Lucas 1
Eastern Kaqchikel NT (CAK_EAS) vs BKJ
1 Ye q'uiy yan c'a vinük ri quitijon chic quik'ij richin nquitz'ibaj pa rucholajen ri xa c'a ja ri tiempo re' xebanatüj.
1 Porquanto muitos já tentaram compilar um relato e pôr em ordem uma declaração daquelas coisas que certamente são cridas entre nós,
2 Y ri rutz'ibaxic ri xquibün chin cachi'el vi ri xtzijos cheke coma ri xetz'eton c'a pa rutz'uquic pe. Y ri xetz'eton ri xbanatüj xe'oc chuka' tzijoy rutzij ri Dios.
2 quando eles nos entregaram, os que desde o princípio foram testemunhas oculares e ministros da palavra,
3 Y yin chuka' ninjo' nintz'ibaj ri xbanatüj. Xintij c'a nuk'ij richin xinvetamaj pari' ri rutz'uquic. Y jari' ri ninjo' nintzijoj chave. Ninjo' que pa rucholajen nintzijoj chave rat nimalüj Teófilo,
3 pareceu-me bem, também a mim, tendo perfeitamente compreendido primeiro todas as coisas, escrevê-las em ordem a ti, ó excelentíssimo Teófilo,
4 richin quiri' ja vi ri rubanic ri navetamaj pari' ri ketzij ri rat tijon-vi-pe.
4 para que possas conhecer a certeza destas coisas, nas quais tens sido instruído.
5 Chiri' pa ruch'ulef Judea xc'uje' c'a jun sacerdote quichin ri israelitas ri rubini'an Zacarías, y rija' xc'uje' c'a quiq'uin juk'at sacerdotes quichin ri israelitas ri quibini'an que ye richin ri Abías, ri jun sacerdote quichin ri israelitas más ojer can. Pa ru-tiempo ri Zacarías ja ri achi Herodes ri rey chiri' pa Judea. Ri rixjayil ri Zacarías rubini'an Elisabet. Ri Elisabet ri' jun ruxquin-rumam can ri nimalüj sacerdote quichin ri israelitas ri rubini'an Aarón.
5 Nos dias de Herodes, rei da Judeia, havia um certo sacerdote de nome Zacarias, da turma de Abias; e sua esposa era das filhas de Aarão, e o seu nome era Elizabete.
6 Ri juc'ulaj vinük ri' ye choj chuvüch ri Ajaf Dios, y nquitakej c'a ri rutzij. Nquibün-vi ri nbij. Y man jun vinük ntiquer nbin c'a achique ta tzij chiquij, roma ye choj vi.
6 E ambos eram justos diante de Deus, andando sem culpa em todos os mandamentos e ordenanças do Senhor; eram irrepreensíveis.
7 Ri juc'ulaj vinük ri' man jun c'a calc'ual, roma ri Elisabet man nalan tüj. Y chi ca'i' c'o chic ba' q'uiy qui juna' chuka'.
7 E eles não tinham filho, porque Elizabete era estéril, e ambos eram avançados em idade.
8 Ri k'ij c'a tok ja ri Zacarías y ri ye rachibil ri yec'o que nyebanun ri jalajoj ruvüch samaj chiri' pa racho ri Dios, quere' c'a xbanatüj.
8 E aconteceu que, enquanto ele exercia o sacerdócio perante Deus, na ordem da sua turma,
9 Chiquijujunal ri sacerdotes ri' jalajoj c'a ruvüch samaj ri nc'atzinej que nquibün. Romari' quiyo'on pa atz'anin achique ri nka-ka pari' que ntoc-apu pa racho ri Dios richin que nuporoj ri pon. Y ri k'ij ri' pari' ri Zacarías xka-ka-vi richin que ja rija' ri nc'atzinej que nsujun ri pon.
9 segundo o costume do sacerdócio, coube-lhe por sorte queimar incenso ao entrar no templo do Senhor.
10 Y tok ntajin c'a chuporoxic ri pon, conojel c'a ri vinük ri nquimol-apu-qui' chuvüch-jay, nquibün orar.
10 E toda a multidão do povo estava orando do lado de fora, à hora do incenso.
11 Ja tok c'o ri Zacarías chiri' richin nuporoj ri pon, jari' tok xuc'ut-ri' jun ángel chuvüch, jun ángel richin ri Ajaf Dios. Y ri ángel ri' xpa'e' chunakaj ri altar ape' nporox-vi ri pon. Pa rajquik'a' (ru-derecha) ri altar xpa'e-vi.
