Lucas 8
Ri C'ac'a Trato ri Xuben ri Dios Quiq'uin ri Vinek (CAKCNT) vs NTLH
1 Ca'i-oxi' k'ij después chire ronojel re', ri Jesús xuchop c'a nibe pa tak nima'k y cocoj tinamit, y chi cablajuj rutijoxela' e benek riq'uin. Y rija' nutzijoj ri utzilej ruch'abel ri Dios ri nich'on chirij tok ri vinek ye'oc pa rajavaren o pa ruk'a' ri Dios.
1 Algum tempo depois Jesus saiu e viajou por cidades e povoados, anunciando a boa notícia do Reino de Deus . Os doze discípulos foram com ele,
2 Y ec'o chuka' ca'i-oxi' ixoki' ri e tzeketel-el chirij. Re ixoki' re', jare' ri e ruc'achojirisan ri Jesús y relesalon itzel tak espíritu quiq'uin. Chiquicojol c'a re ixoki' re' benek ri María, ri nibix chuka' Magdalena chire. Y jac'a riq'uin re ixok re' xe'elesex e vuku' itzel tak espíritu, roma ri Jesús.
2 e também algumas mulheres que haviam sido livradas de espíritos maus e curadas de doenças. Eram Maria, chamada Madalena, de quem tinham sido expulsos sete demônios;
3 Chiquicojol ri ixoki' ri e tzeketel chirij ri Jesús, benek ri jun ixok ri rubini'an Juana, rixjayil ri jun achin rubini'an Chuza. Y re achin re' jun rusamajel ri Herodes. Chuka' benek ri jun ixok rubini'an Susana. Y ec'o chuka' ch'aka' chic ixoki' ri e benek ri can yeto'on chuka' richin ri Jesús. Re ixoki' re' xequilij ri Jesús y ri rutijoxela'.
3 Joana, mulher de Cuza, que era alto funcionário do governo de Herodes; Susana e muitas outras mulheres que, com os seus próprios recursos, ajudavam Jesus e os seus discípulos.
4 Y riq'uin ri Jesús janíla q'uiy vinek xquimol-qui', vinek ri yepe pa ch'aka' chic tinamit. Romari' ri jun k'ij ri', tok janíla chic e q'uiy vinek quimolon-qui' riq'uin, rija' xubij jun c'ambel-tzij chique:
4 Uma grande multidão, vinda de várias cidades, veio ver Jesus. Quando todos estavam reunidos, ele contou esta parábola :
5 C'o c'a jun achin ri xbejopin ija'tz. Y tok ri achin nijopin chic ija'tz, juba' c'a chire ri ija'tz xka' pa bey, romari' ri vinek yek'ax pa ruvi'. Y riq'uin chic xepe ri aj-xic' tak chicop ri yebe pa cak'ik', xquitej-el ri ija'tz ri'.
5 — Certo homem saiu para semear. E, quando estava espalhando as sementes, algumas caíram na beira do caminho, onde foram pisadas pelas pessoas e comidas pelos passarinhos.
6 Y ch'aka' chic ija'tz xka' cojol tak abej. Re ija'tz c'a re' richin xel-pe, xel-pe. Xa jac'a tok xpe ruvech ri k'ij, xechaki'j-ka, roma man rex ta ri ulef ri xka-vi ri ija'tz.
6 Outras sementes caíram num lugar onde havia muitas pedras, e, quando começaram a brotar, as plantas secaram porque não havia umidade.
7 Y juba' chic ija'tz xka' cojol k'ayis c'o quiq'uixal. Y tok xe'el-pe, junan xeq'uiy quiq'uin ri q'uix. Pero roma ri q'uix janíla xeq'uiy, ri tico'n xejik' pa quik'a'.
7 Outra parte caiu no meio de espinhos, que cresceram junto com as plantas e as sufocaram.
8 Y ri ch'aka' chic c'a ija'tz xka' pa jun utzilej ulef, y jebel xeq'uiy. Y xquiyala' jujun ciento quivech jujun ija'tz, xcha'.
8 Mas algumas sementes caíram em terra boa. As plantas cresceram e produziram cem grãos para cada semente. E Jesus terminou, dizendo:
9 Y ri rutijoxela' ri Jesús xquic'utuj c'a chire chi achique c'a ri nrajo' nuk'alajirisaj chiquivech riq'uin re jun c'ambel-tzij re'.
