Atos 17
Nyanyapa Arrku Gun-nika Gun-molamola Janguny: Minypa Jesus Christ Guna-ganyja Arrburrwa Gun-geka Rum (BVR) vs NVT
1 Abirri-bamuna gun-gata rrawa Ambípalach (Amphipolis) rrapa Apalóniya (Apollonia), lika abirri-bena Jechalónika (Thessalonica) gun-gata bala gu-ji Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya.
1 Então Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga judaica.
2 Lika Paul gun-gata a-barrngumurra, a-bena burrwa, minypa wolawola Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya a-barrngumurra, a-bena burrwa a-workiyana. Wurra ngunyuna Jechalónika, nipa an-gatiya Paul, Jarradi gu-ni gu-workiyana abirri-jirrapa gun-ngardapa, gu-galiya yerrcha a-wena burrwa a-ni a-workiyana. Minypa Wangarr gun-nika mu-jurra mu-guyinda gu-yurra janguny nipa gu-ngurrjinga burrwa, rrapa minypa nipa wugupa aburr-wengganachichiyana aburr-ni.
2 Como era seu costume, Paulo foi à sinagoga e, durante três sábados seguidos, discutiu as Escrituras com o povo.
3 Minypa yarlanga gu-negarra burrwa rrapa burr-guybukaja mu-ngoyurra Wangarr gu-borrwurra nula an-nigipa nipa a-menga arrburrwa aburr-yinmiya barra abu-bu, a-juwa, nuwurra barrwa a-molamiya. Minypa nipa Paul a-yinanga burrwa, “An-guna Jesus ngu-ngurrjinga ana-gorrburrwa ngu-nirra, an-nardiya Wangarr a-menga arrburrwa Wanngu An-gunega, ngarla.”
3 Explicou as profecias e provou que era necessário o Cristo sofrer e ressuscitar dos mortos. “Esse Jesus de que lhes falo é o Cristo”, disse ele.
4 A-yinagata a-wena burrwa a-ni, lika aburr-werranga Ju yerrcha marr aburr-balcha nula Jesus rrapa aburr-malchinga butula Paul rrapa Jaylach (Silas). Rrapa aburr-jaranga Grik (Greek) aburr-guyinda burr-guta birripa aburr-yinagatiya, marr aburr-balcha nula Jesus, aburr-gata minypa gipa mu-ngoyurra Wangarr aburr-marrngoypiyana nula aburr-workiyana. Rrapa minypa mu-gama yerrcha burr-guta gu-gata burr-yika wana aburr-ni, birripa marr aburr-balcha.
4 Alguns dos judeus que o ouviam foram convencidos e se uniram a Paulo e Silas, bem como muitos gregos tementes a Deus e várias mulheres de alta posição.
5 Wurra aburr-werranga aburr-gata Ju yerrcha aburr-garlmuna, mu-werrmbarra burrbi-nana Paul rrapa Jaylach. Lika birripa Ju yerrcha burrbu-menga aburr-werranga aburr-gata gala jama aburr-jirrarna aburr-workiyarna, wurra mari aburr-bama, lika aburr-werranga burr-guta gu-ngardapa aburr-negiyana gun-gata rrawa mari wana gubi-jarlapuna. Gun-gatiya lika aburr-yurtchinga Jeychin (Jason) gun-nika rrawa, lika gojilapa gubi-negarra jimarna barra Paul rrapa Jaylach burrbu-barripa rrapa yarlanga burrbu-ga burrwa aburr-jaranga aburr-gata aburr-bachirra.
