Gênesis 24
A Ch'an Biblia D'a Chuj San Mateo (CAC) vs ARA
1 Te icham vinacxo vin̈aj Abraham, axo Jehová ix yac' svach'c'olal d'a yib'an̈ vin̈ yed' d'a yib'an̈ masanil tas ay d'a vin̈.
1 Era Abraão já idoso, bem avançado em anos; e o Senhor em tudo o havia abençoado.
2 Ay jun schecab' vin̈ te ichamxo, sat yaj d'a juntzan̈xo eb' schecab', ayoch yilumaloc masanil tastac ay d'a vin̈. Ay jun c'ual ix avtaj vin̈ yuj vin̈aj Abraham chi', ix yalan vin̈:
2 Disse Abraão ao seu mais antigo servo da casa, que governava tudo o que possuía: Põe a mão por baixo da minha coxa,
3 tzac'an a ti' d'a yichan̈ Jehová Dios yajal satchaan̈ yed' yolyib'an̈q'uinal tic, to man̈ ol a saylaj ix yetb'eyum vin̈ vuninal d'a scal eb' aj Canaán, b'aj cajan on̈ tic,
3 para que eu te faça jurar pelo Senhor , Deus do céu e da terra, que não tomarás esposa para meu filho das filhas dos cananeus, entre os quais habito;
4 palta d'a in chon̈ab' tzach b'ati, b'at a say junoc ix yetb'eyum vin̈ d'a scal eb' in c'ab' voc, xchi vin̈ d'a vin̈.
4 mas irás à minha parentela e daí tomarás esposa para Isaque, meu filho.
5 Ix tac'vi vin̈ schecab' vin̈ chi':
5 Disse-lhe o servo: Talvez não queira a mulher seguir-me para esta terra; nesse caso, levarei teu filho à terra donde saíste?
6 Ix tac'vi vin̈aj Abraham chi':
6 Respondeu-lhe Abraão: Cautela! Não faças voltar para lá meu filho.
7 A Jehová sDiosal satchan̈ ix in ic'anelta b'aj ay spat in mam yed' d'a in chon̈ab' b'aj ec'nac in. Ix yac'an sti' d'ayin yac'an jun lum tic d'a vin̈tilal. An̈eja', a' ol checanb'at yángel ed'oc, yic vach' tzic'cot ix yetb'eyum vin̈ vuninal tic ta'.
7 O Senhor , Deus do céu, que me tirou da casa de meu pai e de minha terra natal, e que me falou, e jurou, dizendo: À tua descendência darei esta terra, ele enviará o seu anjo, que te há de preceder, e tomarás de lá esposa para meu filho.
8 Palta tato max yal sc'ol ix scot ed'oc jun, colan tzach ajcan d'a jun co trato scac' tic. Palta juneln̈ej max yal-laj ic'anb'at vin̈ vunin tic ta', xchi vin̈ d'a vin̈.
8 Caso a mulher não queira seguir-te, ficarás desobrigado do teu juramento; entretanto, não levarás para lá meu filho.
9 Ix lajvi chi', ix yac'anoch sc'ab' jun vin̈ checab' chi' d'a yalan̈ xub' vin̈aj Abraham chi', ix yac'an sti' vin̈ to ol sc'anab'ajej vin̈ masanil tas ix yal vin̈ spatrón chi'.
9 Com isso, pôs o servo a mão por baixo da coxa de Abraão, seu senhor, e jurou fazer segundo o resolvido.
10 Ix lajvi chi', ix sic'anelta juntzan̈ silab' vin̈ d'a scal masanil tastac ay d'a vin̈ spatrón chi', juntzan̈ te vach'. Ix yic'anb'at lajun̈van̈ noc' camello vin̈ scuchumaloc, ix b'at vin̈ d'a chon̈ab' b'aj ec'nac vin̈aj Nacor chamnac, d'a yol yic Mesopotamia.
10 Tomou o servo dez dos camelos do seu senhor e, levando consigo de todos os bens dele, levantou-se e partiu, rumo da Mesopotâmia, para a cidade de Naor.
11 Ayic ix c'och vin̈ checab' d'a stiel chon̈ab' chi', yic vanxo sq'uic'b'i, ix yic' yip vin̈ yed' noc' camello d'a sti' jun a' uc'b'ila'. A d'a jun hora chi' tz'ec' eb' ix cob'estac yic' yaal.
