Lucas 8
Cavineña NT (CAV_WBT) vs NTLH
1 Jesústu junenicuare jetiama epu cuanaju, epu achaacha cuanaju, Yusura tuaqueja catyatiya cuanaque eje bucha narue ayaque jadya cuanaque cueja juyaque. Peadya tunca beta earacana tura mepehua cuanaratu tajitajinicuare.
1 Algum tempo depois Jesus saiu e viajou por cidades e povoados, anunciando a boa notícia do Reino de Deus . Os doze discípulos foram com ele,
2 Icuenetu Jesúsja echachanedya jucuare umae epuna ijahua cuanara quijahuatishaya cuanaque, ujejeda cuanaque jadya. Quimisha epuna jadya chachae jucuare cuanaratu tajicuaredya. Jucuare tuna: María, Magdalaju anicuareque (Tujadyatu pacarucu ijahua Jesúsra ijehuecuinacuare.);
2 e também algumas mulheres que haviam sido livradas de espíritos maus e curadas de doenças. Eram Maria, chamada Madalena, de quem tinham sido expulsos sete demônios;
3 Juana, Chuzaja ehuaneque, (Chuzatu Herodesja etareju mayuruma jucuare.); tumebaedya Susana. Jetiama umae epuna cuanaratu tajicuaredya. Tunaja ai aniya cuana tsehue piji tsahua jadya tunajatu acuare.
3 Joana, mulher de Cuza, que era alto funcionário do governo de Herodes; Susana e muitas outras mulheres que, com os seus próprios recursos, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Tuhuapa Jesús jadya bacatsu tuna jetiama epu cuana juque cuinanabarecuare Jesús queja cuaishu. Casitatihuaju tuna Jesúsra bahuityacuare cuatsabiji eque.
4 Uma grande multidão, vinda de várias cidades, veio ver Jesus. Quando todos estavam reunidos, ele contou esta parábola :
5 —Anicuaretu ecuita. Cuacuaretu tuja teeju uhuauhuara. Tura uhuaajeyaquetu umae pacacacuare edijiju, yahua pajidaju. Uhuayaque tujatu etsucaca huirucuare yahuaju. Tueque ajeya cuanaratu tapapashacuare. Upati huiri cuanaratu anibutetsu mucutillacuare.
5 — Certo homem saiu para semear. E, quando estava espalhando as sementes, algumas caíram na beira do caminho, onde foram pisadas pelas pessoas e comidas pelos passarinhos.
6 Peya etsucaca cuanatu pacacacuare yahua macana dedamaju. Huijatsutu danecuare ama. Raracuare jutidyatu euhuaque ehuija cuanaque, tuja etiri yahua nacadaju ama tibu.
6 Outras sementes caíram num lugar onde havia muitas pedras, e, quando começaram a brotar, as plantas secaram porque não havia umidade.
7 Umae bacue pacacacuare acui tiri, acuija jadya jetiama ducu. Acuija cuana danetsu tujatu trigo euhuaque ehuija cuanaque iyetillacuare.
7 Outra parte caiu no meio de espinhos, que cresceram junto com as plantas e as sufocaram.
8 Umae etsucaca cuanatu pacacacuare yahua jidaju. Cacacaticuare umada. Tee mere pujiratu jetiama huesacuare tuhua euhuaque. Peadya peadya esajutu jucuare cien tsucaca. Jadyatu jucuare teeju euhua cuanaque, —jadyatu Jesús jucuare. Tumeque quisarati cueja amena aatsu tuna Jesúsra acuare: —Quijacabacati aqui juatsu, nebacacue, —jadya tujatu ecana acuare.
8 Mas algumas sementes caíram em terra boa. As plantas cresceram e produziram cem grãos para cada semente. E Jesus terminou, dizendo:
9 Tumetu Jesús tura mepehua cuanara bacaduracuare: —¿Eje buchique ri riyaque cuatsabiji? ¿Ai mira ecuana bahuityacara aya? —jadya tunajatu acuare.
