Lucas 9
Yakʼusda bughunek: k’andit khunek neba lhaidinla (CAFNT) vs VC
1 'Et lanezi 'o 'at nanah yugha hoodul'eh, Sizi ts'iyawh buka' dani. Ntsi' nududeh, 'i ts'iyawh ndet whehílhtus chah, 'ink'ez himoodih wule ka, 'et hubugha óoni'ai. 'Ink'ez dune ndet hukw'e hunduda, 'et chah soo na'boohoolh'en, 'et chah hubugha óoni'ai.
1 Reunindo Jesus os doze apóstolos, deu-lhes poder e autoridade sobre todos os demônios, e para curar enfermidades.
2 'Uyoon nts'e na'a Yak'usda hubudayi cho unli 'et hubugha hubulh yalhtuk 'ink'ez nduda soo na'hubuhooleh, 'et wheni wheóobalh'a.
2 Enviou-os a pregar o Reino de Deus e a curar os enfermos.
3 'Ink'ez ndo búlhni, “Nts'e tehdulh 'et ndi nuhtuz, k'us nuhwhu'ezdlai k'us lhes, k'us sooneya chah, 'et ndunt'i, 'i toohla gunih. 'Ink'ez nankoh dzoozt'an nyez, 'i waht'i gunih.
3 Disse-lhes: Não leveis coisa alguma para o caminho, nem bordão, nem mochila, nem pão, nem dinheiro, nem tenhais duas túnicas.
4 Ndet koo danáh'az, 'et zeh wahke, 'ink'ez 'et koo zeh whenádooht'as.
4 Em qualquer casa em que entrardes, ficai ali até que deixeis aquela localidade.
5 'Et ndunnah danáh'as 'aw chanwhadusnih t'eh, 'et keyah whunateht'us whutsah, 'et hubulez ch'a nuhwhuke naóohghat. 'I bugha t'ehonózin buk'ewhutelts'ulh 'et buts'uh whélts'ulh.”
5 Onde ninguém vos receber, deixai aquela cidade e em testemunho contra eles sacudi a poeira dos vossos pés.
6 'Et whenáhedel 'ink'ez keyah totsuk whutuh lhunáhusdel. 'Et whuz na'a dune khunek unzoo, 'i be hubulh yahulhtuk. 'Ink'ez keyah totsuk dune soo na'hulh'en.
6 Partiram, pois, e percorriam as aldeias, pregando o Evangelho e fazendo curas por toda parte.
7 'Aw 'et hubudayi cho Herod hiyulhni whulh uduzts'ai nts'oh teh Sizi ne'ut'en. Bulunah nduhútni, “John yaidla hubutah nakhitna, 'en 'int'ah,” hutni. 'Et huwa ba nawh 'uhooja.
7 O tetrarca Herodes ouviu falar de tudo o que Jesus fazia e ficou perplexo. Uns diziam: É João que ressurgiu dos mortos; outros: É Elias que apareceu;
8 'Ink'ez 'uyoon chah 'uhutni, “Ndun 'en Elijah 'int'ah hoh nenalhts'et hainya.” 'Et 'onghunnah chah nduhútni, “En 'uda yinkak Yak'usda be nus whunilh'en, 'ilhunuh nakhítna 'ink'ez 'en 'ut'en.”
8 e ainda outros: É um dos antigos profetas que ressuscitou.
9 'Et Herod 'utni, “John butsi k'unélht'o inle. 'Et whunts'i ndan hoh 'ut'en ndun lhe'hoont'ah teh ne'ut'en bulh 'údusts'o?” 'Ink'ez yuntelh'ilh hukwa' ninzun.
9 Mas Herodes dizia: Eu degolei João. Quem é, pois, este, de quem ouço tais coisas? E procurava ocasião de vê-lo.
10 'Et ndunnah whel'a whusanáhedel hoh dahét'en, 'et ts'iyawh hidani. 'Ink'ez “Aw 'et uztoodelh!” hubúlhni, 'ink'ez njan Bethsaida keyah whunat dune nuchasyah ts'ih wheóobanla.
10 Os apóstolos, ao voltarem, contaram a Jesus tudo o que haviam feito. Tomando-os ele consigo à parte, dirigiu-se a um lugar deserto para o lado de Betsaida.
