Gênesis 24
A Ch'an Biblia D'a Chuj San Mateo (CAC) vs NVI
1 Te icham vinacxo vin̈aj Abraham, axo Jehová ix yac' svach'c'olal d'a yib'an̈ vin̈ yed' d'a yib'an̈ masanil tas ay d'a vin̈.
1 Abraão já era velho, de idade bem avançada, e o Senhor em tudo o abençoara.
2 Ay jun schecab' vin̈ te ichamxo, sat yaj d'a juntzan̈xo eb' schecab', ayoch yilumaloc masanil tastac ay d'a vin̈. Ay jun c'ual ix avtaj vin̈ yuj vin̈aj Abraham chi', ix yalan vin̈:
2 Disse ele ao servo mais velho de sua casa, que era o responsável por tudo quanto tinha: "Ponha a mão debaixo da minha coxa
3 tzac'an a ti' d'a yichan̈ Jehová Dios yajal satchaan̈ yed' yolyib'an̈q'uinal tic, to man̈ ol a saylaj ix yetb'eyum vin̈ vuninal d'a scal eb' aj Canaán, b'aj cajan on̈ tic,
3 e jure pelo Senhor, o Deus dos céus e o Deus da terra, que não buscará mulher para meu filho entre as filhas dos cananeus, no meio dos quais estou vivendo,
4 palta d'a in chon̈ab' tzach b'ati, b'at a say junoc ix yetb'eyum vin̈ d'a scal eb' in c'ab' voc, xchi vin̈ d'a vin̈.
4 mas irá à minha terra e buscará entre os meus parentes uma mulher para meu filho Isaque".
5 Ix tac'vi vin̈ schecab' vin̈ chi':
5 O servo lhe perguntou: "E se a mulher não quiser vir comigo a esta terra? Devo então levar teu filho de volta à terra de onde vieste? "
6 Ix tac'vi vin̈aj Abraham chi':
6 "Cuidado! ", disse Abraão, "Não deixe o meu filho voltar para lá.
7 A Jehová sDiosal satchan̈ ix in ic'anelta b'aj ay spat in mam yed' d'a in chon̈ab' b'aj ec'nac in. Ix yac'an sti' d'ayin yac'an jun lum tic d'a vin̈tilal. An̈eja', a' ol checanb'at yángel ed'oc, yic vach' tzic'cot ix yetb'eyum vin̈ vuninal tic ta'.
7 "O Senhor, o Deus dos céus, que me tirou da casa de meu pai e de minha terra natal e que me prometeu sob juramento que à minha descendência daria esta terra, enviará o seu anjo adiante de você para que de lá traga uma mulher para meu filho.
8 Palta tato max yal sc'ol ix scot ed'oc jun, colan tzach ajcan d'a jun co trato scac' tic. Palta juneln̈ej max yal-laj ic'anb'at vin̈ vunin tic ta', xchi vin̈ d'a vin̈.
8 Se a mulher não quiser vir, você estará livre do juramento. Mas não leve o meu filho de volta para lá".
9 Ix lajvi chi', ix yac'anoch sc'ab' jun vin̈ checab' chi' d'a yalan̈ xub' vin̈aj Abraham chi', ix yac'an sti' vin̈ to ol sc'anab'ajej vin̈ masanil tas ix yal vin̈ spatrón chi'.
9 Então o servo pôs a mão debaixo da coxa de Abraão, seu senhor, e jurou cumprir aquela palavra.
10 Ix lajvi chi', ix sic'anelta juntzan̈ silab' vin̈ d'a scal masanil tastac ay d'a vin̈ spatrón chi', juntzan̈ te vach'. Ix yic'anb'at lajun̈van̈ noc' camello vin̈ scuchumaloc, ix b'at vin̈ d'a chon̈ab' b'aj ec'nac vin̈aj Nacor chamnac, d'a yol yic Mesopotamia.
10 O servo partiu, com dez camelos do seu senhor, levando também do que o seu senhor tinha de melhor. Partiu para a Mesopotâmia, em direção à cidade onde Naor tinha morado.
11 Ayic ix c'och vin̈ checab' d'a stiel chon̈ab' chi', yic vanxo sq'uic'b'i, ix yic' yip vin̈ yed' noc' camello d'a sti' jun a' uc'b'ila'. A d'a jun hora chi' tz'ec' eb' ix cob'estac yic' yaal.
