Lucas 9
Ri utzilaj rutzij ri Dios pa kachʼabel (CAKNT) vs NTLH
1 Ri Jesús xeroyoj ri cablajuj ru-discípulos, y xuya' uchuk'a' chique chi yequilesaj ronojel quiwech itzel tak espíritus, y chuka' chi yequic'achojrisaj yawa'i'. Y man xe ta chuka' xuya' uchuk'a' chique, xa can xuya' chuka' lugar chique chi niquicusaj ri uchuk'a' ri'.
1 Jesus chamou os doze discípulos e lhes deu poder e autoridade para expulsar todos os demônios e curar doenças.
2 Y xerutak-e chi xbequitzijoj ri ru-gobierno ri Dios, y chi chuka' yequic'achojrisaj yawa'i'.
2 Então os enviou para anunciarem o Reino de Deus e curarem os doentes.
3 Y ri Jesús xu'ij chique chuka': Cuando xquixbe, can man jun anchique tic'uaj. Man tic'uaj ich'ami'y, man tic'uaj ichim, ni wey, ni mero. Y man tic'uaj jun chic itziak, xa can xe ri icusan-e.
3 Ele disse:
4 Y ri jay anchi' xquixapon-wi pa jun tenemit, chiri' quixc'ue-wi-ka. C'a jixel-pe chupa ri tenemit, c'ajari' xtiya' can ri jay anchi' xixc'ue-wi.
4 Quando vocês entrarem numa cidade, fiquem na casa em que forem recebidos até irem embora daquele lugar.
5 Y xa chupa jun tenemit man utz ta nic'ul iwech coma ri winak, tiya' can y titota' can ri pokolaj ri c'o pa tak iwakan chiquiwech ri winak, chi quiri' tiquina'ej chi can man utz ta ri xqui'en, xcha' ri Jesús.
5 Mas, se forem mal recebidos, saiam logo daquela cidade. E na saída sacudam o pó das suas sandálias, como sinal de protesto contra aquela gente.
6 Y ri discípulos can xebe-wi. Xebe pa tak cocoj tenemit chi xbequitzijoj ri utzilaj rutzij ri Dios. Y xequic'achojrisaj chuka' yawa'i' ronojel lugar anchi' xek'ax-wi.
6 Os discípulos então saíram de viagem e andaram por todos os povoados, anunciando o evangelho e curando doentes por toda parte.
7 Y ri Herodes ri gobernador can yeruc'oxaj ronojel ri yeru'on ri Jesús. Pero man nril ta anchique nunimaj, roma jec'o ye'in chi ri nibano ri' ja ri Juan Bautista c'astajinak chic pe. Ri Juan can caminak chic ri tiempo ri'.
7 Herodes, o governador da Galileia, ouviu falar de tudo o que estava acontecendo e ficou sem saber o que pensar. Pois alguns diziam que João Batista tinha sido ressuscitado,
8 Jec'o chuka' ye'in chi ri Jesús ja ri Elías ri xtzolaj-pe. Y ch'aka chic winak niqui'ij chi ri Jesús jun chique ri achi'a' ri xek'alajin rutzij ri Dios ojer can, ri xbec'astaj-pe.
8 outros diziam que Elias tinha aparecido, e outros ainda que um dos antigos profetas havia ressuscitado.
9 Y ri Herodes nu'ij: ¿Anchique como achi ri Jesús re'? Roma q'uiy yenc'oxaj chirij. Pero man ja' ta ri Juan Bautista, roma ri Juan ja ren xitako chi xkupix rukul, xcha'. Y ri Herodes xucanola' modo chi xutzu' ta ri Jesús.
9 Mas Herodes disse: — Eu mesmo mandei cortar a cabeça de João. Quem será então esse homem de quem ouço falar essas coisas? E Herodes procurava ver Jesus.
10 Y cuando ri ru-apóstoles ri Jesús xetzolaj-pe chi xbequibana' rusamaj ri Dios, xquitzijoj che ri Jesús ri xqui'en. Y ri Jesús xeruc'uaj-e y xebe pa jun tz'iran rech-ulef. Y ri lugar re' chi ri tenemit rubinan Betsaida.
10 Os apóstolos voltaram e contaram a Jesus tudo o que haviam feito. Então ele os levou consigo, e foram sozinhos para o povoado de Betsaida.
