Mateus 13
Cavineña NT (CAV_WBT) vs VC
1 Tumeque huecacatu Jesús cuinanacuare etare juque. Cuinanatsutu aninaticuare bei jiruru tuhua cuanaque bahuitya.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Masadamatu caradatinucacuare jetiama ecuita cuana. Tuna majacama cuita baatsutu Jesús cuabaju nubitsu anibutecuare. Mejiji equera tunajatu bacacuare tuque quisaratiyaju.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Cuatsabiji eque tujatu ecana bahuityacuare, yunerique adebamere ishu. —Anicuaretu ecuita. Cuacuaretu tuja teeju uhuauhuara.
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Tura uhuaajeyaquetu umae pacacacuare edijiju, yahua pajidaju. Uhuayaque etsucaca yahuaju huiruhuaquetu upati huiri cuanara anibutetsu mucutillacuare.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Peya etsucaca cuanatu pacacacuare yahua macana dedamaju. Yahua macanamaque dedama tibutu huijatsu danecuare ama, masadama buraracuare ama bucha.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 Ijetija uqueratu iyecuare euhua cuanaque, etiri yahua nacadaju ama tibu.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Umae bacue pacacacuare acui tiri, acuija jadya jetiama ducu. Acuija cuana danetsu tujatu trigo euhuaque ehuija cuanaque iyetillacuare.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Umae etsucaca cuanatu pacacacuare yahua jidaju. Cacacaticuare umada. Tee mere pujiratu jetiama huesacuare tuhua euhuaque. Umae esa cuanajutu cien tsucaca jucuare. Peya esa cuanajutu shucuta tunca tsucaca jucuare. Peya esa cuanaju jucuare quimisha tunca tsucaca. Jadyatu jucuare teeju euhua cuanaque.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 “Quijacabacati aqui juatsu, nebacacue, —jadya tujatu ecana acuare.
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Tume tuque ecuana tura mepehua cuanara jipeticuare. Jipetitsu tuque ecuana acuare: —Ecuita cuana bahuityayaque tuquemi ecana cuatsabiji cuana eque bahuityaya. ¿Eje bucha juatsu tuquemi ecana jadya bahuityaya? —jadya tuque ecuana acuare.
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Jesúsra ecuana quemitsacuare: —Yusura micuana pana adebamere acara aya tura tuja cuanaque naruyaju eje bucha juyaque. Peya cuana jadya cuejae eauque, tuna cuatsabiji cuana eque jutidya cuejaya jari, pana huecasha cuita ayaque ama.
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Ejeja ai aniyajatu dyaquedya ai aniajeya. Ejeque aiqui bucha cabatiyaquetu, aimaquedya jutidya. Tuja aniyaque piji tujatu aputatereya.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Jadya tibudya tuna cuejaya cuatsabiji cuana eque, tunara era bahuityayaque pana adeba eauju. Tunaratu era ayaque baya. Tume tuna baatsu bama jiu juya. Bacatsu tuna bahuityahua ama jiu juya, arepa bacahua ama bucha.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Berutu Isaías, Yusu equeque quisarati cuejaquique, jadyatu judadiya jadya jucuare. Tumetu iyacua tuequedya juya.
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 — ausente —
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 Isaiasra béru huenecuareque quisarati aatsu ecuana Jesúsra cuejanucacuare: —Micuana micuana dyaque jida, pureama, micuanaja yatuca tsehue bayaque micuana pana adeba aya tibu, micuanaja ijaca tsehue bacayaque micuana pana ejene aya tibu.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Neadebacue riyaque. Beru yuequedyatu Yusu equeque quisarati cuejaqui cuanara, tumebaedya ecuita tuyu cuanara jadya bacara ebari acuare ecue casa micuanara iyacua bayaque. Bacacara ebari tuna acuare ecue quisarati iyacua micuanara bacayaque. Jadya ama bucha tunaja anihua ama emajaca baishu ni baca ishu.
