Lucas 8

Ri C'ac'a Trato ri Xuben ri Dios Quiq'uin ri Vinek (CAKCNT) vs BKJ

Sair da comparação
1 Ca'i-oxi' k'ij después chire ronojel re', ri Jesús xuchop c'a nibe pa tak nima'k y cocoj tinamit, y chi cablajuj rutijoxela' e benek riq'uin. Y rija' nutzijoj ri utzilej ruch'abel ri Dios ri nich'on chirij tok ri vinek ye'oc pa rajavaren o pa ruk'a' ri Dios.
1 E aconteceu que, depois disto, ele foi em todas cidades e aldeias, pregando e anunciando as boas novas do reino de Deus; e os doze estavam com ele,
2 Y ec'o chuka' ca'i-oxi' ixoki' ri e tzeketel-el chirij. Re ixoki' re', jare' ri e ruc'achojirisan ri Jesús y relesalon itzel tak espíritu quiq'uin. Chiquicojol c'a re ixoki' re' benek ri María, ri nibix chuka' Magdalena chire. Y jac'a riq'uin re ixok re' xe'elesex e vuku' itzel tak espíritu, roma ri Jesús.
2 e certas mulheres, que haviam sido curadas de espíritos malignos e de enfermidades: Maria, chamada Madalena, da qual saíram sete demônios,
3 Chiquicojol ri ixoki' ri e tzeketel chirij ri Jesús, benek ri jun ixok ri rubini'an Juana, rixjayil ri jun achin rubini'an Chuza. Y re achin re' jun rusamajel ri Herodes. Chuka' benek ri jun ixok rubini'an Susana. Y ec'o chuka' ch'aka' chic ixoki' ri e benek ri can yeto'on chuka' richin ri Jesús. Re ixoki' re' xequilij ri Jesús y ri rutijoxela'.
3 e Joana, a esposa de Cuza, mordomo de Herodes, e Suzana, e muitas outras que o serviam com os seus bens.
4 Y riq'uin ri Jesús janíla q'uiy vinek xquimol-qui', vinek ri yepe pa ch'aka' chic tinamit. Romari' ri jun k'ij ri', tok janíla chic e q'uiy vinek quimolon-qui' riq'uin, rija' xubij jun c'ambel-tzij chique:
4 E tendo se ajuntado uma grande multidão, e vindo até ele de todas as cidades, ele falou por parábola:
5 C'o c'a jun achin ri xbejopin ija'tz. Y tok ri achin nijopin chic ija'tz, juba' c'a chire ri ija'tz xka' pa bey, romari' ri vinek yek'ax pa ruvi'. Y riq'uin chic xepe ri aj-xic' tak chicop ri yebe pa cak'ik', xquitej-el ri ija'tz ri'.
5 Um semeador saiu a semear a sua semente; e enquanto ele semeava, uma parte da semente caiu à beira do caminho; e foi pisada, e as aves do céu a devoraram.
6 Y ch'aka' chic ija'tz xka' cojol tak abej. Re ija'tz c'a re' richin xel-pe, xel-pe. Xa jac'a tok xpe ruvech ri k'ij, xechaki'j-ka, roma man rex ta ri ulef ri xka-vi ri ija'tz.
6 E outra caiu sobre a pedra, e, tendo brotado, murchou, porque não havia umidade.
7 Y juba' chic ija'tz xka' cojol k'ayis c'o quiq'uixal. Y tok xe'el-pe, junan xeq'uiy quiq'uin ri q'uix. Pero roma ri q'uix janíla xeq'uiy, ri tico'n xejik' pa quik'a'.
7 E outra caiu entre espinhos; e crescendo com ela os espinhos, sufocaram-na.
8 Y ri ch'aka' chic c'a ija'tz xka' pa jun utzilej ulef, y jebel xeq'uiy. Y xquiyala' jujun ciento quivech jujun ija'tz, xcha'.
8 E outra caiu em boa terra, e, crescendo, produziu fruto, a cento por um. Dizendo ele estas coisas, clamava: Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
9 Y ri rutijoxela' ri Jesús xquic'utuj c'a chire chi achique c'a ri nrajo' nuk'alajirisaj chiquivech riq'uin re jun c'ambel-tzij re'.
