Lucas 19
Yipma Genesis and New Testament (BYR) vs ARC
1 Jeriko sawɨnna wɨlaawaka adutaanyavɨ kaanna wɨna.
1 E, tendo Jesus entrado em Jericó, ia passando.
2 Yɨthaa, sagaaꞌ saba aꞌmwe pwai, Sakɨyaazai woꞌnɨkei mwaalɨna. Sai aꞌmwe taakɨzɨya maaꞌdɨvɨsaraavɨ maremwaaide aꞌmwe naangelyɨ. Sare sai nɨgwia kwalaalya kɨnɨnnakelyɨ.
2 E eis que havia ali um homem, chamado Zaqueu; e era este um chefe dos publicanos e era rico.
3 Sahwai “Jizaazai bewai dɨngaka? Yawɨranganɨma!” daka yakelyɨra. Aꞌmwe kwala bwaꞌnaanyaꞌ mwaaidapi Sakɨyaazai sahwai aꞌmwe tuꞌnanyalyɨ. Sare sai gamɨnyɨ tɨnna mwanganyɨna.
3 E procurava ver quem era Jesus e não podia, por causa da multidão, pois era de pequena estatura.
4 Sara mwanganyɨ yakegaaꞌ sɨnnawɨ gamɨdaaꞌnyɨ kaanyaveꞌna wɨlaawɨna yɨna yaka “Sahwarɨ tɨnna yɨwarɨma!” yawɨꞌna yaka yɨta mɨgɨlyarɨ keꞌmu yɨꞌnɨgina. Sahwai yawɨꞌna “Sarei tutaanyarɨꞌ darɨkɨ bathei daaka!” yɨladaaꞌna.
4 E, correndo adiante, subiu a uma figueira brava para o ver, porque havia de passar por ali.
5 Yɨladaaꞌna yaka yemwaaidɨꞌnyɨyɨmagɨnna Jizaazai biꞌmaꞌna yɨna yaka kekina maranganna yaka wɨdɨna “Sakɨyaazai, yɨta sarɨ yarai yagalyaꞌmaꞌna yaꞌgɨzɨ dalaama! Yuna dahaasagaaꞌ nɨmɨ gɨmɨre angevɨ mwaalɨdera.”
5 E, quando Jesus chegou àquele lugar, olhando para cima, viu-o e disse-lhe: Zaqueu, desce depressa, porque, hoje, me convém pousar em tua casa.
6 Sara wɨdɨna kyaꞌ wɨꞌnyɨna yaka yarai walaabɨna yɨna yaka gamɨre sɨmunyaꞌ yɨlaaya yɨna yakegaaꞌ gamɨre angevɨnerɨ kaanna makuna.
6 E, apressando-se, desceu e recebeu-o com júbilo.
7 Nabaai aꞌmwe yuyara dazaꞌ tɨnna wanganeva kɨnɨmyagaala dɨna “Aꞌmwe kayaaꞌna yade pware angevɨ angyɨrɨꞌmaata yɨvanɨkelyɨra.”
7 E, vendo todos isso, murmuravam, dizendo que entrara para ser hóspede de um homem pecador.
8 Kɨnɨmyagaala sara dɨna kyeꞌ Sakɨyaazai daavɨna yaka Naangerɨ wɨdɨna “Naangeigɨ, yɨthaa, nɨmɨre gɨlyɨvɨta yuya sa yune tɨnnyabanna jaapalɨdeꞌnanyɨra. Sara jaapalaꞌmujɨ pimagɨnyavaaꞌ aꞌmwe gɨlyɨvɨꞌmaayaraavɨ yanga wɨjaavɨdeinyɨra. Nabaai nɨmɨ aꞌmwe gazarɨzarɨ kwaasɨ yagaala wɨdena gamɨre gɨlyɨvɨta pɨrɨꞌ kuka sara maarena yɨ gamɨnyɨ gɨlyɨvɨta dawaai dawaalya sanna ayɨna wɨrɨvɨkɨrɨdeinyɨra.”
8 E, levantando-se Zaqueu, disse ao Senhor: Senhor, eis que eu dou aos pobres metade dos meus bens; e, se em alguma coisa tenho defraudado alguém, o restituo quadruplicado.