5 Alguns judeus, porém, ficaram com inveja, reuniram alguns desordeiros e desocupados e, com a multidão, começaram um tumulto. Invadiram a casa de Jasom em busca de Paulo e Silas para entregá-los ao conselho da cidade,
6 Wurra gun-nyagara. Lika burrbi-rrimarra Jeychin rrapa aburr-werranga aburr-gata worlapa arrburrwa yerrcha. Lika burrbu-ganyja burrwa aburr-gata bunggawa yerrcha gu-gata burr-yika gu-rrawa, rrapa gata aburr-bena, ngana waykin aburr-wena burrwa, aburr-yinanga, “Aburr-gata mari gubi-jarlapurda aburr-workiya gun-jaranga rrawa rrapa minypa barrwa aburr-beya arrburrwa ngunyuna,
6 mas, como não os encontraram, arrastaram para fora Jasom e alguns outros irmãos e os levaram diante do conselho. Gritavam: “Aqueles que têm causado transtornos no mundo todo agora estão aqui, perturbando nossa cidade,
7 nipa an-guna Jeychin a-gonyjinga burrwa, nipa ana-murna aburr-nirra. Minyja an-ngayburrpa bunggawa wana an-babalapa joborr gubu-rrumunga nula aburr-boya. Minypa aburr-weya aburr-workiya, jimarna bama aburr-yinaga an-nerranga a-nirra arrburrwa bunggawa, an-gata an-nelangga Jesus. Wurra jarra ngayburrpa marn․gi bunggawa an-ngardapiya arrburrwa gun-guniya rrawa, nipiya Jija (Caesar).”
7 e Jasom os recebeu em sua casa! São todos culpados de traição contra César, pois afirmam que existe um outro rei, um tal de Jesus”.
8 Aburr-yinagata aburr-wena, lika wurra gama gorlk bambulabulawa aburr-ni rrapa bunggawa yerrcha aburr-gata burr-guta.
8 Ao ouvir isso, o povo da cidade e o conselho se agitaram.
9 Lika bunggawa yerrcha aburr-wena Jeychin birripa barra rrupiya mbi-barnja rrapa minypa gochila gochila burrbi-rra gala barra mari gubi-jarlapa. Ganapiya, lika burrbi-jerrmarra, aburr-bona rrawa.
9 Então os oficiais obrigaram Jasom e os outros irmãos a pagarem fiança, e depois os soltaram.
10 Wurra gun-narda ana-munya gu-ni, lika worlapa arrburrwa yerrcha aburr-garlmuna, Paul rrapa Jaylach yongun burrbi-jerrmarra, abirri-bona Buríya (Berea).
10 Ao anoitecer, os irmãos enviaram Paulo e Silas a Bereia. Quando lá chegaram, foram à sinagoga judaica.
11 Wurra aburr-gata wurra gama gorlk bama aburr-jirra aburr-molamola rrapa ngika minypa aburr-gata Jechalónika aburr-guyinda. Wurra burr-guya aburr-galiyana butula janguny, rrapa Wangarr gun-nika mu-jurra gu-yurra galginy aburr-derichinga gubi-nana aburr-workiyana minyja rraka Paul a-wena gun-burral.
11 Os judeus que moravam em Bereia tinham a mente mais aberta que os de Tessalônica e ouviram a mensagem de Paulo com grande interesse. Todos os dias, examinavam as Escrituras para ver se Paulo e Silas ensinavam a verdade.
12 Lika aburr-jaranga Ju yerrcha aburr-gata marr aburr-balcha nula Jesus, rrapa Grik (Greek) aburr-bapurr burr-guta marr aburr-balcha nula, minypa mu-gama yerrcha gu-gata burr-yika wana aburr-ni rrapa mola mu-wurra yerrcha aburr-jaranga.
12 Como resultado, muitos judeus creram, assim como vários gregos de alta posição, tanto homens como mulheres.
13 Wurra aburr-gata Ju yerrcha Jechalónika aburr-guyinda, birripa waypa gubu-borrwurra Paul yi-gata a-bona Buríya rrapa minypa Wangarr gun-nika janguny a-wena burrwa a-ni, lika Jechalónika wenga aburr-bona gurda, lika wurra gama gorlk aburr-wena burrwa, bambulabulawa burrbi-negarra rrapa minypa mari gubi-jarlapuna nula Paul.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo estava pregando a palavra de Deus em Bereia, foram até lá e criaram um alvoroço.
