Lucas 9
Re C'ac'a Testamento pa Kach'abal (CAKYNT) vs NVT
1 Re Jesús xe'rayoj c'a re je doce ru-discípulos, y xuya-a poder chique chin ye'tiquir ye'quilisaj conojel itzel tak espíritu, y chin chuka' ye'quic'achojsaj re ye'yavaj.
1 Jesus reuniu os Doze e lhes deu poder e autoridade para expulsar todos os demônios e curar enfermidades.
2 Y xe'rutak c'a-a re ru-discípulos chin xe'ba chutzijosic che xbeka re k'ij chin andex rubanic tak re vinak ye'oc pa ruk'a' re Dios, y chin chuka' che ye'quic'achojsaj re ye'yavaj.
2 Depois, enviou-os para anunciar o reino de Deus e curar os enfermos.
3 Y re Jesús xubij chuka' chique: Tak xquixba, man jun cosa tic'uaj-a. Man tic'uaj ch'ama'y, man tic'uaj iya'l, man tic'uaj vay, man tic'uaj mero. Y man tic'uaj jun chic c'ulaj itziak, xa can xe-va re icusan-a.
3 Ele os instruiu, dizendo: “Não levem coisa alguma em sua jornada. Não levem cajado, nem bolsa de viagem, nem comida, nem dinheiro, nem mesmo uma muda de roupa extra.
4 Y re jay re anche' yixoc-va pa jun tenemit, chire' quixc'ue-va-ka. Xa c'aja tak yixel-pa chupan re tenemit re', otz niya' can re jay re anche' xixc'ue-va.
4 Aonde quer que forem, hospedem-se na mesma casa até partirem da cidade.
5 Y vo xa re tenemit anche' yixapon-va man otz-ta ic'ulic niquiban, xa tiya' can, y titavaj can re pokolaj re c'o pan ivakan chiquivach re vinak, chin quire' tiquitamaj che man otz-ta re xquiban, xcha' re Jesús.
5 E, se uma cidade se recusar a recebê-los, sacudam a poeira dos pés ao saírem, em sinal de reprovação”.
6 Y re discípulos xe'ba. Xe'ba pa tak cocoj tenemit chin xbequitzijoj re utzulaj ch'abal chin re Dios re nibex evangelio cha. Y xe'quic'achojsaj re ye'yavaj ronojel lugar anche' xe'k'ax-va.
6 Então começaram a percorrer os povoados, anunciando as boas-novas e curando os enfermos.
7 Y re gobernador rubini'an Herodes chupan re tiempo re', xuc'axaj ronojel re ntajin chubanic re Jesús. Pero man nuvel-ta anchique nunimaj, roma jec'o ye'bin che re nibano quire' ja re Juan Bautista re xc'astaj-pa chiquicojol re anama'i'. Roma re Juan quiminak chic.
7 Quando Herodes Antipas ouviu falar de tudo que Jesus fazia, ficou perplexo, pois alguns diziam que João Batista havia ressuscitado dos mortos.
8 Jec'o nic'aj chic ye'bin che re Jesús ja re Elías re xbetzolaj chic-pa. Y nic'aj chic vinak niquibij che re Jesús jun chique re je rusamajela' re Dios re xe'c'ue' ajuer can, re xbex profetas chique re xc'astaj-pa.
8 Outros acreditavam que Jesus era Elias, ou um dos antigos profetas que tinha voltado à vida.
9 Y re Herodes nubij: ¿Anchique como che ache re Jesús? Roma q'uiy cosas ye'nc'axaj chij re ye'ruban. Pero yen nimbij che mana-ta re Juan Bautista, roma re Juan ja yen mismo re ximbano mandar che xtzaq'uis rujalom, xcha'. Y re Herodes xucanola' formas chin quire' xutz'at-ta rach re Jesús.
9 “Eu decapitei João”, dizia Herodes. “Então quem é o homem sobre quem ouço essas histórias?” E procurava ver Jesus.
10 Y re ru-apóstoles re Jesús tak xe'tzolaj-pa banoy re rusamaj re Dios, xquitzijoj cha re Jesús andex re xquibanala'. Y re Jesús xe'ruc'uaj c'a-a chupan jun lugar anche' manak vinak re nibex desierto cha. Y re lugar re' chin re tenemit rubini'an Betsaida.