11 Fora da cidade, fez ajoelhar os camelos junto a um poço de água, à tarde, hora em que as moças saem a tirar água.
12 D'a jun rato chi', ix och ijan vin̈ slesalvi d'a Dios d'a spixan icha tic: Mamin Jehová, ach co Diosal yed' vin̈aj Abraham in patrón, tzin c'an d'ayach to vach'ocab' tz'elc'och jun in checnab'il tic, tza ch'oxan a vach'c'olal d'a vin̈ in patrón chi'.
12 E disse consigo: Ó Senhor , Deus de meu senhor Abraão, rogo-te que me acudas hoje e uses de bondade para com o meu senhor Abraão!
13 Tic tzin can d'a sti' jun a' uc'b'ila' tic, yacb'an sja eb' ix cob'estac aj chon̈ab' tic ul yic' yaal.
13 Eis que estou ao pé da fonte de água, e as filhas dos homens desta cidade saem para tirar água;
14 Elocab' d'a a c'ol to a junoc ix cob'es ol ja yic' yaal, ol val d'a ix icha tic: Tzin tevi d'ayach, iq'uemta a ch'ub' chi', tzac'an jab'oc a'al chi' vuc'u', xin cham d'a ix. Axo ol yalan ix: Uc' a', ol vac'anpax a' yuc' noc' a camello tic, xcham ix, aocab' ix chi' tza siq'ueli yic tz'och yetb'eyumoc vin̈aj Isaac a checab'. Icha chi' ol aj snachajel vuuj to ay a vach'c'olal d'a vin̈ in patrón, xchi vin̈ checab' chi' d'a slesal.
14 dá-me, pois, que a moça a quem eu disser: inclina o cântaro para que eu beba; e ela me responder: Bebe, e darei ainda de beber aos teus camelos, seja a que designaste para o teu servo Isaque; e nisso verei que usaste de bondade para com o meu senhor.
15 Manto lajvilaj slesalvi vin̈, ix yilan vin̈ scot jun ix cob'es, ayq'ue sch'ub' ix d'a sjolom sjen̈jab', aton ix Rebeca yisil vin̈aj Betuel. A vin̈aj Betuel chi' yunecan vin̈ ix Milca yed' vin̈aj Nacor, vin̈ yuc'tac vin̈aj Abraham.
15 Considerava ele ainda, quando saiu Rebeca, filha de Betuel, filho de Milca, mulher de Naor, irmão de Abraão, trazendo um cântaro ao ombro.
16 A ix Rebeca chi' te vach' yilji ix, cob'es ton val ix, mantalaj junoc vinac sc'uman ix. Ix em ix b'aj ay a' uc'b'ila' chi' yic syic'q'ueta a' yaal ix, ix yac'an b'ud'joc sch'ub' ix chi'. Ayic van spax ix,
16 A moça era mui formosa de aparência, virgem, a quem nenhum homem havia possuído; ela desceu à fonte, encheu o seu cântaro e subiu.
17 ix b'at lemnaj vin̈ checab' chi' stzac'vej ix, ix yalan vin̈ d'a ix icha tic:
17 Então, o servo saiu-lhe ao encontro e disse: Dá-me de beber um pouco da água do teu cântaro.
18 —Uq'uej a' mamin, xchi ix.
18 Ela respondeu: Bebe, meu senhor. E, prontamente, baixando o cântaro para a mão, lhe deu de beber.
19 Ix lajvi yuc'an a' vin̈, ix yalan ix icha tic:
19 Acabando ela de dar a beber, disse: Tirarei água também para os teus camelos, até que todos bebam.
20 Elan̈chamel ix sequem a' ix d'a yol jucub' b'aj syuc'taxon a' noc' noc'. Tzijtum el ix yac' ix yic'anq'ueta a' masanto ix yuc' a' noc' smasanil.
20 E, apressando-se em despejar o cântaro no bebedouro, correu outra vez ao poço para tirar mais água; tirou-a e deu-a a todos os camelos.
21 Axo vin̈ checab' chi' jun, ton̈ej ix och q'uelan vin̈ d'a ix. Malaj tas ix yal vin̈, an̈ej to sna vin̈ yic syojtaquejeli tas van sc'ulan Jehová yic vach' tz'elc'och jun schecnab'il chi'.
