Lucas 9

Re C'ac'a Testamento pa Kach'abal (CAKYNT) vs ARIB

Sair da comparação
ARIB Almeida Revisada Imprensa Bíblica
1 Re Jesús xe'rayoj c'a re je doce ru-discípulos, y xuya-a poder chique chin ye'tiquir ye'quilisaj conojel itzel tak espíritu, y chin chuka' ye'quic'achojsaj re ye'yavaj.
1 Reunindo os doze, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios, e para curarem doenças;
2 Y xe'rutak c'a-a re ru-discípulos chin xe'ba chutzijosic che xbeka re k'ij chin andex rubanic tak re vinak ye'oc pa ruk'a' re Dios, y chin chuka' che ye'quic'achojsaj re ye'yavaj.
2 e enviou-os a pregar o reino de Deus, e fazer curas,
3 Y re Jesús xubij chuka' chique: Tak xquixba, man jun cosa tic'uaj-a. Man tic'uaj ch'ama'y, man tic'uaj iya'l, man tic'uaj vay, man tic'uaj mero. Y man tic'uaj jun chic c'ulaj itziak, xa can xe-va re icusan-a.
3 dizendo-lhes: Nada leveis para o caminho, nem bordão, nem alforje, nem pão, nem dinheiro; nem tenhais duas túnicas.
4 Y re jay re anche' yixoc-va pa jun tenemit, chire' quixc'ue-va-ka. Xa c'aja tak yixel-pa chupan re tenemit re', otz niya' can re jay re anche' xixc'ue-va.
4 Em qualquer casa em que entrardes, nela ficai, e dali partireis.
5 Y vo xa re tenemit anche' yixapon-va man otz-ta ic'ulic niquiban, xa tiya' can, y titavaj can re pokolaj re c'o pan ivakan chiquivach re vinak, chin quire' tiquitamaj che man otz-ta re xquiban, xcha' re Jesús.
5 Mas, onde quer que não vos receberem, saindo daquela cidade, sacudi o pó dos vossos pés, em testemunho contra eles.
6 Y re discípulos xe'ba. Xe'ba pa tak cocoj tenemit chin xbequitzijoj re utzulaj ch'abal chin re Dios re nibex evangelio cha. Y xe'quic'achojsaj re ye'yavaj ronojel lugar anche' xe'k'ax-va.
6 Saindo, pois, os discípulos percorreram as aldeias, anunciando o evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 Y re gobernador rubini'an Herodes chupan re tiempo re', xuc'axaj ronojel re ntajin chubanic re Jesús. Pero man nuvel-ta anchique nunimaj, roma jec'o ye'bin che re nibano quire' ja re Juan Bautista re xc'astaj-pa chiquicojol re anama'i'. Roma re Juan quiminak chic.
7 Ora, o tetrarca Herodes soube de tudo o que se passava, e ficou muito perplexo, porque diziam uns: João ressuscitou dos mortos;
8 Jec'o nic'aj chic ye'bin che re Jesús ja re Elías re xbetzolaj chic-pa. Y nic'aj chic vinak niquibij che re Jesús jun chique re je rusamajela' re Dios re xe'c'ue' ajuer can, re xbex profetas chique re xc'astaj-pa.
8 outros: Elias apareceu; e outros: Um dos antigos profetas se levantou.
9 Y re Herodes nubij: ¿Anchique como che ache re Jesús? Roma q'uiy cosas ye'nc'axaj chij re ye'ruban. Pero yen nimbij che mana-ta re Juan Bautista, roma re Juan ja yen mismo re ximbano mandar che xtzaq'uis rujalom, xcha'. Y re Herodes xucanola' formas chin quire' xutz'at-ta rach re Jesús.
9 Herodes, porém, disse: A João eu mandei degolar; quem é, pois, este a respeito de quem ouço tais coisas? E procurava vê-lo.
10 Y re ru-apóstoles re Jesús tak xe'tzolaj-pa banoy re rusamaj re Dios, xquitzijoj cha re Jesús andex re xquibanala'. Y re Jesús xe'ruc'uaj c'a-a chupan jun lugar anche' manak vinak re nibex desierto cha. Y re lugar re' chin re tenemit rubini'an Betsaida.
