Lucas 1
Eastern Kaqchikel NT (CAK_EAS) vs NTLH
1 Ye q'uiy yan c'a vinük ri quitijon chic quik'ij richin nquitz'ibaj pa rucholajen ri xa c'a ja ri tiempo re' xebanatüj.
1 Prezado Teófilo, Muitas pessoas têm se esforçado para escrever a história das coisas que aconteceram entre nós.
2 Y ri rutz'ibaxic ri xquibün chin cachi'el vi ri xtzijos cheke coma ri xetz'eton c'a pa rutz'uquic pe. Y ri xetz'eton ri xbanatüj xe'oc chuka' tzijoy rutzij ri Dios.
2 Elas escreveram o que foi contado por aqueles que viram essas coisas desde o começo e anunciaram a mensagem do evangelho .
3 Y yin chuka' ninjo' nintz'ibaj ri xbanatüj. Xintij c'a nuk'ij richin xinvetamaj pari' ri rutz'uquic. Y jari' ri ninjo' nintzijoj chave. Ninjo' que pa rucholajen nintzijoj chave rat nimalüj Teófilo,
3 Portanto, Excelência, eu estudei com todo o cuidado como foi que essas coisas aconteceram desde o princípio e achei que seria bom escrever tudo em ordem para o senhor,
4 richin quiri' ja vi ri rubanic ri navetamaj pari' ri ketzij ri rat tijon-vi-pe.
4 a fim de que o senhor pudesse conhecer toda a verdade sobre os ensinamentos que recebeu.
5 Chiri' pa ruch'ulef Judea xc'uje' c'a jun sacerdote quichin ri israelitas ri rubini'an Zacarías, y rija' xc'uje' c'a quiq'uin juk'at sacerdotes quichin ri israelitas ri quibini'an que ye richin ri Abías, ri jun sacerdote quichin ri israelitas más ojer can. Pa ru-tiempo ri Zacarías ja ri achi Herodes ri rey chiri' pa Judea. Ri rixjayil ri Zacarías rubini'an Elisabet. Ri Elisabet ri' jun ruxquin-rumam can ri nimalüj sacerdote quichin ri israelitas ri rubini'an Aarón.
5 Quando Herodes era o rei da terra de Israel, havia um sacerdote chamado Zacarias, que era do grupo dos sacerdotes de Abias. A esposa dele se chamava Isabel e também era de uma família de sacerdotes.
6 Ri juc'ulaj vinük ri' ye choj chuvüch ri Ajaf Dios, y nquitakej c'a ri rutzij. Nquibün-vi ri nbij. Y man jun vinük ntiquer nbin c'a achique ta tzij chiquij, roma ye choj vi.
6 Esse casal vivia a vida que para Deus é correta, obedecendo fielmente a todas as leis e mandamentos do Senhor.
7 Ri juc'ulaj vinük ri' man jun c'a calc'ual, roma ri Elisabet man nalan tüj. Y chi ca'i' c'o chic ba' q'uiy qui juna' chuka'.
7 Mas não tinham filhos porque Isabel não podia ter filhos e porque os dois já eram muito velhos.
8 Ri k'ij c'a tok ja ri Zacarías y ri ye rachibil ri yec'o que nyebanun ri jalajoj ruvüch samaj chiri' pa racho ri Dios, quere' c'a xbanatüj.
8 Certo dia no Templo de Jerusalém, Zacarias estava fazendo o seu trabalho de sacerdote, pois era a sua vez de fazer aquele trabalho diário.
9 Chiquijujunal ri sacerdotes ri' jalajoj c'a ruvüch samaj ri nc'atzinej que nquibün. Romari' quiyo'on pa atz'anin achique ri nka-ka pari' que ntoc-apu pa racho ri Dios richin que nuporoj ri pon. Y ri k'ij ri' pari' ri Zacarías xka-ka-vi richin que ja rija' ri nc'atzinej que nsujun ri pon.
9 Conforme o costume dos sacerdotes, ele havia sido escolhido por sorteio para queimar o incenso no altar e por isso entrou no Templo do Senhor.
