Lucas 12
Chiquitano NT (CAX_SBB) vs ARA
1 Auna cauta anancati Jesús iñataimia sürümanama macrirrtianuca, hasta que isimianamacü uirrimiantoe. Auqui arrti Jesús manitanati primero ümo bama ñanunecasarrti, nanti ümoma sane: —Amasasai nurria ñünana ñanunecacarrüma bama fariseorrü y ñünana ñapanturrüma.
1 Posto que miríades de pessoas se aglomeraram, a ponto de uns aos outros se atropelarem, passou Jesus a dizer, antes de tudo, aos seus discípulos: Acautelai-vos do fermento dos fariseus, que é a hipocrisia.
2 Itopiqui champü arrüna anecana ñana; nanaiña tiene que atusi.
2 Nada há encoberto que não venha a ser revelado; e oculto que não venha a ser conhecido.
3 Arrüna anecanatai amucanaño, nanaiña caüma tusiatai tanu.
3 Porque tudo o que dissestes às escuras será ouvido em plena luz; e o que dissestes aos ouvidos no interior da casa será proclamado dos eirados.
4 ‛Sucanañü ito aume bama amigorrü —nanti Jesús—, tapü aupirruca ñünana bama itabaitama arrüna cürrü nocütüpü, pero champü manrrü causane uimia oemo, chüpuerurrüpü aitabaimia nuyausüpü.
4 Digo-vos, pois, amigos meus: não temais os que matam o corpo e, depois disso, nada mais podem fazer.
5 Pero suraboira ausucarü ñünanache tiene que aupirru: Ta ñünanati Tuparrü, naqui puerurrü aiquiaübuti nosüboriqui, y ane ito nüriacarrti nauqui aipenenoti oñü au infierno. Ñünanati te tiene que uirru.
5 Eu, porém, vos mostrarei a quem deveis temer: temei aquele que, depois de matar, tem poder para lançar no inferno. Sim, digo-vos, a esse deveis temer.
6 ‛Mapaventecaca cinco nutaumanca itobo torratai monedarrü, pero ta chütacürusupü ñaquioncorrti Bae Tuparrü yubapa.
6 Não se vendem cinco pardais por dois asses? Entretanto, nenhum deles está em esquecimento diante de Deus.
7 Sane ito arraño, hasta niqui nautanu mupacümuncunu uiti Bae Tuparrü taiquiana taman. Sane nauquiche tapü aupirruca. Arraño manrrü aucuasürüca ümoti pünanaqui sürümana nutaumanca.
7 Até os cabelos da vossa cabeça estão todos contados. Não temais! Bem mais valeis do que muitos pardais.
8 ‛Arrüñü Ñemanauncurratoe Ñoñünrrüñü. Arrübama urapoi isucarü genterrü que icocoromañü, arrüñü ito surapoi isucarü bama angelerrü esati Tuparrü que tonema nirranunecasa.
8 Digo-vos ainda: todo aquele que me confessar diante dos homens, também o Filho do Homem o confessará diante dos anjos de Deus;
9 Tapü arrti naqui mapaña isucarü genterrü que chisuputaratipüñü, arrüñü ito surapoi ñana isucarü bama angelerrü esati Tuparrü que chütonentipü nirranunecasa.
9 mas o que me negar diante dos homens será negado diante dos anjos de Deus.
10 ‛Arrti naqui manitana churriampü iñemo, puerurrü arrimiaca tato nomünantü uiti, arrtü iñorronconotiyü. Tapü arrti naqui manitanati churriampü ümoti Espíritu Santo chüpuerurrüpü ane marrimiacatarrü ümoti.
10 Todo aquele que proferir uma palavra contra o Filho do Homem, isso lhe será perdoado; mas, para o que blasfemar contra o Espírito Santo, não haverá perdão.
11 ‛Arrtü iquianama año au ba poca sinagoga, o esa bama mayüriabuca, nauqui acurrtama abaübu, tapü apapensaca iyo arrüna causane nauqui apanita autacuatoe.
11 Quando vos levarem às sinagogas e perante os governadores e as autoridades, não vos preocupeis quanto ao modo por que respondereis, nem quanto às coisas que tiverdes de falar.