10 Quando os apóstolos voltaram, contaram-lhe tudo o que havia feito. E ele, levando-os consigo, retirou-se à parte para uma cidade chamada Betsaida.
11 Y tak re vinak xquinabej anche' xbo-va re Jesús y re ru-discípulos, xe'ba chuka' reje'. Y tak xe'bapon riq'uin re Jesús, reja' xe'ruc'ul y xubij chuka' chique andex rubanic tak re vinak ye'oc pa ruk'a' re Dios. Y chuka' xe'ruc'achojsaj re ye'yavaj.
11 Mas as multidões, percebendo isto, seguiram-no; e ele as recebeu, e falava-lhes do reino de Deus, e sarava os que necessitavam de cura.
12 Y tak xk'ak'ij-ka chupan re k'ij re', re je doce discípulos xe'jelon-apo riq'uin re Jesús y xquibij cha: Ca'taka-a re vinak re' pa tak cocoj tenemit y pa tak nic'aj chic lugar re jec'o nakaj, chin te'quicanoj quivay y chuka' anche' ye'bevar-va, roma re anche' yojc'o-va, xa je manak vinak, xe'cha' cha.
12 Ora, quando o dia começava a declinar, aproximando-se os doze, disseram-lhe: Despede a multidão, para que, indo às aldeias e aos sítios em redor, se hospedem, e achem o que comer; porque aqui estamos em lugar deserto.
13 Jac'a re Jesús xubij chique re ru-discípulos: Tiya' quivay yex.
13 Mas ele lhes disse: Dai-lhes vós de comer. Responderam eles: Não temos senão cinco pães e dois peixes; salvo se nós formos comprar comida para todo este povo.
14 Roma re vinak camas je q'uiy. Y xaxe achi'a' jec'o la'k vo'o' mil.
14 Pois eram cerca de cinco mil homens. Então disse a seus discípulos: Fazei-os reclinar-se em grupos de cerca de cinqüenta cada um.
15 Y re discípulos can ancha'l re xbex chique, can quire' xquiban.
15 Assim o fizeram, mandando que todos se reclinassem.
16 Y re Jesús xe'ruli'ej pa ruk'a' re vo'o' xcana-vay y re ca'e' car, xtzu'un chicaj y xutioxij cha re Dios. Y re Jesús xe'rupar re vay y re car, xuya-a chique re ru-discípulos chin che niquijachala' chiquivach re vinak.
16 E tomando Jesus os cinco pães e os dois peixes, e olhando para o céu, os abençoou e partiu, e os entregava aos seus discípulos para os porem diante da multidão.
17 Y conojel jabal xe'va'. Can man jun re man-ta xva'. Y c'a c'o doce chacach xuban sobra.
17 Todos, pois, comeram e se fartaram; e foram levantados, do que lhes sobejou, doze cestos de pedaços.
18 Y c'o jun k'ij re Jesús rujich'an-a-ri' chin nuban orar, y jec'o-apo re ru-discípulos riq'uin. Y jare' tak re Jesús xuc'utuj chique re ru-discípulos: ¿Yin anchique c'a yen niquinojij re vinak?
18 Enquanto ele estava orando à parte achavam-se com ele somente seus discípulos; e perguntou-lhes: Quem dizem as multidões que eu sou?
19 Y reje' xquibij cha: Jec'o ye'bin che ja rat re Juan Bautista. Jec'o nic'aj chic ye'bin che ja rat re Elías, re jun rusamajel re Dios re xc'ue' ajuer can, re xbex profeta cha. Y jec'o chuka' ye'bin che rat yat jun chique re rusamajela' re Dios re xe'c'ue' ajuer can, re xbex profetas chique, y vocame xac'astaj-pa chiquicojol re anama'i', xe'cha' cha re Jesús.