11 Ao cair da tarde, quando as mulheres costumam sair para buscar água, ele fez os camelos se ajoelharem junto ao poço que ficava fora da cidade.
12 D'a jun rato chi', ix och ijan vin̈ slesalvi d'a Dios d'a spixan icha tic: Mamin Jehová, ach co Diosal yed' vin̈aj Abraham in patrón, tzin c'an d'ayach to vach'ocab' tz'elc'och jun in checnab'il tic, tza ch'oxan a vach'c'olal d'a vin̈ in patrón chi'.
12 Então orou: "SENHOR, Deus do meu senhor Abraão, dá-me neste dia bom êxito e seja bondoso com o meu senhor Abraão.
13 Tic tzin can d'a sti' jun a' uc'b'ila' tic, yacb'an sja eb' ix cob'estac aj chon̈ab' tic ul yic' yaal.
13 Como vês, estou aqui ao lado desta fonte, e as jovens do povo desta cidade estão vindo para tirar água.
14 Elocab' d'a a c'ol to a junoc ix cob'es ol ja yic' yaal, ol val d'a ix icha tic: Tzin tevi d'ayach, iq'uemta a ch'ub' chi', tzac'an jab'oc a'al chi' vuc'u', xin cham d'a ix. Axo ol yalan ix: Uc' a', ol vac'anpax a' yuc' noc' a camello tic, xcham ix, aocab' ix chi' tza siq'ueli yic tz'och yetb'eyumoc vin̈aj Isaac a checab'. Icha chi' ol aj snachajel vuuj to ay a vach'c'olal d'a vin̈ in patrón, xchi vin̈ checab' chi' d'a slesal.
14 Concede que a jovem a quem eu disser: ‘Por favor, incline o seu cântaro e dê-me de beber’, e ela me responder: ‘Bebe; também darei água aos teus camelos’, seja essa a que escolheste para teu servo Isaque. Saberei assim que foste bondoso com o meu senhor".
15 Manto lajvilaj slesalvi vin̈, ix yilan vin̈ scot jun ix cob'es, ayq'ue sch'ub' ix d'a sjolom sjen̈jab', aton ix Rebeca yisil vin̈aj Betuel. A vin̈aj Betuel chi' yunecan vin̈ ix Milca yed' vin̈aj Nacor, vin̈ yuc'tac vin̈aj Abraham.
15 Antes que ele terminasse de orar, surgiu Rebeca, filha de Betuel, filho de Milca, mulher de Naor, irmão de Abraão, trazendo no ombro o seu cântaro.
16 A ix Rebeca chi' te vach' yilji ix, cob'es ton val ix, mantalaj junoc vinac sc'uman ix. Ix em ix b'aj ay a' uc'b'ila' chi' yic syic'q'ueta a' yaal ix, ix yac'an b'ud'joc sch'ub' ix chi'. Ayic van spax ix,
16 A jovem era muito bonita e virgem; nenhum homem tivera relações com ela. Rebeca desceu à fonte, encheu seu cântaro e voltou.
17 ix b'at lemnaj vin̈ checab' chi' stzac'vej ix, ix yalan vin̈ d'a ix icha tic:
17 O servo apressou-se ao encontro dela e disse: "Por favor, dê-me um pouco de água do seu cântaro".
18 —Uq'uej a' mamin, xchi ix.
18 "Beba, meu senhor", disse ela, e tirou rapidamente dos ombros o cântaro e o serviu.
19 Ix lajvi yuc'an a' vin̈, ix yalan ix icha tic:
19 Depois que lhe deu de beber, disse: "Tirarei água também para os seus camelos até saciá-los".
20 Elan̈chamel ix sequem a' ix d'a yol jucub' b'aj syuc'taxon a' noc' noc'. Tzijtum el ix yac' ix yic'anq'ueta a' masanto ix yuc' a' noc' smasanil.
20 Assim ela esvaziou depressa seu cântaro no bebedouro e correu de volta ao poço para tirar mais água para todos os camelos.
21 Axo vin̈ checab' chi' jun, ton̈ej ix och q'uelan vin̈ d'a ix. Malaj tas ix yal vin̈, an̈ej to sna vin̈ yic syojtaquejeli tas van sc'ulan Jehová yic vach' tz'elc'och jun schecnab'il chi'.