9 E os seus discípulos perguntaram-no, dizendo: O que poderia ser esta parábola?
10 Y ri Jesús xubij chique: Man jun bey can ta bin can jebel chirij tok ri vinek yue'oc pa rajavaren o pa ruk'a' ri Dios, pero chive rix yo'on c'a k'ij chi nivetamaj. Jac'a chique ri vinek ri man yeniman ta vichin, riq'uin c'ambel tak tzij yich'on-vi quiq'uin, richin queri' choj niquitzu' y man niquitz'et ta jebel ri niquitzu', y richin chi choj nicac'axaj y man nik'ax ta chiquivech ri nicac'axaj.
10 E ele disse: A vós é dado conhecer os mistérios do reino de Deus; mas aos outros por parábolas, para que vendo, eles não possam enxergar; e ouvindo, eles não possam compreender.
11 Y que c'a re' ri nubij ri c'ambel-tzij ri': Ri ija'tz junan nuben riq'uin ri ruch'abel ri Dios.
11 Ora, a parábola é esta: A semente é a palavra de Deus.
12 Ri juba' ija'tz ri xka' pa bey, junan riq'uin ri ruch'abel ri Dios tok nac'axex coma ri vinek. Ri itzel-vinek junanin nipe, y nrelesaj-el ri ruch'abel ri Dios pa tak cánima ri vinek ri', richin queri' re vinek re' man tiquinimaj ri Dios, y man quecolotej chuka'.
12 E os que estão à beira do caminho são os que ouvem; então vem o diabo, e tira a palavra de seus corações, para não acontecer que, crendo, sejam salvos.
13 Y ri ija'tz ri xka' can cojol tak abej, can nich'on-vi c'a chirij ri ruch'abel ri Dios ri nac'axex coma ri vinek. Ri vinek ri' can janíla c'a yequicot tok niquic'ul ri ruch'abel ri Dios pa tak cánima. Pero roma c'a ri can man nuq'uen ta ka ruxe' jebel ri ruch'abel ri Dios pa tak cánima, can man niyaloj ta c'a ri quicoten quiq'uin, xa jun ca'i-oxi' oc k'ij cukul quic'u'x riq'uin ri Dios. Y tok yetejtobex c'a, man c'ayef ta richin niquiya' can ri Dios.
13 E aqueles sobre pedra são os que, ouvindo recebem a palavra com alegria; mas não têm raiz, os quais creem por algum tempo, e no tempo da tentação se dispersam.
14 Ri ija'tz ri xka' cojol tak k'ayis ri c'o quiq'uixal can nich'on-vi c'a chirij ri ruch'abel ri Dios ri nac'axex coma ri vinek. Pero ri vinek ri' xa yejik' roma ja ri nic'atzin chire ri quic'aslen vave' chuvech re ruvach'ulef ri niquich'ob, yejik' chupan ri quibeyomel y chuka' chupan ri yequirayila'. Y man nivachin ta jebel ri quic'aslen.
14 E a que caiu entre espinhos, esses são os que ouviram, e indo adiante, são sufocados pelos cuidados e riquezas e deleites desta vida, e não dão fruto com perfeição.
15 Y ri ija'tz ri nika' pa jun utzilej ulef, can nich'on-vi c'a chirij ri ruch'abel ri Dios ri nac'axex coma ri vinek. Rije' riq'uin ronojel cánima nicac'axaj y niquiben ri nubij. Jantape' quicukuban quic'u'x riq'uin ri Dios, y nivachin jebel ri quic'aslen.
15 Mas a da boa terra, estes são os que, tendo ouvido a palavra de coração sincero e bom, guardam-na e produzem fruto com perseverança.
16 Y man jun chuka' vinek ri nutzij jun k'ak' y c'a ta ri' nrajo' nutz'apej o nuya' ta apo chuxe' ri ruch'at. Man que ta ri' nuben. Ri k'ak' ri' nic'atzin richin nicanox jun c'ojlibel ri nitz'uyubex-vi, richin queri' ri ye'oc-apo pa jay yetzu'un jebel.
16 Nenhum homem, acendendo uma candeia, a cobre com um vaso, ou a põe debaixo da cama; mas a coloca no castiçal, para que os que entram vejam a luz.
17 Y man jun ri evan can, ri man ta xtek'alajin-pe. Y chuka' man jun ri tz'apen can rij, ri xa man ta nek'alajin-pe y nel-pe chuva-sakil.