11 'Et whunts'ih 'ilhohuwezdel nahuhoon'ai hoh hiyuntezdel. 'Et Sizi hoont'i hoh highu nindel 'ink'ez nts'e na'a Yak'usda hubudayi cho unli hukw'un'a hubugha hubulh yalhtuk. 'Ink'ez ndunnah soo na'tetnilh hukwa' ninzun, 'en chah ts'iyawh soo ná'balh'en.
11 Logo que a multidão o soube, o foi seguindo; Jesus recebeu-os e falava-lhes do Reino de Deus. Restabelecia também a saúde dos doentes.
12 'Aw 'et ts'etniz hukw'elh'az ye'un whezulh 'ink'ez ndunnah lanezi 'o 'at nanah, 'en highu nindel 'ink'ez 'uhiyúlhni, “Ndunnah 'ilhohuwezdel nabalh'alh njan dune nuchasyah 'uts'int'ah. 'Et ndo ho keyah whunat hiya'alh, 'i hoket 'ink'ez 'et hutetez chah nahohólelh sih.”
12 Ora, o dia começava a declinar e os Doze foram dizer-lhe: Despede as turbas, para que vão pelas aldeias e sítios da vizinhança e procurem alimento e hospedagem, porque aqui estamos num lugar deserto.
13 'Et whunts'ih Sizi ndo búlhni, “Hoonliyaz hiyoo'alh, 'i hubugha naínuht'aih.” 'Et 'uhiyulhni, “Lhook nankoh 'ink'ez lhes skwulai chah, 'aw 'i zeh ts'ít'i. 'Et ndunnah 'ilhohuwezdel ts'uyi, 'i huba ts'onket t'eh, 'et zeh soo hubugha ná'uztet'alh.”
13 Jesus replicou-lhes: Dai-lhes vós mesmos de comer. Retrucaram eles: Não temos mais do que cinco pães e dois peixes, a menos que nós mesmos vamos e compremos mantimentos para todo este povo.
14 'Et njan 'ilhohuwezdel 'ankw'us 5,000 dune hinli. 'Et Sizi yugha hoodul'eh ndo búlhni, “Skwunlat lanezi hinli hoh (50) lhendun natl'ahudoolts'ilh budáhni.”
14 {Pois eram quase cinco mil homens.} Jesus disse aos discípulos: Mandai-os sentar, divididos em grupos de cinqüenta.
15 'Et whuz na'a 'uhuja. 'Aw 'et ts'iyawh natl'ahudelts'i hoh
15 Assim o fizeram e todos se assentaram.
16 'et skwulai lhes yilhchoot 'ink'ez lhook nankoh chah, 'et nduk yutá'en 'ink'ez suchanailya ni hoh yuba tenadedli. 'Et taidalhkut 'ink'ez yugha hoodul'eh butl'ayánla, 'ilhohuwezdel hubugha híyo'alh ka.
16 Então Jesus tomou os cinco pães e os dois peixes, levantou os olhos ao céu, abençoou-os, partiu-os e deu-os a seus discípulos, para que os servissem ao povo.
17 Ts'iyawh 'uha'al 'ink'ez soo' na'hunesdai hoh ndai ts'utezkat, 'i ts'iyawh 'ilunahíwezdla hoh lanezi 'o 'at nankoh k'its'ai cho dezbun.
17 E todos comeram e ficaram fartos. Do que sobrou recolheram ainda doze cestos de pedaços.
18 'Et hukw'elh'az Sizi dich'oh zeh tenadedli 'ink'ez higha hoodul'eh hiyulh 'ut'en 'ink'ez huboodulhkut, “Ilhohuwezel, 'en ndan usdli hutni?”
18 Num dia em que ele estava a orar a sós com os discípulos, perguntou-lhes: Quem dizem que eu sou?
19 'Ink'ez 'uhiyúlhni, “John dune too be 'ulh'en 'int'ah hutni. 'Et 'onghunnah Elijah 'int'ah hutni. 'Ink'ez 'onghunnah 'uhutni 'uda nus whunilh'en, 'ink'ez 'ilhunuh dinadija, 'en 'int'ah, hutni.”
19 Responderam-lhe: Uns dizem que és João Batista; outros, Elias; outros pensam que ressuscitou algum dos antigos profetas.