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 “Pana ijacabaca neacue. Pana cueja micuana aya uhuauhua puji cuatsabiji equeque eje buchique.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Umaetu Yusura naruyaju eje buchique quisarati bacatsu masadama nime aputaya, Satanásra masadama pana nime aputashamere aya tibu. Tuna tuna ediji pajidaque buchique.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Umaeratu ejetsunue ishu ama pureama tsehue Yusuja quisarati bacaya. Nerecada juya cabatitsu tuna ejenejacaya. Quisarati ejenehua baatsu jidama atayaju, masadama tuna ejenejacaya, pana adeba aya ama tibu. Tuna tuna yahua macana dedamaque buchique. Huijahua cuanaquetu macana quini danetsu tsunuda ama juya, etiri dedama tibu.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 — ausente —
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Umaera Yusuja quisarati bacaya cuanaratu ejenejacaya, riyaque yahuaju cuanaquedya jutidya dyaque inime tsapequi aya tibu. Tunajatu inime juya chipiru dyaque umada anitsu camadya pureama ejuu bucha. Chipiru dyaque iyuhueda baatsu tuna tunadya jutidya ijahue catiya. Jadya juatsu tuna Yusu muijacaya. Tuna tuna yahua acuija quinique buchique.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Umae cuana Yusuja quisarati bacaqui juya cuanaratu adebaajeyadya jutidya. Tuna eje bucha anieju tuna ejitaju Yusuja biji eque aniyaque. Umae cuana tunajatu tsahuaya eaqueja catyati ishu. Tunadya tuna esaju jetiama etsucaca juhuaque bucha, cien, shucuta tunca, quimisha tunca jadya catyatihuaque buchique, —jadya tuna Jesúsra acuare tuhua cuanaque.
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Jadya juatsu tuna Jesúsra bahuityanucacuare: —Bahue micuana amerecara aya eje bucha micuana amena Yusura naruyaque. Nebacacue riyaque cuatsabiji. Jucuare tu ecuita. Cuacuaretu tuja teeju trigo uhuara. Uhuatsutu dirunucacuare tuja etareju.
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Tumetu meta tuque, dutya tuja etareju aniya cuana tsehue tahuiyaju, nubicuare tuja teeju tee metseque ujeu baquique. Uhuacuaretu tumeque teeju nucadya peya etsucaca. Etsucaca euhua cuanaque huijatsutu trigo bae cuitadya jucuare. Ecaca bacue tuja arataqui ama jucuare. Trigo jiuque tsucaca uhuatsutu dirucuare.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Uhuahuajutu dutya euhua cuanaque huijacuare trigo neri, trigo jiuque jadya. Cacacatihuaju piisi amena esaju baatsutu teeju mere juya cuanara chamacama adebacuare dutya tumeque teeju huijahuaque trigoque ama.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Jadya baatsu tuna emechiqui queja cuacuare. “Tata, miratu uhuachine teeju trigo neri. Jetiama cuitatu huijachine trigo ducu trigo jiuque. ¿Airatu uhuachine tume jidamaque huijachineque?” jadya tunajatu aticuare.
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Tee metsequetu jucuare: “Ecue inimetu ejeque ique ujeu baquira uhuachine”, jadya tuna emechiquira acuare. “¿Mutsumerecara mira ecuana aya trigo jiuque?” jadya tunajatu bacaduracuare.
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 “Paju ani. Mutsuyaque tuque micuana emutsuu trigo neri.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Panetidya jutidya ecuanara racaya tupu. Trigo raca ishuque huecaca juetihuaju piisi tuque mere puji cuana jadya abuque: ‘Icuene nemutsucue trigo jiuque. Mutsutsu nequerebarecue. Jadya aatsu nepahuacue. Jadya bajejee dutya aatsu piisi neracacue trigo. Racatsu neiyacue ecue trigo iyaquiju’”, jadyatu acuare emechiquira mere puji cuana, —jadya tuna Jesúsra cuejacuare. (Jadiquetu Jesúsra cuatsabiji eque huecashacuare, arepa ecuana riyaque yahuaju yuhua cama aniya ama bucha, ejeque huecaca Yusuja cuanaque Yusuja ama cuanaque jadya cajaquetibuqueque.)
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Jesúsra tuna bahuityanucacuare peya cuatsabiji eque bahuityayaque. —Bahue micuana amerecara aya eje bucha micuana amena Yusura naruyaque. Adebayadya micuana mostaza caca, teeju euhuataque.
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Achaachaque piji, bataqui nerique ama. Jadya ama buchatu buraratsu, huijatsu danetsu dyaque arida juya, teeju peya euhua cuanaque bucha ama. Tuja yaa cuanajudyatu upati huiri cuana eja catiya, —jadya tuna Jesúsra acuare. (Riyaque cuatsabiji eque tuna Jesúsra jadique huecashacuare. Arepa catibutiyaque eje uma piji tuaqueja catyatiya ama bucha, tuequedya tuna riya piji, riya piji jetiama catyatiajeya.)