17 Porque não há nada em secreto, que não será manifesto; nem alguma coisa oculta, que não se tornará conhecida e venha à luz.
18 Y queri', vi rix nivac'axaj ri ruch'abel ri Dios, tiyaca' c'a ka ri pa tak ivánima. Roma ri can c'o c'a ruyacon pa ránima, can xtuc'ul c'a más. Jac'a ri nac'axan ri ruch'abel ri Dios y xa man nuyec ta ka pa ránima, ri janipe' nuch'ob chi c'o riq'uin, hasta ri' nelesex chire, xcha' ri Jesús.
18 Vede, pois, como ouvis; porque aquele que tem, a ele será dado; e aquele que não tem, até o que parece ter lhe será tomado.
19 Y ri rute' y ri e rach'alal ri Jesús xepe c'a acuchi c'o-vi rija'. Pero man xetiquir ta xe'apon c'a riq'uin apo, roma janíla e q'uiy vinek quimolon-qui' riq'uin ri Jesús.
19 Então, foram ter com ele sua mãe e seus irmãos, e não podiam aproximar-se dele, por causa da multidão.
20 Y xbix c'a apo chire ri Jesús: Ri ate' y ri e avach'alal at coyoben chuva-jay, e petenek chi'atz'etic.
20 E foi-lhe contado por alguns que disseram: Tua mãe e teus irmãos estão lá fora, e querem ver-te.
21 Pero rija' xubij: Ja ri vinek ri ye'ac'axan y niquiben ri nubij ri ruch'abel ri Dios, jari' ri nte' y ri e vach'alal, xcha' ri Jesús.
21 E, respondendo ele, disse-lhes: Minha mãe e meus irmãos são estes que ouvem a palavra de Deus, e a praticam.
22 Y jun k'ij, ri Jesús rachibilan ri rutijoxela', xoc-el pa jun canoa. Y c'ari' xubij chique: Jo' juc'an ruchi-ya'. Y xebe.
22 Ora, aconteceu em um certo dia, que ele entrou no barco com seus discípulos, e disse-lhes: Vamos para o outro lado do lago. E eles partiram.
23 Y ri Jesús xver-el, tok quichapon-el bey pa ruvi' ri ya'. Quichapon c'a bey tok xpe jun cak'ik' janíla nim ri chiri' pa ruvi' ri ya'. Romari' ri canoa ri e benek-vi, xuchop ninoj-pe chi ya', y riq'uin ri' man c'ayef ta nibe chuxe' ya' ri canoa. Can pa c'ayeval c'a ec'o-vi.
23 Mas, enquanto navegavam, ele adormeceu; e desceu uma tempestade de vento sobre o lago, e enchiam-se de água, estando em perigo.
24 Xepe c'a ri tijoxela' xquic'asoj ri Jesús, y xquibij chire: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Vacami yojquen (yojcom), xecha' chire.
24 E, chegando-se a ele, o acordaram, dizendo: Mestre, Mestre, estamos perecendo. E ele, levantando-se, repreendeu o vento e a fúria da água; e eles cessaram, e houve calmaria.
25 C'ari' ri Jesús xubij chique ri rutijoxela': ¿Achique roma tok man xicukuba' ta ic'u'x viq'uin?
25 E ele disse-lhes: Onde está a vossa fé? E eles, temendo, maravilharam-se, dizendo uns aos outros: Que tipo de homem é este, que ordena até aos ventos e à água, e eles lhe obedecem?
26 Y ri Jesús y ri rutijoxela' xe'apon c'a ri juc'an ruchi-ya', ri chiri' pa jun lugar rubini'an Gadara, ri c'o-apo chuvech ri Galilea.
26 E eles chegaram à terra dos gadarenos, que está defronte da Galileia.
27 Y tok ri Jesús xka' can chupan ri canoa, xapon jun achin aj pa tinamit riq'uin. Y re achin re' c'o chic c'a q'uiy tiempo ri ec'o-pe itzel tak espíritu riq'uin. Manek rutziak nrucusaj, ni man nic'oje' ta pa rachoch. Xa ja ri camposanto ri richin ri tinamit ri', ri oquinek rachoch.
