Atos 19
Nyanyapa Arrku Gun-nika Gun-molamola Janguny: Minypa Jesus Christ Guna-ganyja Arrburrwa Gun-geka Rum (BVR) vs NVT
1 Gun-gatiya minypa Apóloch (Apollos) gu-gapa gu-rrarnba a-ni Gorint, Paul gu-rrepara ana-bona, a-bena Apachach (Ephesus), rrapa gatiya burr-barripuna aburr-werranga Wangarr burr-yika marr aburr-balcharra nula.
1 Enquanto Apolo estava em Corinto, Paulo viajou pelas regiões do interior até chegar a Éfeso, no litoral, onde encontrou alguns discípulos.
2 Lika a-yinanga a-wena burrwa, “A-lay, gun-gatiya ana-goyburrpa marr nyiburr-balcha nula Jesus, gun-gata ana-goyburrpa Mern An-mawunga nyibu-menga, ya?”
2 Ele lhes perguntou: “Vocês receberam o Espírito Santo quando creram?”. “Não”, responderam eles. “Nem sequer ouvimos que existe o Espírito Santo.”
3 “Aya. Wurra gun-guyinmiya ngacha bama gun-gurraga ana-goyburrpa marn․gi?” nipa Paul a-yinagata a-wena burrwa.
3 “Então que batismo vocês receberam?”, perguntou ele. “O batismo de João”, responderam.
4 Lika Paul a-yinagata burrwa, “Jon bama burr-gurragaja a-workiyana ngardawa gun-nerra gubu-bawuna. Rrapa a-wena burrwa marr aburr-balcha barra nula an-nerranga barrwa ana-boya, an-narda nipiya Jesus.”
4 Paulo disse: “João batizava com o batismo de arrependimento, dizendo ao povo que cresse naquele que viria depois, isto é, em Jesus”.
5 Gun-narda aburr-gata Apachach aburr-guyinda aburr-galiyana, lika jal aburr-ni arrburrwa bama nyirrbu-gurragaja nipa Jesus an-nelangga minypa birripa rrapa nipa gu-ngardapa aburr-negiyana.
5 Assim que ouviram isso, foram batizados em nome do Senhor Jesus.
6 Lika gun-gatiya waypa Paul murna a-jirra ana-guyinda bin-dimarra, nipa Mern An-mawunga a-barrngumurra burrwa. Lika wengga gun-nerranga aburr-wena, rrapa mola gun-birripa wengga aburr-wena gun-nga nipa Wangarr burr-wuna janguny.
6 Paulo lhes impôs as mãos e o Espírito Santo veio sobre eles, e falaram em línguas e profetizaram.
7 Aburr-gata gu-galiya yerrcha arr-jirrapa arr-murna rrapa abirri-jirrapa, minypa 12.
7 Eram ao todo uns doze homens.
8 Paul gata Apachach (Ephesus) a-ni ran․gu abirri-jirrapa an-ngardapa, rrapa minypa gu-bala gun-gata a-barrngumurra a-workiyana Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya. Minypa gata wupa gu-galiya yerrcha aburr-ni, nipa jechinuwa a-wena burrwa a-workiyana rrapa yarlanga gu-negarra burrwa minypa aburr-yinmiya barra Wangarr ana-murna aburr-ni. Burr-guya a-wena burrwa a-workiyana rrapa minypa nipa wugupa burrwa janguny aburr-wengganachichiyana aburr-ni aburr-workiyana.
8 Em seguida, Paulo foi à sinagoga e ali pregou corajosamente durante três meses, argumentando de modo convincente sobre o reino de Deus.
9 Wurra aburr-werranga aburr-gata gala jal aburr-nirrarna gun-gata janguny birripa aburr-garlmuna, aburr-bachirramiyana nula Paul, rrapa minypa aburr-wena, gun-nerra gubi-negarra Jesus gun-nika jarlakarr gun-gata. Lika nipa Paul a-garlmuna, burr-bawuna aburr-gata aburr-bachirra, rrapa minypa aburr-werranga marr aburr-balcharra nula Jesus nipa Paul burr-menga, lika burr-ganyja a-bona Dayréynach (Tyrannus) gun-nika bala gun-gata wana gun-bapala. Nipa Dayréynach marn․gi an-gunega rrapa gu-gata gu-bala gu-galiya yerrcha marn․gi burr-negarra a-workiyana, wurra nipa an-mola gata Paul gu-galiya yerrcha a-wena burrwa a-workiyana rrapa minypa wugupa burrwa janguny aburr-wengganachichiyana aburr-ni.