9 Sara wɨdɨna kyaꞌ Jizaazai sahwarɨ wɨdɨna “Yuna dahaasagaaꞌ aꞌmwe anga dathavɨyarɨ Gotɨyai mena wɨvadaihasamaaꞌmwakelyɨra. Aꞌmwe dazai kwai Ne sɨnnawɨnya Evɨraamɨmɨrei nebwina yɨmaꞌnɨwakeꞌnanyɨ.
9 E disse-lhe Jesus: Hoje, veio a salvação a esta casa, pois também este é filho de Abraão.
10 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Aꞌmweraavɨne Kaimɨraayai aꞌmwera yagalyaꞌmaꞌnɨkeraavɨ ayɨna bɨramaaryaꞌnei nabaai padaihasamaaryaꞌnei bɨwakelyɨra.”
10 Porque o Filho do Homem veio buscar e salvar o que se havia perdido.
11 Sagaaꞌ sahwara yagaala dazaꞌ kadɨka wɨꞌnyɨna yeva yawɨꞌna “Yuna dahaasagaaꞌ Gotɨyai aꞌmweraavɨ maremwaaladeꞌ kuꞌmaayaba yɨmaꞌnaabatheꞌna yɨwaka! Gotɨyai nevadaihasamaarojɨ Jizaazai nemɨre kingɨya naangerɨ yarai wɨmwaaihadeꞌnanyɨ.” Sara yawɨꞌna yɨna yesaꞌnajɨ nabaai anga Jeruzaalemɨna aya kɨba mena yɨꞌmata yaꞌneba yɨdɨꞌnyɨyaꞌnajɨ keꞌbaꞌna yagaala pɨrɨsɨ wɨdɨna.
11 E, ouvindo eles essas coisas, ele prosseguiu e contou uma parábola, porquanto estava perto de Jerusalém, e cuidavam que logo se havia de manifestar o Reino de Deus.
12 Sarevɨdaaꞌnyɨ dara wɨdɨna “Aꞌmwe naanga akwai anga saamɨnya menya pɨwɨnna kingɨyai yɨmaꞌnyaꞌnei yagalaawɨna yaꞌnei wɨna.
12 Disse, pois: Certo homem nobre partiu para uma terra remota, a fim de tomar para si um reino e voltar depois.
13 Sɨnnawɨ sare sai gamɨre yaasɨwaꞌwawɨnya atɨraalyaraavɨ jaka jɨꞌbwaꞌna yaka nɨgwia kinaaya jaapaina yaka sɨvɨlatɨraala pwarɨ sɨvɨlatɨraala pwarɨ sana sana avaaina yanga wɨjaavɨna. Sara yakegaaꞌ wɨdɨna ‘Sarɨmɨ nɨgwia daza makwawopɨjɨ nɨmɨnyɨneba bɨzɨnɨzɨya pɨnɨ javɨkaryaawila! Yune nɨmɨ ayɨna bɨwɨjahaaꞌnaneihɨlyɨra.’ Sara wɨdɨna yaka kaanna wɨna.
13 E, chamando dez servos seus, deu-lhes dez minas e disse-lhes: Negociai até que eu venha.
14 Kaanna wɨna kyaꞌ kɨrɨꞌ aꞌmwe anga dazabanyara dazalyɨya avaaimwaalyara sahwarɨna sɨmɨlɨka wimwaaina. Sɨmɨlɨka sara wimwaaina yadɨvɨꞌ gamɨnyɨ dɨvidaaꞌnyɨ aꞌmwe marewɨjaraavɨ maryaasɨna kyeꞌ sahwarɨ dɨvidaaꞌnyɨ mɨjamakuna. Sara yevera sahwara dɨna ‘Nemɨ yawɨꞌmwo. Aꞌmwe dazai nemɨre kingɨyai namwaaladɨka!’
14 Mas os seus concidadãos aborreciam-no e mandaram após ele embaixadores, dizendo: Não queremos que este reine sobre nós.
15 Yagaala saꞌ mɨjamakuna kyeꞌ kɨrɨꞌ sarɨ kingɨya dahɨlakɨna yesai dɨvi ayɨna bɨna yɨna yakei. Sai wɨdɨna ‘Nɨmɨre nyɨdaayadɨvɨta sɨnnawɨ nɨgwia wɨjaavena maryaasage dazaraavɨ jaka duzɨla! Nɨmɨ yawɨranganɨdeꞌna aꞌmwe yuya pwaina pwainanyara nɨgwia kwaala gara gare maꞌmwaata dɨngaka?’