27 E, quando ele desembarcou, saiu-lhe ao encontro, fora da cidade, um certo homem que tinha demônios há muito tempo, e não usava roupas, nem habitava em alguma casa, mas nos sepulcros.
28 Y re achin re', can xe xutz'et ri Jesús, can jari' xbexuque' chuvech. Y can riq'uin c'a ruchuk'a' nich'on-apo chire ri Jesús, y nubij c'a: Rat Jesús ri Ruc'ajol ri nimalej Dios, ¿achique roma tok yinanek? Tabana' jun utzil man quinach'ujirisaj.
28 Mas, vendo a Jesus, gritando, caiu diante dele, e disse em alta voz: O que tenho eu para fazer contigo, Jesus, Filho do Deus Altíssimo? Eu suplico-te que não me atormentes.
29 Ri achin xubij quere' roma ri Jesús xubij chire ri itzel espíritu c'o riq'uin, chi tel-el ri chiri'. Roma q'uiy tiempo c'o-pe re itzel espíritu re' riq'uin. Y roma chuka' ri' ri vinek quichapon e quiximilon ruk'a-raken re achin re' riq'uin ch'ich' y cadenas, pero man e tiquirinek ta chirij. Roma re achin re' yeruk'ej ri cadenas ri e ximiyon richin, y ri itzel espíritu c'o riq'uin nuben c'a chire chi nibe ri pa tz'iran ruvach'ulef.
29 (Porque tinha ordenado ao espírito imundo que saísse daquele homem. Porque frequentemente se apoderara dele; e guardavam-no preso, com correntes e cadeias; e, quebrando os grilhões, era impelido pelo demônio para os desertos).
30 Y ri Jesús xuc'utuj c'a chire ri achin: ¿Achique abi'?
30 E Jesus perguntou-lhe, dizendo: Qual é o teu nome? E ele disse: Legião; porque muitos demônios tinham entrado nele.
31 Y re itzel tak espíritu re' janíla xquic'utuj utzil chire ri Jesús, chi vi yerelesaj-el riq'uin ri achin, man c'a querutek-el chupan ri qui-lugar conojel ri itzel tak espíritu, xecha'.
31 E pediram-lhe para que não os mandasse para o abismo.
32 Y roma chunakaj apo ri lugar ri', pa ruvi' jun juyu', janíla e q'uiy ak yeva', romari' ri itzel tak espíritu xquic'utuj utzil chire ri Jesús chi tuya' k'ij chique richin ye'oc quiq'uin re ak re'. Y ri Jesús xubij chique chi utz.
32 E havia ali uma manada de muitos porcos pastando no monte; e pediram-lhe que lhes permitisse entrar neles; e ele lhos permitiu.
33 Y ri itzel tak espíritu can jari' xe'el-el riq'uin ri achin, y xebe'oc quiq'uin ri ak. Conojel c'a ri ak ri' xquichop anin (anen) chuvech jun juyu' pa'el-pa'el, y choj xebeka' pa ya'. Y chiri' xejik'-vi conojel ri ak ri'.
33 Então, os demônios saindo do homem, entraram nos porcos; e a manada correu violentamente a um lugar íngreme para o lago, e se afogaram.
34 Y ri yeyuk'un quichin ri ak ri', tok xquitz'et ri xc'ulvachitej, xe'anmej; y rije' xbequiyala' can rutzijol ri pa tinamit y ri pa tak juyu' chuka'.
34 E aqueles que os alimentavam, vendo o que havia acontecido, fugiram e foram anunciá-lo na cidade e nos campos.
35 Y ri vinek ri xe'ac'axan-pe ri xc'ulvachitej, xepe richin xoquitz'eta'. Tok ri vinek ri' xe'oka' riq'uin ri Jesús, xquitz'et c'a chi ri achin ri xe'elesex ri itzel tak espíritu riq'uin, tz'uyul c'a apo riq'uin ri Jesús. Rucusan rutziak, y man nuben ta chic c'a ri achi'el ri rubanon-pe. Pero ri vinek ri' xa xquixibij-qui' tok xquitz'et re achin re'.
35 Então, eles saíram para ver o que tinha acontecido, e vieram a Jesus, e encontraram o homem de quem haviam saído os demônios assentado aos pés de Jesus, vestido e em perfeito juízo, e eles ficaram com medo.