9 Mas alguns deles se mostraram endurecidos, rejeitaram a mensagem e falaram publicamente contra o Caminho. Paulo, então, deixou a sinagoga e levou consigo os discípulos, passando a realizar discussões diárias na escola de Tirano.
10 Paul a-yinagata jama a-ji gata minypa jemberr abirri-jirrapa, rrapa aburr-jaranga aburr-gata Aycha (Asia) aburr-ni Wangarr gun-nika aburr-galiyana janguny, minypa Ju (Jew) yerrcha rrapa Jentayl (Gentile) yerrcha.
10 Isso continuou durante os dois anos seguintes, e gente de toda a província da Ásia, tanto judeus como gregos, ouviu a palavra do Senhor.
11 Rrapa gun-gatiya minypa nipa Wangarr wugupa nula Paul, nipa burr-barlmarrk jama a-ji a-workiyana.
11 Deus concedeu a Paulo o poder de realizar milagres extraordinários.
12 Rrapa minypa mun-nigipa mirikal mun-gata bukula a-jirra a-wepiyana a-workiyana rrapa mun-nerranga mun-gata mun-nigipa a-barrbichiyana a-workiyana, mun-narda aburr-gurderda mbi-ganyja burrwa aburr-workiyana, lika gu-derda gu-bona burrwa rrapa walkwalk burr-bawuna.
12 Quando lenços ou aventais usados por ele eram colocados sobre enfermos, estes eram curados de suas doenças e deles saíam espíritos malignos.
13 Rrapa aburr-gata aburr-werranga Ju yerrcha gipa mu-ngoyurra aburr-bona aburr-workiyana, wurra gama gorlk walkwalk abi-yerrnyjinga burrwa aburr-workiyana, birripa barrwa lika gubu-borrwurra Jesus an-nelangga abu-ngurrja barra. Rrapa minypa walkwalk burda a-nenga a-workiya an-gugaliya, birripa aburr-yinanga nula aburr-workiyana, “An-narda bawa! Nyina-bengga! Ngardawa Jesus an-nelangga an-gata Paul a-ngurrjinga a-workiya.”
13 Alguns judeus viajavam pelas cidades expulsando espíritos malignos. Tentavam usar o nome do Senhor Jesus, dizendo: “Ordeno que saia em nome de Jesus, a quem Paulo anuncia!”.
14 Rrapa an-gata wana junggay an-nelangga Jigíba (Sceva), nipa aburr-yigipa walkurpa yerrcha mu-wurra yerrcha arr-ngardapa arr-murna rrapa abirri-jirrapa birripa aburr-garlmuna, walkwalk aburr-yinagata aburr-wena nula.
14 Os homens que faziam isso eram os sete filhos de Ceva, um dos principais sacerdotes.
15 Wurra walkwalk an-gata a-yinanga burrwa, “Ngaypa marn․gi Jesus, rrapa ngaypa marn․gi Paul an-gata Jesus an-nika an-mujama, wurra ana-goyburrpa nyiburr-nga? Gala marn․gi ana-gorrburrwa.”
15 Certa ocasião, o espírito maligno respondeu: “Eu conheço Jesus e conheço Paulo, mas quem são vocês?”.
16 Lika an-gugaliya an-gata minypa walkwalk a-rrimarra, nipa a-gortkurrchinga burrwa, mun-birripa mirikal mu-gorndanga burrwa rrapa burr-buna, rrapa burr-bitimarra, yarlanga aburr-bena aburr-yurtchinga aburr-nyarlanga rrapa aburr-jeja.
16 O homem possuído pelo espírito maligno saltou em cima deles e os atacou com tanta violência que fugiram da casa, despidos e feridos.
17 Rrapa gun-narda waypa wurra gama gorlk aburr-gata Apachach aburr-ni birripa aburr-galiyana — Ju yerrcha rrapa Jentayl yerrcha — lika aburr-gurkuja rrapa Jesus an-nelangga burr-guya marr aburr-balcha nula.
17 A notícia do ocorrido se espalhou rapidamente por toda a cidade de Éfeso, tanto entre judeus como entre gregos, e sobre eles veio um temor reverente, e o nome do Senhor Jesus era engrandecido.