15 E aconteceu que, voltando ele, depois de ter tomado o reino, disse que lhe chamassem aqueles servos a quem tinha dado o dinheiro, para saber o que cada um tinha ganhado, negociando.
16 Sara wɨdɨna kyaꞌ sahwara bɨna yeveraavɨdaaꞌnyɨ pwai aayagaaꞌ maarakei wɨdɨna ‘Naangeigɨ, gɨmɨre nɨgwia tɨwedi kinaaya (20) dazangɨdaaꞌnyɨ bɨzɨnɨzɨya yavɨkaryena nɨgwia kwaala tu aadɨretɨ kinaaya (200) maaꞌmwana.’
16 E veio o primeiro dizendo: Senhor, a tua mina rendeu dez minas.
17 Sara wɨdɨna kyaꞌ kingɨyai wɨdɨna ‘Nyɨdaayadɨnya tewaanyaigɨ, wawɨnya tewaanaangeꞌna yadɨnyaigɨnyɨra. Gɨlyɨvɨta maalɨkengɨneꞌna nayaa yavadaꞌgainadɨnyaigɨnyɨra. Sarevɨdaaꞌnyɨ dahaaꞌ anga atɨraalyangɨ dɨmaremwaaideigɨnyɨ gɨthahɨlakɨweigɨnyɨra.’
17 E ele lhe disse: Bem sobre dez cidades terás a autoridade.
18 Nabaai ayawɨdaaꞌnyɨ pwai bɨna yaka buthɨna ‘Naangeigɨ, gɨmɨre tɨwedi kinaayajɨ (20) nɨmɨ bɨzɨnɨzɨwawɨnya yadɨ dahaaꞌ nɨgwia kwaala waanɨ aadɨretɨ kinaaya (100) maaꞌmwana.’
18 E veio o segundo, dizendo: Senhor, a tua mina rendeu cinco minas.
19 Sara wɨdɨna kyaꞌ kingɨyai wɨdɨna ‘Nabaai sabaaibɨꞌ anga atɨlyangɨ dɨmaremwaaideigɨnyɨ gɨthahɨlakɨweigɨnyɨra.’
19 E a este disse também: Sê tu também sobre cinco cidades.
20 Nabaai wawɨnya wɨdaayade pwai bɨna yɨna yaka wɨdɨna ‘Naangeigɨ, gɨmɨre nɨgwia tɨwedi kinaaya (20) dava warɨka dangaakana! Kwaabɨyɨvɨꞌbubunya pɨrɨvɨ yewaaꞌmwagena wake davaakana!
20 E veio outro, dizendo: Senhor, aqui
21 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Gɨmɨnyɨ gwangadɨ aꞌmwe kɨrɨꞌmɨryaigɨnyɨ. Gɨlyɨvɨta aꞌmwe pwara wakamaremwaaidɨvɨsa, sa gɨmɨ maarɨna yadɨnyaigɨnyɨ. Nabaai tɨka wapaaya aꞌmwe pwara burɨdɨvɨsa, sa gɨmɨ yabwarina yadɨnyaigɨnyɨ. Sareꞌna nɨmɨ gɨmɨnyɨna lɨka naanga yadɨnyainyɨ.’
21 porque tive medo de ti, que és homem rigoroso, que tomas o que não puseste e segas o que não semeaste.
22 Sara wɨdɨna kyaꞌ kingɨyai wawɨnya wɨdaayade dazarɨ wɨdɨna ‘Nyɨdaayadɨnya yuna kayaaꞌnanyaigɨ, yune gɨnnya yagaala dazahɨrɨvɨneꞌna kotɨyaꞌ gɨmarideigɨnyɨra. Gɨmɨ yawɨꞌdɨnyaigɨnyɨ. Nɨmɨ aꞌmwe kɨrɨꞌmɨryainyɨ. Nabaai gɨlyɨvɨsa aꞌmwe pwara wakamaremwaaidɨvɨsa nɨmɨ maaꞌdɨnyainyɨ dɨngaꞌ! Nabaai tɨka munne aꞌmwe pwara burɨdɨvɨsa, sa nɨmɨ yabwaryadɨnyainyɨ dɨngaka! Sasareinyɨ dɨngaka!
