanu tarucu nareorrüma y botoquio nohorrüma ui nitaquisürücürrüma.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Tapü arrübama isamutema arrüna yacüpucurrti Tuparrü, tiene que anentarrü uimia tacana ui surrü auna cauta ane nüriacarrti naqui Yaütorrüma. Arraño ane namumasu, amonsapesio te.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 Arrtü üriabucati Tuparrü oemo pasabo tacana uiti taman ñoñünrrü naqui matamünana monirri cütu. Arrti caüma iñanecatati tatito auna cauta ananca. Ui arrüna sane tarucu nipucünuncurrti, süroti tato au niporrti aipiaventecanatiño nanaiña arrüba nenarrirrti, nauqui acomprarioti arrümanu cürrü, cauta ane manu chama monirri.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 Nantito Jesús ümoma: —Arrtü üriabucati Tuparrü oemo, pasabo tacana uiti taman ñoñünrrü comercianterrü, bapacheroti perlaca arrüba omirriantai y tarucu niyucuarrü.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Arrtü tabüco uiti taman perlarrü arrüna champü tacanache nicuarrü, süroti tato au niporrti, aipiaventecanati nanaiña nenarrirrti, nauqui acomprarioti manu perlarrü.
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 Nantito Jesús: —Arrüna ito nüriacarrti Tuparrü oemo, ta tacana arrone taman momese süro eana narubaitu turrü y basuru aruqui nanaiñantai nopiococa.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Arrtü tataso manu momese ui nopiocorrü, arrübama imomeche iquiaübutama taiyiritu na aitacümanauncunioma manio nopiococa, arrüba omirria omeno peese au noconorrü. Tapü arrüba chomirriampü bobotabo uimia.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Sane tiene que apasa ñana arrtü tiñatai ñapacümuncuturrti Tuparrü. Cuamatü ñana bama angelerrü nauqui aitacümanauncunuma bama urria nisüboriquirrimia eananqui bama malorrü.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Arrübama malorrü tiene que apenema eana pese au manu horno. Acamanu tarucu nareorrüma y botoquio nohorrüma ui nitaquisürücürrüma.
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Auqui arrti Jesús ñanquitioti pünanaqui bama ñanunecasarrti nanti sane: —¿Tusio aume arrüna sucanañü? Auqui aiñunuma, namatü: —Iyebo soboi, Señor.
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Auqui nanti Jesús ümoma: —Aboma bama tiyebo uimia causane nüriacarrti Tuparrü. Manunecanama caüma arrüba tücoboi autusi ümoma, y arrüba ito aübo autusi ümoma. Ichepecacama tacanati taman naqui ane niporrti. Arrti itusiancatati arrüba omirria abe umahüburu uiti y itusiancaniontiño ito arrüba pomanca abe umahüburu uiti.
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Nauquiche tanaiña uraboiti Jesús arrüba machepecataca, sürotitü auqui manu.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 Auqui iñataiti tato au Nazaret au manu cürrü Galilea auna cauta asunaunti tücañe. Acamanu manunecanati au manu porrü sinagoga auna cauta nantarrü iyoberabaramacü. Enterurrü genterrü cütobüso. Namatü sane: —¿Auquichepü aipiati naqui ñoñünrrü arrüna sane, tarucapae ñapanauncurrti? ¿Causanempü nauqui puerurrti aisamunenti arrüba milagrorrü?
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Abu arrti auqui nantai. Tonenti naqui aütorrti carpinterurrü José. Nipiacütoti nürirri Mariarrü. Arrübama yaruquitorrti aboma ito auna: Arrti Jacobo, arrti José, arrti Simón y arrti Judas.
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Arrüba niquiastoti bopohoso ito auna uyarrüpecu. ¿Auquichepatai uiti arrüna ñapanauncurrti y nüriacarrti?
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Sane nauquiche ünantü ümoma nacarrti. Auqui nanti Jesús ümoma: —Arrübama profetarrü cuamatü auqui quiatarrü narücüquirri bien cuasürüma aume. Tapü arrti naqui auquina abarrüpecuqui, ta chapacoconauncapü ümoti.
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Sane nauquiche champürrtü masamunuti nurria milagrorrü acamanu, itopiqui champürrtü icocoromati nurria.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.