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Tumebaedya tujatu ecana riyaque cuatsabiji eque bahuityanucacuare: —Bahue micuana amerecara aya eje bucha micuana amena Yusura naruyaque. Epunatu pan ejuu. Eiyautu riya piji levadura. Quimisha equiniqui medidaju tujatu harina ehuauu. Tumeque riya piji levaduraradyatu dutya esaca huauhuaju emujashau, —jadya tuna Jesúsra acuare. (Riyaque cuatsabiji eque tujatu ecana jadique huecashacara acuare. Levadurara dutya esaca mujashaya bucha, jadidyatu tuja quisarati dutya queja cuejatanabuque jadique.)
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Jesusratu ecuita jetiamaque cuatsabiji eque cama bahuityacuare. Cuatsabijima tujatu ecana bahuityacuare ama. Pana adebamere ama tujatu ecana cuatsabiji eque acuare.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Jadya juetu jucuare Yusu equeque quisarati cuejaquira acuareque:jadya patu Yusu equeque quisarati quejaquira huenecuare.
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Jadya juatsutu Jesúsra camadya ishu isaracuare tuhua aniya cuanaque. Tuna isaratsutu ecuana tsehue etareju dirucuare. Tume tuque ecuana jipetinucacuare. —Ecuana peya cuana tsehueju mira ecuana cuatsabiji cuejahua trigo ducu trigo jiuque uhuacuareque. ¿Ai mira ecuana bahuityacara aya tumeque cuatsabiji eque? —jadya tuque ecuana acuare.
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Jesúsra ecuana quemitsacuare: —IDYA ECUITA tee metse buchique, trigo neri uhuaquique.
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Yahua tu tee buchique. Dutya ecue neri cuanaque tuna trigo neri cuana buchique. Satanásja cuanaque tuna trigo jiuque ehuijaque buchique.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Satanás tu trigo jiuque uhuaquique buchique. Mere puji cuanara teeju euhuaque jahuanehuaju huesahuaju jucuareque tu yahua tereyaju judadibuqueque buchique. Tume teeju euhuaque huesa puji cuana tu barepaju Yusu tsahuaqui cuanaque jadique.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Trigo huesaqui cuanara trigo jiuque trigo ducuque cuitubutsu pahuacuareque jadiquetu yahua tereyaju judadibuqueque.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Tumeque huecaca ique enaruqui juatsu tuque ique barepaju tsahuaqui cuanaque cuadishabuque, dutya jidama juhua cuanaque sita ishu, dutya peya cuana jidama amerequi juhua cuanaque.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Tume cuanaque tuna ijahuaja etiquiju ijehuetanabuque. Tuhua tuna payaque dutya etse tari jubuque.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Tumetu adebataqui jubuque eje cuanaque Yusura amereya eque cuita juhuaque. Jidama cuana ducuque tuna cuinanabuque, barepa asicadaque cuetiyaju ijeti epujetanau bucha. Tuna tuna tuhua Etataque Yusu huaraji arida queja judirubuque. “Micuana quijabacati aqui juatsu, nebacacue, —jadya tura ecuana acuare.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 Jesúsra ecuana bahuityanucacuare: —Bahue micuana amerecara aya eje bucha micuana Yusura naruyaque. Riyaque cuatsabiji micuana cuejaya. Jucuare patu ecuita. Yahua puru juyaque tujatu dadicuare dyaque tsuje aridaque etehuaque. Daditsutu dyaque pureama jucuare. Tuja yahua juque ama tujatu dadicuare. Jadya tibudya tujatu tuhua nucadya papanucacuare. Tehuanucatsu patu dirucuare, tuja dutya ai aniyaque catyati ara, dyaque umada chipiru anitsu tumeque yahua quemi ishu. Quemicuaredya tura, —jadya ecuana Jesúsra cuejacuare. (Riyaque cuatsabiji eque tuna Jesúsra huecashacara acuare. Tuja juishuque patu dyaque saretanayaque. Eje buchadya tujaque jucara ebari tsehue ecuana tuja ishu jutaqui.)