21 Sem dizer nada, o homem a observava atentamente para saber se o Senhor tinha ou não coroado de êxito a sua missão.
22 Axo ix lajvi yuc'an a' noc' camello chi', ix yic'anq'ueta jun q'uen oro vin̈ icha uchiquin, nan̈al siclo yalil, ix yac'anoch vin̈ d'a sn̈i' ix, ix yac'anpax chab' q'uen brazalete vin̈ d'a ix, nab'a oro q'ueen, ec'b'al 10 siclo yalil q'ueen.
22 Quando os camelos acabaram de beber, o homem deu à jovem um pendente de ouro de seis gramas e duas pulseiras de ouro de cento e vinte gramas,
23 Ix yalan vin̈:
23 e perguntou: "De quem você é filha? Diga-me, por favor, se há lugar na casa de seu pai para eu e meus companheiros passarmos a noite".
24 Ix yalan ix:
24 "Sou filha de Betuel, o filho que Milca deu a Naor", respondeu ela;
25 A d'a co pat colan tzex vayi. Ay pax tas ol sva noc' a camello tic, xchi ix.
25 e acrescentou: "Temos bastante palha e forragem, e também temos lugar para vocês passarem a noite".
26 Ix yab'an vin̈ checab' chi', ix em cumnaj vin̈, ix yalan vach' lolonel vin̈ d'a Jehová, ix yac'an yuj diosal vin̈ d'ay.
26 Então o homem curvou-se em adoração ao Senhor,
27 Ix yalan vin̈: Alchajocab' vach' lolonel d'a Jehová co Diosal yed' vin̈aj Abraham in patrón. Yelton val ayn̈ejoch Jehová yed' vin̈, ayn̈ej svach'c'olal d'a vin̈, yuj chi' ix in scuchb'ej d'a yoltac b'e tic masanto d'a scal eb' sc'ab'yoc vin̈ in patrón chi', xchi vin̈.
27 dizendo: "Bendito seja o Senhor, o Deus do meu senhor Abraão, que não retirou sua bondade e sua fidelidade do meu senhor. Quanto a mim, o Senhor me conduziu na jornada até a casa dos parentes do meu senhor".
28 Axo ix Rebeca ix b'at lemnaj ix d'a spat snun, yic syalan masanil tas ix yal vin̈ checab' chi' d'ay.
28 A jovem correu para casa e contou tudo à família de sua mãe.
29 Ay jun vin̈ snulej ix scuch Labán, elan̈chamel ix b'at lemnaj vin̈ b'aj ay a' uc'b'ila' chi' yic syic'cot vin̈ checab' chi'.
29 Rebeca tinha um irmão chamado Labão. Ele saiu apressado à fonte para conhecer o homem,
30 Yujto ix yiloch q'uen oro vin̈, q'uen ayoch d'a sn̈i' ix yed' q'uen brazalete ayoch d'a sc'ab' ix yanab' chi', yuj chi' ix b'at vin̈ b'aj ayec' vin̈ schecab' vin̈aj Abraham chi' yed' noc' camello.
30 pois tinha visto o pendente, e as pulseiras no braço de sua irmã, e ouvira Rebeca contar o que o homem lhe dissera. Saiu, pois, e foi encontrá-lo parado junto à fonte, ao lado dos camelos.
31 Ix yalan vin̈ d'a vin̈ checab' chi':
31 E disse: "Venha, bendito do Senhor! Por que ficar aí fora? Já arrumei a casa e um lugar para os camelos".
32 Ix lajvi chi', ix b'at vin̈ checab' chi' d'a spat vin̈. Ix colvaj vin̈aj Labán chi' yic'anel yicatz noc' camello chi'. Ix yac'an va noc' vin̈. Elan̈chamel ix yic'cot a a' vin̈ yic sb'icchaj yoc vin̈ checab' chi' yed' eb' ajun yed'oc.
32 Assim o homem dirigiu-se à casa, e os camelos foram descarregados. Deram palha e forragem aos camelos, e água ao homem e aos que estavam com ele para lavarem os pés.
33 Ayic ix ac'ji va eb', ix yalan vin̈ checab' chi':
33 Depois lhe trouxeram comida, mas ele disse: "Não comerei enquanto não disser o que tenho para dizer". Disse Labão: "Então fale".