22 Porém ele lhe disse: Mau servo, pela tua boca te julgarei; sabias que eu sou homem rigoroso, que tomo o que não pus e sego o que não semeei.
23 Nɨnnya nɨgwia “Bengɨyavɨ wakɨma!” majaꞌneigɨ beꞌna yadɨnyaigɨnaka? Sara yɨjɨ kwajɨ nabaai ayɨna bena nɨgwia kwaalyajɨ yɨlakɨpɨja kabamaaꞌmudɨka!’
23 Por que não puseste, pois, o meu dinheiro no banco, para que eu, vindo, o exigisse com os juros?
24 Nabaai aꞌmwe aya kɨba gaidaꞌdaavadapiyaraavɨ dara wɨdɨna ‘Dazahware tɨwedi kinaaya (20) dazaꞌ wɨdamaarapɨjɨ aꞌmwe tu aadɨretɨ kinaayajɨya (200) dazarɨ dumaarila!’
24 E disse aos que estavam com ele: Tirai-lhe a mina e dai-
25 Sara wɨdɨna kyaꞌ sahwara wɨdɨna ‘Naangeigɨ, sai mena tu aadɨretɨ kinaaya kɨnɨnnakelyɨra.’
25 E disseram-lhe eles: Senhor, ele tem dez minas.
26 Sara wɨdɨna kyeꞌ sai wɨdɨna ‘Yɨhɨthɨvanɨge. Aꞌmwe gazaizai tewaanya kɨnɨnnakei lɨmwagazaꞌ nabaai nɨmɨ naanga pɨnɨjɨ yanga wɨjaavɨdeinyɨ. Kɨrɨꞌ aꞌmwe pwai tewaanya malɨmwagaryajai, sai yune maalɨkenna lɨmwagarajaꞌ sasare saꞌ marasɨꞌnɨdesɨ.
26 Pois eu vos digo que a qualquer que tiver ser-lhe-á dado, mas ao que não tiver até o que tem lhe será tirado.
27 Sare kɨrɨꞌ nɨmɨre yɨkamaanga dazara, sahwara yawɨꞌna “Sai nemɨre kingɨyai namwaaladɨka!” Sara yawɨꞌdɨvɨsaꞌna sarɨmɨ nɨmɨre tɨnna daryabanna makabapɨjɨ baramakila!’ ”
27 E, quanto àqueles meus inimigos que não quiseram que eu reinasse sobre eles, trazei-os aqui e matai-
28 Jizaazai yagaala dazaꞌ mena jɨꞌmwannaka sɨnnawɨ anga Jeruzaalemɨna kaanya waanyɨna.
28 E, dito isso, ia caminhando adiante, subindo para Jerusalém.
29 Waanyɨna yadehaaꞌ anga Bepaaza anga Betaani sabanyaaina aya kɨbanna yɨꞌmaꞌna, mugunyavɨ Wolivɨ woꞌnɨkebanna, sare sabadaaꞌnyɨ gamɨre mɨdɨdita pwaraarɨ dara wɨdaasɨna
29 E aconteceu que, chegando perto de Betfagé e de Betânia, ao monte chamado das Oliveiras, mandou dois dos seus discípulos,
30 “Kɨrɨmɨ saraaihi anga akyamwina dulaawideraaihɨlyɨra. Sara wɨlaawakɨlyɨ dogiya dɨwɨnya pwai wɨla yɨrakɨnɨkerɨ bɨramaaꞌna jideraaihɨlyɨ. Dogiya sai aaya mudɨꞌna aꞌmwe aane pwai kwai milamwalɨbwaayarɨ. Sare sai wɨlyaꞌ yarɨmakwaasakɨlyɨ dɨmakabidelyɨ.