20 'Et, “Nuhwheni do?” hubúlhni, “Ndan usdli dahni?” Peter yatelhtuk hoh ndi yúlhni, “Ndun Yak'usda buChrist ts'utni, 'en 'unint'ah.”
20 Perguntou-lhes, então: E vós, quem dizeis que eu sou? Pedro respondeu: O Cristo de Deus.
21 'Et khunekti be ndo búlhni, “Khun teh 'uyoon dóohtni gunih!”
21 Ordenou-lhes energicamente que não o dissessem a ninguém.
22 'Ink'ez ndo búlhni, “Yinkak dune ye' lhat whé dzuh nutezut buba 'uhoont'ah. 'Ink'ez ndunnah tsuh whudelhdzulh, nawhulnuk degha nus dézti, 'ink'ez Moses be' dustl'us 'uk'ununa'úsduguz chah, 'en ts'iyawh hich'a dutétni ho' hint'ah 'ink'ez 'et hituzelhghelh. 'Ink'ez whulh tat dzin dinadutédalh.”
22 Ele acrescentou: É necessário que o Filho do Homem padeça muitas coisas, seja rejeitado pelos anciãos, pelos príncipes dos sacerdotes e pelos escribas. É necessário que seja levado à morte e que ressuscite ao terceiro dia.
23 'Ink'ez ts'iyawh 'úbulhni, “Ndan dune se'ut'en k'ah ts'ih oot'en ka hukwa' ninzun, 'et ndunt'ah ndai dats'ínt'ah, ts'iyawh whuladootnih 'ink'ez dzin totsuk dulhdulalhgus yóolhchoot 'ink'ez suntooya.
23 Em seguida, dirigiu-se a todos: Se alguém quer vir após mim, renegue-se a si mesmo, tome cada dia a sua cruz e siga-me.
24 'Et huwa ndunnah hoh húkhuna hotelhyih, 'en 'et whunts'ih tinta hoté'alh. 'Et whunts'ih ndan ye khuna si sugha tinta ooni'ai t'eh, 'en hoh ye khuna hotelhyih.
24 Porque, quem quiser salvar a sua vida, perdê-la-á; mas quem sacrificar a sua vida por amor de mim, salvá-la-á.
25 'Et dune ndi yun k'ut nduhoolhcho whuch'a oonilhde t'eh, 'et whunts'ih dich'oh ye khuna tinta ní'ai k'us ye khuna yugha nahootélchulh t'eh, 'et ndet simba whuch'a hólhdeh?
25 Pois que aproveita ao homem ganhar o mundo inteiro, se vem a perder-se a si mesmo e se causa a sua própria ruína?
26 'Et k'us ndan dune si, 'ink'ez sughunek 'i yukaya unli, 'et nket'ah yinkak dune ye', nts'o t'eh 'i be'aBá 'ink'ez Yak'usda bulizas hiye dezti chah, 'i 'et whuz na'a whusanaja t'eh, 'et sih ndunnah dune hukwayá tele.
26 Se alguém se envergonhar de mim e das minhas palavras, também o Filho do Homem se envergonhará dele, quando vier na sua glória, na glória de seu Pai e dos santos anjos.
27 'Alha 'un whudusni, bulunah njan nuhudelhúya ndet dahutetsah 'et whuts'un, ndet Yak'usda hubudayi cho unli, 'et dahutetsah whutsuh hote'ilh.”
27 Em verdade vos digo: dos que aqui se acham, alguns há que não morrerão, até que vejam o Reino de Deus.
28 Lhk'udit dzin bat'en hukw'elh'az 'et njan ndutni, 'et Peter, John, 'ink'ez James ndoh dzulh k'uz dulh wheóobeldel whuz tenadutedli ka.
28 Passados uns oitos dias, Jesus tomou consigo Pedro, Tiago e João, e subiu ao monte para orar.
29 'Et 'awhuz tenadudli hoh 'et bunen ts'ih 'uts'un be hoonet'en suli. 'Ink'ez bunaih chah soo ts'ah'un lheyul suli, 'ink'ez buts'uh ha'ánduz suli chah 'uja.
29 Enquanto orava, transformou-se o seu rosto e as suas vestes tornaram-se resplandecentes de brancura.
30 Khunyaz nanah dune, 'en hiyulh yálhtuk. 'Ilhunuh Moses 'ink'ez 'ilhunuh Elijah.
30 E eis que falavam com ele dois personagens: eram Moisés e Elias,
31 Whet'en buts'uh hayánduz 'i be hóodet'en. 'Et Jerusalem ts'ih datenilh hoh datétsah lhaóodutelilh, 'et huwa hubulh yálhtuk.