21 O homem a observava, em silêncio, atentamente, para saber se teria o Senhor levado a bom termo a sua jornada ou não.
22 Axo ix lajvi yuc'an a' noc' camello chi', ix yic'anq'ueta jun q'uen oro vin̈ icha uchiquin, nan̈al siclo yalil, ix yac'anoch vin̈ d'a sn̈i' ix, ix yac'anpax chab' q'uen brazalete vin̈ d'a ix, nab'a oro q'ueen, ec'b'al 10 siclo yalil q'ueen.
22 Tendo os camelos acabado de beber, tomou o homem um pendente de ouro de meio siclo de peso e duas pulseiras para as mãos dela, do peso de dez siclos de ouro;
23 Ix yalan vin̈:
23 e lhe perguntou: De quem és filha? Peço-te que me digas. Haverá em casa de teu pai lugar em que eu fique, e a comitiva?
24 Ix yalan ix:
24 Ela respondeu: Sou filha de Betuel, filho de Milca, o qual ela deu à luz a Naor.
25 A d'a co pat colan tzex vayi. Ay pax tas ol sva noc' a camello tic, xchi ix.
25 E acrescentou: Temos palha, e muito pasto, e lugar para passar a noite.
26 Ix yab'an vin̈ checab' chi', ix em cumnaj vin̈, ix yalan vach' lolonel vin̈ d'a Jehová, ix yac'an yuj diosal vin̈ d'ay.
26 Então, se inclinou o homem e adorou ao Senhor .
27 Ix yalan vin̈: Alchajocab' vach' lolonel d'a Jehová co Diosal yed' vin̈aj Abraham in patrón. Yelton val ayn̈ejoch Jehová yed' vin̈, ayn̈ej svach'c'olal d'a vin̈, yuj chi' ix in scuchb'ej d'a yoltac b'e tic masanto d'a scal eb' sc'ab'yoc vin̈ in patrón chi', xchi vin̈.
27 E disse: Bendito seja o Senhor , Deus de meu senhor Abraão, que não retirou a sua benignidade e a sua verdade de meu senhor; quanto a mim, estando no caminho, o Senhor me guiou à casa dos parentes de meu senhor.
28 Axo ix Rebeca ix b'at lemnaj ix d'a spat snun, yic syalan masanil tas ix yal vin̈ checab' chi' d'ay.
28 E a moça correu e contou aos da casa de sua mãe todas essas coisas.
29 Ay jun vin̈ snulej ix scuch Labán, elan̈chamel ix b'at lemnaj vin̈ b'aj ay a' uc'b'ila' chi' yic syic'cot vin̈ checab' chi'.
29 Ora, Rebeca tinha um irmão, chamado Labão; este correu ao encontro do homem junto à fonte.
30 Yujto ix yiloch q'uen oro vin̈, q'uen ayoch d'a sn̈i' ix yed' q'uen brazalete ayoch d'a sc'ab' ix yanab' chi', yuj chi' ix b'at vin̈ b'aj ayec' vin̈ schecab' vin̈aj Abraham chi' yed' noc' camello.
30 Pois, quando viu o pendente e as pulseiras nas mãos de sua irmã, tendo ouvido as palavras de Rebeca, sua irmã, que dizia: Assim me falou o homem, foi Labão ter com ele, o qual estava em pé junto aos camelos, junto à fonte.
31 Ix yalan vin̈ d'a vin̈ checab' chi':
31 E lhe disse: Entra, bendito do Senhor , por que estás aí fora? Pois já preparei a casa e o lugar para os camelos.
32 Ix lajvi chi', ix b'at vin̈ checab' chi' d'a spat vin̈. Ix colvaj vin̈aj Labán chi' yic'anel yicatz noc' camello chi'. Ix yac'an va noc' vin̈. Elan̈chamel ix yic'cot a a' vin̈ yic sb'icchaj yoc vin̈ checab' chi' yed' eb' ajun yed'oc.
32 Então, fez entrar o homem; descarregaram-lhe os camelos e lhes deram forragem e pasto; deu-se-lhe água para lavar os pés e também aos homens que estavam com ele.
33 Ayic ix ac'ji va eb', ix yalan vin̈ checab' chi':
33 Diante dele puseram comida; porém ele disse: Não comerei enquanto não expuser o propósito a que venho. Labão respondeu-lhe: Dize.