9 Os discípulos de Jesus perguntaram o que ele queria dizer com essa parábola .
10 Y ri Jesús xubij chique: Man jun bey can ta bin can jebel chirij tok ri vinek yue'oc pa rajavaren o pa ruk'a' ri Dios, pero chive rix yo'on c'a k'ij chi nivetamaj. Jac'a chique ri vinek ri man yeniman ta vichin, riq'uin c'ambel tak tzij yich'on-vi quiq'uin, richin queri' choj niquitzu' y man niquitz'et ta jebel ri niquitzu', y richin chi choj nicac'axaj y man nik'ax ta chiquivech ri nicac'axaj.
10 Jesus respondeu:
11 Y que c'a re' ri nubij ri c'ambel-tzij ri': Ri ija'tz junan nuben riq'uin ri ruch'abel ri Dios.
11 — O que essa parábola quer dizer é o seguinte: a semente é a mensagem de Deus.
12 Ri juba' ija'tz ri xka' pa bey, junan riq'uin ri ruch'abel ri Dios tok nac'axex coma ri vinek. Ri itzel-vinek junanin nipe, y nrelesaj-el ri ruch'abel ri Dios pa tak cánima ri vinek ri', richin queri' re vinek re' man tiquinimaj ri Dios, y man quecolotej chuka'.
12 As sementes que caíram na beira do caminho são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém o Diabo chega e tira a mensagem do coração delas para que não creiam e não sejam salvas.
13 Y ri ija'tz ri xka' can cojol tak abej, can nich'on-vi c'a chirij ri ruch'abel ri Dios ri nac'axex coma ri vinek. Ri vinek ri' can janíla c'a yequicot tok niquic'ul ri ruch'abel ri Dios pa tak cánima. Pero roma c'a ri can man nuq'uen ta ka ruxe' jebel ri ruch'abel ri Dios pa tak cánima, can man niyaloj ta c'a ri quicoten quiq'uin, xa jun ca'i-oxi' oc k'ij cukul quic'u'x riq'uin ri Dios. Y tok yetejtobex c'a, man c'ayef ta richin niquiya' can ri Dios.
13 As sementes que caíram onde havia muitas pedras são as pessoas que ouvem a mensagem e a recebem com muita alegria. Elas não têm raízes e por isso creem somente por algum tempo; e, quando chega a tentação, abandonam tudo.
14 Ri ija'tz ri xka' cojol tak k'ayis ri c'o quiq'uixal can nich'on-vi c'a chirij ri ruch'abel ri Dios ri nac'axex coma ri vinek. Pero ri vinek ri' xa yejik' roma ja ri nic'atzin chire ri quic'aslen vave' chuvech re ruvach'ulef ri niquich'ob, yejik' chupan ri quibeyomel y chuka' chupan ri yequirayila'. Y man nivachin ta jebel ri quic'aslen.
14 As sementes que caíram no meio dos espinhos são as pessoas que ouvem a mensagem. Porém as preocupações, as riquezas e os prazeres desta vida aumentam e sufocam essas pessoas. Por isso os frutos que elas produzem nunca amadurecem.
15 Y ri ija'tz ri nika' pa jun utzilej ulef, can nich'on-vi c'a chirij ri ruch'abel ri Dios ri nac'axex coma ri vinek. Rije' riq'uin ronojel cánima nicac'axaj y niquiben ri nubij. Jantape' quicukuban quic'u'x riq'uin ri Dios, y nivachin jebel ri quic'aslen.
15 E as sementes que caíram em terra boa são aquelas pessoas que ouvem e guardam a mensagem no seu coração bom e obediente; e, porque são fiéis, produzem frutos.
16 Y man jun chuka' vinek ri nutzij jun k'ak' y c'a ta ri' nrajo' nutz'apej o nuya' ta apo chuxe' ri ruch'at. Man que ta ri' nuben. Ri k'ak' ri' nic'atzin richin nicanox jun c'ojlibel ri nitz'uyubex-vi, richin queri' ri ye'oc-apo pa jay yetzu'un jebel.