10 Quando os apóstolos voltaram, contaram a Jesus tudo que tinham feito. Em seguida, Jesus se retirou para a cidade de Betsaida, a fim de estar a sós com eles.
11 Y tak re vinak xquinabej anche' xbo-va re Jesús y re ru-discípulos, xe'ba chuka' reje'. Y tak xe'bapon riq'uin re Jesús, reja' xe'ruc'ul y xubij chuka' chique andex rubanic tak re vinak ye'oc pa ruk'a' re Dios. Y chuka' xe'ruc'achojsaj re ye'yavaj.
11 As multidões descobriram seu paradeiro e o seguiram. Ele as recebeu, ensinou-lhes a respeito do reino de Deus e curou os que estavam enfermos.
12 Y tak xk'ak'ij-ka chupan re k'ij re', re je doce discípulos xe'jelon-apo riq'uin re Jesús y xquibij cha: Ca'taka-a re vinak re' pa tak cocoj tenemit y pa tak nic'aj chic lugar re jec'o nakaj, chin te'quicanoj quivay y chuka' anche' ye'bevar-va, roma re anche' yojc'o-va, xa je manak vinak, xe'cha' cha.
12 No fim da tarde, os Doze se aproximaram e lhe disseram: “Mande as multidões aos povoados e campos vizinhos, para que encontrem comida e abrigo para passar a noite, pois estamos num lugar isolado”.
13 Jac'a re Jesús xubij chique re ru-discípulos: Tiya' quivay yex.
13 Jesus, porém, disse: “Providenciem vocês mesmos alimento para eles”. “Temos apenas cinco pães e dois peixes”, responderam. “Ou o senhor espera que compremos comida para todo esse povo?”
14 Roma re vinak camas je q'uiy. Y xaxe achi'a' jec'o la'k vo'o' mil.
14 Havia ali cerca de cinco mil homens. Jesus respondeu: “Digam a eles que se sentem em grupos de cinquenta”.
15 Y re discípulos can ancha'l re xbex chique, can quire' xquiban.
15 Os discípulos seguiram sua instrução, e todos se sentaram.
16 Y re Jesús xe'ruli'ej pa ruk'a' re vo'o' xcana-vay y re ca'e' car, xtzu'un chicaj y xutioxij cha re Dios. Y re Jesús xe'rupar re vay y re car, xuya-a chique re ru-discípulos chin che niquijachala' chiquivach re vinak.
16 Jesus tomou os cinco pães e os dois peixes, olhou para o céu e os abençoou. Então, partiu-os em pedaços e os entregou aos discípulos para que distribuíssem ao povo.
17 Y conojel jabal xe'va'. Can man jun re man-ta xva'. Y c'a c'o doce chacach xuban sobra.
17 Todos comeram à vontade, e os discípulos encheram ainda doze cestos com as sobras.
18 Y c'o jun k'ij re Jesús rujich'an-a-ri' chin nuban orar, y jec'o-apo re ru-discípulos riq'uin. Y jare' tak re Jesús xuc'utuj chique re ru-discípulos: ¿Yin anchique c'a yen niquinojij re vinak?
18 Certo dia, Jesus orava em particular, acompanhado apenas dos discípulos. Ele lhes perguntou: “Quem as multidões dizem que eu sou?”.
19 Y reje' xquibij cha: Jec'o ye'bin che ja rat re Juan Bautista. Jec'o nic'aj chic ye'bin che ja rat re Elías, re jun rusamajel re Dios re xc'ue' ajuer can, re xbex profeta cha. Y jec'o chuka' ye'bin che rat yat jun chique re rusamajela' re Dios re xe'c'ue' ajuer can, re xbex profetas chique, y vocame xac'astaj-pa chiquicojol re anama'i', xe'cha' cha re Jesús.
19 Os discípulos responderam: “Alguns dizem que o senhor é João Batista; outros, que é Elias; e outros ainda, que é um dos profetas antigos que ressuscitou”.
20 Y reja' xuc'utuj chique re ru-discípulos: Y yex, ¿andex ninojij chuij?
20 “E vocês?”, perguntou ele. “Quem vocês dizem que eu sou?” Pedro respondeu: “O senhor é o Cristo enviado por Deus!”.