19 Responderam eles: Uns dizem: João, o Batista; outros: Elias; e ainda outros, que um dos antigos profetas se levantou.
20 Y reja' xuc'utuj chique re ru-discípulos: Y yex, ¿andex ninojij chuij?
20 Então lhes perguntou: Mas vós, quem dizeis que eu sou? Respondendo Pedro, disse: O Cristo de Deus.
21 Pero re Jesús camas xuchalabej chique re ru-discípulos che man jun anchok cha tiquibij-va che ja reja' re Cristo.
21 Jesus, porém, advertindo-os, mandou que não contassem isso a ninguém;
22 Y xubij chuka' chique: Yen re xinalax chi'icojol, tiene que nink'asaj q'uiy tijoj-pokonal. Y xquintzelas coma re rejeta'k tak achi'a' re c'o quik'ij, coma re principal tak sacerdotes y chuka' coma re achi'a' je'atamayon re ley kachin yoj re yoj israelitas. Y xquinquimisas, pero pa rox k'ij xquinc'astaj-pa chiquicojol re anama'i', xcha' re Jesús.
22 e disse-lhes: É necessário que o Filho do homem padeça muitas coisas, que seja rejeitado pelos anciãos, pelos principais sacerdotes e escribas, que seja morto, e que ao terceiro dia ressuscite.
23 Y c'are' xubij chique conojel: Vo xa c'o jun re nrajo' yinrutzekelbej, can tubana' ancha'l jun re binak chuxe' ru-cruz. Man tuban re nurayij reja'. Man tupokonaj nuk'asaj tijoj-pokonal. Vo xa c'o jun ninojin che nitiquir nuban quire' k'ij-k'ij, otz che nipa viq'uin chin yinrutzekelbej.
23 Em seguida dizia a todos: Se alguém quer vir após mim, negue-se a si mesmo, tome cada dia a sua cruz, e siga-me.
24 Roma vo xa camas nupokonaj re ruc'aslen vova' chach re ruch'ulef, xa man xtuvel-ta ruc'aslen re man niq'uis-ta. Jac'a re man nupokonaj-ta re ruc'aslen, astapa' xtiquimisas nutzij yen, jare' sí can xtuvel-va ruc'aslen re man niq'uis-ta.
24 Pois quem quiser salvar a sua vida, perdê-la-á; mas quem perder a sua vida por amor de mim, esse a salvará.
25 Roma man jun cosa otz nuc'am-pa cha re vinak xe-ta nic'ue' ronojel re biyomal chin re ruch'ulef riq'uin, y re vinak re' xa man nicolotaj-ta. Xa rion reja' nunem-ri' chupan re camic chin jumul.
25 Pois, que aproveita ao homem ganhar o mundo inteiro, e perder-se, ou prejudicar-se a si mesmo?
26 Y vo xa c'o chuka' jun chiva yex niq'uex nutzijoj che yinruniman yen y re nuch'abal, yen re xinalax chi'icojol, chuka' xquinq'uex nimbij che re jun vinak re' vichin yen. Quire' xtimban tak xquimpa chic jun bey, tak xtik'alajin che can yin Rey-va, y chuka' junan chic nuk'ij riq'uin re Nata' y je vichibil-pa re lok'olaj tak ángeles.
26 Porque, quem se envergonhar de mim e das minhas palavras, dele se envergonhará o Filho do homem, quando vier na sua glória, e na do Pai e dos santos anjos.
27 Y can katzij nimbij chiva, che re Dios can xtic'ue' pa kave' chin xkojruban gobernar. Y jec'o chiva yex, c'aja tak quitz'eton chic che re Dios nuban chic gobernar, c'ajare' tak xque'com, xcha' re Jesús.
27 Mas em verdade vos digo: Alguns há, dos que estão aqui, que de modo nenhum provarão a morte até que vejam o reino de Deus.
28 Y jun semana la'k tubij-va ronojel re' chiquivach re vinak, jare' tak xe'rucha' re Pedro, re Juan y re Jacobo chin che ye'oc-a ruchibil chin niba pa rue' jun loma chubanic orar.
28 Cerca de oito dias depois de ter proferido essas palavras, tomou Jesus consigo a Pedro, a João e a Tiago, e subiu ao monte para orar.
29 Y tak re Jesús ntajin cha oración, xjalataj re rutzubal, y can quire' chuka' re rutziak xjalataj. Y re ru-color re rutziak can bo'j xuban y niyiq'uiloj.
29 Enquanto ele orava, mudou-se a aparência do seu rosto, e a sua roupa tornou-se branca e resplandecente.
30 Y tak re je oxe' discípulos xquitz'at, je ca'e' achi'a' ye'tzijon riq'uin re Jesús. Re je ca'e' achi'a' re' quibini'an Moisés y Elías, y ja achi'a' re' re xe'c'ue' ajuer can.