16 Jesus continuou:
17 Y man jun ri evan can, ri man ta xtek'alajin-pe. Y chuka' man jun ri tz'apen can rij, ri xa man ta nek'alajin-pe y nel-pe chuva-sakil.
17 Pois tudo o que está escondido será descoberto, e tudo o que está em segredo será conhecido e revelado.
18 Y queri', vi rix nivac'axaj ri ruch'abel ri Dios, tiyaca' c'a ka ri pa tak ivánima. Roma ri can c'o c'a ruyacon pa ránima, can xtuc'ul c'a más. Jac'a ri nac'axan ri ruch'abel ri Dios y xa man nuyec ta ka pa ránima, ri janipe' nuch'ob chi c'o riq'uin, hasta ri' nelesex chire, xcha' ri Jesús.
18 — Portanto, tomem cuidado e vejam como vocês ouvem. Porque quem tem receberá mais; mas quem não tem, até o que pensa que tem será tirado dele.
19 Y ri rute' y ri e rach'alal ri Jesús xepe c'a acuchi c'o-vi rija'. Pero man xetiquir ta xe'apon c'a riq'uin apo, roma janíla e q'uiy vinek quimolon-qui' riq'uin ri Jesús.
19 A mãe e os irmãos de Jesus vieram até o lugar onde ele estava, mas, por causa da multidão, não conseguiam chegar perto dele.
20 Y xbix c'a apo chire ri Jesús: Ri ate' y ri e avach'alal at coyoben chuva-jay, e petenek chi'atz'etic.
20 Então alguém disse a Jesus: — A sua mãe e os seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor.
21 Pero rija' xubij: Ja ri vinek ri ye'ac'axan y niquiben ri nubij ri ruch'abel ri Dios, jari' ri nte' y ri e vach'alal, xcha' ri Jesús.
21 Mas Jesus disse a todos:
22 Y jun k'ij, ri Jesús rachibilan ri rutijoxela', xoc-el pa jun canoa. Y c'ari' xubij chique: Jo' juc'an ruchi-ya'. Y xebe.
22 Certo dia Jesus subiu num barco com os seus discípulos e disse: Então eles partiram.
23 Y ri Jesús xver-el, tok quichapon-el bey pa ruvi' ri ya'. Quichapon c'a bey tok xpe jun cak'ik' janíla nim ri chiri' pa ruvi' ri ya'. Romari' ri canoa ri e benek-vi, xuchop ninoj-pe chi ya', y riq'uin ri' man c'ayef ta nibe chuxe' ya' ri canoa. Can pa c'ayeval c'a ec'o-vi.
23 Enquanto estavam atravessando o lago, Jesus dormiu. Um vento muito forte começou a soprar sobre o lago, e o barco foi ficando cheio de água, de modo que todos estavam em perigo.
24 Xepe c'a ri tijoxela' xquic'asoj ri Jesús, y xquibij chire: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Vacami yojquen (yojcom), xecha' chire.
24 Aí os discípulos chegaram perto de Jesus e o acordaram, dizendo: — Mestre, Mestre! Nós vamos morrer! Jesus se levantou e deu uma ordem ao vento e à tempestade. Eles pararam, e tudo ficou calmo.
25 C'ari' ri Jesús xubij chique ri rutijoxela': ¿Achique roma tok man xicukuba' ta ic'u'x viq'uin?
25 Então ele disse aos discípulos: Mas eles estavam admirados e com medo e diziam uns aos outros: — Que homem é este? Ele manda até no vento e nas ondas, e eles obedecem!
26 Y ri Jesús y ri rutijoxela' xe'apon c'a ri juc'an ruchi-ya', ri chiri' pa jun lugar rubini'an Gadara, ri c'o-apo chuvech ri Galilea.
26 Jesus e os discípulos chegaram à região de Gerasa, no lado leste do lago da Galileia.
27 Y tok ri Jesús xka' can chupan ri canoa, xapon jun achin aj pa tinamit riq'uin. Y re achin re' c'o chic c'a q'uiy tiempo ri ec'o-pe itzel tak espíritu riq'uin. Manek rutziak nrucusaj, ni man nic'oje' ta pa rachoch. Xa ja ri camposanto ri richin ri tinamit ri', ri oquinek rachoch.