31 que apareceram envoltos em glória, e falavam da morte dele, que se havia de cumprir em Jerusalém.
32 'Et Peter 'ink'ez hiyulh 'ut'en sa tube hantez. 'Et ts'ah'un na'a ts'enawhehunide hoh 'et Sizi buts'uh hayánduz, 'i nanah dune yuzih siyin hoh hitelh'en.
32 Entretanto, Pedro e seus companheiros tinham-se deixado vencer pelo sono; ao despertarem, viram a glória de Jesus e os dois personagens em sua companhia.
33 'Et hukw'elh'az highu when'az hoh Peter, 'en Sizi ndi yúlhni, “Nemoodih hoonzoo njan uzdelhts'i. Tat whut'ah uztetez 'uts'uhooleh. 'Ilhunuh nyun mba, ilhunuh Moses ba, 'ink'ez 'ilhunuh chah Elijah ba.” 'Et whunts'ih Peter daja dutenilh 'aw t'eoonuszun.
33 Quando estes se apartaram de Jesus, Pedro disse: Mestre, é bom estarmos aqui. Podemos levantar três tendas: uma para ti, outra para Moisés e outra para Elias!... Ele não sabia o que dizia.
34 Awhuz yalhtuk hoh kw'us buk'eyínde. 'Et kw'us hubunanezdo hoh 'et whe hunelhújoot.
34 Enquanto ainda assim falava, veio uma nuvem e encobriu-os com a sua sombra; e os discípulos, vendo-os desaparecer na nuvem, tiveram um grande pavor.
35 Kw'us tah ts'ih khunek huduzts'ai, “Ndun suYe' 'en buk'esi' 'int'ah. 'En oozólhts'a,” ni.
35 Então da nuvem saiu uma voz: Este é o meu Filho muito amado; ouvi-o!
36 'Et yatuk 'ustl'e' 'uwhudeja hoh Sizi dich'oh zeh 'int'ah hinilh'en. 'Et 'aw hoonliyaz cha'hudínil ndet hohon'en. 'Et hoh da dzin 'aw dune nduchahudinil nts'e na'a hinalh'en 'et.
36 E, enquanto ainda ressoava esta voz, achou-se Jesus sozinho. Os discípulos calaram-se e a ninguém disseram naqueles dias coisa alguma do que tinham visto.
37 'Et 'om bun dzin dzulhyaz k'ut ts'ih hanáhedel hoh 'ilhohuwezdel Sizi hidudezdel.
37 No dia seguinte, descendo eles do monte, veio ao encontro de Jesus uma grande multidão.
38 'Ilhunuh dune 'ilhohuwezdel hubutah, 'en Sizi 'últus be yuts'u háyih hoh njan ndi yulhni, “Nehodilh'eh nts'u tédusdlih suye' nolh'en. 'En 'aw 'en zeh 'ilhunuh suye' 'int'ah.
38 Eis que um homem exclamou do meio da multidão: Mestre, rogo-te que olhes para meu filho, pois é o único que tenho.
39 'Et khunyaz ntsi' nududeh, 'i yilhchuk ibulh hazulh, bukaootuzuk, 'ink'ez huwus buza hanúldoh. 'Et huwa ndulhcho hoh bukaootúzuk. 'Ink'ez tube howa whúlna hoh yeyáhanadudoh.
39 Um espírito se apodera dele e subitamente dá gritos, lança-o por terra, agita-o com violência, fá-lo espumar e só o larga depois de o deixar todo ofegante.
40 'Et nye hódul'eh hubuts'uh tédusdli hits'uh hanáhidoolhdeh ka, 'et whunts'ih 'aw 'uhooneh ghaít'ah.”
40 Pedi a teus discípulos que o expelissem, mas não o puderam fazer.
41 'Et sizi 'utni, “Nuhwheni k'an ndoh whudezulh 'alha 'i be nuhwhuba 'alha' cha'hoot'ah. Nuhwheni dune 'aw ts'ah'un cha'it'ah ahli. Dawhuldzah nuhtah 'utest'ilh hoh nohwhulh whúsyin? Nye' suts'ílhtelh!”
