Atos 17
Nyanyapa Arrku Gun-nika Gun-molamola Janguny: Minypa Jesus Christ Guna-ganyja Arrburrwa Gun-geka Rum (BVR) vs NTLH
1 Abirri-bamuna gun-gata rrawa Ambípalach (Amphipolis) rrapa Apalóniya (Apollonia), lika abirri-bena Jechalónika (Thessalonica) gun-gata bala gu-ji Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya.
1 Paulo e Silas passaram pelas cidades de Anfípolis e Apolônia e chegaram a Tessalônica, onde havia uma sinagoga .
2 Lika Paul gun-gata a-barrngumurra, a-bena burrwa, minypa wolawola Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya a-barrngumurra, a-bena burrwa a-workiyana. Wurra ngunyuna Jechalónika, nipa an-gatiya Paul, Jarradi gu-ni gu-workiyana abirri-jirrapa gun-ngardapa, gu-galiya yerrcha a-wena burrwa a-ni a-workiyana. Minypa Wangarr gun-nika mu-jurra mu-guyinda gu-yurra janguny nipa gu-ngurrjinga burrwa, rrapa minypa nipa wugupa aburr-wengganachichiyana aburr-ni.
2 Conforme o seu costume, Paulo foi lá e nos três sábados seguintes falou sobre as Escrituras Sagradas com as pessoas que estavam ali na sinagoga.
3 Minypa yarlanga gu-negarra burrwa rrapa burr-guybukaja mu-ngoyurra Wangarr gu-borrwurra nula an-nigipa nipa a-menga arrburrwa aburr-yinmiya barra abu-bu, a-juwa, nuwurra barrwa a-molamiya. Minypa nipa Paul a-yinanga burrwa, “An-guna Jesus ngu-ngurrjinga ana-gorrburrwa ngu-nirra, an-nardiya Wangarr a-menga arrburrwa Wanngu An-gunega, ngarla.”
3 Paulo lhes explicava e provava que o Messias precisava sofrer e que, depois de morrer, tinha de ressuscitar. Ele dizia: — Este Jesus que estou anunciando a vocês é o Messias.
4 A-yinagata a-wena burrwa a-ni, lika aburr-werranga Ju yerrcha marr aburr-balcha nula Jesus rrapa aburr-malchinga butula Paul rrapa Jaylach (Silas). Rrapa aburr-jaranga Grik (Greek) aburr-guyinda burr-guta birripa aburr-yinagatiya, marr aburr-balcha nula Jesus, aburr-gata minypa gipa mu-ngoyurra Wangarr aburr-marrngoypiyana nula aburr-workiyana. Rrapa minypa mu-gama yerrcha burr-guta gu-gata burr-yika wana aburr-ni, birripa marr aburr-balcha.
4 Paulo e Silas conseguiram convencer disso algumas daquelas pessoas, as quais se juntaram a eles. Um grande número de não judeus convertidos ao Judaísmo e muitas senhoras da alta sociedade também se juntaram ao grupo.
5 Wurra aburr-werranga aburr-gata Ju yerrcha aburr-garlmuna, mu-werrmbarra burrbi-nana Paul rrapa Jaylach. Lika birripa Ju yerrcha burrbu-menga aburr-werranga aburr-gata gala jama aburr-jirrarna aburr-workiyarna, wurra mari aburr-bama, lika aburr-werranga burr-guta gu-ngardapa aburr-negiyana gun-gata rrawa mari wana gubi-jarlapuna. Gun-gatiya lika aburr-yurtchinga Jeychin (Jason) gun-nika rrawa, lika gojilapa gubi-negarra jimarna barra Paul rrapa Jaylach burrbu-barripa rrapa yarlanga burrbu-ga burrwa aburr-jaranga aburr-gata aburr-bachirra.
5 Mas os judeus ficaram com inveja. Eles foram buscar alguns homens maus entre os malandros das ruas e formaram um grupo de desordeiros. Estes fizeram muita confusão na cidade e atacaram a casa de Jasão, procurando Paulo e Silas a fim de os levar para o meio do povo.