27 Assim que Jesus saiu do barco, um homem daquela cidade foi encontrar-se com ele. Esse homem estava dominado por demônios. Fazia muito tempo que ele andava sem roupas e não morava numa casa, mas vivia nos túmulos do cemitério.
28 Y re achin re', can xe xutz'et ri Jesús, can jari' xbexuque' chuvech. Y can riq'uin c'a ruchuk'a' nich'on-apo chire ri Jesús, y nubij c'a: Rat Jesús ri Ruc'ajol ri nimalej Dios, ¿achique roma tok yinanek? Tabana' jun utzil man quinach'ujirisaj.
28 Quando viu Jesus, o homem deu um grito, caiu no chão diante dele e disse bem alto: — Jesus, Filho do Deus Altíssimo! O que o senhor quer de mim? Por favor, não me castigue!
29 Ri achin xubij quere' roma ri Jesús xubij chire ri itzel espíritu c'o riq'uin, chi tel-el ri chiri'. Roma q'uiy tiempo c'o-pe re itzel espíritu re' riq'uin. Y roma chuka' ri' ri vinek quichapon e quiximilon ruk'a-raken re achin re' riq'uin ch'ich' y cadenas, pero man e tiquirinek ta chirij. Roma re achin re' yeruk'ej ri cadenas ri e ximiyon richin, y ri itzel espíritu c'o riq'uin nuben c'a chire chi nibe ri pa tz'iran ruvach'ulef.
29 Ele disse isso porque Jesus havia mandado o espírito mau sair dele. Esse espírito o havia agarrado muitas vezes. As pessoas chegaram até a amarrar os pés e as mãos do homem com correntes de ferro, mas ele as quebrava, e o demônio o levava para o deserto.
30 Y ri Jesús xuc'utuj c'a chire ri achin: ¿Achique abi'?
30 Jesus perguntou a ele: — O meu nome é Multidão! — respondeu ele. (Ele disse isso porque muitos demônios tinham entrado nele.)
31 Y re itzel tak espíritu re' janíla xquic'utuj utzil chire ri Jesús, chi vi yerelesaj-el riq'uin ri achin, man c'a querutek-el chupan ri qui-lugar conojel ri itzel tak espíritu, xecha'.
31 Aí os demônios começaram a pedir com insistência a Jesus que não os mandasse para o abismo .
32 Y roma chunakaj apo ri lugar ri', pa ruvi' jun juyu', janíla e q'uiy ak yeva', romari' ri itzel tak espíritu xquic'utuj utzil chire ri Jesús chi tuya' k'ij chique richin ye'oc quiq'uin re ak re'. Y ri Jesús xubij chique chi utz.
32 Muitos porcos estavam comendo num morro ali perto. Os demônios pediram com insistência a Jesus que os deixasse entrar nos porcos, e ele deixou.
33 Y ri itzel tak espíritu can jari' xe'el-el riq'uin ri achin, y xebe'oc quiq'uin ri ak. Conojel c'a ri ak ri' xquichop anin (anen) chuvech jun juyu' pa'el-pa'el, y choj xebeka' pa ya'. Y chiri' xejik'-vi conojel ri ak ri'.
33 Então eles saíram do homem e entraram nos porcos, que se atiraram morro abaixo, para dentro do lago, e se afogaram.
34 Y ri yeyuk'un quichin ri ak ri', tok xquitz'et ri xc'ulvachitej, xe'anmej; y rije' xbequiyala' can rutzijol ri pa tinamit y ri pa tak juyu' chuka'.
34 Quando os homens que estavam tomando conta dos porcos viram o que havia acontecido, fugiram e espalharam a notícia na cidade e nos seus arredores.
35 Y ri vinek ri xe'ac'axan-pe ri xc'ulvachitej, xepe richin xoquitz'eta'. Tok ri vinek ri' xe'oka' riq'uin ri Jesús, xquitz'et c'a chi ri achin ri xe'elesex ri itzel tak espíritu riq'uin, tz'uyul c'a apo riq'uin ri Jesús. Rucusan rutziak, y man nuben ta chic c'a ri achi'el ri rubanon-pe. Pero ri vinek ri' xa xquixibij-qui' tok xquitz'et re achin re'.