30 dizendo: Ide à aldeia que está defronte e aí, ao entrardes, achareis preso um jumentinho em que nenhum homem ainda montou; soltai-o e trazei-
31 Sare savɨ nabaai aꞌmwe pwai kwai dara yɨhithaanganajai ‘Dogiya sarɨ beꞌna yɨralaꞌmanɨgɨleva!’ yɨ kɨrɨmɨ ayɨna dara duzideraaihɨlyɨ ‘Naangerɨ kumudaasɨwaꞌ bamaaꞌmwoi.’ ”
31 E, se alguém vos perguntar: Por que
32 Saraarɨ sara mena maryaasɨna kyaꞌ saraai kaanna wɨna yagɨla kɨrɨmɨnyɨ yuya sara wɨdaka sanna bɨramaaꞌna.
32 E, indo os que haviam sido mandados, acharam como lhes dissera.
33 Bɨramaaꞌna yagɨla dogɨya dɨwɨnya sarɨ wɨlaꞌnya yɨꞌdɨvalakɨnɨkeꞌ yaarɨna yadaakɨlyɨ dogɨya sahwarɨ kwɨyakwarava saraarɨ yɨdaanganna “Dogiya dɨwɨnya sarɨ wɨlyaꞌ beꞌna galyaaꞌmanɨgɨleva?”
33 E, quando soltaram o jumentinho, seus donos lhes disseram: Por que soltais o jumentinho?
34 Sara yɨdaanganna kyeꞌ saraai wɨdɨna “Naangerɨ kumudaasɨwakɨra.”
34 E eles responderam: O Senhor precisa dele.
35 Wɨdɨna kyagi “Wikɨra,” wɨdɨna kyeꞌ Jizaazaryawɨnna saraai dɨwɨnya sai makabɨna yagɨla kɨrɨmɨre baazɨꞌmaꞌnya saamɨnya dogiyarɨ aꞌba yɨlakɨna kyagi Jizaazai aꞌba bulevɨ yɨlamwaaina.
35 E trouxeram-no a Jesus; e, lançando sobre o jumentinho as suas vestes, puseram Jesus em cima.
36 Dogiyarɨ yɨlamwaaina yadɨꞌnyɨ makuna yadaaꞌnyɨ aꞌmwera aꞌmwemɨlɨka yɨlaayaꞌna kumɨre baazɨꞌmaꞌnya saamɨnya tutaanya kaanya widavadaaꞌnyɨyavakɨ kwala pɨgɨlawakɨwɨlaawɨna.
36 E, indo ele, estendiam no caminho as suas vestes.
37 Kwala pɨgɨlawakɨwɨlaawɨna yadaapi sahwai aya kɨba tuꞌadaihɨsaba Mugunya Wolivɨ mena wɨlaabɨna. Mena wɨlaabɨna yakegaaꞌ aaya walaraimwannasaba gamɨre mɨdɨdɨvɨsara kwala bwaꞌnaanya yuyara Gotɨyarɨ yɨlaaya naanga yɨna. Yuya dɨragɨnya yɨjɨwakadaaꞌnya tɨnna wanganeta sanna yawɨꞌdɨvɨꞌ jaka dɨragɨnna dɨna yadɨvɨꞌ Gotɨyarɨ yayaꞌ munyaba makina.
37 E, quando já chegava perto da descida do monte das Oliveiras, toda a multidão dos discípulos, regozijando-se, começou a dar louvores a Deus em alta voz, por todas as maravilhas que tinham visto,
38 Jakeꞌ dara dɨna
38 dizendo: Bendito o Rei que vem em nome do Senhor! Paz no céu e glória nas alturas!
39 Jaka sara dɨna yadaapi Perɨzɨya pwara kwala bwaꞌnaanyavɨdaaꞌnyara gamɨnyɨ wɨdɨna “Wɨjɨwaakadɨnyaigɨ, gɨmɨre gɨmɨdɨdɨvɨsaraavɨ mayagaala duthatheꞌnanyɨra.”
39 E disseram-lhe dentre a multidão alguns dos fariseus: Mestre, repreende os teus discípulos.
40 Sara wɨdɨna kyeꞌ jaꞌnawɨdɨna “Yɨhɨthɨvanɨge. Kumɨre maange bɨpaibɨzaꞌ, yɨ sɨlyara kumɨ sara yagaala jaka dɨpɨꞌdera daaka!”