12 Itopiqui arrti Espíritu Santo bacheboti aume apanitacabo isucarüma au manu horarrü.
12 Porque o Espírito Santo vos ensinará, naquela mesma hora, as coisas que deveis dizer.
13 Tamanti eanaqui manu genterrü nanti ümoti Jesús: —Maestro, ucanü ümoti saruqui, tari itorrimianati iñemo arrüna tocabo iñemo eanaqui nenarrirrti suiyaü, naqui coiño.
13 Nesse ponto, um homem que estava no meio da multidão lhe falou: Mestre, ordena a meu irmão que reparta comigo a herança.
14 Auqui aiñumuti Jesús, nanti: —Arraño aurrianca apiñanañü tacanati yüriaburrü, nauqui chepesüro sobi namenarri, abu chümopü isetü icu na cürrü.
14 Mas Jesus lhe respondeu: Homem, quem me constituiu juiz ou partidor entre vós?
15 Nantito ümoma: —Amasasai nurria ñünana arrüna naurrianca iyo nenarriquia. Arrüna urria nosüboriqui champürrtü ane oboi ba ausüratai noñenarri.
15 Então, lhes recomendou: Tende cuidado e guardai-vos de toda e qualquer avareza; porque a vida de um homem não consiste na abundância dos bens que ele possui.
16 Auqui urapoiti isucarüma arrüna sane: —Anati taman ñoñünrrü rricurrti. Ane chama niyorrti y iyebo nurria ümoti arrüna süro cütu uiti.
16 E lhes proferiu ainda uma parábola, dizendo: O campo de um homem rico produziu com abundância.
17 Auqui mapensarati: “¿Causane sobi caüma? Champü cauta iñahübu arrüna niyesa cosecharrü”.
17 E arrazoava consigo mesmo, dizendo: Que farei, pois não tenho onde recolher os meus frutos?
18 Auqui mapensarati nurria: “Chauqui tütusio iñemo causane sobi —nanti—. Iñarrimiacana nanaiña arrrüba nisüru y poca cauta ahübu. Isamunena manrrü sürümanarrü. Acamanu caüma iñahübuta nanaiña niyesa cosecharrü.
18 E disse: Farei isto: destruirei os meus celeiros, reconstruí-los-ei maiores e aí recolherei todo o meu produto e todos os meus bens.
19 Auqui caüma sucanañü iñemoantoe: “Ane nanaiña iñemo. Ane ahüburu ñome sürümana añoca. Ñacansara, irrara, ichara y ñasamune ito pierrta”.
19 Então, direi à minha alma: tens em depósito muitos bens para muitos anos; descansa, come, bebe e regala-te.
20 Auqui arrti Tuparrü nanti ümoti: “Tarucu nasonsoco, ñoñünrrü, itopiqui caüma na tobirri aconca, y arrüna ane ahüburu obi, ¿quitipü ümoche caüma?”
20 Mas Deus lhe disse: Louco, esta noite te pedirão a tua alma; e o que tens preparado, para quem será?
21 Sane pasabo ümoti naqui amontonabo uiti enarriboti, pero au narrtarrti Tuparrü pobrerrtiatai.
21 Assim é o que entesoura para si mesmo e não é rico para com Deus.
22 Auqui nanti Jesús ümo bama ñanunecasarrti: —Sucanañü aume, tapü ane nümocheapae aboi arrüna amutuburibo y abaibibo.
22 A seguir, dirigiu-se Jesus a seus discípulos, dizendo: Por isso, eu vos advirto: não andeis ansiosos pela vossa vida, quanto ao que haveis de comer, nem pelo vosso corpo, quanto ao que haveis de vestir.
23 Arrüna nosüboriqui manrrü valeo pünanaqui arrüna uñutuburibo. Arrüna nocütüpü manrrü valeo pünanaqui nusahibi.
23 Porque a vida é mais do que o alimento, e o corpo, mais do que as vestes.
24 Amasasai arrüba norrürüca nirri turrü. Champürrtü pancüturu, ni cosechabohiompü, ni anempü cauta apahübu. Pero arrti Tuparrü bacheboti ñome umutuburibo. Arraño manrrü te aucuasürüca pünanaqui nutaumanca.