11 Y cuando ri winak xquina'ej ri Jesús y ri ru-apóstoles, xebe chuka' reje'. Y cuando ri winak re' xe'apon riq'uin ri Jesús, raja' can utz xuc'ul quiwech y xtzijon chuka' chique chirij ri ru-gobierno ri Dios. Y chuka' xeruc'achojrisaj yawa'i'.
11 Mas as multidões souberam disso e o seguiram. E Jesus os recebeu, falou a respeito do Reino de Deus e curou os que precisavam ser curados.
12 Y cuando ya nika-ka ri k'ij, ri cablajuj discípulos xebe-apo riq'uin ri Jesús y xqui'ij che: Ta'ij chique ri winak re' chi quiebe y te'quicanoj anchi' yebewer-wi, y chuka' te'quicanoj quiway pa tak cocoj tenemit y pa ch'aka chic lugar ri jec'o-pe nakaj. Roma anchi' jojc'o-wi cami, xa man jun winak jec'o, xecha' che.
12 Estava anoitecendo, e por isso os doze apóstolos foram e disseram a Jesus: — Mande esta gente embora. Eles podem ir aos povoados e sítios que ficam por perto daqui e lá encontrarão o que comer e onde ficar, pois este lugar é deserto.
13 Pero ri Jesús xu'ij chique ri ru-discípulos: Tiya' quiway rix. Y reje' xqui'ij che ri Jesús: We' man q'uiy ta wey c'o chi nakaya' chique, xe wo'o' wey y ca'i' quer. Ri winak re' yewa', pero xa ne'kalok'o' wey, xecha'.
13 Mas Jesus respondeu: Os discípulos disseram: — Só temos cinco pães e dois peixes. O senhor quer que a gente vá comprar comida para toda esta multidão?
14 Roma ri winak can je q'uiy. Y xe achi'a' jec'o la'k wo'o' mil. Y ri Jesús xu'ij chique ri ru-discípulos: Ti'ij chique ri winak re' chi quiech'oquie' chi nic'aj tak ciento, xcha' chique.
14 Estavam ali mais ou menos cinco mil homens. Jesus ordenou aos seus discípulos:
15 Y can quiri' xqui'en, y ri winak can xech'oquie' conojel.
15 Os discípulos obedeceram e mandaram que todos se sentassem.
16 Y ri Jesús xeruli'ej pa ruk'a' ri wo'o' wey y ca'i' quer, xtzu'n chicaj y xuya' matiox che ri Dios. Y ri Jesús xeruper ri wey y ri quer, xuya-e chique ri ru-discípulos chi niquiya' chique ri winak.
16 Aí Jesus pegou os cinco pães e os dois peixes, olhou para o céu e deu graças a Deus por eles. Depois partiu os pães e os peixes e os entregou aos discípulos para que eles distribuíssem ao povo.
17 Can conojel xewa' utz, y can utz xnoj quipa. Y c'a c'o cablajuj chaquech wey y quer xmol can.
17 Todos comeram e ficaram satisfeitos, e os discípulos ainda encheram doze cestos com os pedaços que sobraram.
18 Y jun k'ij ri Jesús c'o aparte roma nu'on orar, y ri ru-discípulos can jec'o chuka' riq'uin. Y c'ajari' ri Jesús xuc'utuj chique ri ru-discípulos: ¿Jin ancu'x (anchique) ren niqui'ij ri winak?
18 Certa vez Jesus estava sozinho, orando, e os discípulos chegaram perto dele. Então ele perguntou:
19 Y reje' xqui'ij che: Jec'o ye'in chi ja ret ri Juan Bautista. Jec'o ch'aka chic niqui'ij chi jat Elías, ri jun achi ri xuk'alajij ri x-ix che roma ri Dios ojer can. Y jec'o chuka' ri ye'in chi ret jat jun chic chique ri achi'a' ri xek'alajin ri x-ix chique roma ri Dios ojer can, y cami xac'astaj-pe chiquicojol ri caminaki', xecha' che ri Jesús.
19 Eles responderam: — Alguns dizem que o senhor é João Batista; outros, que é Elias; e outros, que é um dos
20 Y raja' xuc'utuj chique ri ru-discípulos: Y rix ¿anchique ni'ij? xcha' chique. Y ri Pedro can ja' xu'ij che ri Jesús: Ja ret ri Cristo, ri jat-takon-pe roma ri Dios.