10 Y tok ntajin c'a chuporoxic ri pon, conojel c'a ri vinük ri nquimol-apu-qui' chuvüch-jay, nquibün orar.
10 Durante o tempo em que o incenso queimava, o povo lá fora fazia orações.
11 Ja tok c'o ri Zacarías chiri' richin nuporoj ri pon, jari' tok xuc'ut-ri' jun ángel chuvüch, jun ángel richin ri Ajaf Dios. Y ri ángel ri' xpa'e' chunakaj ri altar ape' nporox-vi ri pon. Pa rajquik'a' (ru-derecha) ri altar xpa'e-vi.
11 Então um anjo do Senhor apareceu em frente de Zacarias, de pé, do lado direito do altar.
12 Tok ri Zacarías xutz'et ri ángel ri', xsatz ruc'u'x y xpu'u xbiri' chin.
12 Quando Zacarias o viu, ficou com medo e não sabia o que fazer.
13 Pero ri ángel xbij chin ri Zacarías: Man taxbij-avi'. Ri Dios xrac'axaj ri a-oración. Ri Elisabet ri avixjayil nc'uje' c'a jun ral, y ri ac'ual re', Juan ri rubi' ri naya'.
13 Mas o anjo lhe disse: — Não tenha medo, Zacarias, pois Deus ouviu a sua oração! A sua esposa vai ter um filho, e você porá nele o nome de João.
14 Ri ac'ual re' nuc'ün-pe juis quicot chave rat, y nuc'ün-pe chuka' quicot cheque juis ye q'uiy vinük.
14 O nascimento dele vai trazer alegria e felicidade para você e para muita gente,
15 Roma ri avalc'ual re' ntoc nimalüj samajel chuvüch ri Dios. Man nukum tüj vino, nixta ch'aka chic quivüch ya' ri nyek'abarsan, roma pa ralaxic pe ri nojnük ránima riq'uin ri Lok'olüj Espíritu.
15 pois para o Senhor Deus ele será um grande homem. Ele não deverá beber vinho nem cerveja. Ele será cheio do Espírito Santo desde o nascimento
16 Y nbün c'a cheque ye q'uiy avinak israelitas richin nquitakej ri Ajaf Dios y njalatüj ri quic'aslen.
16 e levará muitos israelitas ao Senhor, o Deus de Israel.
17 Ja ri Juan ri avalc'ual ri nchojmirsan ape' nka-pe-vi ri Ajaf Cristo, ri Jun cha'on-pe y takon-pe roma ri Dios. Rija' nc'uje' c'a ri Lok'olüj Espíritu y ri ruchuk'a' riq'uin, cachi'el ruchuk'a' xc'uje' riq'uin ri Elías, ri jun ri xk'alajrisan ri rutzij ri Dios ojer can. Chuka' ri Juan nbün c'a cheque ri te'ej-tata'aj richin nyequijo' ri calc'ual, y nbün chuka' cheque ri vinük ri man nyetaken tüj tzij, que nquic'uaj jun choj c'aslen cachi'el ri quic'uan ri vinük choj quic'aslen. Quiri' ruchojmirsasic nbün-apu cheque ri vinük, richin quiri' ri vinük re' xaxe chic coyoben ri Ajaf Cristo, xbij ri ángel chin ri Zacarías.
17 Ele será mandado por Deus como mensageiro e será forte e poderoso como o profeta Elias. Ele fará com que pais e filhos façam as pazes e que os desobedientes voltem a andar no caminho direito. E conseguirá preparar o povo de Israel para a vinda do Senhor.
18 Y ri Zacarías xuc'utuj chin ri ángel: ¿Achique c'a modo tok ninvetamaj yin que ketzij ri nabij? Roma yin y ri vixjayil xa roj rajatük chic, y man nyec'uje' ta chic kalc'ual, xbij.
18 Então Zacarias perguntou ao anjo: — Como é que eu vou saber que isso é verdade? Estou muito velho, e a minha mulher também.
19 Y jari' tok ri ángel xbij chin: Ja yin ri nubini'an Gabriel, y ri Dios nquirutük richin ninbün ri nrajo'. Roma c'a ri' xinrutük-pe vocomi richin ninbij can chave ri nuc'ün-pe quicot, que nc'uje' ri avalc'ual.
19 O anjo respondeu: — Eu sou Gabriel,
20 Y roma c'a ri man xanimaj tüj ri xinbij chave, ncatoc can mem, man ncach'o tüj c'a, entonces tok nalüx na ri avalc'ual, c'ateri' ncach'o jun bey chic. Ronojel c'a re' nbanatüj na vi, pero tok napon ri k'ij, xbij.