14 Wurra warrika Jesus burr-yika jawina abi-jerrmarra Paul a-bona gochilawa; gala yapa aburr-gata aburr-werranga abu-burndarna. Wurra Jaylach rrapa Dimati (Timothy) burdak gata abirri-ni Buríya.
14 Os irmãos agiram de imediato e enviaram Paulo para o litoral, enquanto Silas e Timóteo permaneceram na cidade.
15 Birripa Paul abi-jerrmarrapa aburr-werranga abu-ganyja, abu-barnjinga rrawa Atan (Athens). Gata aburr-bena, Paul a-wena burrwa yibirrich Jaylach rrapa Dimati burrbi-jerrma barra gurda nula. Ganapiya, lika aburr-jekarra Buríya.
15 Os que acompanharam Paulo o levaram até Atenas e, depois, voltaram a Bereia com instruções para Silas e Timóteo irem ao encontro dele o mais depressa possível.
16 Paul gata Atan (Athens) a-ni, bijirri-malapuna Jaylach rrapa Dimati. Wurra wargugu a-ni, ngardawa a-nana an-mawunga an-guyinda an-jaranga an-gata wurra gama gorlk abi-jarlapuna aburr-workiyana rrapa minypa aburr-marrngoypiyana nula aburr-workiyana an-guripa an-gata, jimarna wangarr.
16 Enquanto Paulo esperava por eles em Atenas, ficou muito indignado ao ver ídolos por toda a cidade.
17 Lika wurra gama gorlk a-wena burrwa a-workiyana Paul, rrapa minypa nipa wugupa aburr-wengganachichiyana aburr-ni aburr-workiyana janguny. Minypa wolawola gu-bala Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya a-barrngumurra a-workiyana, a-wena burrwa a-ni birripa Ju yerrcha rrapa aburr-werranga Grik aburr-bapurr Wangarr aburr-marrngoypiya nula aburr-workiya. Rrapa barrwa minypa gun-gata wurra gama gorlk aburr-ni aburr-workiyana yarlanga gu-gandin nipa a-bona, a-bena burrwa, rrapa a-wena burrwa a-ni a-workiyana.
17 Por isso, ia à sinagoga debater com os judeus e com os gentios tementes a Deus e falava diariamente na praça pública a todos que ali estavam.
18 Wurra aburr-werranga aburr-gata aburr-garlmuna, Paul ngarndarrk ngarndarrk abi-negarra aburr-ni — aburr-werranga aburr-gatiya minypa Yepakúrach (Epicuras) gun-nika janguny gubi-rrimarra rrapa aburr-werranga minypa gu-ngardapa aburr-negiyana aburr-welangga Jitówik (Stoic), aburr-gurdiya ngacha. Minypa aburr-werranga aburr-gurda aburr-yinanga, “Nipa an-guna janguny an-gugutuwa gun-nga a-weya?” Rrapa aburr-werranga aburr-yinanga, “Minyja an-guripa a-ngurrjinga arrburrwa, ngarla.” Aburr-yinagata aburr-wena, ngardawa Paul a-ngurrjinga burrwa Jesus minypa nipa gun-gujuwa gu-beybana.
18 Paulo também debateu com alguns dos filósofos epicureus e estoicos. Quando lhes falou de Jesus e da ressurreição, eles perguntaram: “O que esse tagarela está querendo dizer?”. Outros disseram: “Parece estar falando de deuses estrangeiros”.
19 Ganapiya, lika abu-menga Paul, lika abu-ganyja aburr-bona gata ganychila (councillor) yerrcha aburr-ni birripa barra aburr-galiya nula janguny, aburr-gatiya minypa aburr-ngurrjiya aburr-workiya Ariyápagach (Areopagus). Lika abu-wengganana minypa aburr-gata ganychila yerrcha aburr-galiyana aburr-ni, “A-lay, gun-narda gun-nga n-dimanga janguny? Wengga arrburrwa barra marn․gi nyiburr-ni.