36 Y xtzijox chuka' chique ri kitzij ri xc'ulvachitej. Ronojel re' xtzijox chique coma ri vinek ri can xetz'eton tok xe'elesex ri itzel tak espíritu riq'uin ri achin, roma ri Jesús.
36 E também os que tinham visto aquilo, contaram-lhes como o possuído por demônios havia sido curado.
37 Riq'uin c'a ri xc'ulvachitej ronojel re', ri vinek ri aj chiri' pa Gadara xquic'utuj c'a utzil chire ri Jesús chi man tic'oje-ka chiri'. Ri vinek ri aj chiri' xquibij quere' roma ri quixibin-qui' janíla. Roma c'a ri' ri Jesús e rachibilan ri rutijoxela' xoc-el pa canoa, richin nibe.
37 Então, toda a multidão da terra ao redor dos gadarenos pediu-lhe para que se afastasse deles, porque estavam tomados por grande temor; e entrando ele no barco, retornou.
38 Y ri achin ri xe'elesex ri itzel tak espíritu riq'uin, nuc'utuj c'a utzil chire ri Jesús chi tuya' k'ij chire richin nibe riq'uin. Pero richin chi nitzolin ri achin, ri Jesús xubij c'a chire:
38 E o homem de quem haviam saído os demônios, lhe pedia para que pudesse estar com ele, mas Jesus o despediu, dizendo:
39 Catzolin chi'avachoch, y te'atzijoj ri xuben ri Dios aviq'uin rat, xuche'ex.
39 Retorna para a tua própria casa, e mostra quão grandes coisas Deus fez por ti. E ele foi pelo seu caminho, publicando por toda a cidade quão grandes coisas Jesus lhe fizera.
40 Y tok ri Jesús e rachibilan ri rutijoxela' xtzolin c'a juc'an chic ruchi' ri ya', ri vinek ec'o chiri', riq'uin janíla quicoten xquic'ul-apo, roma ri vinek ri' can jac'a rija' ri coyoben.
40 E aconteceu que, ao retornar Jesus, a multidão o recebeu com alegria; porque todos o estavam esperando.
41 Xapon c'a chuka' jun achin rubini'an Jairo. Re achin c'a re' c'o jun rusamaj chupan ri jay ri can nitzijox-vi ri ruch'abel ri Dios y ja rija' ri achi'el tata'aj chiri'. Re achin rubini'an Jairo xbexuque' chuvech ri Jesús, y xuc'utuj utzil chire chi tibe chirij c'a pa rachoch,
41 E eis que veio um homem chamado Jairo, que era um governante da sinagoga; e, prostrando-se aos pés de Jesus, pedia-lhe que fosse à sua casa;
42 roma xa can xe ri jun ti rumi'al c'o, ri c'o la'ek cablajuj rujuna' y niquen yan ka (nicom yan ka). Y tok ri Jesús y ri e benek riq'uin xquichop-el bey richin yebe pa rachoch ri Jairo, janíla e q'uiy vinek xetzeke-el chirij. Y roma can janíla e q'uiy ri vinek ri e benek, man utz ta chic yebiyin.
42 porque ele tinha uma filha única, de cerca de doze anos, que estava à morte. Mas, enquanto ele ia, as multidões o apertavam.
43 Chiquicojol c'a ri vinek, benek jun ixok yava'. Re ixok re' c'o yan cablajuj juna' nibiyin ruquiq'uel, y man tanel ta. Xuq'uis yan c'a ronojel ru-mero, roma benek chic quiq'uin q'uiy ak'omanela', y man jun chique ri ak'omanela' tiquirinek ta rak'oman ri ruyabil.
43 E uma mulher que tinha um fluxo de sangue havia doze anos, e gastara todos os seus sustentos com médicos, e não pôde ser curada por ninguém,
44 Ri ixok ri' xjel c'a apo riq'uin ri Jesús, pero ja ri chirij, y xberuchapa' c'a can juba' ri ruchi-rutziak ri Jesús. Y can jari' xtane' nibiyin ri ruquiq'uel.
44 chegando por detrás dele, tocou na orla da sua veste, e imediatamente estancou o fluxo do seu sangue.
45 Y jari' tok ri Jesús xuc'utuj: ¿Achique ri xichapon?
45 E disse Jesus: Quem me tocou? Quando todos negavam, Pedro e os que estavam com ele disseram: Mestre, a multidão te aperta e te pressiona, e dizes: Quem me tocou?