34 Ix yalan vin̈ checab' chi':
34 Então, disse: Sou servo de Abraão.
35 Ix yac' svach'c'olal Jehová d'a yib'an̈ vin̈. B'eyum val vin̈ sic'lab'il. Ay noc' scalnel vin̈, ay noc' svacax vin̈, ay noc' scamello vin̈, ay noc' sb'uru vin̈, ay pax q'uen oro yed' q'uen plata d'a vin̈. Ay pax eb' vin̈ schecab' vin̈ yed' eb' ix schecab' vin̈.
35 O Senhor tem abençoado muito ao meu senhor, e ele se tornou grande; deu-lhe ovelhas e bois, e prata e ouro, e servos e servas, e camelos e jumentos.
36 An̈ejtona' ix Sara yetb'eyum vin̈, yicxo val schichimal, ix alji jun yune' ix. Axo masanil tas ay d'a vin̈ in patrón chi', yicn̈ejton vin̈ yuninal vin̈ chi'.
36 Sara, mulher do meu senhor, era já idosa quando lhe deu à luz um filho; a este deu ele tudo quanto tem.
37 A vin̈ in patrón chi' ix yal vin̈ to svac' in ti' yic tzin c'anab'ajej schecnab'il. Ix yal vin̈ icha tic: Man̈ ol yal-laj yic'lan sb'a vin̈ vuninal tic yed' junoc eb' ix aj Canaán b'aj ay on̈ ec' tic.
37 E meu senhor me fez jurar, dizendo: Não tomarás esposa para meu filho das mulheres dos cananeus, em cuja terra habito;
38 Yuj chi', tzach b'at a say ix yetb'eyum vin̈ vuninal tic d'a scal eb' in c'ab' voc. Ata' tzach b'ati, xchi vin̈ d'ayin.
38 porém irás à casa de meu pai e à minha família e tomarás esposa para meu filho.
39 Ix valan d'a vin̈ in patrón chi': A junoc ix ix sb'at vic'cot chi', tato max stac'cot sb'a ix ved'oc, ¿tas vach' svutej? xin chi.
39 Respondi ao meu senhor: Talvez não queira a mulher seguir-me.
40 Ix tac'vi vin̈ d'ayin: A in tic, emnaquiln̈ej svutej in b'a d'a Jehová. A' ol schecb'at yángel ed'oc yic vach'n̈ej ol aj yelc'och jun a checnab'il chi', yic tzic'ancot junoc ix yetb'eyum vin̈ vuninal tic d'a scal eb' in c'ab' voc.
40 Ele me disse: O Senhor , em cuja presença eu ando, enviará contigo o seu Anjo e levará a bom termo a tua jornada, para que, da minha família e da casa de meu pai, tomes esposa para meu filho.
41 Axon̈ej tato a eb' chi' max ac'an ix cob'es chi' d'ayach, colan ach b'aj ix ac' a ti' d'ayin, xchi vin̈ in patrón chi' d'ayin.
41 Então, serás desobrigado do meu juramento, quando fores à minha família; se não ta derem, desobrigado estarás do meu juramento.
42 Icha chi' jun, ix in ja d'a sti' a' uc'b'ila' chi' ticnaic, ix in lesalvi d'a Dios icha tic: Ach Jehová co Diosal yed' vin̈aj Abraham in patrón, tato yel ayach och ved'oc, tato vach' ol elc'och jun in checnab'il tic,
42 Hoje, pois, cheguei à fonte e disse comigo: ó Senhor , Deus de meu senhor Abraão, se me levas a bom termo a jornada em que sigo,
43 tzin tevi d'ayach, yacb'an ayinec' d'a sti' a' uc'b'ila' tic, axo ol ajoc, to a ix cob'es ol ja ic'oj a', ol valan d'a ix: Tzin tevi d'ayach to tzac' vuc' jab'oc a'al d'a yol a ch'ub' chi', xin cham d'a ix.
43 eis-me agora junto à fonte de água; a moça que sair para tirar água, a quem eu disser: dá-me um pouco de água do teu cântaro,
44 Axom ol yalan ix chi': Uc'a', svic'paxq'ueta a' yuc' noc' a camello tic, xchampax ix. Aton val ix chi' ix a siq'ueli yic tz'och yetb'eyumoc vin̈ yuninal vin̈ in patrón, xin chi d'a in lesal chi'.