21 Pero re Jesús camas xuchalabej chique re ru-discípulos che man jun anchok cha tiquibij-va che ja reja' re Cristo.
21 Jesus advertiu severamente seus discípulos de que não dissessem a ninguém quem ele era.
22 Y xubij chuka' chique: Yen re xinalax chi'icojol, tiene que nink'asaj q'uiy tijoj-pokonal. Y xquintzelas coma re rejeta'k tak achi'a' re c'o quik'ij, coma re principal tak sacerdotes y chuka' coma re achi'a' je'atamayon re ley kachin yoj re yoj israelitas. Y xquinquimisas, pero pa rox k'ij xquinc'astaj-pa chiquicojol re anama'i', xcha' re Jesús.
22 “É necessário que o Filho do Homem sofra muitas coisas”, disse. “Ele será rejeitado pelos líderes do povo, pelos principais sacerdotes e pelos mestres da lei. Será morto, mas no terceiro dia ressuscitará.”
23 Y c'are' xubij chique conojel: Vo xa c'o jun re nrajo' yinrutzekelbej, can tubana' ancha'l jun re binak chuxe' ru-cruz. Man tuban re nurayij reja'. Man tupokonaj nuk'asaj tijoj-pokonal. Vo xa c'o jun ninojin che nitiquir nuban quire' k'ij-k'ij, otz che nipa viq'uin chin yinrutzekelbej.
23 Disse ele à multidão: “Se alguém quer ser meu seguidor, negue a si mesmo, tome diariamente sua cruz e siga-me.
24 Roma vo xa camas nupokonaj re ruc'aslen vova' chach re ruch'ulef, xa man xtuvel-ta ruc'aslen re man niq'uis-ta. Jac'a re man nupokonaj-ta re ruc'aslen, astapa' xtiquimisas nutzij yen, jare' sí can xtuvel-va ruc'aslen re man niq'uis-ta.
24 Se tentar se apegar à sua vida, a perderá. Mas, se abrir mão de sua vida por minha causa, a salvará.
25 Roma man jun cosa otz nuc'am-pa cha re vinak xe-ta nic'ue' ronojel re biyomal chin re ruch'ulef riq'uin, y re vinak re' xa man nicolotaj-ta. Xa rion reja' nunem-ri' chupan re camic chin jumul.
25 Que vantagem há em ganhar o mundo inteiro, mas perder ou destruir a própria vida?
26 Y vo xa c'o chuka' jun chiva yex niq'uex nutzijoj che yinruniman yen y re nuch'abal, yen re xinalax chi'icojol, chuka' xquinq'uex nimbij che re jun vinak re' vichin yen. Quire' xtimban tak xquimpa chic jun bey, tak xtik'alajin che can yin Rey-va, y chuka' junan chic nuk'ij riq'uin re Nata' y je vichibil-pa re lok'olaj tak ángeles.
26 Se alguém se envergonhar de mim e de minha mensagem, o Filho do Homem se envergonhará dele quando vier em sua glória e na glória do Pai e dos santos anjos.
27 Y can katzij nimbij chiva, che re Dios can xtic'ue' pa kave' chin xkojruban gobernar. Y jec'o chiva yex, c'aja tak quitz'eton chic che re Dios nuban chic gobernar, c'ajare' tak xque'com, xcha' re Jesús.
27 Eu lhes digo a verdade: alguns que aqui estão não morrerão antes de ver o reino de Deus!”.
28 Y jun semana la'k tubij-va ronojel re' chiquivach re vinak, jare' tak xe'rucha' re Pedro, re Juan y re Jacobo chin che ye'oc-a ruchibil chin niba pa rue' jun loma chubanic orar.
28 Cerca de oito dias depois, Jesus levou consigo Pedro, João e Tiago a um monte para orar.
29 Y tak re Jesús ntajin cha oración, xjalataj re rutzubal, y can quire' chuka' re rutziak xjalataj. Y re ru-color re rutziak can bo'j xuban y niyiq'uiloj.
29 Enquanto ele orava, a aparência de seu rosto foi transformada, e suas roupas se tornaram brancas e resplandecentes.
30 Y tak re je oxe' discípulos xquitz'at, je ca'e' achi'a' ye'tzijon riq'uin re Jesús. Re je ca'e' achi'a' re' quibini'an Moisés y Elías, y ja achi'a' re' re xe'c'ue' ajuer can.