9 Os discípulos de Jesus perguntaram o que ele queria dizer com essa parábola .
10 —Yusura micuana pana adebamere acara aya tura tuja cuanaque naruyaju eje bucha juyaque. Peya cuana jadya cuejae eauque, tuna cuatsabiji cuana eque jutidya cuejaya jari, tunara era bahuityayaque pana adeba eauju. Tunaratu era ayaque baya. Tume tuna baatsu bama jiu juya. Bacatsu tuna bahuityahua ama jiu juya, arepa bacahua ama bucha, —jadya tuna Jesúsra acuare.
10 Jesus respondeu:
11 Jesúsra tuna bahuityanucacuare: —Pana cueja micuana aya uhuauhua puji cuatsabiji equeque eje buchique. Etsucaca euhua cuanaquetu Yusuja quisarati jadique.
11 — O que essa parábola quer dizer é o seguinte: a semente é a mensagem de Deus.
12 Umaetu Yusuja quisarati bacatsu masadama nime aputaya, Satanásra masadama pana nime aputashamere aya tibu. Jadya tibudya tuna Yusu queja catyatiya ama; Yusura tuna Ijahua quejaque inajacamereya ama. Tuna tuna yahua pajidaque buchique.
12 As sementes que caíram na beira do caminho são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém o Diabo chega e tira a mensagem do coração delas para que não creiam e não sejam salvas.
13 Umaeratu ejetsunue ishu ama pureama tsehue Yusuja quisarati bacaya. Quisarati ejenehua baatsu jidama atayaju, masadama tuna ejenejacaya, pana adeba aya ama tibu. Tuna tuna yahua macana dedamaque buchique. Huijahua cuanaquetu macana quini danetsu tsunuda ama juya, etiri dedama tibu.
13 As sementes que caíram onde havia muitas pedras são as pessoas que ouvem a mensagem e a recebem com muita alegria. Elas não têm raízes e por isso creem somente por algum tempo; e, quando chega a tentação, abandonam tudo.
14 Umaera Yusuja quisarati bacaya cuanaratu ejenejacaya, riyaque yahuaju cuanaquedya jutidya dyaque inime tsapequi aya tibu. Tunajatu inime juya, chipiru anitsu cuita camadya dyaque pureama ejuu bucha. Dutya tuna tunaja bijida cuanaque camadya inime tupuqui aya. Jadya juatsu tuna Yusu muijacaya. Tuna tuna yahua acuija quinique buchique.
14 As sementes que caíram no meio dos espinhos são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida aumentam e sufocam essas pessoas. Por isso os frutos que elas produzem nunca amadurecem.
15 Umae cuana Yusuja quisarati bacaqui juya cuanaratu adebaajeyadya jutidya. Nime aputaya ama ecana. Tuna eje bucha anieju tuna ejitaju Yusuja biji eque aniyaque. Umae cuana tunajatu tsahuaya eaqueja catyati ishu. Tunadya tuna yahua jidaque buchique, esaju jetiama etsucaca cacacatihuaque buchique, —jadya tuna Jesúsra acuare.
15 E as sementes que caíram em terra boa são aquelas pessoas que ouvem e guardam a mensagem no seu coração bom e obediente; e, porque são fiéis, produzem frutos.
16 Jesúsra tuna bahuityanucacuare: —Ude tuchatsu tuque ecuana tehuaya ama eperere emaque ni ishaya ama sura ducu. Etehuauque tuque ecuana iyaya ebarucue, nubitiya cuanaja jida capetati ishu.
16 Jesus continuou:
17 Dutya etehuaquetu ejitaju judadiya. Dutya ibedaquetu adebataqui judadiya. Yusura micuana bahue ameredadiya eje bucha jue tujaque juishuque.
17 Pois tudo o que está escondido será descoberto, e tudo o que está em segredo será conhecido e revelado.
18 “Pana baca neacue era cuejayaque. Ejeja ai aniyajatu dyaquedya ai aniajeya. Ejeque ai aniya bucha cabatiyaque, aimaquedya jutidya, tuja aniya cabatiyaque tujatu aputatereya, —jadya tuna Jesúsra acuare.
18 — Portanto, tomem cuidado e vejam como vocês ouvem. Porque quem tem receberá mais; mas quem não tem, até o que pensa que tem será tirado dele.
19 Jesúsja ecuaque, tuatsehuequi cuanaque jadya tuna junaticuare tuaqueja. Jipetaqui ama tunajatu bacuare, tuhua jetiama ecuita jucuare tibu.