18 Ganapiya, lika aburr-jaranga Jesus burr-yika marr aburr-balcharra nula, birripa aburr-bona gurda rrapa ngardapa ngardapa aburr-ngurrjiyana aburr-werra minypa aburr-yinmiyana aburr-workiyana jama aburr-ji mu-ngoyurra.
18 Muitos dos que creram confessaram suas obras pecaminosas.
19 Rrapa minypa aburr-werranga aburr-buburda aburr-ni, mun-birripa jurra mbi-ganyja gurda mun-gata mbi-nana aburr-workiyana lika aburr-buburda aburr-ni. Mu-gurda ngacha mbi-ganyja gurda, lika gu-ngardapa mbi-barnjinga aburr-ni mun-jaranga mun-gata minypa rrupiya nula mbi-ngurrjinga mun-jaranga, 50,000 dala (dollar). Wurra ganapiya, mbi-yalpuna gatiya wurra gama gorlk aburr-mipila mbi-buna.
19 Vários deles, que haviam praticado feitiçaria, trouxeram seus livros de encantamentos e os queimaram publicamente. O valor dos livros totalizou cinquenta mil moedas de prata.
20 Gun-narda lika minypa Wangarr gun-nika janguny mu-nguy gu-barrjekarra rrapa minypa wana gu-ni guy-jarl guy-bamuna.
20 Assim, a mensagem a respeito do Senhor se espalhou amplamente e teve efeito poderoso.
21 Gu-gata wenga lika Paul gu-borrwurra gu-gapa gu-rrarnba gun-gata wana gun-bapala rrawa Mechadóniya (Macedonia) rrapa Akéya (Achaia) nipa ay-bamba barra, lika a-boy barra Jirúchalam (Jerusalem). Minypa a-yinanga a-wena, “Jirúchalam ngu-boy barra, nuwurra jurdach nguna-jeka barra Rowm (Rome).”
21 Depois disso, Paulo se sentiu impelido pelo Espírito a passar pela Macedônia e a Acaia antes de ir a Jerusalém. “E, de lá, devo prosseguir para Roma!”, disse ele.
22 A-yinagata a-wena, lika aburr-yigipa jawina abirri-werranga abirri-gata Dimati (Timothy) rrapa Arétach (Erastus) nipa mu-ngoyurra bijirri-jerrmarra Mechadóniya, rrapa nipa Paul burdak Apachach a-ni gu-yinmiyapa ngorrngurra wana gu-bapala gu-rrawa gun-gata Aycha (Asia).
22 Então, enviou adiante dele à Macedônia dois assistentes, Timóteo e Erasto, e permaneceu um pouco mais na província da Ásia.
23 Rrapa gu-gatiya gugu mari wana gu-ni Apachach gun-gata nula jarlakarr Paul gu-ngurrjinga a-workiyana.
23 Por essa época, houve enorme tumulto em Éfeso por causa do Caminho.
24 Minypa an-gata an-ngardapa an-gugaliya a-ni an-nelangga Dimítriyach (Demetrius), nipa jama a-ji a-workiyana jilpa (silver). Nipa rrapa aburr-yigipa aburr-mujama gubi-jarlapuna aburr-workiyana gun-mawunga gun-gata bala wurra gama gorlk aburr-japarndiyana achila aburr-workiyana jin-nelangga Artamich (Artemis), jin-birripa jin-gata jimarna wangarr.
24 Começou com Demétrio, ourives que fabricava modelos de prata do templo da deusa grega Ártemis e que empregava muitos artífices.
25 Lika nipa Dimítriyach burr-bamagutuwurra aburr-yigipa aburr-mujama aburr-werranga burr-guta jama aburr-ji aburr-workiyana jilpa. Lika a-wena burrwa, a-yinanga burrwa, “A-lay, ana-goyburrpa marn․gi gun-guna jama nguburr-jirra rrupiya wana ngubu-mangga nguburr-workiya.
25 Ele os reuniu a outros que trabalhavam em ofícios semelhantes e disse: “Senhores, vocês sabem que nossa prosperidade vem deste empreendimento.
26 Wurra ana-goyburrpa nyibi-nacha rrapa nyiburr-galiyarra gun-guna rrawa Apachach ngardapa ngika, wurra gun-jaranga rrawa gun-gunaga wana gu-bapala gu-rrawa Aycha an-gata mari ana-bama Paul nipa burr-ngukurdanyjinga rrapa burr-warganyja aburr-jaranga wurra gama gorlk. Minypa an-mawunga an-guyinda ana-gugaliya a-jarlapurda a-workiya an-nigipa wangarr, nipa jarra Paul a-weya a-workiya jimarna ana-gata ngacha an-burral ngika, wurra an-guripa.