30 De repente, Moisés e Elias apareceram e começaram a falar com Jesus.
31 Re je ca'e' achi'a' re' jec'o pa jun sakil y re sakil re' pitinak chila' chicaj, y ye'tzijon chij re andex rubanic tak re Jesús xtiquimisas pa tenemit Jerusalén. Roma ja samaj re' re yi'om-pa cha roma re Dios.
31 Tinham um aspecto glorioso e falavam sobre a partida de Jesus, que estava para se cumprir em Jerusalém.
32 Y re Pedro y re je ca'e' chic ruchibil, camas quivaran pero xquicoch' re varan, y mare' xquitz'at re namalaj ruk'ij re Jesús, y xe'quitz'at chuka' re je ca'e' chic achi'a' re jec'o riq'uin re Jesús.
32 Pedro e os outros lutavam contra o sono, mas acabaram despertando e viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Y tak re je ca'e' achi'a' re' niquiya' can re Jesús chin ye'ba, jare' tak re Pedro xubij-apo cha re Jesús: Maestro, vova' otz kabanon. Takabana' oxe' ch'utak jay, jun avichin rat, jun chin re Moisés y jun chin re Elías. Re Pedro quire' xubij-apo y man rutaman-ta anchique roma tak xch'o-apo. Mare' bin che man bin xe'rubila-apo.
33 Quando Moisés e Elias iam se retirando, Pedro, sem saber o que dizia, falou: “Mestre, é maravilhoso estarmos aqui! Vamos fazer três tendas: uma será sua, uma de Moisés e outra de Elias”.
34 Y c'a ntajin che tzij, jare' tak c'o jun nube xbeka y xupis quij. Y re discípulos xquixibij-qui' tak xquina' che re nube xupis quij.
34 Enquanto ele ainda falava, uma nuvem surgiu e os envolveu, enchendo-os de medo.
35 Y jare' tak c'o Jun xch'o-pa chupan re nube y xubij: Jare' re Nuc'ajol y yen camas ninjo'. Can xe c'a reja' tic'axaj.
35 Então uma voz que vinha da nuvem disse: “Este é meu Filho, meu Escolhido. Ouçam-no!”.
36 Y jac'a tak re discípulos quic'axan chic-ka re ch'abal re', tak xquitz'at, rion chic re Jesús c'o chire'. Y re discípulos re', q'uiy tiempo man jun anchok cha xquitzijoj-va re xquitz'at che xbanataj chire' pa rue' re loma.
36 Quando a voz silenciou, só Jesus estava ali. Naquela ocasião, os discípulos não contaram a ninguém o que tinham visto.
37 Y pa ruca'n k'ij tak re Jesús y re je oxe' ru-discípulos xe'ka-pa pa rue' re loma, camas c'a je q'uiy re vinak re xe'c'ulu-apo richin.
37 No dia seguinte, quando desceram do monte, uma grande multidão veio ao encontro de Jesus.
38 Y c'o c'a jun ache chiquicojol re vinak, xch'o-apo cha re Jesús y xubij: Maestro, yen xaxe jun vajc'ual c'o. Ninc'utuj c'a utzil chava che tatz'eta' ba',
38 Um homem na multidão gritou: “Mestre, suplico-lhe que veja meu filho, o único que tenho!
39 roma c'o jun itzel espíritu nitz'amo richin, y tak nutz'am nuban cha che nurak ruchi', nisiquic re ru-cuerpo y nicubub xe'ray. Re itzel espíritu re' c'a nuc'usaj-na can ruc'o'x chij, c'ajare' nuya' can.
39 Um espírito impuro se apodera dele e o faz gritar. Lança-o em convulsões e o faz espumar pela boca. Sacode-o violentamente e quase nunca o deixa em paz.
40 Mare' xinc'utuj-yan utzil chique re a-discípulos che tiquilisaj-a jumul re itzel espíritu riq'uin re nuc'ajol, pero man xe'tiquir-ta, xcha' re ache.
