Lucas 12
Chiquitano NT (CAX_SBB) vs NAA
1 Auna cauta anancati Jesús iñataimia sürümanama macrirrtianuca, hasta que isimianamacü uirrimiantoe. Auqui arrti Jesús manitanati primero ümo bama ñanunecasarrti, nanti ümoma sane: —Amasasai nurria ñünana ñanunecacarrüma bama fariseorrü y ñünana ñapanturrüma.
1 Visto que milhares de pessoas se aglomeraram, a ponto de se atropelarem umas às outras, Jesus começou a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos:
2 Itopiqui champü arrüna anecana ñana; nanaiña tiene que atusi.
2 Não há nada encoberto que não venha a ser revelado, nem oculto que não venha a ser conhecido.
3 Arrüna anecanatai amucanaño, nanaiña caüma tusiatai tanu.
3 Porque tudo o que vocês disseram às escuras será ouvido em plena luz; e o que disseram ao pé do ouvido no interior da casa será proclamado dos telhados.
4 ‛Sucanañü ito aume bama amigorrü —nanti Jesús—, tapü aupirruca ñünana bama itabaitama arrüna cürrü nocütüpü, pero champü manrrü causane uimia oemo, chüpuerurrüpü aitabaimia nuyausüpü.
4 — Digo a vocês, meus amigos: não temam os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Pero suraboira ausucarü ñünanache tiene que aupirru: Ta ñünanati Tuparrü, naqui puerurrü aiquiaübuti nosüboriqui, y ane ito nüriacarrti nauqui aipenenoti oñü au infierno. Ñünanati te tiene que uirru.
5 Eu, porém, vou mostrar a quem vocês devem temer: temam aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo que a esse vocês devem temer.
6 ‛Mapaventecaca cinco nutaumanca itobo torratai monedarrü, pero ta chütacürusupü ñaquioncorrti Bae Tuparrü yubapa.
6 — Não se vendem cinco pardais por duas moedinhas? Entretanto, Deus não se esquece de nenhum deles.
7 Sane ito arraño, hasta niqui nautanu mupacümuncunu uiti Bae Tuparrü taiquiana taman. Sane nauquiche tapü aupirruca. Arraño manrrü aucuasürüca ümoti pünanaqui sürümana nutaumanca.
7 Até os cabelos da cabeça de vocês estão todos contados. Não temam! Vocês valem bem mais do que muitos pardais.
8 ‛Arrüñü Ñemanauncurratoe Ñoñünrrüñü. Arrübama urapoi isucarü genterrü que icocoromañü, arrüñü ito surapoi isucarü bama angelerrü esati Tuparrü que tonema nirranunecasa.
8 — Digo mais a vocês: todo aquele que me confessar diante dos outros, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Tapü arrti naqui mapaña isucarü genterrü que chisuputaratipüñü, arrüñü ito surapoi ñana isucarü bama angelerrü esati Tuparrü que chütonentipü nirranunecasa.
9 mas o que me negar diante das pessoas será negado diante dos anjos de Deus.
10 ‛Arrti naqui manitana churriampü iñemo, puerurrü arrimiaca tato nomünantü uiti, arrtü iñorronconotiyü. Tapü arrti naqui manitanati churriampü ümoti Espíritu Santo chüpuerurrüpü ane marrimiacatarrü ümoti.
10 Todo aquele que disser uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ‛Arrtü iquianama año au ba poca sinagoga, o esa bama mayüriabuca, nauqui acurrtama abaübu, tapü apapensaca iyo arrüna causane nauqui apanita autacuatoe.
11 — Quando levarem vocês às sinagogas ou à presença de governadores e autoridades, não se preocupem quanto à maneira como irão responder, nem quanto às coisas que tiverem de falar.
12 Itopiqui arrti Espíritu Santo bacheboti aume apanitacabo isucarüma au manu horarrü.
12 Porque o Espírito Santo lhes ensinará, naquela mesma hora, as coisas que vocês devem dizer.
13 Tamanti eanaqui manu genterrü nanti ümoti Jesús: —Maestro, ucanü ümoti saruqui, tari itorrimianati iñemo arrüna tocabo iñemo eanaqui nenarrirrti suiyaü, naqui coiño.
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão disse a Jesus: — Mestre, diga a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Auqui aiñumuti Jesús, nanti: —Arraño aurrianca apiñanañü tacanati yüriaburrü, nauqui chepesüro sobi namenarri, abu chümopü isetü icu na cürrü.
14 Mas Jesus lhe respondeu:
15 Nantito ümoma: —Amasasai nurria ñünana arrüna naurrianca iyo nenarriquia. Arrüna urria nosüboriqui champürrtü ane oboi ba ausüratai noñenarri.