44 e ela me responder: Bebe, e também tirarei água para os teus camelos, seja essa a mulher que o Senhor designou para o filho de meu senhor.
45 Ayto val slajvi in lesal chi' d'a esalil, ix vilani, ix c'och ix Rebeca tic, ix em ix b'aj ay a' uc'b'ila', ayq'ue sch'ub' ix d'a sjolom sjen̈jab'. Ix valan d'a ix: Tzin tevi d'ayach, ac' vuc' jab'oc a'al chi', xin chi d'a ix.
45 Considerava ainda eu assim, no meu íntimo, quando saiu Rebeca trazendo o seu cântaro ao ombro, desceu à fonte e tirou água. E eu lhe disse: peço-te que me dês de beber.
46 D'a elan̈chamel ix yiq'uemta sch'ub' ix, ix yalan ix: Uq'uej a' mamin, yed' pax noc' a camello, ol vac'pax yuc'a' noc', xchi ix. Icha chi' jun, ix yac'an a' ix vuq'uej, ix yac'anpax a' ix yuc' noc' in camello chi'.
46 Ela se apressou e, baixando o cântaro do ombro, disse: Bebe, e também darei de beber aos teus camelos. Bebi, e ela deu de beber aos camelos.
47 Ix in c'anb'an d'a ix: ¿Mach ayach yisil? xin chi d'a ix. Ix yalan ix d'ayin: Yisil in vin̈aj Betuel, yuninal vin̈aj Nacor yed' ix Milca, xchi ix. Ix vac'anoch jun q'uen icha uchiquin d'a sn̈i' ix, ix vac'anpaxoch junjun q'uen brazalete d'a junjun sc'ab' ix.
47 Daí lhe perguntei: de quem és filha? Ela respondeu: Filha de Betuel, filho de Naor e Milca. Então, lhe pus o pendente no nariz e as pulseiras nas mãos.
48 Ix lajvi chi' ix in em cumnajoc, ix valan in b'a d'a Jehová in Diosal yed' vin̈ in patrón d'a lesal, ix vac'an yuj diosal d'ay yujto ayn̈ejoch ved'oc yic in cot d'a yol b'e. Vach'n̈ej ix aj in coti, yic tzul vic'an ix yetb'eyum vin̈ yuninal vin̈ in patrón d'a e cal a ex sc'ab' yoc ex vin̈ tic.
48 E, prostrando-me, adorei ao Senhor e bendisse ao Senhor , Deus do meu senhor Abraão, que me havia conduzido por um caminho direito, a fim de tomar para o filho do meu senhor uma filha do seu parente.
49 A ticnaic jun, lolonan̈ec. ¿Vach'n̈ej am ol eyutej e pensar d'a vin̈ in patrón chi'? Tato maay jun, alecpax d'ayin, yic vach' snachajel vuuj tas tzin c'ulej, xchi vin̈ checab' chi'.
49 Agora, pois, se haveis de usar de benevolência e de verdade para com o meu senhor, fazei-mo saber; se não, declarai-mo, para que eu vá, ou para a direita ou para a esquerda.
50 Ix lajvi chi' ix yalan vin̈aj Labán yed' vin̈aj Betuel:
50 Então, responderam Labão e Betuel: Isto procede do Senhor , nada temos a dizer fora da sua verdade.
51 Ina ix tic, ic'b'at ix, b'atocab' ix yetb'eyumoc vin̈ yuninal vin̈ a patrón chi', icha val ix aj snaan Jehová, xchi eb'.
51 Eis Rebeca na tua presença; toma-a e vai-te; seja ela a mulher do filho do teu senhor, segundo a palavra do Senhor .
52 Axo yic ix yab'an vin̈ checab' chi' jun, ix em cumnaj vin̈ d'a yichan̈ Jehová, ix yac'an yuj diosal vin̈ d'ay.
52 Tendo ouvido o servo de Abraão tais palavras, prostrou-se em terra diante do Senhor ;
53 Elan̈chamel ix yic'q'ueta jantac silab' vin̈, aton q'uen oro, q'uen plata yed' pichul, ix yac'an vin̈ d'a ix Rebeca yed' d'a vin̈ snulej ix yed' pax d'a ix snun ix.