26 Mas, como vocês viram e ouviram, esse sujeito, Paulo, convenceu muita gente de que deuses feitos por mãos humanas não são deuses de verdade. Fez isso não apenas aqui em Éfeso, mas em toda a província.
27 Gu-gurda ngacha gun-nigipa janguny nipa Paul, wurra minypa gala yapa mola aburr-jaranga burr-ngukurdanyjin, galapa rrapa gun-ngayburrpa jama gun-nerra gu-ningin. Rrapa gun-narda ngardapa ngika, wurra gala yapa jin-ngayburrpa wangarr jin-guna Artamich jibi-yerrnyjin rrapa gun-guna gun-nigipa bala gubu-rrumurda, jimarna gun-nerra. Wurra jarra jin-guna Artamich nguburr-gurdiya gorlk nguburr-japarndiya achila nguburr-workiya Aycha wenga rrapa gun-nardiya wupa.”
27 Claro que não me refiro apenas à perda do respeito público por nossa atividade. Também me preocupa que o templo da grande deusa Ártemis perca sua influência e que esta deusa magnífica, adorada em toda a província da Ásia e ao redor do mundo, seja destituída de seu grande prestígio!”.
28 Gun-narda Dimítriyach a-wena burrwa aburr-galiyana nula, lika birripa burr-guya aburr-bachirramiyana gun-gata janguny aburr-galiyana Paul gun-nika. Rrapa minypa aburr-garlmunapa ngana waykin aburr-wena, “A-lay, ngayburrpa Apachach nguburr-guyinda jin-ngayburrpa jin-guna Artamich, nipa wana jin-babalapa!”
28 Ao ouvir isso, ficaram furiosos e começaram a gritar: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
29 Lika aburr-jaranga gun-gata rrawa aburr-yurtchinga gurda aburr-yurtchinga. Lika burrbi-rrimarra Geyach (Gaius) rrapa Aritárkach (Aristarchus) abirri-gata Mechadóniya abirri-guyinda Paul wugupa aburr-bona gurda. Lika burrbu-ganyja aburr-yurtchinga, aburr-barrngumurra wana gun-bapala gun-gata wolawola gu-ngardapa aburr-negiyana aburr-workiyana.
29 Em pouco tempo, a cidade toda estava uma confusão. O povo correu para o anfiteatro, arrastando os macedônios Gaio e Aristarco, companheiros de viagem de Paulo.
30 Gun-gatiya lika nipa Paul gu-borrwurra jimarna barra gata a-barrnguma burrwa rrapa minypa a-wengga burrwa, wurra Jesus burr-yika jawina yerrcha aburr-gata abu-jobujobuna; gala yapa wurra gama gorlk abu-burndarna.
30 Ele também quis entrar, mas os discípulos não permitiram.
31 Rrapa aburr-werranga bunggawa yerrcha gun-gata rrawa aburr-mola aburr-ni nula Paul, birripa burr-guta janguny gubi-jerrmarra nula gala barra a-boy, a-barrnguma burrwa gun-gata wurra gama gorlk gu-ngardapa aburr-negiyana.
31 Alguns amigos de Paulo, oficiais da província, também lhe enviaram um recado no qual suplicaram que não arriscasse a vida entrando no anfiteatro.
32 Rrapa aburr-gata minypa gu-ngardapa aburr-negiyana, birripa ngana waykin aburr-wena ngardapa ngardapa rrapa minypa bambulabulawa aburr-ni. Minypa aburr-jaranga aburr-gata gala marn․gi gun-nga nula gu-ngardapa aburr-negiyana.
32 Lá dentro, em polvorosa, o povo todo gritava, e cada um dizia uma coisa. Na verdade, a maioria nem sabia por que estava ali.
33 Lika Ju yerrcha aburr-gata an-birripa an-ngardapa abu-menga, abu-barnjinga mu-ngoyurra a-ji, an-nelangga Alikchénda (Alexander). Rrapa minypa aburr-werranga abu-jurnajuchuwuna nipa lika burr-jobujobuna, jimarna barra aburr-jaranga aburr-gata gun-ngap gubu-bawa rrapa minypa nipa a-wengga burrwa gun-guna mari gala Ju yerrcha gubi-jarlapungarna.