15 Então lhes recomendou:
16 Auqui urapoiti isucarüma arrüna sane: —Anati taman ñoñünrrü rricurrti. Ane chama niyorrti y iyebo nurria ümoti arrüna süro cütu uiti.
16 E Jesus lhes contou ainda uma parábola, dizendo:
17 Auqui mapensarati: “¿Causane sobi caüma? Champü cauta iñahübu arrüna niyesa cosecharrü”.
17 Então ele começou a pensar: “Que farei, pois não tenho onde armazenar a minha colheita?”
18 Auqui mapensarati nurria: “Chauqui tütusio iñemo causane sobi —nanti—. Iñarrimiacana nanaiña arrrüba nisüru y poca cauta ahübu. Isamunena manrrü sürümanarrü. Acamanu caüma iñahübuta nanaiña niyesa cosecharrü.
18 Até que disse: “Já sei! Destruirei os meus celeiros, construirei outros maiores e aí armazenarei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Auqui caüma sucanañü iñemoantoe: “Ane nanaiña iñemo. Ane ahüburu ñome sürümana añoca. Ñacansara, irrara, ichara y ñasamune ito pierrta”.
19 Então direi à minha alma: ‘Você tem em depósito muitos bens para muitos anos; descanse, coma, beba e aproveite a vida.’”
20 Auqui arrti Tuparrü nanti ümoti: “Tarucu nasonsoco, ñoñünrrü, itopiqui caüma na tobirri aconca, y arrüna ane ahüburu obi, ¿quitipü ümoche caüma?”
20 Mas Deus lhe disse: “Louco! Esta noite lhe pedirão a sua alma; e o que você tem preparado, para quem será?”
21 Sane pasabo ümoti naqui amontonabo uiti enarriboti, pero au narrtarrti Tuparrü pobrerrtiatai.
21 — Assim é o que ajunta tesouros para si mesmo, mas não é rico para com Deus.
22 Auqui nanti Jesús ümo bama ñanunecasarrti: —Sucanañü aume, tapü ane nümocheapae aboi arrüna amutuburibo y abaibibo.
22 A seguir, Jesus se dirigiu aos seus discípulos, dizendo:
23 Arrüna nosüboriqui manrrü valeo pünanaqui arrüna uñutuburibo. Arrüna nocütüpü manrrü valeo pünanaqui nusahibi.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as roupas.
24 Amasasai arrüba norrürüca nirri turrü. Champürrtü pancüturu, ni cosechabohiompü, ni anempü cauta apahübu. Pero arrti Tuparrü bacheboti ñome umutuburibo. Arraño manrrü te aucuasürüca pünanaqui nutaumanca.
24 Observem os corvos, que não semeiam, não colhem, não têm despensa nem celeiros; contudo, Deus os sustenta. Vocês valem muito mais do que as aves!
25 ¿Taqui puerurrü ausunaun pario ui arrüna tarucapae penarrü aboi iyo nausüboriqui? No, chüpuerurrüpü, ni medio metro ausunaunca uirri.
25 Quem de vocês, por mais que se preocupe, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Así que tütusio aume que chüpuerurrüpü apisamune arrüna chimiantai. Sane nauquiche tapü ane penarrü aboi iyo piquiataca manrrü chama.
26 Portanto, se não podem fazer nada quanto às coisas mínimas, por que se preocupam com as outras?
27 ‛Amasasai causane niñusunaun püsioca. Champürrtü patrabacara, ni apaiñapü. Sucanañü aume: Arrti yüriaburrü Salomón tücañe chama nenarrirrti, pero ni anempü naibirrti tacana nubaibiqui manio püsioca coñorrtai.
27 Observem como crescem os lírios: eles não trabalham, nem fiam. Eu, porém, afirmo a vocês que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Arrti Tuparrü bacheboti iyusubu ba narrüchopüro coñorrtai, arrüba abe eana rroense caüma, y tubaca botüsüro, sürobo au horno nauqui amoho. Pero manrrü te bacheboti abaibibo, arraño bama chamoncapütü nurria ümoti.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, muito mais fará por vocês, homens de pequena fé!
29 Sane nauquiche tapü tarucapae napapensaca iyo arrüna amutuburibo y arrüna nauqui aucha.
29 Portanto, não fiquem perguntando o que irão comer ou beber e não fiquem preocupados com isso.
30 Itopiqui arrüna genterrü icu na cürrü toneantai ñapensacarrü. Pero arraño chauqui tanati taman naqui Aubaü au napese. Tütusiatai ümoti arrüna naurriantümo.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas o Pai de vocês sabe que vocês precisam delas.