41 Respondeu Jesus: Ó geração incrédula e perversa, até quando estarei convosco e vos aturarei? Traze cá teu filho.
42 'Et 'awhuz Sizi ts'un yelhtelh hoh ndi ntsi' nududeh, 'en 'uski nayáno 'ink'ez yukaootelhzut. 'Et Sizi ntsi' nududeh, 'i khunekti be hukwa' yudáni, 'ink'ez 'uski soo na'uja hoh bu'abá yutl'anáyalhti.
42 E quando ele ia chegando, o demônio lançou-o por terra e agitou-o violentamente. Mas Jesus intimou o espírito imundo, curou o menino e o restituiu a seu pai.
43 'Ink'ez Yak'usda daltus 'et huwa ts'iyannah huba hooncha suli. 'Ink'ez Sizi nts'oh tune'ust'en huba hooncha k'et, 'aw buk'eóodoozit ghaít'ah. Hoh da zeh yugha hoodul'eh 'en 'úbulhni,
43 Todos ficaram pasmados ante a grandeza de Deus. Como todos se admirassem de tudo o que Jesus fazia, disse ele a seus discípulos:
44 “Ndi khunek be nohwhulh yatelhtuk, soo cho nuhdzi be wheoodoolts'it. 'Aw 'et nilhdukw yinkak dune ye', 'en dune ntsi' tl'aduteltelh k'une' hitel'ilh ka.”
44 Gravai nos vossos corações estas palavras: O Filho do Homem há de ser entregue às mãos dos homens!
45 'Et whunts'ih njan daja ni 'aw ts'ah'un t'echahonízil. 'Aw huba ts'et ka hachahóolts'ulh. 'Et huwa daja ni, 'aw ts'ah'un nachahuhoo'al. 'Et whunts'ih whehúnuljut, 'aw hukwa hiyoodolhkut ghaít'ah.
45 Eles, porém, não entendiam esta palavra e era-lhes obscura, de modo que não alcançaram o seu sentido; e tinham medo de lhe perguntar a este respeito.
46 'Ink'ez hedich'oh lhtah 'ulhadutni, k'us ndan degha nus uncha tele.
46 Veio-lhes então o pensamento de qual deles seria o maior.
47 Hubudzi yuh daja huninzun 'et Sizi t'eooninzun. 'Et huwa 'ilhunuh 'uskiyaz yílhchoot 'ink'ez buzih ninílhti.
47 Penetrando Jesus nos pensamentos de seus corações, tomou um menino, colocou-o junto de si e disse-lhes:
48 'Ink'ez ndo búlhni, “Et soo ts'ah'un na'a 'un whudusni, ndunnah soozi bugha ndun 'uskiyaz hik'esutset, 'en sk'ehintsi' ho' hint'ah. 'Ink'ez ndunnah sk'esutset, 'en ndun whuz de sútelh'a, 'en chah hik'esutset ho' hoont'ah. 'Et huwa, ndan nuhtah degha nus dune ba tel'en, 'en degha nus ncha tele.”
48 Todo o que recebe este menino em meu nome, a mim é que recebe; e quem recebe a mim, recebe aquele que me enviou; pois quem dentre vós for o menor, esse será grande.
49 'Et John ndi yúlhni, “NeMoodihti 'ilhunuh dune nyoozi be ntsi' nududeh, 'i dune buts'uh hanaídulhdoh, 'et ts'uho'en. 'En 'aw nelh 'ilhunuh chailah, 'et huwa 'et ndut'en whuch'az nényoot.”
49 João tomou a palavra e disse: Mestre, vimos um homem que expelia demônios em teu nome, e nós lho proibimos, porque não é dos nossos.
50 'Et whunts'ih Sizi ndi yúlhni, “Whuch'a' nehyoot ilah! 'Alha ndan 'aw nech'a chahuditni, 'en nets'ú détni 'int'ah.”
50 Mas Jesus lhe disse: Não lho proibais; porque, o que não é contra vós, é a vosso favor.
51 'Aw 'et Sizi buba whusahonzut nduk yak'uz nátedalh huba, 'aw 'et Jerusalem whuts'u nalhú'a 'ink'ez whuz natedalh howun nanínuzut.