33 Entre a multidão, os judeus empurraram Alexandre para a frente e ordenaram que explicasse a situação. Ele fez sinal pedindo silêncio e tentou falar.
34 Wurra gu-galiya yerrcha abu-malawurra nipa Ju, lika ngana aburr-muka aburr-wena waykin, “A-lay, ngayburrpa Apachach nguburr-guyinda jin-ngayburrpa jin-guna Artamich, nipa wana jin-babalapa!” Aburr-yinagata waykin aburr-wena aburr-ni gun-baykarda, minypa marnnga abirriny-jirrapa 2 hours gala gubu-bawujarna.
34 No entanto, quando a multidão percebeu que ele era judeu, começou a gritar novamente e continuou por cerca de duas horas: “Grande é Ártemis dos efésios!”.
35 Barrwa an-ngardapa bunggawa gun-gata rrawa a-garlmuna rrapa minypa burr-jobujobuna birripa gun-ngap gubu-bawuna. Lika a-yinanga a-wena burrwa, “A-lay, aburr-borrmunga Apachach aburr-guyinda, gu-werranga gu-werranga gu-rrawa marn․gi arrburrwa ngayburrpa nguburr-guna Apachach nguburr-nirra minypa Artamich gun-nika bala jaga nguburr-ganaja achila nguburr-workiya, jin-nigipa jin-mawunga burr-guta jin-guna waykin wenga jiny-bungguna gun-guwarr.
35 Por fim, o escrivão da cidade conseguiu acalmar a multidão e disse: “Cidadãos de Éfeso, todos sabem que Éfeso é a guardiã do templo da grande Ártemis, cuja imagem caiu do céu para nós.
36 Gun-narda ngardawa gun-burral, rrapa ngardawa gala ana-nga rrapa a-yinmiya gun-narda janguny gu-rruma arrburrwa, ana-goyburrpa bamawa nyiburr-ni barra; gala barra mari nyibi-jarlapa.
36 Portanto, sendo este um fato inegável, acalmem-se e não façam nada precipitadamente.
37 Wurra abirri-guna geka nyirrbu-ganyja gurda, bitipa gala mun-ngumurda mbirri-manggarna gun-japurra rrawa wenga, rrapa jin-ngayburrpa wangarr gala jin-nerra jibirri-nengarna; wurra gun-nyagara.
37 Vocês trouxeram estes homens aqui, mas eles não roubaram nada do templo nem disseram coisa alguma contra nossa deusa.
38 Wurra minyja an-guna Dimítriyach rrapa aburr-yigipa aburr-mujama mari gubi-rrimanga nula ana-nga, an-ngayburrpa joborr jaga an-gugana an-guyinda a-ninyarra arrburrwa a-workiya rrapa a-galiya barra burrwa.
38 “Se Demétrio e seus artífices têm alguma queixa contra eles, os tribunais estão abertos e há oficiais disponíveis para ouvir o caso. Que façam acusações formais.
39 Wurra minyja barrwa gun-nga ana-goyburrpa jal nyiburr-ni, lika ngayburrpa nguburr-gata minypa nipa an-gata bunggawa Rowm (Rome) a-nirra marn․gi arrburrwa, nuwurra waypa barra gun-gata minypa gu-ngardapa nguburr-negiya, lika joborr ngubi-jarlapa arrburrwa.
39 E, se há outras queixas que desejam apresentar, elas podem ser resolvidas em assembleia, conforme a lei.
40 Wurra minypa ngayburrpa geka nguburr-yurtchinga gurda nguburr-yurtchinga nguburr-ni, aburr-gata bunggawa yerrcha mari gubi-jarlapun arrburrwa rrapa ngayburrpa nguburr-jurnjun. Ngardawa gala gun-nga mari ngubi-rrima rraka ngubu-ngurrja burrwa; wurra nguburr-nyagara wupa.”
40 Corremos o perigo de ser acusados de provocar desordem, pois não há motivo para este tumulto. E, se exigirem de nós uma explicação, não teremos o que dizer”.
41 A-yinagata a-wena burrwa an-gata, lika burr-jerrmarra, gun-birripa rrawa aburr-jekarra wurra gama gorlk.
41 Então os despediu, e a multidão se dispersou.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 19, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.