19 Então levaram Paulo ao conselho da cidade e disseram: “Pode nos dizer que novo ensino é esse?
20 Wurra geka ny-yena gun-narda gun-geka arrburrwa. Wurra yama ny-nyurrja arrburrwa meyali?”
20 Você diz coisas um tanto estranhas, e queremos saber o que significam”.
21 Aburr-yinagata aburr-wena nula Paul. Minypa aburr-gata Atan aburr-guyinda aburr-werranga burr-guta aburr-gata gu-werranga gu-rrawa wenga birripa jal aburr-ni gun-geka janguny aburr-wena burrwa aburr-workiyana rrapa aburr-galiyana burrwa aburr-workiyana.
21 (Convém explicar que os atenienses, bem como os estrangeiros que viviam em Atenas, pareciam não fazer outra coisa senão discutir as últimas novidades.)
22 Lika Paul a-garlmuna, a-wena burrwa aburr-gata ganychila yerrcha. A-yinanga burrwa, “A-lay nyiburr-gunarda Atan nyiburr-guyinda, ngaypa ngu-nacha ana-gorrburrwa minypa wangarr an-guyinda nyibu-borrwuja nyiburr-workiya.
22 Então Paulo se levantou diante do conselho e assim se dirigiu a seus membros: “Homens de Atenas, vejo que em todos os aspectos vocês são muito religiosos,
23 Minyja gun-goyburrpa rrawa ngu-rrigirrgnga, ngu-nacha an-mawunga an-jaranga nyiburr-marrngoypiya nula nyiburr-workiya. Rrapa gun-nerranga ngu-nacha jandarra nyibu-garrana nula an-nerranga, gun-gata gu-jandarra nyiburr-wukurrjinga, gu-yinaga janguny, ‘Wangarr An-gata Minypa Gala Marn․gi Nula.’ An-narda ana-goyburrpa nyiburr-marrngoypiya nula nyiburr-workiya Wangarr wuriya gala marn․gi nyiburr-ni nula, an-nardiya, ngarla, ngaypa ngu-ngurrjinga ana-gorrburrwa.
23 pois, enquanto andava pela cidade, reparei em seus diversos altares. Um deles trazia a seguinte inscrição: ‘Ao Deus Desconhecido’. Esse Deus que vocês adoram sem conhecer é exatamente aquele de que lhes falo.
24 “Wangarr an-gata minypa gurdiya rrawa gu-jarlapuna gun-nga burr-guta, nipa an-ngayburrpa an-ngardapiya arrburrwa yi-gaba waykin rrapa gun-guna gu-jel. An-gugaliya bala gu-gupurda a-workiya, nipa Wangarr gala wupa gu-bala a-ni.
24 “Ele é o Deus que fez o mundo e tudo que nele há. Uma vez que é Senhor dos céus e da terra, não habita em templos feitos por homens
25 Minypa ngayburrpa gala nguburr-yinmiya nguburr-gunggaja nula Wangarr, jimarna nipa an-nyagara. Wurra jarra nipiya arr-wucha a-workiya warlaman nguburr-gurdiya gorlk wanngu gun-guni rrapa barlmarrk rrapa gun-nga burr-guta.
25 e não é servido por mãos humanas, pois não necessita de coisa alguma. Ele mesmo dá vida e fôlego a tudo, e supre cada necessidade.
26 Minypa mu-ngoyurra a-jarlapuna an-ngardapa an-gugaliya rrapa barrwa warlaman nguburr-gurdiya gorlk, minypa ana-gata ana-gugaliya wenga ngayburrpa barra nguburr-ni gun-nardiya rrawa gu-jirra gu-boya. Minypa mu-ngoyurra gu-borrwurra arrburrwa nguburr-jaranga nguburr-bapurr ngardapa ngardapa minypa gu-yinpa barra nguburr-ni rrapa yina gun-gaya barra rrawa arrburrwa.