19 A mãe e os irmãos de Jesus vieram até o lugar onde ele estava, mas, por causa da multidão, não conseguiam chegar perto dele.
20 Tumetu ejera cuana Jesús cuejaticuare: —Micue cuaa, micue miatsehuequi cuanaque jadya rena etsecueju. Miatsehuepa tuna quisaraticara juya, —jadya tujatu Jesús aticuare.
20 Então alguém disse a Jesus: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
21 Jadya bacatsutu Jesúsra acuare: —Tumeque epuna tuque ecue ecuaa; tume cuanaque tuna ecue eatsehuequi cuanaque. Jadya ama bucha tuque ecue aniya peya ecue iyuhueda cuanaque. Yusuja quisarati bacatsu tueque juya cuanaque tuna tuque ecue iyuhueda cuanaque. Tunadya tuna ecue ecuaa, ecue eatsehuequi cuanaque bucha bae ayaque, —jadya tuna Jesúsra acuare.
21 Mas Jesus disse a todos:
22 Peya huecacatu Jesúsra acuare tura mepehua cuanaque cuabaju anibutetsu: —Bei yueque macare necarequetira, —jadya tujatu ecana acuare. Jadya juatsu tuna carequeticuare.
22 Certo dia Jesus subiu num barco com os seus discípulos e disse: Então eles partiram.
23 Carequetiyaquetu Jesús tahuicuare. Tuque tahuijarayajutu muya jutidya cuejipa casadaque jueticuare. Cuejipa juetitsutu ena pacura cuaba ebariju ena ishacuare. Jadya tibutu ena pacura cuaba nudyajeri nudyajeri acuare. Rumutanaya bucha tuna cabaticuare.
23 Enquanto estavam atravessando o lago, Jesus dormiu. Um vento muito forte começou a soprar sobre o lago, e o barco foi ficando cheio de água, de modo que todos estavam em perigo.
24 Jadya cabatitsutu tura mepehua cuanara Jesús bushishaticuare. —¡Ecuana Naruquique, rumutanaya ecuana! ¡Ena pacura ecuana nudyaya! —jadya tunajatu acuare quique eque. Tunara jadya ayajutu Jesús cabaticuare. Netitsuratsu tujatu acuare cuejipa, ena pacu jadya: —¡Tume tupu camadya! ¡Neticue! —jadya tujatu acuare. Tura jadya aya tsehuedyatu cuejipa neticuare. Dutyatu pana abacatana jucuare.
24 Aí os discípulos chegaram perto de Jesus e o acordaram, dizendo: — Mestre, Mestre! Nós vamos morrer! Jesus se levantou e deu uma ordem ao vento e à tempestade. Eles pararam, e tudo ficou calmo.
25 Jadya juatsutu Jesúsra acuare tura mepehua cuanaque: —¿Eje bucha juatsu micuana bajida cuita juhua? ¿Eje bucha juatsu micuana eatsehue nime aputahua? Tuna bacue dyaque eanajacata jucuare. Bajida ecana jucuare. Tuna taca tuna jadya jutibunecuare: —¡Ai ecuita dyadi ri riyaque! ¡Cuejipa, ena pacu jadya taa tuja yana equedya juya! —jadya tuna jucuare.
25 Então ele disse aos discípulos: Mas eles estavam admirados e com medo e diziam uns aos outros: — Que homem é este? Ele manda até no vento e nas ondas, e eles obedecem!
26 Chamacama tuna jaratsuradirucuare Gerasaju aniya cuana queja, bei yueque macare, Galilea tuyu.
26 Jesus e os discípulos chegaram à região de Gerasa, no lado leste do lago da Galileia.
27 Amena Jesús cuaba juque cuinanayajutu ecuitara jipeticuare, epu japadama dyane eanisirira. Tuquetu equijahuatique jucuare. Junenicuaretu tarema, ecatacati jadya. Anianinicuaretu tumu cani cuanaju emaju cuanaque eishaju.
27 Assim que Jesus saiu do barco, um homem daquela cidade foi encontrar-se com ele. Esse homem estava dominado por demônios. Fazia muito tempo que ele andava sem roupas e não morava numa casa, mas vivia nos túmulos do cemitério.