46 Y jari' tok ri Jesús xubij: C'o jun ri xichapon, roma can xinna' chi c'o jun ri xinc'achojirisaj riq'uin ri uchuk'a' c'o viq'uin, xcha'.
46 E disse Jesus: Alguém me tocou, porque eu percebi que saiu virtude de mim.
47 Y ri ixok tok xutz'et chi xa xnabex, nibaybot (nibarbot) xoxuque' chuvech ri Jesús. Y chiquivech conojel ri vinek xubij-apo chire ri Jesús ri achique roma tok xuchop ruchi-rutziak. Y xubij chuka' chi can xe xuchop ruchi-rutziak ri Jesús, can jari' xc'achoj xuna' rija'.
47 Então, vendo a mulher que não podia ocultar-se, ela veio tremendo, e prostrando-se diante dele, declarou-lhe perante todo o povo a causa por que lhe havia tocado, e como ela fora curada imediatamente.
48 Ri Jesús xubij chire: Numi'al, xacolotej, roma xacukuba' ac'u'x viq'uin. Vacami c'a, catzolin; ri avánima xril yan uxlanen, xuche'ex.
48 E ele lhe disse: Filha, tem bom ânimo, a tua fé te sarou; vai em paz.
49 Y c'a nich'on na c'a ri Jesús riq'uin ri ixok, tok c'o jun xoka' petenek chirachoch ri Jairo, ri achin ri achi'el tata'aj ri chiri' pa nima-jay ri can nitzijox-vi ri ruch'abel ri Dios. Ri jun ri xpe, xorubij c'a chire ri Jairo: Man chic tac'uaj-el ri Tijonel Jesús, roma ri ti ami'al xa xquen yan (xcom yan).
49 Enquanto ele ainda falava, veio alguém da casa do governante da sinagoga, dizendo: A tua filha está morta; não incomodes o Mestre.
50 Jac'a tok ri Jesús xrac'axaj-pe, xubij chire ri Jairo: Man tuxibij-ri' ri avánima roma ri xobix chave. Tacukuba' c'a ac'u'x viq'uin, y ri ti ami'al xtic'astej, xuche'ex.
50 Mas Jesus, ouvindo-o, respondeu-lhe, dizendo: Não temas; crê somente, e será salva.
51 Y tok xe'apon c'a chirachoch ri Jairo, ri Jesús xaxe c'a chique ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri e rutijoxela', y chique ri rute-rutata' ri ac'ual xuya' k'ij richin xe'oc riq'uin ri ti caminek.
51 E, ele entrando na casa, não permitiu que nenhum homem entrasse, senão a Pedro, e a Tiago, e a João, e ao pai e a mãe da menina.
52 Conojel janíla niquibisoj y nicok'ej ri ti xten ri'. Pero ri Jesús xubij chique: Man chic c'a tivok'ej ri ti xten, roma rija' xa man caminek ta, rija' xa nuxlan, xcha'.
52 E todos choravam, e a pranteavam; mas ele disse: Não choreis; ela não está morta, mas dorme.
53 Pero rije' xa xetze'en chirij ri Jesús, roma quetaman chi xa caminek chic ri ti xten ri'.
53 E eles riam dele, para o desprezarem, sabendo que ela estava morta.
54 Y ri Jesús xuchop ruk'a' ri ti xten caminek, y xubij c'a: Ti xten, cayacatej.
54 E ele, pondo-os todos fora, tomando-a pela mão, e clamou, dizendo: Menina, levanta-te.
55 Y ri ti xten can xtzolin na vi pe ri ránima riq'uin, y can jari' xyacatej-pe. Y ri Jesús xubij chi tisuj ruvay.
55 E o seu espírito voltou, e ela se levantou imediatamente; e ele ordenou que lhe dessem de comer.
56 Y ri te'ej-tata'aj can achique la xquina' tok xquitz'et ri xbanatej riq'uin ri calc'ual. Y ri Jesús xubij chique chi man tiquitzijoj ri xbanatej chiri'.
56 E seus pais ficaram admirados; mas ele ordenou-lhes que a nenhum homem contassem o que havia acontecido.

Ler em outra tradução

Comparar com outra

Estude este capítulo no WhatsApp

Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 8, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.