53 e tirou joias de ouro e de prata e vestidos e os deu a Rebeca; também deu ricos presentes a seu irmão e a sua mãe.
54 Ix lajvi chi', ix va vin̈ yed' eb' ajun yed'oc, ata' ix vaycan eb' d'a jun ac'val chi'. Axo yic ix q'ue vaan eb' d'a q'uin̈ib'alil d'a junxo c'u, ix yalan vin̈ checab' chi':
54 Depois, comeram, e beberam, ele e os homens que estavam com ele, e passaram a noite. De madrugada, quando se levantaram, disse o servo: Permiti que eu volte ao meu senhor.
55 Ix tac'vi vin̈ snulej ix yed' ix snun ix chi', ix yalan eb':
55 Mas o irmão e a mãe da moça disseram: Fique ela ainda conosco alguns dias, pelo menos dez; e depois irá.
56 Axo ix tac'vi vin̈ checab' chi':
56 Ele, porém, lhes disse: Não me detenhais, pois o Senhor me tem levado a bom termo na jornada; permiti que eu volte ao meu senhor.
57 Ix yalan eb':
57 Disseram: Chamemos a moça e ouçamo-la pessoalmente.
58 Ix avtajcot ix Rebeca chi', ix sc'anb'an eb' d'a ix:
58 Chamaram, pois, a Rebeca e lhe perguntaram: Queres ir com este homem? Ela respondeu: Irei.
59 Ix lajvi chi', ix yac'anb'at ix Rebeca chi' eb' vin̈ yed' jun ix ix, ix ilan q'uib' ix yed' vin̈ checab' chi' yed' eb' yetb'eyum vin̈ yed'nac.
59 Então, despediram a Rebeca, sua irmã, e a sua ama, e ao servo de Abraão, e a seus homens.
60 Ix yalan vach' lolonel eb' d'a ix Rebeca icha tic:
60 Abençoaram a Rebeca e lhe disseram: És nossa irmã; sê tu a mãe de milhares de milhares, e que a tua descendência possua a porta dos seus inimigos.
61 Ix lajvi chi', ix q'ue ix Rebeca yed' eb' ix schecab' d'a yib'an̈ noc' camello, ix och tzac'an eb' d'a spatic vin̈ schecab' vin̈aj Abraham chi'. Ichaton chi' ix aj yic'anb'at ix Rebeca vin̈ checab' chi', ix b'at eb' b'ian.
61 Então, se levantou Rebeca com suas moças e, montando os camelos, seguiram o homem. O servo tomou a Rebeca e partiu.
62 Ayic van slac'anvi ja eb' d'a Beerseba, a vin̈aj Isaac, toxo ix meltzaj vin̈ d'a jun a' uc'b'ila' scuch A Dios Pitzan Tzin Ilani. A d'a yol yic Neguev cajan vin̈.
62 Ora, Isaque vinha de caminho de Beer-Laai-Roi, porque habitava na terra do Neguebe.
63 Axo yic vanxo yem c'u, van sb'eyec' vin̈, van snaub'tan̈an vin̈, axo ix yilan vin̈ to ay juntzan̈ noc' camello scoti.
63 Saíra Isaque a meditar no campo, ao cair da tarde; erguendo os olhos, viu, e eis que vinham camelos.
64 — ausente —
64 Também Rebeca levantou os olhos, e, vendo a Isaque, apeou do camelo,
65 — ausente —
65 e perguntou ao servo: Quem é aquele homem que vem pelo campo ao nosso encontro? É o meu senhor, respondeu. Então, tomou ela o véu e se cobriu.
66 Ix yalan vin̈ checab' chi' d'a vin̈aj Isaac tas ix aj yelc'och schecnab'il.
66 O servo contou a Isaque todas as coisas que havia feito.
67 Ix ic'jib'at ix Rebeca yuj vin̈aj Isaac d'a smantiado ix Sara, ix snun vin̈ chamnac, ix yic'lan sb'a vin̈ yed' ix. Te xajan ix Rebeca chi' yuj vin̈. Icha chi' ix aj yec' scusc'olal vin̈ yuj schamel ix snun.
67 Isaque conduziu-a até à tenda de Sara, mãe dele, e tomou a Rebeca, e esta lhe foi por mulher. Ele a amou; assim, foi Isaque consolado depois da morte de sua mãe.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Gênesis 24, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.