40 Supliquei a seus discípulos que o expulsassem, mas eles não conseguiram”.
41 Y re Jesús xubij: Man jun vinak chupan re tiempo re' re rubanon-ta confiar-ri' riq'uin re Dios. Xa conojel je'satzanak. Man tinojij che yen nojel tiempo xquinc'ue' iviq'uin. Y chuka' man tinojij che nojel tiempo xquixincoch'. Tac'ama-pa re ac'ajol vova', xcha' re Jesús.
41 Jesus disse: “Geração incrédula e corrompida! Até quando estarei com vocês e terei de suportá-los?”. Então disse ao homem: “Traga-me seu filho”.
42 Y tak re ala' napon-yan-apo riq'uin re Jesús, re itzel espíritu riq'uin ruchuk'a' xuyiquiquej re ala' y xutorij pan ulef. Re Jesús cof xch'o cha re itzel espíritu, chin che tel-a riq'uin re ala'. Y re Jesús xucol re ala' re' chach re itzel espíritu, y xujach-a cha re rutota'.
42 Quando o menino se aproximou, o demônio o derrubou no chão, numa convulsão violenta. Jesus, porém, repreendeu o espírito impuro, curou o menino e o devolveu ao pai.
43 Y conojel c'a re vinak xsatz quic'o'x tak xk'alajin re ru-poder re Dios re ruyi'on pa ruk'a' re Jesús.
43 Todos se espantaram com a grandiosidade do poder de Deus. Enquanto todos se maravilhavam com seus feitos, Jesus disse aos discípulos:
44 Tic'axaj jabal re xtimbij chiva, y man timistaj: Yen re xinalax chi'icojol, xquinjach pa quik'a' re vinak, xcha' chique.
44 “Ouçam-me e lembrem-se do que lhes digo: o Filho do Homem será traído e entregue em mãos humanas”.
45 Y reje' man xk'ax-ta pa quive', roma evan chiquivach. Y niquixibij-qui' niquic'utuj cha re Jesús andex ndel che tzij re xubij.
45 Eles, porém, não entendiam essas coisas. O significado estava escondido deles, de modo que não eram capazes de compreender e tinham medo de perguntar.
46 Y re ru-discípulos re Jesús xquich'ojela' chiquivach re anchique chique reje' re más c'o ruk'ij.
46 Os discípulos começaram a discutir sobre qual deles seria o maior.
47 Pero re Jesús can jabal-va rutaman y nutz'at re andex niquinojij pa tak cánma. Mare' reja' xbo'rc'ama-pa jun ac'ual, y xbo'rpoba' riq'uin,
47 Jesus, conhecendo seus pensamentos, trouxe para junto de si uma criança pequena
48 y xubij chique: Re yacayon vichin pa ránma y can niqui'cot nuc'ul jun ac'ual ancha'l re', man xe-ta re ac'ual xtuc'ul, xa can xquinruc'ul chuka' yen. Y re nic'ulu vichin yen, can nuc'ul chuka' re takayom-pa vichin. Y jac'a jun ivchibil re nitz'at yex che camanak ruk'ij, xa jare' re c'o más ruk'ij, xcha' re Jesús.
48 e disse: “Quem recebe uma criança como esta em meu nome recebe a mim, e quem me recebe também recebe aquele que me enviou. Portanto, o menor entre vocês será o maior”.
49 Y xpa re Juan xubij cha re Jesús: Maestro, yoj xkatz'at jun ache re pan abe' rat ye'rulisaj itzel tak espíritu. Pero xkatz'at che man kachibil-ta, xkabij cha che man chic tuban re ntajin chubanic.
49 João disse a Jesus: “Mestre, vimos alguém usar seu nome para expulsar demônios; nós o proibimos, pois ele não era do nosso grupo”.
50 Y re Jesús xubij cha re Juan: Man chic tibij quire' cha. Roma re man ye'tzelan-ta kachin, can kachibil-va-ki' quiq'uin.
50 “Não o proíbam!”, disse Jesus. “Quem não é contra vocês é a favor de vocês.”
51 Y tak napon-yan re k'ij che re Jesús nitzolaj chila' chicaj, reja' can xuban-a preparar-ri' chin xba pa tenemit Jerusalén,
51 Como se aproximava o tempo de ser elevado ao céu, Jesus partiu com determinação para Jerusalém.
52 y jec'o xe'rutak-a nabey. Y re xe'tak-a, xe'ba pa jun aldea re c'o pa Samaria, chin xbequicanoj jun jay re anche' xte'xulan-va re Jesús y re je'tzakatal-a chij.