31 Apiña nurria, nauqui apicoco nüriacarrti Tuparrü. Auqui caüma torrio aume nanaiña arrüna naurriantümo.
31 Busquem, antes de tudo, o seu Reino, e estas coisas lhes serão acrescentadas.
32 ‛Tapü aupirruca bama mümanamantai nirranunecasa. Arrti Tuparrü rranrrtiatai nauqui ane nabüriaca ñana ichepeti.
32 — Não tenha medo, ó pequenino rebanho; porque o Pai de vocês se agradou em dar-lhes o seu Reino.
33 Apipiaventeca arrüna ane aboi. Apacumana ümo bama champü isane ümoma. Auqui caüma ane quiatarrü naca namenarri au napese auna cauta chiñataitipü cusüpürrü, ni aiñanaipü nirrirri, nauqui aiñamesoco.
33 Vendam os seus bens e deem esmola; façam para vocês mesmos bolsas que não desgastem, tesouro inesgotável nos céus, onde o ladrão não chega, nem a traça corrói,
34 Itopiqui arrüna cauta ane namenarri, tone arrüna ümoche napapensaca.
34 porque, onde estiver o tesouro de vocês, aí estará também o seu coração.
35 Urapoitito Jesús arrüna machepecatarrü: —Aucobori ümo trabacorrü aübu naubasaru omo.
35 — Estejam preparados, com o corpo cingido e as lamparinas acesas.
36 Apisamuse tacana bama mamosoca barrüperarama cümenuti Señor, arrtü cuati tato, nauqui aiyaübuma tururrü cümenuti, arrtü tiñataiti tato auqui pierrta tübübürrü, y iyotobaitati tururrü.
36 Façam como os homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que logo abram a porta, quando vier e bater.
37 Urriampae naca bama mosorrü tabüro tüchauqui nicoborirrimia, arrtü tiñataiti tato naqui Señor. Ñemanauncurratoe, uiti Señor caüma tümonsoma esa mensarrü, y arrti campiabo naibirrti nauqui aserebiti ümoma.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, encontrar vigilantes. Em verdade lhes digo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Rrepente iñataiti cümuinta tobirri, o cuatü nanenese. Urriampae nacarrüma bama mosorrü, itopiqui tüchauqui nicoborirrimia.
38 Quer ele venha à meia-noite ou de madrugada, bem-aventurados serão eles, se os encontrar vigilantes.
39 ‛Amonsoi arrüna quiatarrü machepecatarrü: Arrtü tusiopü ümoti naqui ipoche isane horarrü iñataiti cusüpürrü, chüpuerurrüpü anuti, nauqui tapü cusüpüoti auqui niporrti.
39 Porém, considerem isto: se o pai de família soubesse a que hora viria o ladrão, não deixaria que a sua casa fosse arrombada.
40 Sane ito arraño tiene que aparrüpera isumenuñü, itopiqui arrüñü Ñemanauncurratoe Ñoñünrrü cualquier horarrü iseca tato ñana, y arraño chütusiopü aume. Autabücatai.
40 Estejam também vocês preparados, porque o Filho do Homem virá à hora em que vocês menos esperam.
41 Auqui arrti Pedro ñanquitioti pünanaquiti Jesús: —¿Señor, aiñata suiñemoatai arrüna machepecatarrü, o ümo namanaiña?
41 Então Pedro perguntou: — Senhor, esta parábola é só para nós ou também para todos?
42 Aiñumuti Señor ui quiatarrü machepecatarrü: —Arrti taman patrón sürotitü auqui niporrti. Onconoti taman mosorrü uiti, naqui oncotitü nurria ümoti, nauqui acheti tuburibo bama maquiataca mamosoca naneneca.
42 O Senhor respondeu:
43 Urriampae nacarrti naqui mosorrü, arrtü nanaiña icocotati arrüna yacüpucurrti patrón ümoti.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Sucanañü aume: Arrti maniqui patrón iñanatiti nauqui asaratitü itacu nanaiña nenarrirrti.
44 Em verdade lhes digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Pero supi arrtü mapensarati maniqui mosorrü que chücontopü aiñanainti tato patrón, auqui caüma bacheboti chacu bama maquiataca mamosoca y ümo ba cumanacaca. Y arrti caüma basoti bien, chaboti y osisübaboti.
45 Mas o que acontecerá se aquele servo disser consigo mesmo: “Meu senhor demora para vir”, e começar a espancar os empregados e as empregadas, a comer, a beber e a embriagar-se?