51 Aproximando-se o tempo em que Jesus devia ser arrebatado deste mundo, ele resolveu dirigir-se a Jerusalém.
52 Khunek yuba na'a dutsuh wheoobalh'a. 'En hutezdel hoh 'aw 'et 'ilhunuh Samaria keyah ts'ih hunindel hiba lhaoodutelilh ka.
52 Enviou diante de si mensageiros que, tendo partido, entraram em uma povoação dos samaritanos para lhe arranjar pousada.
53 'Et whunts'ih Jerusalem ts'ih tezya 'et nahuhoo'ai hoh njan keyah Samaria whut'en 'aw hikacha'nízun.
53 Mas não o receberam, por ele dar mostras de que ia para Jerusalém.
54 'Et yugha hoodul'eh James 'ink'ez John honalh'en bulh dahooja hoh Sizi hiyoodulhkut, “NeMoodihti Elijah k'una'a ndi kwun ndus de yak'uz ts'ih hadóonat 'ink'ez ts'iyawh hadóok'un uzdooni, 'et ih neba hukwa' ninzun?”
54 Vendo isto, Tiago e João disseram: Senhor, queres que mandemos que desça fogo do céu e os consuma?
55 'Et whunts'ih hubuts'un nalhú'a 'ink'ez hukwa' hubudani, 'ink'ez 'utni, “Aw daja nahzun nt'ewhunuzáhzun 'et huwa' dahni!
55 Jesus voltou-se e repreendeu-os severamente. {Não sabeis de que espírito sois animados.
56 Soo cho soo zélhts'ai, yinkak dune ye', dune ye khuna hoolah yutelhtsilh ka ilah whusainya, hubutelhyih ka whusainya.” 'Ink'ez 'et 'udun keyah whuyaz ts'ih whehándel.
56 O Filho do Homem não veio para perder as vidas dos homens, mas para salvá-las.} Foram então para outra povoação.
57 'Aw 'et ti hedulh hoh 'ilhunuh dune Sizi yughu ninya 'ink'ez ndi yúlhni, “SMoodihti nts'e ténya ts'ih 'ilhuz nyun tesyalh.”
57 Enquanto caminhavam, um homem lhe disse: Senhor, seguir-te-ei para onde quer que vás.
58 'Et Sizi ndi yúlhni, “Nanguz 'en chah 'an whut'i ho' 'int'ah 'ink'ez dut'aiyaz chah t'o ut'i. 'Et whunts'ih yinkak dune ye', 'aw netsin tet'alh 'et whunts'ih chahóot'ih.”
58 Jesus replicou-lhe: As raposas têm covas e as aves do céu, ninhos, mas o Filho do Homem não tem onde reclinar a cabeça.
59 'Et 'uyoon chah 'ulhni, “Nyun chah sunanyalh.” 'Et whunts'ih ndi yúlhni, “SMoodihti, k'at 'udechoo se'abá buyust'e wheyútelhtelh choo.”
59 A outro disse: Segue-me. Mas ele pediu: Senhor, permite-me ir primeiro enterrar meu pai.
60 'Et whunts'ih Sizi ndi yúlhni, “Whute dudulh yahadla didutch'oh wheyúnalhuhoolyelh. 'Et whunts'ih nyun ndulhcho hoh nónya 'ink'ez ndi Yak'usda hubudayi cho unli, ts'iyannah 'et hubugha dóni.”
60 Mas Jesus disse-lhe: Deixa que os mortos enterrem seus mortos; tu, porém, vai e anuncia o Reino de Deus.
61 'Et 'uyoon chah 'utni, “SMoodihti nyun tesyalh, 'et whunts'ih 'udechoo sukoo hudelhts'i ts'ih hubuts'un nunatesda choo 'ink'ez 'ilhuz wheni nuhghu tesyalh budutésnilh, 'et stl'ahóo'aih.”
61 Um outro ainda lhe falou: Senhor, seguir-te-ei, mas permite primeiro que me despeça dos que estão em casa.
62 'Et whunts'ih Sizi ndi yúlhni, “Ndan wheoonilhch'ul 'ink'ez k'ah naidutut'ih t'eh, ndunt'ah ndet Yak'usda hubudayi cho unli, 'et 'aw huba soo cha'hit'ah ho' hint'ah.”
62 Mas Jesus disse-lhe: Aquele que põe a mão no arado e olha para trás, não é apto para o Reino de Deus.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 9, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.