28 Tumetu Jesús baatsu, tuque jipetitsu chichucata jucuare tuja yacuaju. Jadya ayajutu Jesúsra ijahua cuana ecuita yuamaturaqui juya cuanaque acuare: —Necuinanacue tumeque ecuita quejaque, ijahua cuana, —jadya tujatu ecana acuare. Tsunudatu ijahua cuanara tumeque ecuita quijahuatishajacama acuare. Naru ishutu ecuita cuanara eje uma risi datse abahue jucuare ehuachiju, ebi ecatseju jadya cadena tsehue. Ijahua cuanaja casa tsehue tujatu cadena metal eaque tibibishajacama acuare. Ijahua cuanaratu aquerenicuare eje queja anitaya ama cuana queja japada. Jesúsra ijahua cuana tuaquejaque cuinana ishu cuatsashahuajutu ecuita quiquecuare: —¿Ai jitequemi jeya eaqueja, Jesús Yusu barepajuja Ebacuaque? Nerecabacue ique. Nerecaturaume taa ique, —jadyatu equijahuatira Jesús acuare jebuda quique eque.
28 Quando viu Jesus, o homem deu um grito, caiu no chão diante dele e disse bem alto: — Jesus, Filho do Deus Altíssimo! O que o senhor quer de mim? Por favor, não me castigue!
29 — ausente —
29 Ele disse isso porque Jesus havia mandado o espírito mau sair dele. Esse espírito o havia agarrado muitas vezes. As pessoas chegaram até a amarrar os pés e as mãos do homem com correntes de ferro, mas ele as quebrava, e o demônio o levava para o deserto.
30 Jadya quiqueyajutu Jesúsra bacaduracuare ecuita: —¿Ai bacani mique? —Ique Umadaque bacani, —jadyatu ijahua cuana caquemitsaticuare ecuitaja quisarati eque. Jadya tuna jucuare, tuna dyaque umada tuque quijahuatishaqui cuanaque juhua tibu.
30 Jesus perguntou a ele: — O meu nome é Multidão! — respondeu ele. (Ele disse isso porque muitos demônios tinham entrado nele.)
31 —Cuadishaume ecuana emajaca ebariju ijahua cuana nerecaturatanayaju, —jadyatu ijahua cuanara acuare Jesús.
31 Aí os demônios começaram a pedir com insistência a Jesus que não os mandasse para o abismo .
32 Jetiamatu cuchi cuana araaranibarecuare emata jiruru. Ijahua cuanaratu Jesús acuare: —Panubi ecuana cuchi cuanaju, —jadya tunajatu acuare Jesús. —Nenubicue taa.
32 Muitos porcos estavam comendo num morro ali perto. Os demônios pediram com insistência a Jesus que os deixasse entrar nos porcos, e ele deixou.
33 Tumetu ijahua cuanara quijahuatishajacacuare tumeque ecuita. Tuaquejaque cuinanatsu tuna cuchi cuanaju nubibarecuare. Dutya cuchi cuana ijahuaqui cuanaque tuna tsajajayaque pacacadirucuare bei tihuesu baruda eque. Beiju pacacatsu tuna huiditerecuare.
33 Então eles saíram do homem e entraram nos porcos, que se atiraram morro abaixo, para dentro do lago, e se afogaram.
34 Cuchi cuana naru juya cuanaratu bacuare jadya juyaju. Jadya baatsu tuna tsajajaterecuare epu ebariju. Cuetiyara tunajatu epu cuana juque cuejabarecuare tuhua eje bucha juhuaque. Epu ebariju judirutsu tunajatu tumeque quisarati nucadya tsapedirunucacuare.
34 Quando os homens que estavam tomando conta dos porcos viram o que havia acontecido, fugiram e espalharam a notícia na cidade e nos seus arredores.
35 Tunara cuejayaque bacatsutu ecuita cuana cuabarecuare eje bucha juhuaque petara. Junaticuare tuna Jesús queja. Tuhua junatitsu tunajatu banaticuare ecuita equijahuati juhuaque, Jesús peque juaniyaju. Ecajututi, tuja jida inime tsehue, equijahuatijaca jadya tunajatu banaticuare. Jadya banatitsu tuna dyaque cuita eanajacata jucuare.