11 E ali lhe apareceu um anjo do Senhor, em pé, à direita do altar do incenso.
12 Tok ri Zacarías xutz'et ri ángel ri', xsatz ruc'u'x y xpu'u xbiri' chin.
12 E quando Zacarias o viu, ficou perturbado, e o medo caiu sobre ele.
13 Pero ri ángel xbij chin ri Zacarías: Man taxbij-avi'. Ri Dios xrac'axaj ri a-oración. Ri Elisabet ri avixjayil nc'uje' c'a jun ral, y ri ac'ual re', Juan ri rubi' ri naya'.
13 Mas o anjo lhe disse: Não temas, Zacarias; porque a tua oração foi ouvida, e tua esposa Elizabete te dará um filho, e tu chamarás o seu nome de João.
14 Ri ac'ual re' nuc'ün-pe juis quicot chave rat, y nuc'ün-pe chuka' quicot cheque juis ye q'uiy vinük.
14 E tu terás alegria e regozijo, e muitos se alegrarão com o seu nascimento.
15 Roma ri avalc'ual re' ntoc nimalüj samajel chuvüch ri Dios. Man nukum tüj vino, nixta ch'aka chic quivüch ya' ri nyek'abarsan, roma pa ralaxic pe ri nojnük ránima riq'uin ri Lok'olüj Espíritu.
15 Porque ele será grande à vista do Senhor, e ele não beberá vinho, nem bebida forte, e ele será cheio do Espírito Santo, já desde o ventre de sua mãe.
16 Y nbün c'a cheque ye q'uiy avinak israelitas richin nquitakej ri Ajaf Dios y njalatüj ri quic'aslen.
16 E converterá muitos dos filhos de Israel ao Senhor seu Deus.
17 Ja ri Juan ri avalc'ual ri nchojmirsan ape' nka-pe-vi ri Ajaf Cristo, ri Jun cha'on-pe y takon-pe roma ri Dios. Rija' nc'uje' c'a ri Lok'olüj Espíritu y ri ruchuk'a' riq'uin, cachi'el ruchuk'a' xc'uje' riq'uin ri Elías, ri jun ri xk'alajrisan ri rutzij ri Dios ojer can. Chuka' ri Juan nbün c'a cheque ri te'ej-tata'aj richin nyequijo' ri calc'ual, y nbün chuka' cheque ri vinük ri man nyetaken tüj tzij, que nquic'uaj jun choj c'aslen cachi'el ri quic'uan ri vinük choj quic'aslen. Quiri' ruchojmirsasic nbün-apu cheque ri vinük, richin quiri' ri vinük re' xaxe chic coyoben ri Ajaf Cristo, xbij ri ángel chin ri Zacarías.
17 E irá adiante dele no espírito e no poder de Elias, para converter os corações dos pais aos filhos, e os desobedientes à prudência dos justos; tornar pronto um povo preparado para o Senhor.
18 Y ri Zacarías xuc'utuj chin ri ángel: ¿Achique c'a modo tok ninvetamaj yin que ketzij ri nabij? Roma yin y ri vixjayil xa roj rajatük chic, y man nyec'uje' ta chic kalc'ual, xbij.
18 E Zacarias disse ao anjo: Como eu saberei isto? Porque eu sou um homem velho, e minha esposa avançada em idade.
19 Y jari' tok ri ángel xbij chin: Ja yin ri nubini'an Gabriel, y ri Dios nquirutük richin ninbün ri nrajo'. Roma c'a ri' xinrutük-pe vocomi richin ninbij can chave ri nuc'ün-pe quicot, que nc'uje' ri avalc'ual.
19 E, respondendo o anjo, disse-lhe: Eu sou Gabriel, que permaneço na presença de Deus, e sou enviado para falar-te, e para mostrar-te estas alegres notícias.
20 Y roma c'a ri man xanimaj tüj ri xinbij chave, ncatoc can mem, man ncach'o tüj c'a, entonces tok nalüx na ri avalc'ual, c'ateri' ncach'o jun bey chic. Ronojel c'a re' nbanatüj na vi, pero tok napon ri k'ij, xbij.