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 Bahuityanucacuare ecuana Jesúsra: —Bahue micuana amerecara anucaya eje bucha micuana amena Yusura naruyaque. Anicuaretu catyati puji tumu dyaque tiquidaque tsuje aridaque perla bacani sare juyaque.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Jadya juyajutu ejera cuana bamerecuare tumu dyaque tiquidaque tsuje aridaque. Dutya tuja ai aniyaque catyati caticuare tumu quemi ishu. Quemicuaredya tura, —jadya tura ecuana cuejacuare. (Riyaque cuatsabiji eque tuna Jesúsra huecashacara acuare tuja juishuque patu dutya ai dyaque tsuje arida cuanaque buchique.)
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 Jesúsra ecuana bahuityanucacuare: —Bahue micuana amerecara aya eje bucha micuana amena Yusura naruyaque. Riyaque cuatsabiji micuana cuejaya. Ecuita cuanaratu marecuare jae deruquique enaju. Derucuare tuna jae bape bape cuanaque earataque, arata baecuaque jadya cuanaque.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Jae deruquique jequehuajutu jae puji cuanara repecuare mejijiju. Tuhuadya tuna jae earataque, arata baecuaque jadya mepe juanibarecuare. Jae earata cuanaque tunajatu jitiju ishacuare. Arata baecua cuanaque tunajatu ijehuebarecuare.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Jadidyatu jubuque tere ishuque huecaca juetihuaju. Barepa juque Yusu tsahuaqui cuanaque tuna jebuque ecuita Yusuja ama cuanaque, ecuita Yusuja cuanaque ducuque mepera.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Jidama cuanaque tunajatu ijehuebuque ijahuaja etiquiju. Tuhua tuna pajacabuque ama. Dyaque nerecada tuna jubuque. Ujera tuna etse tari amerebuque, —jadya tura ecuana acuare.
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Tume ecuana Jesúsra bacaduracuare: —¿Jutiyadya micuanaja inimeju era cuejahuaque? —Jejee, Ecuana Cuatsashaquique. Jutiyadya tuque ecuanaja inimeju, —jadya tuque ecuana acuare.
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Tura ecuana acuare: —Dyaque jida tu cacuatsashati bahuityaqui cuanaque eaqueja catyati ishu. Jadya juatsu tunajatu chamacama pana cueja eau beruque inime equeque, iyacua equeque jadique. Ecuita dutya tuja aniyaque tsumequi buchique tuna, iyacuaque, beruque jadya tsumeya bucha tuja etareju cuanaja jida ishu, —jadya ecuana Jesúsra acuare.
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Tume cuanaque cuatsabiji atillatsutu Jesús dirunucacuare tuhuaque.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 Cuacuaretu Nazaretju, tuque catemuticuareju. Caradati ishuque etareju tujatu ecana bahuityacuare. Anajacatacuaretu tuhua casitaticuare cuanaque. Bacuare tuna tura Yusuja casa tsehue aya cuanaque. —Riyaque ecuita taa dyaque inimequi quisarati ishu. ¿Eju jatsuri riyaque jadya quisarati cabahuityatihua? ¿Eje bucha ae jatsu rejari eau ejeque ecuitara ayaque ama?
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Nanadaju ecuanara bacuareque taa riya. ¿Riyaquedya ama jatsu ri Joséja ebacuaque, mesa, caju cuana pujija ebacuaque? ¿Mariaja ebacuaque di taa riya? ¿Riyaque di taa ri Santiago, José, Simón, Judas jadyaja eujique?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Tuja enuu cuanaque tupuju cuanaque taa rena ecuanaja epujudya aniya. ¿Tume jatsuri eje bucha juatsu dyaque quisarati bahue? —jadya tuna jucuare.
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Tunara nanada equedya bahua tibu, tunajatu ejenecarama acuare tuque Mesías, Yusuja Emepeque jadique. Jadya tibudya tunajatu bacacarama acuare tura bahuityayaque. Jesúsra tuna acuare: —Quisarati dyaque jida cuanaque cuejaqui cuanaque tuna dutya queja jida batsataya, tunaja epuju cuanara cuita bacue aijama. Dutyara tuna pana ijacabaca aya, tunaja ata cuanara bacue aijama, —jadyatu Jesúsra acuare Nazaretju cuanaque.
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Tuhua tuja epuju cuita tujatu anericuare ama ai ejeque ecuitaja ataquique ama, tuhua cuanaque tuaqueja catyaticarama jucuare baatsu.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.