20 Você não está acreditando no que eu disse, mas isso acontecerá no tempo certo. E, porque você não acreditou, você ficará mudo e não poderá falar até o dia em que o seu filho nascer.
21 Tok ri Zacarías ntzijon c'a ri ángel riq'uin, ri vinük ri ye oyobeyon richin chuvüch-e ri jay, nquibila' c'a: ¿Achique roma tok xa man jun bey ntel-pe chupan ri lok'olüj racho ri Dios?
21 Enquanto isso, o povo estava esperando Zacarias, e todos estavam admirados com a demora dele no Templo.
22 Y tok ri Zacarías xbe'el-pe, man ntiquer tüj nch'o cheque, roma xoc mem. Roma c'a ri', ri ye oyobeyon richin, nquinabej que c'o ri xk'alajrisüs-pe chuvüch chiri' chupan ri lok'olüj jay. Ri Zacarías xaxe riq'uin ruk'a' nch'o-vi cheque, roma xa xoc mem.
22 Quando saiu, Zacarias não podia falar. Então perceberam que ele havia tido uma visão no Templo. Sem poder falar, ele fazia sinais com as mãos para o povo.
23 Y tok rija' ye rutz'akatisan chic can ri k'ij richin samaj chiri' pa racho ri Dios, xbe chiracho.
23 Quando terminaram os seus dias de serviço no Templo, Zacarias voltou para casa.
24 Xa c'ate ba' ri xc'ulachitüj chiri' pa racho ri Dios, tok ri Elisabet ri rixjayil ri Zacarías, xunabej que yava' chic, y romari' man xel tüj pa bey vo'o' ic'. Ri Elisabet nbij c'a:
24 Pouco tempo depois Isabel, a sua esposa, ficou grávida e durante cinco meses não saiu de casa. E ela disse:
25 Vocomi ri Vajaf Dios nuya' c'a ri ac'ual re' chuve, richin que yin man quiq'uix chic chiquivüch ri vinük ri nquikasaj nuk'ij roma man jun val.
25 — Agora que o Senhor me ajudou, ninguém mais vai me desprezar por eu não ter filhos.
26 Ja tok ri Elisabet rutz'amon chic vaki' (seis) ic' yava' pe, jari' tok ri Dios xutük ri ángel Gabriel pa jun tinamit rubini'an Nazaret, jun tinamit ri c'o pa ruch'ulef Galilea.
26 Quando Isabel estava no sexto mês de gravidez, Deus enviou o anjo Gabriel a uma cidade da Galileia chamada Nazaré.
27 Ri ángel Gabriel xtak riq'uin jun xtün rubini'an María. Ri xtün c'a ri', c'utun chic richin c'ulubic roma jun ala' rubini'an José. Y ri José ri' ruxquin-rumam can ri rey David.
27 O anjo levava uma mensagem para uma virgem que tinha casamento contratado com um homem chamado José, descendente do rei Davi. Ela se chamava Maria.
28 Ri ángel xapon na vi riq'uin ri xtün, y xbij chin: ¡Tiquicot c'a ri avánima, roma jabel xaka' chuvüch ri Dios! Ri Ajaf Cristo, ri Jun cha'on-pe y takon-pe roma ri Dios, c'o aviq'uin. Y cheque conojel ri ixoki' ja rat ri más nim ri bendición xac'ul.
28 O anjo veio e disse: — Que a paz esteja com você, Maria! Você é muito abençoada. O Senhor está com você.
29 Y tok ri María xutz'et ri ángel y xrac'axaj ri xbij chin, cachi'el xsatz ruc'u'x y xunuc c'a ka pa ránima que achique roma tok quere' saludo nuya' chin.
29 Porém Maria, quando ouviu o que o anjo disse, ficou sem saber o que pensar. E, admirada, ficou pensando no que ele queria dizer.
30 Jari' tok ri ángel chanin xbij chin ri María: Man taxbij-avi'. Rat avilon ru-favor ri Dios.
30 Então o anjo continuou: — Não tenha medo, Maria! Deus está contente com você.
31 Vocomi c'a, ninbij can chave que npu'u alanic chavij, y tok nalüx c'a ri ac'ual re', vit ala' y Jesús ri rubi' ri naya'.