46 Auqui arrti patrón iñataiti tato au manu nanenese, y arrti maniqui mosorrü tabücotiatai uiti. Auqui caüma bacheboti patrón tarucapae carrticurrü ümoti, iñanatiti ichepe bama chümacoconaunrrüpü.
46 Virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e irá aplicar-lhe um castigo severo, condenando-o com os infiéis.
47 ‛Arrti naqui mosorrü tusio nurria ümoti yacüpucurrti Señor, pero ta champürrtü icocotati ni aisamunentipü, tonenti naqui carrticaboti nurria uiti Señor.
47 — Aquele servo que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade, será punido com muitos açoites.
48 Tapü arrti naqui mosorrü chütusiopü ümoti arrüna yacüpucurrti Señor, y isamutenti arrüna churriampü, tonenti carrticaboti pariatai. Ta arrti naqui torrio ümoti chama ipiacaboti uiti Tuparrü, chama ito manquioti pünanaquiti.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Nantito Jesús: —Isecatü auqui napese nauqui iñaunrrimia pese. Tirrancatai yasarai nonco manu pese. (Arrüna pese tone arrtü coiñoti Jesús, y arrtü aboma bama icocoromati au nanaiñantai.)
49 — Eu vim para lançar fogo sobre a terra, e bem que eu gostaria que já estivesse aceso.
50 Pero antes que urriane sobi nanaiña, tiene que ayetü iñemo tarucapae taquisürücürrü, cheperrtü cocono sobi nanaiña.
50 Mas existe um batismo pelo qual tenho de passar, e como me angustio até que o mesmo se cumpra!
51 Arraño napaquionco isetü nauqui urria nacarrüma bama macrirrtianuca aübumantoe, abu chüsanempü. Ta isecatü nauqui sobi ane bahiquirri icu na cürrü.
51 Vocês pensam que vim para dar paz à terra? Eu afirmo a vocês que não; pelo contrário, vim para trazer divisão.
52 Itopiqui auqui caüma uratoquioma eana familiarrü auqui niyaca. Arrtü aboma cinco au taman porrü, trerrüma aboma tüboricoma ümo bama torrüma y bama torrüma ümo bama trerrü.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois e dois contra três.
53 Arrti yaürrü tüboricoti ümoti yaütoti. Arrti ñoñünrrü toboricoti ümoti aütorrti. Taman paürrü tüborico ümo nichechese, y cupiquirri tüborico ümo nipiaparrü. Ane paürrü tüborico ümo nicupiquiturrü, y ane cupiquirri tüborico ümo nipiaparrtorrü.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora e nora contra sogra.
54 Nantito Jesús ümo genterrü: —Au na cürrü arrtü amasaquio cuantio cüsaüboca tape auqui nimümürrü, amucanaño: “Rrobeoca caüma”, y sane cocono.
54 Jesus disse ainda às multidões:
55 Y arrtü bausücüro auqui mancarrü amucanaño: “Peco caüma”, y sane cocono.
55 E, quando notam que sopra o vento sul, dizem que fará calor, e assim acontece.
56 Arraño mañapanca. Amarrtai napese sane, tusio aume uirri arrtü rranrrü arrobeo o arrtü peco. ¿Causane chamarrtaipito isane ümoche arrüna pasabo arrüna tiemporrü caüma ausucarü?
56 Hipócritas! Vocês sabem interpretar a aparência da terra e do céu, mas não sabem discernir esta época?
57 ‛¿Causane chütusiopü aume aboiyapatoe isane arrüna urria, nauqui apisamune?
57 — E por que não julgam também por vocês mesmos o que é justo?
58 Suraboira quiatarrü machepecatarrü ausucarü: Supi arrtü anati naqui masamunuti chürüri aemo. Rranrrti aiquianatiyü esati Yüriaburrü na urabotiyü. Aiña nurria, aiñarrimiaca tato aübuti isiu cutubiurrü antes que aiñanai esati Yüriaburrü. Itopiqui arrtü aiñatai uiti esati, arrti caüma itorrimianatiyü mecuti policiarü, y uiti caüma aecatü au preso.
58 Quando você for com o seu adversário ao magistrado, faça o possível para chegar a um acordo com ele enquanto vocês estão a caminho, para não acontecer que ele arraste você ao juiz, o juiz entregue você ao oficial de justiça e o oficial de justiça ponha você na prisão.
59 Sucanañü aemo, chüpuerurrüpü ataesübu auqui preso, cheperrtü apacaca nanaiña nebequi.
59 Digo-lhe que você não sairá dali enquanto não pagar o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.