20 — E vocês? Quem vocês dizem que eu sou? — perguntou Jesus. Pedro respondeu: — O
21 Pero ri Jesús can xuchelebej chique ri ru-discípulos chi can man tiquitzijoj chi ja raja' ri Cristo ri takon-pe roma ri Dios.
21 Então Jesus proibiu os discípulos de contarem isso a qualquer pessoa.
22 Y xu'ij chuka' chique: Ren ri jin-kajinak-pe chicaj y xinalex chi'icojol, nink'axaj na q'uiy sufrimiento. Can itzel xquitz'et coma ri rijilaj tak achi'a' ri c'o quik'ij, coma ri nimalaj tak sacerdotes y chuka' coma ri maestros chi ri ley. Y xquicamises, pero pa rox k'ij xquic'astaj-pe, xcha' ri Jesús.
22 E continuou:
23 Y c'ajari', chique conojel xu'ij-wi: Xa c'o jun nrojo' yirutzeklebej, man tupokonaj-ri' nu'on sufrir, xa can tu'ona' anche'l can ruc'uan ru-cruz. Man tu'on ri nurayij raja'. Xa c'o jun nunojij chi nitiquier nu'on quiri' k'ij-k'ij, can tipe wiq'uin y quirutzeklebej.
23 Depois disse a todos:
24 Roma xa c'o jun ri yalan nrojo' ri ruc'aslen we' chech-ulef, man xtiril ta ruc'aslen ri manak xtiq'uis. Pero ri man nupokonaj ta ri', más que nicamises woma ren, can xticolotaj y xtiril ruc'aslen ri manak xtiq'uis.
24 Pois quem põe os seus próprios interesses em primeiro lugar nunca terá a vida verdadeira; mas quem esquece a si mesmo por minha causa terá a vida verdadeira.
25 Y ¿anchique nuch'ec jun winak xa nic'ue' ta ronojel ri beyomel ri c'o chech-ulef riq'uin y xa man nicolotaj ta? Xa ruyon nuya-ka-ri' chupa ri camic y xtiq'uis jumul.
25 O que adianta alguém ganhar o mundo inteiro, mas perder a vida verdadeira e ser destruído?
26 Y xa c'o chuka' jun chiwe rix niq'uix nuk'alajij chi jinruniman ren y runiman ri nutzij, ren chuka' ri jin-kajinak-pe chicaj y xinalex chi'icojol, xquiq'uix nin-ij chi ri jun winak ri' wichi ren. Quiri' xtin-en cuando xquipe chic jun mej (bey), cuando xtik'alajin chi can jin Rey-wi, y junan chic nuk'ij riq'uin ri Nata' y je-petenak wiq'uin ri lok'olaj tak ángeles.
26 Pois, se alguém tiver vergonha de mim e do meu ensinamento, então o Filho do Homem também terá vergonha dessa pessoa, quando ele vier na sua
27 Y can ketzij ri nin-ij chiwe, chi ri Dios can xtoc'ue' pa kawi' y xkojru'on gobernar. Y jec'o chiwe rix ri man xquiecom ta, c'a tiquitzu' na ri', xcha' ri Jesús.
27 Eu afirmo a vocês que estão aqui algumas pessoas que não morrerão antes de ver o
28 Y c'o yan la'k jun semana ri' cuando ri Jesús tich'o'n chiquiwech ri winak, raja' xerucha' ri Pedro, ri Juan y ri Jacobo chi junan xbe quiq'uin parui' jun juyu' chi xberu'ona' orar.
28 Mais ou menos uma semana depois de ter dito essas coisas, Jesus levou Pedro, João e Tiago e subiu o monte para orar.
29 Y cuando ri Jesús nu'on orar, xjalataj rech y chuka' ri rutziak yalan rusakil xu'on y nich'ich'an.
29 Enquanto orava, o seu rosto mudou de aparência, e a sua roupa ficou muito branca e brilhante.
30 Y cuando ri je oxi' ri je-benak riq'uin xquitzu', yetzijon yan chic riq'uin ri Jesús ca'i' achi'a'; jun ja ri Moisés y ri jun chic ja ri Elías. Reje' je rusamajel ri Dios ri xec'ue' ojer can tiempo.