34 Ix yalan vin̈ checab' chi':
34 E ele disse: "Sou servo de Abraão.
35 Ix yac' svach'c'olal Jehová d'a yib'an̈ vin̈. B'eyum val vin̈ sic'lab'il. Ay noc' scalnel vin̈, ay noc' svacax vin̈, ay noc' scamello vin̈, ay noc' sb'uru vin̈, ay pax q'uen oro yed' q'uen plata d'a vin̈. Ay pax eb' vin̈ schecab' vin̈ yed' eb' ix schecab' vin̈.
35 O Senhor o abençoou muito, e ele se tornou muito rico. Deu-lhe ovelhas e bois, prata e ouro, servos e servas, camelos e jumentos.
36 An̈ejtona' ix Sara yetb'eyum vin̈, yicxo val schichimal, ix alji jun yune' ix. Axo masanil tas ay d'a vin̈ in patrón chi', yicn̈ejton vin̈ yuninal vin̈ chi'.
36 Sara, mulher do meu senhor, na velhice lhe deu um filho, que é o herdeiro de tudo o que Abraão possui.
37 A vin̈ in patrón chi' ix yal vin̈ to svac' in ti' yic tzin c'anab'ajej schecnab'il. Ix yal vin̈ icha tic: Man̈ ol yal-laj yic'lan sb'a vin̈ vuninal tic yed' junoc eb' ix aj Canaán b'aj ay on̈ ec' tic.
37 E meu senhor fez-me jurar, dizendo: ‘Você não buscará mulher para meu filho entre as filhas dos cananeus, em cuja terra estou vivendo,
38 Yuj chi', tzach b'at a say ix yetb'eyum vin̈ vuninal tic d'a scal eb' in c'ab' voc. Ata' tzach b'ati, xchi vin̈ d'ayin.
38 mas irá à família de meu pai, ao meu próprio clã, buscar uma mulher para meu filho’.
39 Ix valan d'a vin̈ in patrón chi': A junoc ix ix sb'at vic'cot chi', tato max stac'cot sb'a ix ved'oc, ¿tas vach' svutej? xin chi.
39 "Então perguntei a meu senhor: ‘E se a mulher não quiser me acompanhar? ’
40 Ix tac'vi vin̈ d'ayin: A in tic, emnaquiln̈ej svutej in b'a d'a Jehová. A' ol schecb'at yángel ed'oc yic vach'n̈ej ol aj yelc'och jun a checnab'il chi', yic tzic'ancot junoc ix yetb'eyum vin̈ vuninal tic d'a scal eb' in c'ab' voc.
40 "Ele respondeu: ‘O Senhor, a quem tenho servido, enviará seu anjo com você e coroará de êxito a sua missão, para que você traga para meu filho uma mulher do meu próprio clã, da família de meu pai.
41 Axon̈ej tato a eb' chi' max ac'an ix cob'es chi' d'ayach, colan ach b'aj ix ac' a ti' d'ayin, xchi vin̈ in patrón chi' d'ayin.
41 Quando chegar aos meus parentes, você estará livre do juramento se eles se recusarem a entregá-la a você. Só então você estará livre do juramento’.
42 Icha chi' jun, ix in ja d'a sti' a' uc'b'ila' chi' ticnaic, ix in lesalvi d'a Dios icha tic: Ach Jehová co Diosal yed' vin̈aj Abraham in patrón, tato yel ayach och ved'oc, tato vach' ol elc'och jun in checnab'il tic,
42 "Hoje, quando cheguei à fonte, eu disse: Ó Senhor, Deus do meu senhor Abraão, se assim desejares, dá êxito à missão de que fui incumbido.
43 tzin tevi d'ayach, yacb'an ayinec' d'a sti' a' uc'b'ila' tic, axo ol ajoc, to a ix cob'es ol ja ic'oj a', ol valan d'a ix: Tzin tevi d'ayach to tzac' vuc' jab'oc a'al d'a yol a ch'ub' chi', xin cham d'a ix.
43 Aqui estou em pé diante desta fonte; se uma moça vier tirar água e eu lhe disser: ‘Por favor, dê-me de beber um pouco de seu cântaro’,
44 Axom ol yalan ix chi': Uc'a', svic'paxq'ueta a' yuc' noc' a camello tic, xchampax ix. Aton val ix chi' ix a siq'ueli yic tz'och yetb'eyumoc vin̈ yuninal vin̈ in patrón, xin chi d'a in lesal chi'.