30 E eis que estavam falando com ele dois varões, que eram Moisés e Elias,
31 Re je ca'e' achi'a' re' jec'o pa jun sakil y re sakil re' pitinak chila' chicaj, y ye'tzijon chij re andex rubanic tak re Jesús xtiquimisas pa tenemit Jerusalén. Roma ja samaj re' re yi'om-pa cha roma re Dios.
31 os quais apareceram com glória, e falavam da sua partida que estava para cumprir-se em Jerusalém.
32 Y re Pedro y re je ca'e' chic ruchibil, camas quivaran pero xquicoch' re varan, y mare' xquitz'at re namalaj ruk'ij re Jesús, y xe'quitz'at chuka' re je ca'e' chic achi'a' re jec'o riq'uin re Jesús.
32 Ora, Pedro e os que estavam com ele se haviam deixado vencer pelo sono; despertando, porém, viram a sua glória e os dois varões que estavam com ele.
33 Y tak re je ca'e' achi'a' re' niquiya' can re Jesús chin ye'ba, jare' tak re Pedro xubij-apo cha re Jesús: Maestro, vova' otz kabanon. Takabana' oxe' ch'utak jay, jun avichin rat, jun chin re Moisés y jun chin re Elías. Re Pedro quire' xubij-apo y man rutaman-ta anchique roma tak xch'o-apo. Mare' bin che man bin xe'rubila-apo.
33 E, quando estes se apartavam dele, disse Pedro a Jesus: Mestre, bom é estarmos nós aqui: façamos, pois, três cabanas, uma para ti, uma para Moisés, e uma para Elias, não sabendo o que dizia.
34 Y c'a ntajin che tzij, jare' tak c'o jun nube xbeka y xupis quij. Y re discípulos xquixibij-qui' tak xquina' che re nube xupis quij.
34 Enquanto ele ainda falava, veio uma nuvem que os cobriu; e se atemorizaram ao entrarem na nuvem.
35 Y jare' tak c'o Jun xch'o-pa chupan re nube y xubij: Jare' re Nuc'ajol y yen camas ninjo'. Can xe c'a reja' tic'axaj.
35 E da nuvem saiu uma voz que dizia: Este é o meu Filho, o meu eleito; a ele ouvi.
36 Y jac'a tak re discípulos quic'axan chic-ka re ch'abal re', tak xquitz'at, rion chic re Jesús c'o chire'. Y re discípulos re', q'uiy tiempo man jun anchok cha xquitzijoj-va re xquitz'at che xbanataj chire' pa rue' re loma.
36 Ao soar esta voz, Jesus foi achado sozinho; e eles calaram-se, e por aqueles dias não contaram a ninguém nada do que tinham visto.
37 Y pa ruca'n k'ij tak re Jesús y re je oxe' ru-discípulos xe'ka-pa pa rue' re loma, camas c'a je q'uiy re vinak re xe'c'ulu-apo richin.
37 No dia seguinte, quando desceram do monte, veio-lhe ao encontro uma grande multidão.
38 Y c'o c'a jun ache chiquicojol re vinak, xch'o-apo cha re Jesús y xubij: Maestro, yen xaxe jun vajc'ual c'o. Ninc'utuj c'a utzil chava che tatz'eta' ba',
38 E eis que um homem dentre a multidão clamou, dizendo: Mestre, peço-te que olhes para meu filho, porque é o único que tenho;
39 roma c'o jun itzel espíritu nitz'amo richin, y tak nutz'am nuban cha che nurak ruchi', nisiquic re ru-cuerpo y nicubub xe'ray. Re itzel espíritu re' c'a nuc'usaj-na can ruc'o'x chij, c'ajare' nuya' can.
39 pois um espírito se apodera dele, fazendo-o gritar subitamente, convulsiona-o até escumar e, mesmo depois de o ter quebrantado, dificilmente o larga.
40 Mare' xinc'utuj-yan utzil chique re a-discípulos che tiquilisaj-a jumul re itzel espíritu riq'uin re nuc'ajol, pero man xe'tiquir-ta, xcha' re ache.