52 Enviou mensageiros adiante até um povoado samaritano, a fim de fazerem os preparativos para sua chegada.
53 Pero re vinak chin re aldea re' man xquijo-ta xquic'ul re Jesús, roma reja' xa pa Jerusalén binak-va.
53 Contudo, os habitantes do povoado não receberam Jesus, porque parecia evidente que ele estava a caminho de Jerusalém.
54 Tak re je ca'e' discípulos quibini'an Jacobo y Juan xquiya' cuenta cha che man nic'ul-ta coma re vinak, xquibij cha re Jesús: Ajaf, ¿najo' che nakac'utuj che tika-pa k'ak' chicaj, chin ye'ruq'uis re vinak re'? Ancha'l xuban re Elías re rusamajel re Dios re xbex profeta cha, xe'cha'.
54 Percebendo isso, Tiago e João disseram a Jesus: “Senhor, quer que mandemos cair fogo do céu para consumi-los?”.
55 Y re Jesús xe'rutzu' y cof xch'o chique. Y xubij: Yex man itaman-ta che re Espíritu re ac'ayon ivichin camas nijovan.
55 Jesus, porém, se voltou para eles e os repreendeu.
56 Roma yen re xinalax chi'icojol, man ximpa-ta vova' chach re ruch'ulef chin ye'nquimisaj vinak, yen ximpa chiquicolic chach re quimac, xcha' chique.
56 E seguiram para outro povoado.
57 Y tak reje' quitz'amon bey, c'o c'a jun ache re xbec'ulum-pa, y xubij cha re Jesús: Ajaf, yen ninjo' yatintzekelbej xabanche' xcabo-va.
57 Quando andavam pelo caminho, alguém disse a Jesus: “Eu o seguirei aonde quer que vá”.
58 Xpa re Jesús xubij cha re ache re': Re utif can c'o quijul anche' ye'c'ue-va, y quire' chuka' re ch'utak chicop c'o quixic' re ye'ba pa cak'ik', can c'o chuka' quisoc. Jac'a yen re xinalax chi'icojol, manak anche' yinc'ue-va, xcha' cha re ache re'.
58 Jesus respondeu: “As raposas têm tocas onde morar e as aves têm ninhos, mas o Filho do Homem não tem sequer um lugar para recostar a cabeça”.
59 Y re Jesús xubij cha jun chic ache: Jo' chuij.
59 E a outra pessoa ele disse: “Siga-me”. O homem, porém, respondeu: “Senhor, deixe-me primeiro sepultar meu pai”.
60 Pero re Jesús xubij cha re ache re': Re vinak re ye'com, que'muk coma re vinak re je quiminak chupan re quimac. Jac'a rat cabiyin y ta'tzijoj che xbeka re k'ij chin re andex rubanic tak re vinak ye'oc pa ruk'a' re Dios.
60 Jesus respondeu: “Deixe que os mortos sepultem seus próprios mortos. Você, porém, deve ir e anunciar o reino de Deus”.
61 Y c'o chic jun ache xbin cha re Jesús: Ajaf, yen ninjo' yimba chavij. Pero nabey taya' k'ij chua chin yine'ch'o-na can chique conojel re jec'o chupan re vachoch, xcha'.
61 Outro, ainda, disse: “Senhor, eu o seguirei, mas deixe que antes me despeça de minha família”.
62 Pero re Jesús xubij cha: Re ache re nisamaj riq'uin re arado chin nuposcolij re ulef, man otz-ta che nitzu'un can chij tak ntajin che samaj, roma man otz-ta ndel re rusamaj. Y quire' chuka' re vinak re niniman chin re Dios, man otz-ta che nitzu'un can chij chin ye'rutz'at can re andex ye'banataj. Roma vo xa quire' nuban, man ruc'amon-ta che nisamaj pa rusamaj re Dios y ye'ruto-ta re vinak chin ye'oc pa ruk'a' re Dios, xcha' re Jesús.
62 Mas Jesus lhe disse: “Quem põe a mão no arado e olha para trás não está apto para o reino de Deus”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.