44 e ela me responder: ‘Bebe. Também darei água aos teus camelos’, seja essa a que o Senhor escolheu para o filho do meu senhor.
45 Ayto val slajvi in lesal chi' d'a esalil, ix vilani, ix c'och ix Rebeca tic, ix em ix b'aj ay a' uc'b'ila', ayq'ue sch'ub' ix d'a sjolom sjen̈jab'. Ix valan d'a ix: Tzin tevi d'ayach, ac' vuc' jab'oc a'al chi', xin chi d'a ix.
45 "Antes de terminar de orar em meu coração, surgiu Rebeca, com o cântaro ao ombro. Dirigiu-se à fonte e tirou água, e eu lhe disse: Por favor, dê-me de beber.
46 D'a elan̈chamel ix yiq'uemta sch'ub' ix, ix yalan ix: Uq'uej a' mamin, yed' pax noc' a camello, ol vac'pax yuc'a' noc', xchi ix. Icha chi' jun, ix yac'an a' ix vuq'uej, ix yac'anpax a' ix yuc' noc' in camello chi'.
46 "Ela se apressou a tirar o cântaro do ombro e disse: ‘Bebe; também darei água aos teus camelos’. Eu bebi, e ela deu de beber também aos camelos.
47 Ix in c'anb'an d'a ix: ¿Mach ayach yisil? xin chi d'a ix. Ix yalan ix d'ayin: Yisil in vin̈aj Betuel, yuninal vin̈aj Nacor yed' ix Milca, xchi ix. Ix vac'anoch jun q'uen icha uchiquin d'a sn̈i' ix, ix vac'anpaxoch junjun q'uen brazalete d'a junjun sc'ab' ix.
47 "Depois lhe perguntei: ‘De quem você é filha? ’ "Ela me respondeu: ‘De Betuel, filho de Naor e Milca’. "Então coloquei o pendente em seu nariz e as pulseiras em seus braços,
48 Ix lajvi chi' ix in em cumnajoc, ix valan in b'a d'a Jehová in Diosal yed' vin̈ in patrón d'a lesal, ix vac'an yuj diosal d'ay yujto ayn̈ejoch ved'oc yic in cot d'a yol b'e. Vach'n̈ej ix aj in coti, yic tzul vic'an ix yetb'eyum vin̈ yuninal vin̈ in patrón d'a e cal a ex sc'ab' yoc ex vin̈ tic.
48 e curvei-me em adoração ao Senhor. Bendisse ao Senhor, o Deus do meu senhor Abraão, que me guiou pelo caminho certo para buscar para o filho dele a neta do irmão do meu senhor.
49 A ticnaic jun, lolonan̈ec. ¿Vach'n̈ej am ol eyutej e pensar d'a vin̈ in patrón chi'? Tato maay jun, alecpax d'ayin, yic vach' snachajel vuuj tas tzin c'ulej, xchi vin̈ checab' chi'.
49 Agora, se quiserem mostrar fidelidade e bondade a meu senhor, digam-me; e, se não quiserem, digam-me também, para que eu decida o que fazer".
50 Ix lajvi chi' ix yalan vin̈aj Labán yed' vin̈aj Betuel:
50 Labão e Betuel responderam: "Isso vem do Senhor; nada lhe podemos dizer, nem a favor, nem contra.
51 Ina ix tic, ic'b'at ix, b'atocab' ix yetb'eyumoc vin̈ yuninal vin̈ a patrón chi', icha val ix aj snaan Jehová, xchi eb'.
51 Aqui está Rebeca; leve-a com você e que ela se torne a mulher do filho do seu senhor, como disse o Senhor".
52 Axo yic ix yab'an vin̈ checab' chi' jun, ix em cumnaj vin̈ d'a yichan̈ Jehová, ix yac'an yuj diosal vin̈ d'ay.
52 Quando o servo de Abraão ouviu o que disseram, curvou-se até ao chão diante do Senhor.
53 Elan̈chamel ix yic'q'ueta jantac silab' vin̈, aton q'uen oro, q'uen plata yed' pichul, ix yac'an vin̈ d'a ix Rebeca yed' d'a vin̈ snulej ix yed' pax d'a ix snun ix.