35 Muita gente foi ver o que havia acontecido. Quando chegaram perto de Jesus, viram o homem de quem haviam saído os demônios. E ficaram assustados porque ele estava sentado aos pés de Jesus, vestido e no seu perfeito juízo.
36 Y xtzijox chuka' chique ri kitzij ri xc'ulvachitej. Ronojel re' xtzijox chique coma ri vinek ri can xetz'eton tok xe'elesex ri itzel tak espíritu riq'uin ri achin, roma ri Jesús.
36 Os que haviam visto tudo contaram ao povo como o homem tinha sido curado.
37 Riq'uin c'a ri xc'ulvachitej ronojel re', ri vinek ri aj chiri' pa Gadara xquic'utuj c'a utzil chire ri Jesús chi man tic'oje-ka chiri'. Ri vinek ri aj chiri' xquibij quere' roma ri quixibin-qui' janíla. Roma c'a ri' ri Jesús e rachibilan ri rutijoxela' xoc-el pa canoa, richin nibe.
37 Aí toda a gente da região de Gerasa ficou com muito medo e pediu que Jesus saísse da terra deles. Então Jesus subiu no barco e foi embora.
38 Y ri achin ri xe'elesex ri itzel tak espíritu riq'uin, nuc'utuj c'a utzil chire ri Jesús chi tuya' k'ij chire richin nibe riq'uin. Pero richin chi nitzolin ri achin, ri Jesús xubij c'a chire:
38 E o homem de quem os demônios tinham saído implorou a Jesus: — Me deixe ir com o senhor! Mas Jesus o mandou embora, dizendo:
39 Catzolin chi'avachoch, y te'atzijoj ri xuben ri Dios aviq'uin rat, xuche'ex.
39 — Volte para casa e conte o que Deus fez por você. Então o homem foi pela cidade, contando o que Jesus tinha feito por ele.
40 Y tok ri Jesús e rachibilan ri rutijoxela' xtzolin c'a juc'an chic ruchi' ri ya', ri vinek ec'o chiri', riq'uin janíla quicoten xquic'ul-apo, roma ri vinek ri' can jac'a rija' ri coyoben.
40 Quando Jesus voltou para o lado oeste do lago, a multidão o recebeu com alegria, pois todos tinham ficado ali à espera dele.
41 Xapon c'a chuka' jun achin rubini'an Jairo. Re achin c'a re' c'o jun rusamaj chupan ri jay ri can nitzijox-vi ri ruch'abel ri Dios y ja rija' ri achi'el tata'aj chiri'. Re achin rubini'an Jairo xbexuque' chuvech ri Jesús, y xuc'utuj utzil chire chi tibe chirij c'a pa rachoch,
41 Então chegou um homem chamado Jairo, que era chefe da sinagoga daquele lugar. Ele se jogou aos pés de Jesus e pediu com insistência que fosse até a sua casa
42 roma xa can xe ri jun ti rumi'al c'o, ri c'o la'ek cablajuj rujuna' y niquen yan ka (nicom yan ka). Y tok ri Jesús y ri e benek riq'uin xquichop-el bey richin yebe pa rachoch ri Jairo, janíla e q'uiy vinek xetzeke-el chirij. Y roma can janíla e q'uiy ri vinek ri e benek, man utz ta chic yebiyin.
42 porque a sua filha única, de doze anos, estava morrendo. Enquanto Jesus ia caminhando, a multidão o apertava de todos os lados.
43 Chiquicojol c'a ri vinek, benek jun ixok yava'. Re ixok re' c'o yan cablajuj juna' nibiyin ruquiq'uel, y man tanel ta. Xuq'uis yan c'a ronojel ru-mero, roma benek chic quiq'uin q'uiy ak'omanela', y man jun chique ri ak'omanela' tiquirinek ta rak'oman ri ruyabil.
43 Nisto, chegou uma mulher que fazia doze anos que estava com uma hemorragia. Ela havia gastado com os médicos tudo o que tinha, mas ninguém havia conseguido curá-la.
44 Ri ixok ri' xjel c'a apo riq'uin ri Jesús, pero ja ri chirij, y xberuchapa' c'a can juba' ri ruchi-rutziak ri Jesús. Y can jari' xtane' nibiyin ri ruquiq'uel.