26 De um só homem ele criou todas as nações da terra, tendo decidido de antemão onde se estabeleceriam e por quanto tempo.
27 Nipa Wangarr a-yinagata gu-borrwurra arrburrwa ngayburrpa barra nguburr-wechawecha nula minyja rraka ngubi-rrimarda. Wurra minypa gu-galiya yerrcha ngardapa ngardapa nipa jarra balay ngika arrburrwa.
27 “Seu propósito era que as nações buscassem a Deus e, tateando, talvez viessem a encontrá-lo, embora ele não esteja longe de nenhum de nós.
28 Minypa janguny gu-yurra, gu-yinaga:
28 Pois nele vivemos, nos movemos e existimos. Como disseram alguns de seus próprios poetas: ‘Somos descendência dele’.
29 “Rrapa gun-narda ngardawa ngayburrpa gu-galiya yerrcha nipa nyanma Wangarr, gala nguburr-yinmiya ngubu-borrwa jimarna Wangarr nipa minypa goldan o waygaji jilpa (silver) rrapa waygaji jandarra, ana-gata ngacha minypa ana-gugaliya nyanma gu-borrwuja a-workiya rrapa a-jarlapurda. Wurra gun-narda ngika.
29 E, por ser isso verdade, não devemos imaginar Deus como um ídolo de ouro, prata ou pedra, projetado por artesãos.
30 Mu-ngoyurra wurra gama gorlk gala marn․gi nula Wangarr, ana-gata ngacha an-guripa an-guyinda nipa baywarra gu-negarra arrburrwa a-workiyana. Wurra gun-guniya jurdach nipa wengga gu-barnjinga, nguburr-gurdiya gorlk barra gun-nerra ngubu-bawa, nguburr-ngukurdanyjiya rrapa gu-molamola nguburr-ni.
30 “No passado, Deus não levou em conta a ignorância das pessoas acerca dessas coisas, mas agora ele ordena que todos, em todo lugar, se arrependam.
31 Ngardawa gipa gu-borrwurra gun-gata gu-yinpa barra nipa minypa gun-jechinuwa a-weya a-workiya nipiya burr-mari a-wengga barra arrburrwa nguburr-gurdiya gorlk, minypa ana-gugaliya ana-nyala an-gata nipa a-gurrmurra. Rrapa gun-narda nipa Wangarr arr-gurdagurdarrana gun-burral, minypa an-gata an-gugaliya nipa jarra a-juwuna, wurra nipa Wangarr ana-nyala a-jarrkarrana rrapa wanngu a-negarra.”
31 Pois ele estabeleceu um dia para julgar o mundo com justiça, por meio do homem que ele designou, e mostrou a todos quem é esse homem ao ressuscitá-lo dos mortos”.
32 Gun-narda aburr-galiyana nula Paul a-wena Jesus nipa jarra a-juwuna wurra a-molamiyana, lika aburr-werranga aburr-gurdachinga nula Paul, wurra aburr-werranga aburr-yinanga nula, “Gun-narda burraya mola nyiburr-galiya barra nggula.”
32 Quando ouviram Paulo falar da ressurreição dos mortos, alguns riram com desprezo. Outros, porém, disseram: “Queremos ouvir mais sobre isso em outra ocasião”.
33 Ganapiya, lika Paul gu-bawuna gun-gata birripa aburr-bamagutuwiyana aburr-ni.
33 Então Paulo se retirou do conselho,
34 Rrapa aburr-werranga aburr-gata aburr-malchinga nula Paul rrapa marr aburr-balcha nula Jesus, minypa an-ngardapa ganychila an-nelangga Diyaníchiyach (Dionysius), rrapa jin-ngardapa gama jin-nelangga Damarich (Damaris), rrapa aburr-werranga burr-guta.
34 mas alguns se juntaram a ele e creram. Entre eles estavam Dionísio, membro do conselho, uma mulher chamada Dâmaris, e alguns outros.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.