40 E roguei aos teus discípulos que o expulsassem, mas não puderam.
41 Y re Jesús xubij: Man jun vinak chupan re tiempo re' re rubanon-ta confiar-ri' riq'uin re Dios. Xa conojel je'satzanak. Man tinojij che yen nojel tiempo xquinc'ue' iviq'uin. Y chuka' man tinojij che nojel tiempo xquixincoch'. Tac'ama-pa re ac'ajol vova', xcha' re Jesús.
41 Respondeu Jesus: ó geração incrédula e perversa! até quando estarei convosco e vos sofrerei? Traze-me cá o teu filho.
42 Y tak re ala' napon-yan-apo riq'uin re Jesús, re itzel espíritu riq'uin ruchuk'a' xuyiquiquej re ala' y xutorij pan ulef. Re Jesús cof xch'o cha re itzel espíritu, chin che tel-a riq'uin re ala'. Y re Jesús xucol re ala' re' chach re itzel espíritu, y xujach-a cha re rutota'.
42 Ainda quando ele vinha chegando, o demônio o derribou e o convulsionou; mas Jesus repreendeu o espírito imundo, curou o menino e o entregou a seu pai.
43 Y conojel c'a re vinak xsatz quic'o'x tak xk'alajin re ru-poder re Dios re ruyi'on pa ruk'a' re Jesús.
43 E todos se maravilhavam da majestade de Deus. E admirando-se todos de tudo o que Jesus fazia, disse ele a seus discípulos:
44 Tic'axaj jabal re xtimbij chiva, y man timistaj: Yen re xinalax chi'icojol, xquinjach pa quik'a' re vinak, xcha' chique.
44 Ponde vós estas palavras em vossos ouvidos; pois o Filho do homem está para ser entregue nas mãos dos homens.
45 Y reje' man xk'ax-ta pa quive', roma evan chiquivach. Y niquixibij-qui' niquic'utuj cha re Jesús andex ndel che tzij re xubij.
45 Eles, porém, não entendiam essa palavra, cujo sentido lhes era encoberto para que não o compreendessem; e temiam interrogá-lo a esse respeito.
46 Y re ru-discípulos re Jesús xquich'ojela' chiquivach re anchique chique reje' re más c'o ruk'ij.
46 E suscitou-se entre eles uma discussão sobre qual deles seria o maior.
47 Pero re Jesús can jabal-va rutaman y nutz'at re andex niquinojij pa tak cánma. Mare' reja' xbo'rc'ama-pa jun ac'ual, y xbo'rpoba' riq'uin,
47 Mas Jesus, percebendo o pensamento de seus corações, tomou uma criança, pô-la junto de si,
48 y xubij chique: Re yacayon vichin pa ránma y can niqui'cot nuc'ul jun ac'ual ancha'l re', man xe-ta re ac'ual xtuc'ul, xa can xquinruc'ul chuka' yen. Y re nic'ulu vichin yen, can nuc'ul chuka' re takayom-pa vichin. Y jac'a jun ivchibil re nitz'at yex che camanak ruk'ij, xa jare' re c'o más ruk'ij, xcha' re Jesús.
48 e disse-lhes: Qualquer que receber esta criança em meu nome, a mim me recebe; e qualquer que me receber a mim, recebe aquele que me enviou; pois aquele que entre vós todos é o menor, esse é grande.
49 Y xpa re Juan xubij cha re Jesús: Maestro, yoj xkatz'at jun ache re pan abe' rat ye'rulisaj itzel tak espíritu. Pero xkatz'at che man kachibil-ta, xkabij cha che man chic tuban re ntajin chubanic.
49 Disse-lhe João: Mestre, vimos um homem que em teu nome expulsava demônios; e lho proibimos, porque não segue conosco.
50 Y re Jesús xubij cha re Juan: Man chic tibij quire' cha. Roma re man ye'tzelan-ta kachin, can kachibil-va-ki' quiq'uin.
50 Respondeu-lhe Jesus: Não lho proibais; porque quem não é contra vós é por vós.
51 Y tak napon-yan re k'ij che re Jesús nitzolaj chila' chicaj, reja' can xuban-a preparar-ri' chin xba pa tenemit Jerusalén,
51 Ora, quando se completavam os dias para a sua assunção, manifestou o firme propósito de ir a Jerusalém.
52 y jec'o xe'rutak-a nabey. Y re xe'tak-a, xe'ba pa jun aldea re c'o pa Samaria, chin xbequicanoj jun jay re anche' xte'xulan-va re Jesús y re je'tzakatal-a chij.