30 De repente, dois homens apareceram ali e começaram a falar com ele. Eram Moisés e Elias,
31 Ri je ca'i' re' jec'o pa jun nimalaj sakil, y yetzijon chirij ri camic ri xtuc'uaj ri Jesús pa Jerusalem; roma ja samaj ri' ri yo'n-pe che roma ri Dios.
31 que estavam cercados por um brilho celestial. Eles falavam com Jesus a respeito da morte que, de acordo com a vontade de Deus, ele ia sofrer em Jerusalém.
32 Y ri Pedro y ri je ca'i' chic, más que c'o quiwaran, xquicoch', y xquitzu' ri nimalaj rusakil ri Jesús, y xequitzu' chuka' ri je ca'i' chic achi'a' ri jec'o riq'uin ri Jesús.
32 Pedro e os seus companheiros estavam dormindo profundamente, mas acordaram e viram a glória de Jesus e os dois homens que estavam com ele.
33 Y cuando ri ca'i' achi'a' ri' ja niquiya' can ri Jesús chi yebe, ri Pedro xu'ij che ri Jesús: Ajaf, we' utz kabanon. Kabana' oxi' tak jay, jun awichi ret, jun chi ri Moisés y ri jun chic chi ri Elías. Ri Pedro quiri' xu'ij-apo y man reta'n ta anchique roma xch'o'n-apo. Xa man reta'n ta anchique yeru'ij-apo.
33 Quando esses dois homens estavam se afastando de Jesus, Pedro disse: — Mestre, como é bom estarmos aqui! Vamos armar três barracas: uma para o senhor, outra para Moisés e outra para Elias. Pedro não sabia o que estava dizendo.
34 Y c'a nitzijon-apo raja' che ri Jesús cuando c'o jun ajawa' (mukul) ri xka-pe pa quiwi'. Y xquixi'j-qui' cuando xquina' chi jec'o chic chupa ri ajawa' (mukul) ri'.
34 Ele ainda estava falando, quando apareceu uma nuvem e os cobriu. Os discípulos ficaram com medo quando a nuvem desceu sobre eles.
35 Y chupa ri ajawa' (mukul) c'o Jun ri xch'o'n-pe y xu'ij: Jare' ri Walc'ual, y yalan ninjo'. Can tic'oxaj ri nu'ij raja', xcha-pe ri Dios chicaj.
35 E da nuvem veio uma voz, que disse: — Este é o meu Filho, o meu escolhido. Escutem o que ele diz!
36 Y cuando quic'oxan chic ronojel ri', xquitzu' chi ri Jesús xa ruyon chic c'o. Y reje' q'uiy tiempo xk'ax y man jun anchok che xquitzijoj-wi ri xquitzu' chiri' parui' ri juyu'.
36 Quando a voz parou, eles viram que Jesus estava sozinho. Os discípulos ficaram calados e naquela ocasião não disseram nada a ninguém sobre o que tinham visto.
37 Y pa ruca'n k'ij, cuando ri Jesús y ri je oxi' ru-discípulos xeka-pe parui' ri juyu', can je q'uiy winak ri xec'ulu-apo quichi.
37 No dia seguinte eles desceram do monte, e uma grande multidão veio se encontrar com Jesus.
38 Y jun achi ri c'o chiquicojol ri winak, xch'o'n-apo che ri Jesús: Maestro, xcha-apo che. Ren xe jun walc'ual c'o. Tabana' favor tatzu' juba',
38 Aí um homem que estava no meio do povo começou a gritar: — Mestre, peço ao senhor pelo meu filho, o meu único filho!
39 roma c'o jun itzel espíritu nitz'amo richi. Y cuando nutz'om, can nu'on che chi yalan nisiq'uin, y can nupiq'uiq'uiej ruch'acul, y chuka' nu'on che chi niwokok-pe pa ruchi'. Ri itzel espíritu re' yalan ch'a'oj nu'on che ri walc'ual, y c'aronaj nuya' can.
39 Um espírito mau o agarra, e, de repente, o menino dá um grito e começa a ter convulsões e a espumar pela boca. O espírito o maltrata e não o solta de jeito nenhum.
40 Romari' xonc'utuj yan favor chique ri a-discípulos chi tiquilesaj ri itzel espíritu re' riq'uin ri walc'ual, pero xa man yetiquier ta, xcha' ri achi.