31 Você ficará grávida, dará à luz um filho e porá nele o nome de Jesus .
32 Rija' juis c'a ruk'ij nc'uje', y rubini'an chuka' Ruc'ajol ri nimalüj Dios. Ri Jesús jun ruxquin-rumam can ri rey David, y ri Ajaf Dios ja rija' ri nutz'uyuba' can pa rutz'uyubal ri rey David ri xc'uje' ojer can,
32 Ele será um grande homem e será chamado de Filho do Deus Altíssimo. Deus, o Senhor, vai fazê-lo rei, como foi o antepassado dele, o rei Davi.
33 richin quiri' ri Jesús nbün mandar pan ivi' rix ruxquin-rumam can ri Jacob. Y ri ru-gobierno chi jumul, man jun bey chic ntane', xbij ri ángel chin ri María.
33 Ele será para sempre rei dos descendentes de Jacó, e o Reino dele nunca se acabará.
34 Y tok ri María rac'axan chic ka ronojel re', xuc'utuj chin ri ángel: ¿Achique c'a rubeyal tok nc'uje' val? Roma yin xa man jani yinc'o ta riq'uin ri ntoc vachijil.
34 Então Maria disse para o anjo: — Isso não é possível, pois eu sou virgem!
35 Y ri ángel xbij chin ri María: Ja ri Lok'olüj Espíritu riq'uin ri ruchuk'a' ri nimalüj Dios, jari' ri nka-pe pan avi'. Roma c'a ri', ri lok'olüj ac'ual ri nalüx aviq'uin, rubini'an na vi Ruc'ajol ri Dios.
35 O anjo respondeu: — O Espírito Santo virá sobre você, e o poder do Deus Altíssimo a envolverá com a sua sombra. Por isso o menino será chamado de santo e Filho de Deus.
36 Y tavetamaj c'a chuka' can, que ri Elisabet ri avoxpochel nyeralaj jun ac'ual, stape' (aunque) man alanel tüj y chuka' ri'j chic. Y jare' ri vaki' (sexto) ic'.
36 Fique sabendo que a sua parenta Isabel está grávida, mesmo sendo tão idosa. Diziam que ela não podia ter filhos, no entanto agora ela já está no sexto mês de gravidez.
37 Roma ri Dios man nijun ri c'ayuf ta nbün chuvüch.
37 Porque para Deus nada é impossível.
38 Jari' tok ri María xbij: Jare' yinc'o pa ruk'a' ri Ajaf Dios. Tibanatüj c'a cachi'el ri xabij chuve, xbij ri María chin ri ángel. Y ri ángel xel-e chiri' riq'uin ri María, y xbe.
38 Maria respondeu: — Eu sou uma E o anjo foi embora.
39 Ja k'ij c'a ri' tok ri María chanin xbe pa jun tinamit ri c'o pari' jun juyu' richin ruch'ulef Judea.
39 Alguns dias depois, Maria se aprontou e foi depressa para uma cidade que ficava na região montanhosa da Judeia.
40 Y tok xapon chiri' pa tinamit, rija' xbe pa cacho ri Zacarías y ri Elisabet. Rija' xuya' saludo c'a chin ri Elisabet.
40 Entrou na casa de Zacarias e cumprimentou Isabel.
41 Tok ri Elisabet xrac'axaj ri saludo ri xuya' ri María, xropin juis ri ac'ual ri royoben, xuna' rija'. Y tok ri Elisabet nojnük chic ránima riq'uin ri Lok'olüj Espíritu,
41 Quando Isabel ouviu a saudação de Maria, a criança se mexeu na barriga dela. Então, cheia do poder do Espírito Santo,
42 riq'uin c'a ruchuk'a' xch'o, y xbij: Chikacojol roj ixoki', ja rat ri más nim ri bendición ac'ulun, y quiri' chuka' ri bendición c'o pari' ri ac'ual ri nalüx aviq'uin.
42 Isabel disse bem alto: — Você é a mais abençoada de todas as mulheres, e a criança que você vai ter é abençoada também!