53 Então o servo deu jóias de ouro e de prata e vestidos a Rebeca; deu também presentes valiosos ao irmão dela e à sua mãe.
54 Ix lajvi chi', ix va vin̈ yed' eb' ajun yed'oc, ata' ix vaycan eb' d'a jun ac'val chi'. Axo yic ix q'ue vaan eb' d'a q'uin̈ib'alil d'a junxo c'u, ix yalan vin̈ checab' chi':
54 Depois ele e os homens que o acompanhavam comeram, beberam e ali passaram a noite. Ao se levantarem na manhã seguinte, ele disse: "Deixem-me voltar ao meu senhor".
55 Ix tac'vi vin̈ snulej ix yed' ix snun ix chi', ix yalan eb':
55 Mas o irmão e a mãe dela responderam: "Deixe a jovem ficar mais uns dez dias conosco; então você poderá partir".
56 Axo ix tac'vi vin̈ checab' chi':
56 Mas ele disse: "Não me detenham, agora que o Senhor coroou de êxito a minha missão. Vamos despedir-nos, e voltarei ao meu senhor".
57 Ix yalan eb':
57 Então lhe disseram: "Vamos chamar a jovem e ver o que ela diz".
58 Ix avtajcot ix Rebeca chi', ix sc'anb'an eb' d'a ix:
58 Chamaram Rebeca e lhe perguntaram: "Você quer ir com este homem? " "Sim, quero", respondeu ela.
59 Ix lajvi chi', ix yac'anb'at ix Rebeca chi' eb' vin̈ yed' jun ix ix, ix ilan q'uib' ix yed' vin̈ checab' chi' yed' eb' yetb'eyum vin̈ yed'nac.
59 Despediram-se, pois, de sua irmã Rebeca, de sua ama, do servo de Abraão e dos que o acompanhavam.
60 Ix yalan vach' lolonel eb' d'a ix Rebeca icha tic:
60 E abençoaram Rebeca, dizendo-lhe: "Que você cresça, nossa irmã, até ser milhares de milhares; e que a sua descendência conquiste as cidades dos seus inimigos".
61 Ix lajvi chi', ix q'ue ix Rebeca yed' eb' ix schecab' d'a yib'an̈ noc' camello, ix och tzac'an eb' d'a spatic vin̈ schecab' vin̈aj Abraham chi'. Ichaton chi' ix aj yic'anb'at ix Rebeca vin̈ checab' chi', ix b'at eb' b'ian.
61 Então Rebeca e suas servas se aprontaram, montaram seus camelos e partiram com o homem. E assim o servo partiu levando Rebeca.
62 Ayic van slac'anvi ja eb' d'a Beerseba, a vin̈aj Isaac, toxo ix meltzaj vin̈ d'a jun a' uc'b'ila' scuch A Dios Pitzan Tzin Ilani. A d'a yol yic Neguev cajan vin̈.
62 Isaque tinha voltado de Beer-Laai-Roi, pois habitava no Neguebe.
63 Axo yic vanxo yem c'u, van sb'eyec' vin̈, van snaub'tan̈an vin̈, axo ix yilan vin̈ to ay juntzan̈ noc' camello scoti.
63 Certa tarde, saiu ao campo para meditar. Ao erguer os olhos, viu que se aproximavam camelos.
64 — ausente —
64 Rebeca também ergueu os olhos e viu Isaque. Ela desceu do camelo
65 — ausente —
65 e perguntou ao servo: "Quem é aquele homem que vem pelo campo ao nosso encontro? " "É meu senhor", respondeu o servo. Então ela se cobriu com o véu.
66 Ix yalan vin̈ checab' chi' d'a vin̈aj Isaac tas ix aj yelc'och schecnab'il.
66 Depois o servo contou a Isaque tudo o que havia feito.
67 Ix ic'jib'at ix Rebeca yuj vin̈aj Isaac d'a smantiado ix Sara, ix snun vin̈ chamnac, ix yic'lan sb'a vin̈ yed' ix. Te xajan ix Rebeca chi' yuj vin̈. Icha chi' ix aj yec' scusc'olal vin̈ yuj schamel ix snun.
67 Isaque levou Rebeca para a tenda de sua mãe Sara; fez dela sua mulher, e a amou; assim Isaque foi consolado após a morte de sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.