52 Enviou, pois, mensageiros adiante de si. Indo eles, entraram numa aldeia de samaritanos para lhe prepararem pousada.
53 Pero re vinak chin re aldea re' man xquijo-ta xquic'ul re Jesús, roma reja' xa pa Jerusalén binak-va.
53 Mas não o receberam, porque viajava em direção a Jerusalém.
54 Tak re je ca'e' discípulos quibini'an Jacobo y Juan xquiya' cuenta cha che man nic'ul-ta coma re vinak, xquibij cha re Jesús: Ajaf, ¿najo' che nakac'utuj che tika-pa k'ak' chicaj, chin ye'ruq'uis re vinak re'? Ancha'l xuban re Elías re rusamajel re Dios re xbex profeta cha, xe'cha'.
54 Vendo isto os discípulos Tiago e João, disseram: Senhor, queres que mandemos descer fogo do céu para os consumir {como Elias também fez?}
55 Y re Jesús xe'rutzu' y cof xch'o chique. Y xubij: Yex man itaman-ta che re Espíritu re ac'ayon ivichin camas nijovan.
55 Ele porém, voltando-se, repreendeu-os, {e disse: Vós não sabeis de que espírito sois.}
56 Roma yen re xinalax chi'icojol, man ximpa-ta vova' chach re ruch'ulef chin ye'nquimisaj vinak, yen ximpa chiquicolic chach re quimac, xcha' chique.
56 {Pois o Filho do Homem não veio para destruir as vidas dos homens, mas para salvá-las.} E foram para outra aldeia.
57 Y tak reje' quitz'amon bey, c'o c'a jun ache re xbec'ulum-pa, y xubij cha re Jesús: Ajaf, yen ninjo' yatintzekelbej xabanche' xcabo-va.
57 Quando iam pelo caminho, disse-lhe um homem: Seguir-te-ei para onde quer que fores.
58 Xpa re Jesús xubij cha re ache re': Re utif can c'o quijul anche' ye'c'ue-va, y quire' chuka' re ch'utak chicop c'o quixic' re ye'ba pa cak'ik', can c'o chuka' quisoc. Jac'a yen re xinalax chi'icojol, manak anche' yinc'ue-va, xcha' cha re ache re'.
58 Respondeu-lhe Jesus: As raposas têm covis, e as aves do céu têm ninhos; mas o Filho do homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 Y re Jesús xubij cha jun chic ache: Jo' chuij.
59 E a outro disse: Segue-me. Ao que este respondeu: Permite-me ir primeiro sepultar meu pai.
60 Pero re Jesús xubij cha re ache re': Re vinak re ye'com, que'muk coma re vinak re je quiminak chupan re quimac. Jac'a rat cabiyin y ta'tzijoj che xbeka re k'ij chin re andex rubanic tak re vinak ye'oc pa ruk'a' re Dios.
60 Replicou-lhe Jesus: Deixa os mortos sepultar os seus próprios mortos; tu, porém, vai e anuncia o reino de Deus.
61 Y c'o chic jun ache xbin cha re Jesús: Ajaf, yen ninjo' yimba chavij. Pero nabey taya' k'ij chua chin yine'ch'o-na can chique conojel re jec'o chupan re vachoch, xcha'.
61 Disse também outro: Senhor, eu te seguirei, mas deixa-me despedir primeiro dos que estão em minha casa.
62 Pero re Jesús xubij cha: Re ache re nisamaj riq'uin re arado chin nuposcolij re ulef, man otz-ta che nitzu'un can chij tak ntajin che samaj, roma man otz-ta ndel re rusamaj. Y quire' chuka' re vinak re niniman chin re Dios, man otz-ta che nitzu'un can chij chin ye'rutz'at can re andex ye'banataj. Roma vo xa quire' nuban, man ruc'amon-ta che nisamaj pa rusamaj re Dios y ye'ruto-ta re vinak chin ye'oc pa ruk'a' re Dios, xcha' re Jesús.
62 Jesus, porém, lhe respondeu: Ninguém que lança mão do arado e olha para trás é apto para o reino de Deus.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.