43 Man nk'ax ta c'a chuve, ¿roma yin achique c'a yin, richin nquinabetz'eta' can rat ri rute' ri Vajaf Dios?
43 Quem sou eu para que a mãe do meu Senhor venha me visitar?!
44 Y xe xinvac'axaj ri ach'abül tok xinaya' saludo, ri ac'ual ri voyoben, xropin roma quicot, xinna' yin.
44 Quando ouvi você me cumprimentar, a criança ficou alegre e se mexeu dentro da minha barriga.
45 Jabel quicot chave rat c'a que xatakej ri xbij ri Ajaf Dios chave, roma ri ac'ual ri xbij chave que nalüx aviq'uin, nalüx na vi.
45 Você é abençoada, pois acredita que vai acontecer o que o Senhor lhe disse.
46 Y jari' tok ri María xbij:
46 Então Maria disse:
47 — ausente —
47 — A minha alma anuncia a grandeza do Senhor. O meu espírito está alegre por causa de Deus, o meu Salvador.
48 — ausente —
48 Pois ele lembrou de mim, sua humilde De agora em diante todos vão me chamar de mulher abençoada,
49 — ausente —
49 porque o Deus Poderoso fez grandes coisas por mim. O seu nome é santo,
50 — ausente —
50 e ele mostra a sua bondade a todos os que o em todas as
51 — ausente —
51 Deus levanta a sua mão poderosa e derrota os orgulhosos com todos os planos deles.
52 — ausente —
52 Derruba dos seus tronos reis poderosos e põe os humildes em altas posições.
53 — ausente —
53 Dá fartura aos que têm fome e manda os ricos embora com as mãos vazias. que fez aos nossos antepassados e ajudou o povo de Israel, seu servo. Lembrou de mostrar a sua bondade a Abraão e a todos os seus descendentes, para sempre.
56 Y ri María xc'uje' la'ük can jun oxi' ic' riq'uin ri Elisabet, y c'ateri' xtzolij chiracho.
56 Maria ficou mais ou menos três meses com Isabel e depois voltou para casa.
57 Tok xapon ri k'ij richin nalüx ri vit ac'ual chuk'a' ri Elisabet, xralaj jun ac'ual vit ala'.
57 Chegou o tempo de Isabel ter a criança, e ela deu à luz um menino.
58 Y ri vinük c'a ri ye ru-vecinos ri Elisabet y ri ye roxpochel xcac'axaj c'a que jun utzilüj nimalüj rusipanic ri Ajaf Dios, roma xralaj jun ac'ual. Y ri vinük c'a ri' xe'apon riq'uin, chutz'etic, y juis c'a chuka' xequicot riq'uin.
58 Os vizinhos e parentes ouviram falar da grande bondade do Senhor para com Isabel, e todos ficaram alegres com ela.
59 Y rije' xe'apon chic c'a riq'uin ri Elisabet, tok xapon ri ocho ruk'ij ri ac'ual, tok ja chuka' ri' nban ri circuncisión chin ri ac'ual, ri jun retal ri xquibün ri israelitas pa ruch'ac'ul jun ac'ual ala' que ja richin ri tinamit ri Dios cachi'el nbij chupan ri ru-ley ri xuya' ri Dios richin ri Moisés. Y ja chuka' k'ij ri' tok nquicanoj can rubi' ri ac'ual. Y ri yec'o quiq'uin ri rute-rutata' ri ac'ual xcajo' c'a xquiya' ri rubi' ri rutata' chin ri ac'ual, y quiri' ri ac'ual rubini'an ta Zacarías.
59 Quando o menino estava com oito dias, vieram circuncidá-lo e queriam lhe dar o nome do pai, isto é, Zacarias.
60 Jac'a ri rute' ri ac'ual chanin xbij: Ri ac'ual man nuc'uaj tüj ri rubi' ri rutata', roma ri ac'ual re' nubini'aj Juan.
60 Mas a sua mãe disse: — Não. O nome dele vai ser João.
61 Y ri yec'o quiq'uin ri Elisabet xquibij chin: ¿Achique roma tok najo' que ri ac'ual nubini'aj Juan? Roma man jun cheque ri ye avoxpochel rubini'an ta quiri'.
61 Então disseram: — Mas você não tem nenhum parente com esse nome!
62 Jari' tok pa mem xech'o-apu chin ri Zacarías, ri rutata' ri ac'ual, richin nquic'utuj chin achique bi'aj nrajo' nuya' chin ri ac'ual.