35 Muita gente foi ver o que havia acontecido. Quando chegaram perto de Jesus, viram o homem de quem haviam saído os demônios. E ficaram assustados porque ele estava sentado aos pés de Jesus, vestido e no seu perfeito juízo.
36 Jesúsra equijahuatija ijahua cuana ijehuecuinayaju baqui jucuare cuanaratu peya cuana cuejacuare eje bucha juhuaque.
36 Os que haviam visto tudo contaram ao povo como o homem tinha sido curado.
37 Jadya bacatsutu dutya jujeri Gerasa yahuaju aniya cuanara Jesús muda bacuare. Jadya tibudya tunajatu acuare: —Dirucue rehuaque. Tunara jadya ayajutu Jesús anibutecuare cuabaju, dirunucacara juatsu.
37 Aí toda a gente da região de Gerasa ficou com muito medo e pediu que Jesus saísse da terra deles. Então Jesus subiu no barco e foi embora.
38 Cuabaju anibuteyajutu equijahuatijacara Jesús acuare: —Ique miatsehue junenicara juya, —jadya tujatu acuare. —Aijama. Rehuadya anicue.
38 E o homem de quem os demônios tinham saído implorou a Jesus: — Me deixe ir com o senhor! Mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 Dirunucacue micue ata cuana queja. Cuejadirucue ecana Yusura micue ishu dutya ahua cuanaque, —jadyatu Jesúsra acuare. Tura jadya ahuajutu ecuita dirucuare. Dirutsu tujatu ecana cuejaajecuare dutya tuja epuju cuanaque, tuque Jesúsra eje bucha ahua cuanaque.
39 — Volte para casa e conte o que Deus fez por você. Então o homem foi pela cidade, contando o que Jesus tinha feito por ele.
40 Jesús bei yueque macare judiruhuajutu ecuita cuanara jida pureama tsehue batsacuare. Dutyara tunajatu ihuacuare.
40 Quando Jesus voltou para o lado oeste do lago, a multidão o recebeu com alegria, pois todos tinham ficado ali à espera dele.
41 Jesús tuna tsehue quisaratiyajutu ecuita Jairo bacanira jipeticuare. Tuquetu caradati ishuque etare juque inime metseque jucuare. Jipetitsutu nuyunaticuare Jesúja yacuaju. Nuyutsutu canerecaticuare Jesús queja tuja etareju cuaishu:
41 Então chegou um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga daquele lugar. Ele se jogou aos pés de Jesus e pediu com insistência que fosse até a sua casa
42 —Nerecabacue ique. Ecue ebacujuna peadya tunca beta earacana maraquetu majuhuie cuita. Tuque peadya piji cuita camadya tuque ecue ebacujuna. Chachaneticue ecue, —jadya tujatu Jesús acuare. Jesús cuayaju baatsutu umada ecuitara tupujudya acuare. Naiishacuare tunaja tuque.
42 porque a sua filha única, de doze anos, estava morrendo. Enquanto Jesus ia caminhando, a multidão o apertava de todos os lados.
43 Tumeque ecuita cuana ducudyatu jucuare epuna ujejedaque. Peadya tunca beta earacana maratu amena nerecada, ujejeda jucuare. Ebacuatare tujatu jidama jucuare; ami tujatu jucuaredya jutidya. Eje uma casamati bahue cuana quejatu casamamereticuare datse. Dutya tuja chipiru aniyaquetu quijehuetillaticuare casamameretiyaque. Jadya ama buchatu ni ejeradya jutidya chachanecuare ama.
43 Nisto, chegou uma mulher que fazia doze anos que estava com uma hemorragia. Ela havia gastado com os médicos tudo o que tinha, mas ninguém havia conseguido curá-la.
44 Etibene eque jipeaje tujatu Jesús acuare. Jipetitsu tujatu jabacuare tuja unaju ebebacuaju ehuejitaque. Tura jabaya tsehuedya tujatu neticuare ami.
44 Ela foi por trás de Jesus e tocou na barra da capa dele, e logo o sangue parou de escorrer.
45 Jabahuajutu Jesúsra bacaduracuare: —¿Aira jabahua? Dutya tuque peque cuanaquetu —Juhua aba, —jadya jucuare. Jadya juyajutu Pedrora acuare: —Ecuana Bahuityaquique, jeedya bacuemi ecuita cuanara naiishaya. ¿Eje bucha juatsu mira ecuana bacaduraya aira jabahuaque?, —jadya tujatu acuare.