20 E eis que tu ficarás mudo, e não poderás falar até o dia em que estas coisas se cumprirem, porque tu não creste nas minhas palavras, que se cumprirão ao seu tempo.
21 Tok ri Zacarías ntzijon c'a ri ángel riq'uin, ri vinük ri ye oyobeyon richin chuvüch-e ri jay, nquibila' c'a: ¿Achique roma tok xa man jun bey ntel-pe chupan ri lok'olüj racho ri Dios?
21 E o povo esperava por Zacarias, e admiravam-se que ele demorasse tanto tempo no templo.
22 Y tok ri Zacarías xbe'el-pe, man ntiquer tüj nch'o cheque, roma xoc mem. Roma c'a ri', ri ye oyobeyon richin, nquinabej que c'o ri xk'alajrisüs-pe chuvüch chiri' chupan ri lok'olüj jay. Ri Zacarías xaxe riq'uin ruk'a' nch'o-vi cheque, roma xa xoc mem.
22 E quando ele saiu, não podia falar com eles, e perceberam que ele havia tido uma visão no templo; porque gesticulava para eles, e permanecia mudo.
23 Y tok rija' ye rutz'akatisan chic can ri k'ij richin samaj chiri' pa racho ri Dios, xbe chiracho.
23 E aconteceu que, tendo-se completado os dias do seu ministério, ele partiu para a sua própria casa.
24 Xa c'ate ba' ri xc'ulachitüj chiri' pa racho ri Dios, tok ri Elisabet ri rixjayil ri Zacarías, xunabej que yava' chic, y romari' man xel tüj pa bey vo'o' ic'. Ri Elisabet nbij c'a:
24 E, depois daqueles dias, sua esposa Elizabete engravidou, e escondeu-se por cinco meses, dizendo:
25 Vocomi ri Vajaf Dios nuya' c'a ri ac'ual re' chuve, richin que yin man quiq'uix chic chiquivüch ri vinük ri nquikasaj nuk'ij roma man jun val.
25 Assim o Senhor fez comigo nos dias em que ele olhou para mim, para tirar a minha vergonha entre os homens.
26 Ja tok ri Elisabet rutz'amon chic vaki' (seis) ic' yava' pe, jari' tok ri Dios xutük ri ángel Gabriel pa jun tinamit rubini'an Nazaret, jun tinamit ri c'o pa ruch'ulef Galilea.
26 E, no sexto mês, o anjo Gabriel foi enviado por Deus a uma cidade da Galileia, chamada Nazaré,
27 Ri ángel Gabriel xtak riq'uin jun xtün rubini'an María. Ri xtün c'a ri', c'utun chic richin c'ulubic roma jun ala' rubini'an José. Y ri José ri' ruxquin-rumam can ri rey David.
27 para uma virgem desposada com um homem, cujo nome era José, da casa de Davi; e o nome da virgem era Maria.
28 Ri ángel xapon na vi riq'uin ri xtün, y xbij chin: ¡Tiquicot c'a ri avánima, roma jabel xaka' chuvüch ri Dios! Ri Ajaf Cristo, ri Jun cha'on-pe y takon-pe roma ri Dios, c'o aviq'uin. Y cheque conojel ri ixoki' ja rat ri más nim ri bendición xac'ul.
28 E o anjo se aproximou dela, e disse: Salve, tu que és muito favorecida; o Senhor está contigo; bendita és tu entre as mulheres.
29 Y tok ri María xutz'et ri ángel y xrac'axaj ri xbij chin, cachi'el xsatz ruc'u'x y xunuc c'a ka pa ránima que achique roma tok quere' saludo nuya' chin.
29 E, vendo-o, ela ficou perturbada com o que ele disse, e pôs-se a pensar que tipo de saudação seria essa.
30 Jari' tok ri ángel chanin xbij chin ri María: Man taxbij-avi'. Rat avilon ru-favor ri Dios.
30 E o anjo lhe disse: Não temas, Maria; porque tu achaste graça diante de Deus.
31 Vocomi c'a, ninbij can chave que npu'u alanic chavij, y tok nalüx c'a ri ac'ual re', vit ala' y Jesús ri rubi' ri naya'.