24 Observai os corvos, os quais não semeiam, nem ceifam, não têm despensa nem celeiros; todavia, Deus os sustenta. Quanto mais valeis do que as aves!
25 ¿Taqui puerurrü ausunaun pario ui arrüna tarucapae penarrü aboi iyo nausüboriqui? No, chüpuerurrüpü, ni medio metro ausunaunca uirri.
25 Qual de vós, por ansioso que esteja, pode acrescentar um côvado ao curso da sua vida?
26 Así que tütusio aume que chüpuerurrüpü apisamune arrüna chimiantai. Sane nauquiche tapü ane penarrü aboi iyo piquiataca manrrü chama.
26 Se, portanto, nada podeis fazer quanto às coisas mínimas, por que andais ansiosos pelas outras?
27 ‛Amasasai causane niñusunaun püsioca. Champürrtü patrabacara, ni apaiñapü. Sucanañü aume: Arrti yüriaburrü Salomón tücañe chama nenarrirrti, pero ni anempü naibirrti tacana nubaibiqui manio püsioca coñorrtai.
27 Observai os lírios; eles não fiam, nem tecem. Eu, contudo, vos afirmo que nem Salomão, em toda a sua glória, se vestiu como qualquer deles.
28 Arrti Tuparrü bacheboti iyusubu ba narrüchopüro coñorrtai, arrüba abe eana rroense caüma, y tubaca botüsüro, sürobo au horno nauqui amoho. Pero manrrü te bacheboti abaibibo, arraño bama chamoncapütü nurria ümoti.
28 Ora, se Deus veste assim a erva que hoje está no campo e amanhã é lançada no forno, quanto mais tratando-se de vós, homens de pequena fé!
29 Sane nauquiche tapü tarucapae napapensaca iyo arrüna amutuburibo y arrüna nauqui aucha.
29 Não andeis, pois, a indagar o que haveis de comer ou beber e não vos entregueis a inquietações.
30 Itopiqui arrüna genterrü icu na cürrü toneantai ñapensacarrü. Pero arraño chauqui tanati taman naqui Aubaü au napese. Tütusiatai ümoti arrüna naurriantümo.
30 Porque os gentios de todo o mundo é que procuram estas coisas; mas vosso Pai sabe que necessitais delas.
31 Apiña nurria, nauqui apicoco nüriacarrti Tuparrü. Auqui caüma torrio aume nanaiña arrüna naurriantümo.
31 Buscai, antes de tudo, o seu reino, e estas coisas vos serão acrescentadas.
32 ‛Tapü aupirruca bama mümanamantai nirranunecasa. Arrti Tuparrü rranrrtiatai nauqui ane nabüriaca ñana ichepeti.
32 Não temais, ó pequenino rebanho; porque vosso Pai se agradou em dar-vos o seu reino.
33 Apipiaventeca arrüna ane aboi. Apacumana ümo bama champü isane ümoma. Auqui caüma ane quiatarrü naca namenarri au napese auna cauta chiñataitipü cusüpürrü, ni aiñanaipü nirrirri, nauqui aiñamesoco.
33 Vendei os vossos bens e dai esmola; fazei para vós outros bolsas que não desgastem, tesouro inextinguível nos céus, onde não chega o ladrão, nem a traça consome,
34 Itopiqui arrüna cauta ane namenarri, tone arrüna ümoche napapensaca.
34 porque, onde está o vosso tesouro, aí estará também o vosso coração.
35 Urapoitito Jesús arrüna machepecatarrü: —Aucobori ümo trabacorrü aübu naubasaru omo.
35 Cingido esteja o vosso corpo, e acesas, as vossas candeias.
36 Apisamuse tacana bama mamosoca barrüperarama cümenuti Señor, arrtü cuati tato, nauqui aiyaübuma tururrü cümenuti, arrtü tiñataiti tato auqui pierrta tübübürrü, y iyotobaitati tururrü.
36 Sede vós semelhantes a homens que esperam pelo seu senhor, ao voltar ele das festas de casamento; para que, quando vier e bater à porta, logo lha abram.