45 Aí Jesus perguntou: Todos negaram. Então Pedro disse: — Mestre, todo o povo está rodeando o senhor e o está apertando.
46 —Ejera cuana jabahua chacha juishu. Ecue casa chachane ishuque cuinanayaju caadebatihua. Ejeque cuana tuque chachanehua, —jadya tuna Jesúsra acuare.
46 Mas Jesus disse:
47 Amena epunatu tuque jadya juhuaque tehuataqui ama baatsu, tadadayaque Jesúsja yacuaju chichucata juticuare. Dutya tuhua ecuita cuanaja ijacaju tujatu Jesús isaracuare: —Erami jabahua. Micue una jabatsu chacha ejuuque tuque ecue inime juhua. Tume taa jadiquedya. Micue una jabaya tsehuedya cuitadya chacha juhua, —jadyatu epunara Jesús acuare.
47 Então a mulher, vendo que não podia mais ficar escondida, veio, tremendo, e se atirou aos pés de Jesus. E, diante de todos, contou a Jesus por que tinha tocado nele e como havia sido curada na mesma hora.
48 —Mama, chachami juhua, mira era chachaneyaque pana ejene ahua tibu. Cacasaticue. Inime tsapema dirucue, —jadyatu Jesúsra acuare.
48 Aí Jesus disse:
49 Tuque quisaratiya jarijudyatu yana dujuquique juticuare Jairoja etare juque. —Micue bacujunatu amena majuhua. Ai jiteque ni tu Ebahuityaquique cuama amena, —jadya tujatu Jairo acuare.
49 Jesus ainda estava falando, quando chegou da casa de Jairo um empregado, que disse: — Seu Jairo, a menina já morreu. Não aborreça mais o Mestre.
50 Jadya juya bacatsutu Jesúsra jadya acuare Jairo: —Jidama inime baume. Cacasaticue. Eaqueja nimee camadya jucue. Micue bacujuna emajuquetu chacha netitsuranucaya, —jadya tujatu acuare.
50 Jesus ouviu isso e disse a Jairo:
51 Etareju junatitsutu Jesúsra acuare Pedro, Santiago, Juan jadya; —Micuana camadya eatsehue nenubicue. Tuhuadya umae paneti, —jadya tujatu ecana acuare. Nubiquerecuare tujatu ebacujuna pijija etataque ecatse, quimisha tura mepehua cuanaque jadya camadya.
51 Quando Jesus chegou à casa de Jairo, deixou que Pedro, João e Tiago entrassem com ele, além do pai e da mãe da menina, e mais ninguém.
52 Dutya ecuita cuana bacue quique, pau pau jucuare ebacujuna piji majuhuaja etareju. —Nepajacacue. Tumeque ebacujuna piji tu majuma. Tahuiya jutidya tuque, —jadya tuna Jesúsra anaticuare.
52 Todos os que estavam ali choravam e se lamentavam por causa da menina. Então Jesus disse:
53 Jadya bacatsutu ecuita cuanara ijaribacuare, tunara yuneri cuitadya emaju baya tibu. Ecanajetijacatu ebacujuna piji jucuare.
53 Aí começaram a caçoar dele porque sabiam que ela estava morta.
54 Tuque emaju jarayaju nubitsutu Jesúsra emetucuju inanaticuare. Isaranaticuaretu emajuque: —Ebacujuna piji, netitsuracue, —jadya tujatu acuare.
54 Mas Jesus foi, pegou-a pela mão e disse bem alto:
55 Tura jadya ayaju cuitatu ebacujuna piji canajetietinucatsu, anitsuratsu netitsuracuare. Jesusratu ecuaque ecatse jadya acuare: —Nemihuacue.
55 Ela tornou a viver e se levantou imediatamente. Aí Jesus mandou que dessem comida a ela.
56 Tuja etataque ecatsetu tahuiju bucha cabaticuare. —Cueja cueja neaume ni ejeque riya jadya juhuaque, —jadya tatse Jesúsra acuare.
56 Os seus pais ficaram muito admirados, mas Jesus mandou que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.