62 Aí fizeram sinais ao pai, perguntando que nome ele queria pôr no menino.
63 Ri rutata' ri ac'ual xuc'utuj jun tz'alün ri nyequicusaj richin nyetz'iban. Chuvüch c'a ri tz'alün ri' xutz'ibaj: Ri ac'ual nubini'aj Juan. Y conojel c'a ri quimolon-apu-qui' quiq'uin ri rute-rutata' ri ac'ual, xsatz quic'u'x, roma ja ri bi'aj ri xbij ri te'ej, ja chuka' ri' xutz'ibaj ri Zacarías chuvüch ri tz'alün.
63 Zacarias pediu uma tabuinha de escrever e escreveu: “O nome dele é João.” E todos ficaram muito admirados.
64 Jari' tok ri Zacarías xch'o jun bey chic. Y rija' xe xch'o, jari' xuya' ruk'ij ri Dios.
64 Nesse momento Zacarias pôde falar novamente e começou a louvar a Deus.
65 Y ri ye qui-vecinos xsatz c'a quic'u'x cheque, roma ri xbanatüj chiri'. Y ri xbanatüj, ntzijos c'a ri lugar ri', chiri' pa tak k'ayis ri ye richin ri ruch'ulef Judea.
65 Os vizinhos ficaram com muito medo, e as notícias dessas coisas se espalharam por toda a região montanhosa da Judeia.
66 Y conojel c'a vinük ri nye'ac'axan ri xbanatüj quiq'uin ri Zacarías y ri Elisabet, nquiyüc c'a ka pa tak cánima ri ntzijos cheque, y nquibij: ¿Achique c'a rusamaj ruc'amon-pe ri ac'ual re'? nquibij. Roma nk'alajin que c'o-vi ri Ajaf Dios riq'uin.
66 Todos os que ouviam essas coisas e pensavam nelas perguntavam: — O que será que esse menino vai ser? Pois, de fato, o poder do Senhor estava com ele.
67 Roma c'a ri' ri Zacarías, ri rutata' ri ac'ual, tok nojnük ránima riq'uin ri Lok'olüj Espíritu, rija' xuk'alajrisaj c'a y xbij:
67 Zacarias, o pai de João, cheio do Espírito Santo, começou a profetizar . Ele disse:
68 — ausente —
68 — Louvemos o Senhor, o Deus de Israel, pois ele veio ajudar o seu povo e lhe dar a liberdade.
69 — ausente —
69 Enviou para nós um poderoso Salvador, aquele que é descendente do seu
70 — ausente —
70 Faz muito tempo que Deus disse isso por meio dos seus santos
71 — ausente —
71 Ele prometeu nos salvar dos nossos inimigos e nos livrar do poder de todos os que nos odeiam.
72 — ausente —
72 Disse que ia mostrar a sua bondade aos nossos antepassados e lembrar da sua santa ao nosso antepassado Abraão; prometeu que nos livraria dos nossos inimigos e que ia nos deixar servi-lo sem medo,
75 — ausente —
75 para que sejamos somente dele e façamos o que ele quer em todos os dias da nossa vida.
76 — ausente —
76 E você, menino, será chamado de profeta do Deus Altíssimo e irá adiante do Senhor a fim de preparar o caminho para ele.
77 — ausente —
77 Você anunciará ao povo de Deus a salvação que virá por meio do perdão dos pecados deles.
78 — ausente —
78 Pois o nosso Deus é misericordioso e bondoso. Ele fará brilhar sobre nós a sua luz
79 — ausente —
79 e do céu iluminará todos os que vivem na escuridão da sombra da morte, para guiar os nossos passos no caminho da paz.
80 Y quiri' c'a, ri ac'ual ri xalüx quiq'uin ri Zacarías y ri Elisabet, rutz'amon c'a ruq'uiyilen y chuka' quiri' pa ruc'aslen. Y ja pa tz'iran ruch'ulef xc'uje-vi, c'a tok xapon ri k'ij richin xutzijoj ri rutzij ri Dios chiquivüch ri aj-Israel ri ruvinak.
80 O menino cresceu e ficou forte de espírito. E viveu no deserto até o dia em que apareceu diante do povo de Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.