40 E, respondendo ele, disse-lhes: Digo-vos que, se estes se calarem, as próprias pedras clamarão.
41 Jeruzaalemɨ aya kɨbanna sai yɨꞌmavaka anga naangeba tɨnna wanganna yɨna yaka savɨna kɨnna maredɨna.
41 E, quando ia chegando, vendo a cidade, chorou sobre ela,
42 Sai dɨna “Dahaaꞌ yɨrɨka darɨkɨ nabaai gɨmɨ kave mwaalya sabwina, naryavɨne mena kyawɨꞌdɨkebagɨ - weꞌ! Kɨrɨꞌ dahaaꞌ nɨmɨnyɨna myawɨryadɨnyaꞌna naryavɨ wakyaꞌnebwi myawɨramaarivanɨgɨ. (Nɨmɨnyɨna ‘Aala!’ dadɨvɨꞌ daza gɨmɨ tɨnna mwanganyɨvanɨgɨ.)
42 dizendo: Ah! Se tu conhecesses também, ao menos neste teu dia,
43 Pɨgaaꞌ yɨmaꞌnajahaaꞌ mala bwaꞌnyaꞌne gɨmɨre yɨkamaangera gɨmɨnyɨ yunewɨnna kurɨta keꞌbeva saamɨnya gyamaapɨꞌdeꞌgɨnyɨra. Kurɨta dazavɨ yunebanna bamwadaꞌnarapɨjɨ yunebanna akyamwi akyamwi maragɨhɨpaledaaꞌna gyɨpɨꞌdeꞌgɨnyɨ. Akyamwidaaꞌnyɨ akyamwidaaꞌnyɨ mala makulaabɨpɨꞌdevagɨnyɨ.
43 Porque dias virão sobre ti, em que os teus inimigos te cercarão de trincheiras, e te sitiarão, e te estreitarão de todas as bandas,
44 Sara yapɨjɨ gɨmɨnyɨ kayaaka kuna gihalakapɨjɨ gɨmɨjɨ gɨnnyarajɨ sanaaihɨrɨ kayaaka yɨhigalakɨpɨꞌdenaaihɨlyɨ. Sareꞌna gɨmɨnne sɨla pwarɨ wanganakɨpɨꞌdei mɨꞌ. Kurɨkavɨne sɨla pwarɨ aꞌba yɨlamwaalɨkei mwari yadelyɨ. Aawa. Yuya woꞌdalasɨꞌnɨpɨꞌdere. Aane pwai kwai waradei mɨꞌ. Aawa. Gotɨyai maryasaabakei gɨvadaihasamaaryaꞌnerɨ gɨmɨ sɨmunya myawɨri yagɨna bule wɨjaavanɨgɨnyaꞌgɨnyɨ.”
44 e te derribarão, a ti e a teus filhos deixarão em ti pedra sobre pedra, pois que não conheceste o tempo da tua visitação.
45 Sai sara kɨnna maredɨna yada sara dɨna yakegaaꞌ Gotɨyare Angevɨ wɨlaawɨna yaka sahɨba kusawɨ nɨgwia mwagiꞌnadɨvɨsaraavɨ wɨlatamabwakɨraasɨna yada
45 E, entrando no templo, começou a expulsar todos os que nele vendiam e compravam,
46 wɨdɨna “Gotɨyare Bukuyaꞌ dara yɨdaꞌnɨkesɨ. Nɨmɨre angeꞌ nɨmɨnyɨ wɨjaꞌneꞌ mannadesɨra. Sara dɨnɨka kɨrɨꞌ sarɨmɨ yɨwaasaꞌna aꞌmwe kukera lɨka yulyaryaꞌnebabɨsaba yɨmaꞌnɨwakebera.”
46 dizendo-lhes: Está escrito: A minha casa é casa de oração; mas vós fizestes dela covil de salteadores.
47 Yuya yɨrɨkerɨkaavɨ Gotɨyare Angevɨ wɨjɨwaakada mwaalɨna. Sare sarɨna Gotɨyarɨna mubɨthɨka yɨraꞌdɨvɨta naangerajɨ Gotɨyare Kɨwɨjarajɨ aꞌmweraavɨre aꞌmwe naangerajɨ “Sahwarɨ tamakaana!” deva yesare.
47 E todos os dias ensinava no templo; mas os principais dos sacerdotes, e os escribas, e os principais do povo procuravam matá-lo
48 Sareꞌ dareꞌnesɨ. Aꞌmwe yuyara gamɨre yagaalyaꞌ kadɨka wɨꞌnyaꞌna dɨragɨnna yɨvanɨgasaraavɨneꞌna.
48 e não achavam meio de o fazer, porque todo o povo pendia para ele, escutando-o.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.