31 E, eis que em teu ventre conceberás e darás à luz um filho, e lhe darás o nome de Jesus.
32 Rija' juis c'a ruk'ij nc'uje', y rubini'an chuka' Ruc'ajol ri nimalüj Dios. Ri Jesús jun ruxquin-rumam can ri rey David, y ri Ajaf Dios ja rija' ri nutz'uyuba' can pa rutz'uyubal ri rey David ri xc'uje' ojer can,
32 Ele será grande, e será chamado Filho do Altíssimo; e o Senhor Deus lhe dará o trono de Davi, seu pai;
33 richin quiri' ri Jesús nbün mandar pan ivi' rix ruxquin-rumam can ri Jacob. Y ri ru-gobierno chi jumul, man jun bey chic ntane', xbij ri ángel chin ri María.
33 e ele reinará sobre a casa de Jacó para sempre, e o seu reino não terá fim.
34 Y tok ri María rac'axan chic ka ronojel re', xuc'utuj chin ri ángel: ¿Achique c'a rubeyal tok nc'uje' val? Roma yin xa man jani yinc'o ta riq'uin ri ntoc vachijil.
34 Então, disse Maria ao anjo: Como será isto, visto que eu não conheço homem algum?
35 Y ri ángel xbij chin ri María: Ja ri Lok'olüj Espíritu riq'uin ri ruchuk'a' ri nimalüj Dios, jari' ri nka-pe pan avi'. Roma c'a ri', ri lok'olüj ac'ual ri nalüx aviq'uin, rubini'an na vi Ruc'ajol ri Dios.
35 E, respondendo o anjo, disse-lhe: O Espírito Santo virá sobre ti, e o poder do Altíssimo fará sombra sobre ti; por isso também o santo nascido de ti será chamado Filho de Deus.
36 Y tavetamaj c'a chuka' can, que ri Elisabet ri avoxpochel nyeralaj jun ac'ual, stape' (aunque) man alanel tüj y chuka' ri'j chic. Y jare' ri vaki' (sexto) ic'.
36 E, eis que tua prima Elizabete, também concebeu um filho em sua velhice; e este é o sexto mês para ela, que era chamada estéril.
37 Roma ri Dios man nijun ri c'ayuf ta nbün chuvüch.
37 Porque com Deus nada será impossível.
38 Jari' tok ri María xbij: Jare' yinc'o pa ruk'a' ri Ajaf Dios. Tibanatüj c'a cachi'el ri xabij chuve, xbij ri María chin ri ángel. Y ri ángel xel-e chiri' riq'uin ri María, y xbe.
38 E disse Maria: Eis aqui a serva do Senhor; faça-se em mim segundo a tua palavra. E o anjo se ausentou.
39 Ja k'ij c'a ri' tok ri María chanin xbe pa jun tinamit ri c'o pari' jun juyu' richin ruch'ulef Judea.
39 E Maria se levantou naqueles dias, e foi apressadamente à região montanhosa, para uma cidade de Judá,
40 Y tok xapon chiri' pa tinamit, rija' xbe pa cacho ri Zacarías y ri Elisabet. Rija' xuya' saludo c'a chin ri Elisabet.
40 e entrou na casa de Zacarias, e saudou a Elizabete.
41 Tok ri Elisabet xrac'axaj ri saludo ri xuya' ri María, xropin juis ri ac'ual ri royoben, xuna' rija'. Y tok ri Elisabet nojnük chic ránima riq'uin ri Lok'olüj Espíritu,
41 E aconteceu que, quando Elizabete ouviu a saudação de Maria, o bebê saltou no seu ventre, e Elizabete foi cheia com o Espírito Santo;
42 riq'uin c'a ruchuk'a' xch'o, y xbij: Chikacojol roj ixoki', ja rat ri más nim ri bendición ac'ulun, y quiri' chuka' ri bendición c'o pari' ri ac'ual ri nalüx aviq'uin.
42 e ela falou em alta voz, dizendo: Abençoada és tu entre as mulheres, e abençoado é o fruto do teu ventre.