44 Ela foi por trás de Jesus e tocou na barra da capa dele, e logo o sangue parou de escorrer.
45 Y jari' tok ri Jesús xuc'utuj: ¿Achique ri xichapon?
45 Aí Jesus perguntou: Todos negaram. Então Pedro disse: — Mestre, todo o povo está rodeando o senhor e o está apertando.
46 Y jari' tok ri Jesús xubij: C'o jun ri xichapon, roma can xinna' chi c'o jun ri xinc'achojirisaj riq'uin ri uchuk'a' c'o viq'uin, xcha'.
46 Mas Jesus disse:
47 Y ri ixok tok xutz'et chi xa xnabex, nibaybot (nibarbot) xoxuque' chuvech ri Jesús. Y chiquivech conojel ri vinek xubij-apo chire ri Jesús ri achique roma tok xuchop ruchi-rutziak. Y xubij chuka' chi can xe xuchop ruchi-rutziak ri Jesús, can jari' xc'achoj xuna' rija'.
47 Então a mulher, vendo que não podia mais ficar escondida, veio, tremendo, e se atirou aos pés de Jesus. E, diante de todos, contou a Jesus por que tinha tocado nele e como havia sido curada na mesma hora.
48 Ri Jesús xubij chire: Numi'al, xacolotej, roma xacukuba' ac'u'x viq'uin. Vacami c'a, catzolin; ri avánima xril yan uxlanen, xuche'ex.
48 Aí Jesus disse:
49 Y c'a nich'on na c'a ri Jesús riq'uin ri ixok, tok c'o jun xoka' petenek chirachoch ri Jairo, ri achin ri achi'el tata'aj ri chiri' pa nima-jay ri can nitzijox-vi ri ruch'abel ri Dios. Ri jun ri xpe, xorubij c'a chire ri Jairo: Man chic tac'uaj-el ri Tijonel Jesús, roma ri ti ami'al xa xquen yan (xcom yan).
49 Jesus ainda estava falando, quando chegou da casa de Jairo um empregado, que disse: — Seu Jairo, a menina já morreu. Não aborreça mais o Mestre.
50 Jac'a tok ri Jesús xrac'axaj-pe, xubij chire ri Jairo: Man tuxibij-ri' ri avánima roma ri xobix chave. Tacukuba' c'a ac'u'x viq'uin, y ri ti ami'al xtic'astej, xuche'ex.
50 Jesus ouviu isso e disse a Jairo:
51 Y tok xe'apon c'a chirachoch ri Jairo, ri Jesús xaxe c'a chique ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri e rutijoxela', y chique ri rute-rutata' ri ac'ual xuya' k'ij richin xe'oc riq'uin ri ti caminek.
51 Quando Jesus chegou à casa de Jairo, deixou que Pedro, João e Tiago entrassem com ele, além do pai e da mãe da menina, e mais ninguém.
52 Conojel janíla niquibisoj y nicok'ej ri ti xten ri'. Pero ri Jesús xubij chique: Man chic c'a tivok'ej ri ti xten, roma rija' xa man caminek ta, rija' xa nuxlan, xcha'.
52 Todos os que estavam ali choravam e se lamentavam por causa da menina. Então Jesus disse:
53 Pero rije' xa xetze'en chirij ri Jesús, roma quetaman chi xa caminek chic ri ti xten ri'.
53 Aí começaram a caçoar dele porque sabiam que ela estava morta.
54 Y ri Jesús xuchop ruk'a' ri ti xten caminek, y xubij c'a: Ti xten, cayacatej.
54 Mas Jesus foi, pegou-a pela mão e disse bem alto:
55 Y ri ti xten can xtzolin na vi pe ri ránima riq'uin, y can jari' xyacatej-pe. Y ri Jesús xubij chi tisuj ruvay.
55 Ela tornou a viver e se levantou imediatamente. Aí Jesus mandou que dessem comida a ela.
56 Y ri te'ej-tata'aj can achique la xquina' tok xquitz'et ri xbanatej riq'uin ri calc'ual. Y ri Jesús xubij chique chi man tiquitzijoj ri xbanatej chiri'.
56 Os seus pais ficaram muito admirados, mas Jesus mandou que não contassem a ninguém o que havia acontecido.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.