40 Já pedi aos discípulos do senhor que expulsassem o espírito mau, mas eles não conseguiram.
41 Y ri Jesús ja' xu'ij: Can man jun winak chupa ri tiempo re' ruyo'n ta juba' ránima riq'uin ri Dios. Xa conojel je-satzinak (je-sachinak). ¿Jani' tiempo ninojij rix chi xquic'ue' iwiq'uin? ¿Can jani' tiempo xquitiquier xquixincoch', ni'ij rix? Tac'ama-pe we' ri awalc'ual, xcha' ri Jesús.
41 Jesus respondeu: Então disse ao homem: — Traga o seu filho aqui.
42 Y cuando ri ala' xapon-apo riq'uin ri Jesús, ri itzel espíritu riq'uin ruchuk'a' xupiq'uiq'uiej ri ala' y xutorij pa ulef. Ri Jesús cof xch'o'n che ri itzel espíritu, y xu'ij che chi tel-e riq'uin ri ala'. Y ri Jesús xucol ri ala' ri' chech ri itzel espíritu, y xujach-e che ri rutata'.
42 Quando o menino estava chegando, teve um ataque, e o demônio o jogou no chão. Então Jesus deu uma ordem ao espírito mau, curou o menino e o entregou ao pai.
43 Y conojel ri winak xsatz quino'j (xsach quic'u'x) cuando xquitzu' chi ri Dios can yalan-wi nim.
43 E todos ficaram admirados com o grande poder de Deus. Todos estavam admirados com o que Jesus fazia, e ele disse aos discípulos:
44 Tic'oxaj jabel ri tzij re', y man timestaj: Ren ri jin-kajinak-pe chicaj y xinalex chi'icojol, xquijach pa quik'a' ri winak ri itzel yetz'eto wichi, xcha'.
44 — Não esqueçam o que vou dizer a vocês: o
45 Y ja tzij re' man xqui'en ta entender ri discípulos, roma ewan chiquiwech. Y niquixi'j-qui' niquic'utuj che ri Jesús anchique ri xu'ij.
45 Mas eles não entenderam isso, pois o que essas palavras queriam dizer tinha sido escondido deles para que não as entendessem. E eles estavam com medo de fazer perguntas a Jesus sobre o assunto.
46 Y ri ru-discípulos ri Jesús xquich'ojij chiquiwech ancu'x (anchique) chique reje' ri más c'o ruk'ij.
46 Os discípulos começaram a conversar sobre qual deles era o mais importante.
47 Pero ri Jesús can reta'n anchique niquinojij pa tak cánima ri ru-discípulos. Romari' raja' xberuc'ama-pe jun ac'ual y xupoba' riq'uin.
47 Mas Jesus sabia o que eles estavam pensando. Então pegou uma criança e a pôs ao seu lado.
48 Y xu'ij chique ri ru-discípulos: Xa c'o jun ri jinruniman y can niquicot nuc'on-ka jun ac'ual ri anche'l re', man xe ta nuc'on-ka ri ac'ual, xa can xquiruc'on-ka chuka' ren. Y ri yiruc'on-ka ren, can nuc'on-ka ri takayon-pe wichi. Y xa chiwech rix c'o jun ri manak ruk'ij, xa jari' ri más c'o ruk'ij, xcha' ri Jesús.
48 Aí disse:
49 Y xpe ri Juan xu'ij che ri Jesús: Maestro, xcha' che. Roj xkatzu' jun achi ri pa abi' ret yerulesaj itzel tak espíritus. Pero roma xa man kaq'uin ta roj c'o-wi, xka'ij che que man chic tu'on quiri'.
49 João disse: — Mestre, vimos um homem que expulsa demônios pelo poder do nome do senhor, mas nós o proibimos de fazer isso porque ele não é do nosso grupo.
50 Y ri Jesús xu'ij che ri Juan: Man chic ti'ij quiri' che. Roma ri man ruyowal ta chakij roj, can kaq'uin roj c'o-wi.
50 Então Jesus disse a João e aos outros discípulos:
51 Y cuando xa noka yan k'ij chi ri Jesús nitzolaj-e chicaj, raja' can xunojij chi nibe pa tenemit Jerusalem.
51 Como estava chegando o tempo de Jesus ir para o céu, ele resolveu ir para Jerusalém.
52 Y jec'o chuka' ri xerutak-e na'ey. Y ri xetak-e, xebe pa jun co'l tenemit ri c'o pa Samaria, chi xbequicanoj jun jay anchi' xte'uxlan-wi ri Jesús y ri je-benak riq'uin.