43 Man nk'ax ta c'a chuve, ¿roma yin achique c'a yin, richin nquinabetz'eta' can rat ri rute' ri Vajaf Dios?
43 E por que motivo isso é para mim, que a mãe do meu Senhor venha a mim?
44 Y xe xinvac'axaj ri ach'abül tok xinaya' saludo, ri ac'ual ri voyoben, xropin roma quicot, xinna' yin.
44 Pois, eis que assim que a voz da tua saudação soou aos meus ouvidos, o bebê saltou de alegria no meu ventre.
45 Jabel quicot chave rat c'a que xatakej ri xbij ri Ajaf Dios chave, roma ri ac'ual ri xbij chave que nalüx aviq'uin, nalüx na vi.
45 E abençoada a que creu; porque haverá cumprimento das coisas que foram ditas pelo Senhor.
46 Y jari' tok ri María xbij:
46 E Maria disse: A minha alma engrandece ao Senhor,
47 — ausente —
47 e o meu espírito regozijou-se em Deus meu Salvador.
48 — ausente —
48 Pois ele tem considerado a humildade de sua serva; porquanto, eis que daqui em diante todas as gerações me chamarão de abençoada.
49 — ausente —
49 Porque aquele que é poderoso me fez grandes coisas; e santo é o seu nome.
50 — ausente —
50 E a sua misericórdia está sobre os que o temem de geração em geração.
51 — ausente —
51 Ele mostrou força com o seu braço; ele espalhou os orgulhosos na imaginação de seus corações.
52 — ausente —
52 Ele derrubou os poderosos de seus assentos, e exaltou os humildes.
53 — ausente —
53 Ele encheu de coisas boas os famintos, e ao rico ele enviou vazio.
54 — ausente —
54 Ele ajudou a seu servo Israel, em lembrança de sua misericórdia;
55 — ausente —
55 como ele falou a nossos pais, a Abraão e à sua semente para sempre.
56 Y ri María xc'uje' la'ük can jun oxi' ic' riq'uin ri Elisabet, y c'ateri' xtzolij chiracho.
56 E Maria ficou com ela em torno de três meses, e depois voltou para sua própria casa.
57 Tok xapon ri k'ij richin nalüx ri vit ac'ual chuk'a' ri Elisabet, xralaj jun ac'ual vit ala'.
57 Ora, completou-se o tempo de Elizabete para o parto; e ela teve um filho.
58 Y ri vinük c'a ri ye ru-vecinos ri Elisabet y ri ye roxpochel xcac'axaj c'a que jun utzilüj nimalüj rusipanic ri Ajaf Dios, roma xralaj jun ac'ual. Y ri vinük c'a ri' xe'apon riq'uin, chutz'etic, y juis c'a chuka' xequicot riq'uin.
58 E os seus vizinhos e parentes ouviram que o Senhor tinha mostrado grande misericórdia sobre ela, e regozijaram-se com ela.
59 Y rije' xe'apon chic c'a riq'uin ri Elisabet, tok xapon ri ocho ruk'ij ri ac'ual, tok ja chuka' ri' nban ri circuncisión chin ri ac'ual, ri jun retal ri xquibün ri israelitas pa ruch'ac'ul jun ac'ual ala' que ja richin ri tinamit ri Dios cachi'el nbij chupan ri ru-ley ri xuya' ri Dios richin ri Moisés. Y ja chuka' k'ij ri' tok nquicanoj can rubi' ri ac'ual. Y ri yec'o quiq'uin ri rute-rutata' ri ac'ual xcajo' c'a xquiya' ri rubi' ri rutata' chin ri ac'ual, y quiri' ri ac'ual rubini'an ta Zacarías.
59 E aconteceu que, ao oitavo dia, eles vieram circuncidar o menino; e chamaram-no Zacarias, conforme o nome de seu pai.
60 Jac'a ri rute' ri ac'ual chanin xbij: Ri ac'ual man nuc'uaj tüj ri rubi' ri rutata', roma ri ac'ual re' nubini'aj Juan.
60 E, respondendo sua mãe, disse: Não! Mas ele será chamado de João.
61 Y ri yec'o quiq'uin ri Elisabet xquibij chin: ¿Achique roma tok najo' que ri ac'ual nubini'aj Juan? Roma man jun cheque ri ye avoxpochel rubini'an ta quiri'.
61 E disseram-lhe: Não há ninguém na tua parentela que se chame por este nome.
62 Jari' tok pa mem xech'o-apu chin ri Zacarías, ri rutata' ri ac'ual, richin nquic'utuj chin achique bi'aj nrajo' nuya' chin ri ac'ual.