37 Urriampae naca bama mosorrü tabüro tüchauqui nicoborirrimia, arrtü tiñataiti tato naqui Señor. Ñemanauncurratoe, uiti Señor caüma tümonsoma esa mensarrü, y arrti campiabo naibirrti nauqui aserebiti ümoma.
37 Bem-aventurados aqueles servos a quem o senhor, quando vier, os encontre vigilantes; em verdade vos afirmo que ele há de cingir-se, dar-lhes lugar à mesa e, aproximando-se, os servirá.
38 Rrepente iñataiti cümuinta tobirri, o cuatü nanenese. Urriampae nacarrüma bama mosorrü, itopiqui tüchauqui nicoborirrimia.
38 Quer ele venha na segunda vigília, quer na terceira, bem-aventurados serão eles, se assim os achar.
39 ‛Amonsoi arrüna quiatarrü machepecatarrü: Arrtü tusiopü ümoti naqui ipoche isane horarrü iñataiti cusüpürrü, chüpuerurrüpü anuti, nauqui tapü cusüpüoti auqui niporrti.
39 Sabei, porém, isto: se o pai de família soubesse a que hora havia de vir o ladrão, [vigiaria e] não deixaria arrombar a sua casa.
40 Sane ito arraño tiene que aparrüpera isumenuñü, itopiqui arrüñü Ñemanauncurratoe Ñoñünrrü cualquier horarrü iseca tato ñana, y arraño chütusiopü aume. Autabücatai.
40 Ficai também vós apercebidos, porque, à hora em que não cuidais, o Filho do Homem virá.
41 Auqui arrti Pedro ñanquitioti pünanaquiti Jesús: —¿Señor, aiñata suiñemoatai arrüna machepecatarrü, o ümo namanaiña?
41 Então, Pedro perguntou: Senhor, proferes esta parábola para nós ou também para todos?
42 Aiñumuti Señor ui quiatarrü machepecatarrü: —Arrti taman patrón sürotitü auqui niporrti. Onconoti taman mosorrü uiti, naqui oncotitü nurria ümoti, nauqui acheti tuburibo bama maquiataca mamosoca naneneca.
42 Disse o Senhor: Quem é, pois, o mordomo fiel e prudente, a quem o senhor confiará os seus conservos para dar-lhes o sustento a seu tempo?
43 Urriampae nacarrti naqui mosorrü, arrtü nanaiña icocotati arrüna yacüpucurrti patrón ümoti.
43 Bem-aventurado aquele servo a quem seu senhor, quando vier, achar fazendo assim.
44 Sucanañü aume: Arrti maniqui patrón iñanatiti nauqui asaratitü itacu nanaiña nenarrirrti.
44 Verdadeiramente, vos digo que lhe confiará todos os seus bens.
45 Pero supi arrtü mapensarati maniqui mosorrü que chücontopü aiñanainti tato patrón, auqui caüma bacheboti chacu bama maquiataca mamosoca y ümo ba cumanacaca. Y arrti caüma basoti bien, chaboti y osisübaboti.
45 Mas, se aquele servo disser consigo mesmo: Meu senhor tarda em vir, e passar a espancar os criados e as criadas, a comer, a beber e a embriagar-se,
46 Auqui arrti patrón iñataiti tato au manu nanenese, y arrti maniqui mosorrü tabücotiatai uiti. Auqui caüma bacheboti patrón tarucapae carrticurrü ümoti, iñanatiti ichepe bama chümacoconaunrrüpü.
46 virá o senhor daquele servo, em dia em que não o espera e em hora que não sabe, e castigá-lo-á, lançando-lhe a sorte com os infiéis.
47 ‛Arrti naqui mosorrü tusio nurria ümoti yacüpucurrti Señor, pero ta champürrtü icocotati ni aisamunentipü, tonenti naqui carrticaboti nurria uiti Señor.
47 Aquele servo, porém, que conheceu a vontade de seu senhor e não se aprontou, nem fez segundo a sua vontade será punido com muitos açoites.
48 Tapü arrti naqui mosorrü chütusiopü ümoti arrüna yacüpucurrti Señor, y isamutenti arrüna churriampü, tonenti carrticaboti pariatai. Ta arrti naqui torrio ümoti chama ipiacaboti uiti Tuparrü, chama ito manquioti pünanaquiti.