52 Então mandou que alguns mensageiros fossem na frente. No caminho eles entraram em um povoado da região de Samaria a fim de prepararem um lugar para ele.
53 Pero ri winak aj-chiri' pa tenemit man xquijo' ta chi xc'ue-ka ri Jesús quiq'uin, roma xquina'ej chi xa pa Jerusalem benak-wi.
53 Mas os moradores dali não quiseram receber Jesus porque viram que ele estava indo para Jerusalém.
54 Cuando ri discípulos quibinan Jacobo y Juan xquina'ej chi ri winak man niquijo' ta ri Jesús, xqui'ij che ri Jesús: Ajaf, ¿najo' nakac'utuj chi tika-pe k'ak' chicaj pa quiwi' ri winak re' chi yeruq'uis, anche'l xu'on ri Elías, ri jun achi ri xk'alajin rutzij ri Dios ojer can? xecha'.
54 Quando os seus discípulos Tiago e João viram isso, disseram: — O senhor quer que a gente mande descer fogo do céu para acabar com estas pessoas?
55 Y ri Jesús xerutzu' y xeruch'olij. Y xu'ij chique: Rix ni man iweta'n ta anchique espíritu c'o iwiq'uin.
55 Porém Jesus, virando-se para eles, os repreendeu.
56 Roma ren ri jin-kajinak-pe chicaj y xinalex chi'icojol, man xipe ta we' chech-ulef chi yenq'uis winak, ren xa xipe chi yencol, xcha'. Y ri Jesús y ri ru-discípulos xebe chic pa jun tenemit co'l oc.
56 Então ele e os seus discípulos foram para outro povoado.
57 Y cuando reje' ja je-benak, c'o jun achi xch'o'n-apo che ri Jesús y xu'ij: Ajaf, ren ninjo' jatintzeklebej ri xabachi' (xama'anchi') xcatapon-wi.
57 Quando Jesus e os discípulos iam pelo caminho, um homem disse a Jesus: — Eu estou pronto a seguir o senhor para qualquer lugar onde o senhor for.
58 Pero ri Jesús xu'ij che ri achi: Ri utif, can c'o-wi quijul anchi' yec'ue-wi; y quiri' chuka' ri chicop ri c'o quixic' ri yebe chicaj, can c'o chuka' quisoc. Pero ren ri jin-kajinak-pe chicaj y xinalex chi'icojol, can man jun wocho anchi' yinuxlan-wi, xcha' ri Jesús che ri achi ri'.
58 Então Jesus disse:
59 Y ri Jesús xu'ij che jun chic achi: Quinatzeklebej. Pero ri achi re' xu'ij: Ajaf, ren can ninjo-wi jatintzeklebej, pero taya' lugar chue chi ninmuk na e ri nata', c'ajari' xquibe chawij.
59 Aí ele disse para outro homem: Mas ele respondeu: — Senhor, primeiro deixe que eu volte e sepulte o meu pai.
60 Pero ri Jesús xu'ij che ri achi re': Ri je caminak quiemuk coma ri je caminaki' chupa ri quimac. Pero ret, atzijoj ri ru-gobierno ri Dios.
60 Jesus disse:
61 Y c'o chic jun ri x-in che ri Jesús: Ajaf, ren ninjo' jatintzeklebej. Pero na'ey, taya' lugar chue chi yibech'o'n can chique ri nte-nata' y chique ri je wach'alal, xcha'.
61 Outro homem disse: — Eu seguirei o senhor, mas primeiro deixe que eu vá me despedir da minha família.
62 Pero ri Jesús xu'ij che: Ri achi ri nic'uan ri arado, chi nusamajij jun ulef, man utz ta nitzu'n can chirij, roma man utz ta ntel ri rusamaj. Y quiri' chuka' ri winak ri nunimaj ri Dios, man utz ta chi nutzu' ri yebanataj can chirij. Roma xa quiri' xtu'on, can man utz ta chi nisamaj pa rusamaj ri Dios chi nutzijoj ri ru-gobierno ri Dios, xcha' ri Jesús.
62 Jesus respondeu:
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.