62 E eles fizeram sinais ao pai, como ele queria que o chamasse.
63 Ri rutata' ri ac'ual xuc'utuj jun tz'alün ri nyequicusaj richin nyetz'iban. Chuvüch c'a ri tz'alün ri' xutz'ibaj: Ri ac'ual nubini'aj Juan. Y conojel c'a ri quimolon-apu-qui' quiq'uin ri rute-rutata' ri ac'ual, xsatz quic'u'x, roma ja ri bi'aj ri xbij ri te'ej, ja chuka' ri' xutz'ibaj ri Zacarías chuvüch ri tz'alün.
63 E, ele pedindo uma tábua de escrever, escreveu, dizendo: O seu nome é João. E todos se maravilharam.
64 Jari' tok ri Zacarías xch'o jun bey chic. Y rija' xe xch'o, jari' xuya' ruk'ij ri Dios.
64 E sua boca foi aberta imediatamente, e soltou-se sua língua; e ele falava, louvando a Deus.
65 Y ri ye qui-vecinos xsatz c'a quic'u'x cheque, roma ri xbanatüj chiri'. Y ri xbanatüj, ntzijos c'a ri lugar ri', chiri' pa tak k'ayis ri ye richin ri ruch'ulef Judea.
65 E veio temor sobre todos os que moravam ao seu redor; e todos estes dizeres foram divulgados ao longo de toda região montanhosa da Judeia.
66 Y conojel c'a vinük ri nye'ac'axan ri xbanatüj quiq'uin ri Zacarías y ri Elisabet, nquiyüc c'a ka pa tak cánima ri ntzijos cheque, y nquibij: ¿Achique c'a rusamaj ruc'amon-pe ri ac'ual re'? nquibij. Roma nk'alajin que c'o-vi ri Ajaf Dios riq'uin.
66 E todos os que ouviam os colocavam no seu coração, dizendo: Que tipo de menino será esse? E a mão do Senhor estava com ele.
67 Roma c'a ri' ri Zacarías, ri rutata' ri ac'ual, tok nojnük ránima riq'uin ri Lok'olüj Espíritu, rija' xuk'alajrisaj c'a y xbij:
67 E seu pai Zacarias ficou cheio com o Espírito Santo, e profetizou, dizendo:
68 — ausente —
68 Bendito seja o Senhor Deus de Israel, porque tem visitado e redimido o seu povo,
69 — ausente —
69 e levantou para nós o chifre de salvação na casa de seu servo Davi,
70 — ausente —
70 como ele falou pela boca dos seus santos profetas, desde o princípio do mundo;
71 — ausente —
71 para nos salvar dos nossos inimigos e da mão de todos os que nos odeiam,
72 — ausente —
72 para realizar a misericórdia prometida a nossos pais, e lembrar-se do seu santo pacto;
73 — ausente —
73 e do juramento que ele prometeu a nosso pai Abraão,
74 — ausente —
74 de nos conceder que, libertados da mão dos nossos inimigos, possamos servi-lo sem medo,
75 — ausente —
75 em santidade e justiça perante ele, todos os dias da nossa vida.
76 — ausente —
76 E tu, ó menino, serás chamado profeta do Altíssimo; porque tu irás ante a face do Senhor, para preparar os seus caminhos,
77 — ausente —
77 para dar o conhecimento da salvação ao seu povo, pela remissão dos seus pecados,
78 — ausente —
78 mediante a terna misericórdia do nosso Deus, pela qual na aurora lá do alto nos visitou;
79 — ausente —
79 para dar luz aos que estão assentados em trevas e na sombra da morte, para guiar os nossos pés no caminho da paz.
80 Y quiri' c'a, ri ac'ual ri xalüx quiq'uin ri Zacarías y ri Elisabet, rutz'amon c'a ruq'uiyilen y chuka' quiri' pa ruc'aslen. Y ja pa tz'iran ruch'ulef xc'uje-vi, c'a tok xapon ri k'ij richin xutzijoj ri rutzij ri Dios chiquivüch ri aj-Israel ri ruvinak.
80 E o menino crescia, e se fortalecia no espírito, e estava nos desertos até ao dia da sua aparição a Israel.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 1, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.