48 Aquele, porém, que não soube a vontade do seu senhor e fez coisas dignas de reprovação levará poucos açoites. Mas àquele a quem muito foi dado, muito lhe será exigido; e àquele a quem muito se confia, muito mais lhe pedirão.
49 Nantito Jesús: —Isecatü auqui napese nauqui iñaunrrimia pese. Tirrancatai yasarai nonco manu pese. (Arrüna pese tone arrtü coiñoti Jesús, y arrtü aboma bama icocoromati au nanaiñantai.)
49 Eu vim para lançar fogo sobre a terra e bem quisera que já estivesse a arder.
50 Pero antes que urriane sobi nanaiña, tiene que ayetü iñemo tarucapae taquisürücürrü, cheperrtü cocono sobi nanaiña.
50 Tenho, porém, um batismo com o qual hei de ser batizado; e quanto me angustio até que o mesmo se realize!
51 Arraño napaquionco isetü nauqui urria nacarrüma bama macrirrtianuca aübumantoe, abu chüsanempü. Ta isecatü nauqui sobi ane bahiquirri icu na cürrü.
51 Supondes que vim para dar paz à terra? Não, eu vo-lo afirmo; antes, divisão.
52 Itopiqui auqui caüma uratoquioma eana familiarrü auqui niyaca. Arrtü aboma cinco au taman porrü, trerrüma aboma tüboricoma ümo bama torrüma y bama torrüma ümo bama trerrü.
52 Porque, daqui em diante, estarão cinco divididos numa casa: três contra dois, e dois contra três.
53 Arrti yaürrü tüboricoti ümoti yaütoti. Arrti ñoñünrrü toboricoti ümoti aütorrti. Taman paürrü tüborico ümo nichechese, y cupiquirri tüborico ümo nipiaparrü. Ane paürrü tüborico ümo nicupiquiturrü, y ane cupiquirri tüborico ümo nipiaparrtorrü.
53 Estarão divididos: pai contra filho, filho contra pai; mãe contra filha, filha contra mãe; sogra contra nora, e nora contra sogra.
54 Nantito Jesús ümo genterrü: —Au na cürrü arrtü amasaquio cuantio cüsaüboca tape auqui nimümürrü, amucanaño: “Rrobeoca caüma”, y sane cocono.
54 Disse também às multidões: Quando vedes aparecer uma nuvem no poente, logo dizeis que vem chuva, e assim acontece;
55 Y arrtü bausücüro auqui mancarrü amucanaño: “Peco caüma”, y sane cocono.
55 e, quando vedes soprar o vento sul, dizeis que haverá calor, e assim acontece.
56 Arraño mañapanca. Amarrtai napese sane, tusio aume uirri arrtü rranrrü arrobeo o arrtü peco. ¿Causane chamarrtaipito isane ümoche arrüna pasabo arrüna tiemporrü caüma ausucarü?
56 Hipócritas, sabeis interpretar o aspecto da terra e do céu e, entretanto, não sabeis discernir esta época?
57 ‛¿Causane chütusiopü aume aboiyapatoe isane arrüna urria, nauqui apisamune?
57 E por que não julgais também por vós mesmos o que é justo?
58 Suraboira quiatarrü machepecatarrü ausucarü: Supi arrtü anati naqui masamunuti chürüri aemo. Rranrrti aiquianatiyü esati Yüriaburrü na urabotiyü. Aiña nurria, aiñarrimiaca tato aübuti isiu cutubiurrü antes que aiñanai esati Yüriaburrü. Itopiqui arrtü aiñatai uiti esati, arrti caüma itorrimianatiyü mecuti policiarü, y uiti caüma aecatü au preso.
58 Quando fores com o teu adversário ao magistrado, esforça-te para te livrares desse adversário no caminho; para que não suceda que ele te arraste ao juiz, o juiz te entregue ao meirinho e o meirinho te recolha à prisão.
59 Sucanañü aemo, chüpuerurrüpü ataesübu auqui preso, cheperrtü apacaca nanaiña nebequi.
59 Digo-te que não sairás dali enquanto não pagares o último centavo.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.