6 Wurra gun-nyagara. Lika burrbi-rrimarra Jeychin rrapa aburr-werranga aburr-gata worlapa arrburrwa yerrcha. Lika burrbu-ganyja burrwa aburr-gata bunggawa yerrcha gu-gata burr-yika gu-rrawa, rrapa gata aburr-bena, ngana waykin aburr-wena burrwa, aburr-yinanga, “Aburr-gata mari gubi-jarlapurda aburr-workiya gun-jaranga rrawa rrapa minypa barrwa aburr-beya arrburrwa ngunyuna,
6 Mas, como não os encontraram, levaram à força Jasão e alguns outros irmãos até a presença das autoridades da cidade, gritando: — Aqueles homens têm provocado desordens em todos os lugares! Agora chegaram até a nossa cidade,
7 nipa an-guna Jeychin a-gonyjinga burrwa, nipa ana-murna aburr-nirra. Minyja an-ngayburrpa bunggawa wana an-babalapa joborr gubu-rrumunga nula aburr-boya. Minypa aburr-weya aburr-workiya, jimarna bama aburr-yinaga an-nerranga a-nirra arrburrwa bunggawa, an-gata an-nelangga Jesus. Wurra jarra ngayburrpa marn․gi bunggawa an-ngardapiya arrburrwa gun-guniya rrawa, nipiya Jija (Caesar).”
7 e Jasão os hospedou na casa dele. Eles estão desobedecendo às leis do Imperador romano, dizendo que existe outro rei, chamado Jesus.
8 Aburr-yinagata aburr-wena, lika wurra gama gorlk bambulabulawa aburr-ni rrapa bunggawa yerrcha aburr-gata burr-guta.
8 Tanto a multidão como as autoridades ficaram agitadas quando ouviram essas palavras.
9 Lika bunggawa yerrcha aburr-wena Jeychin birripa barra rrupiya mbi-barnja rrapa minypa gochila gochila burrbi-rra gala barra mari gubi-jarlapa. Ganapiya, lika burrbi-jerrmarra, aburr-bona rrawa.
9 E as autoridades soltaram Jasão e os outros, depois que eles pagaram a quantia exigida para isso.
10 Wurra gun-narda ana-munya gu-ni, lika worlapa arrburrwa yerrcha aburr-garlmuna, Paul rrapa Jaylach yongun burrbi-jerrmarra, abirri-bona Buríya (Berea).
10 Logo que anoiteceu, os irmãos enviaram Paulo e Silas para a cidade de Bereia. Quando chegaram lá, eles foram à sinagoga .
11 Wurra aburr-gata wurra gama gorlk bama aburr-jirra aburr-molamola rrapa ngika minypa aburr-gata Jechalónika aburr-guyinda. Wurra burr-guya aburr-galiyana butula janguny, rrapa Wangarr gun-nika mu-jurra gu-yurra galginy aburr-derichinga gubi-nana aburr-workiyana minyja rraka Paul a-wena gun-burral.
11 As pessoas dali eram mais bem-educadas do que as de Tessalônica e ouviam a mensagem com muito interesse. Todos os dias estudavam as Escrituras Sagradas para saber se o que Paulo dizia era mesmo verdade.
12 Lika aburr-jaranga Ju yerrcha aburr-gata marr aburr-balcha nula Jesus, rrapa Grik (Greek) aburr-bapurr burr-guta marr aburr-balcha nula, minypa mu-gama yerrcha gu-gata burr-yika wana aburr-ni rrapa mola mu-wurra yerrcha aburr-jaranga.
12 Assim muitos judeus naquela cidade creram, e também não judeus, tanto mulheres da alta sociedade como também muitos homens.
13 Wurra aburr-gata Ju yerrcha Jechalónika aburr-guyinda, birripa waypa gubu-borrwurra Paul yi-gata a-bona Buríya rrapa minypa Wangarr gun-nika janguny a-wena burrwa a-ni, lika Jechalónika wenga aburr-bona gurda, lika wurra gama gorlk aburr-wena burrwa, bambulabulawa burrbi-negarra rrapa minypa mari gubi-jarlapuna nula Paul.
13 Mas, quando os judeus de Tessalônica souberam que Paulo tinha anunciado a palavra de Deus também em Bereia, foram até lá e começaram a agitar e atiçar o povo contra eles.
14 Wurra warrika Jesus burr-yika jawina abi-jerrmarra Paul a-bona gochilawa; gala yapa aburr-gata aburr-werranga abu-burndarna. Wurra Jaylach rrapa Dimati (Timothy) burdak gata abirri-ni Buríya.
14 Então os irmãos enviaram Paulo imediatamente para o litoral; porém Silas e Timóteo ficaram em Bereia.
15 Birripa Paul abi-jerrmarrapa aburr-werranga abu-ganyja, abu-barnjinga rrawa Atan (Athens). Gata aburr-bena, Paul a-wena burrwa yibirrich Jaylach rrapa Dimati burrbi-jerrma barra gurda nula. Ganapiya, lika aburr-jekarra Buríya.
15 Os irmãos que protegiam Paulo o levaram até a cidade de Atenas. Depois voltaram para Bereia, levando um recado de Paulo; ele pedia que Silas e Timóteo fossem encontrá-lo em Atenas o mais depressa possível.
16 Paul gata Atan (Athens) a-ni, bijirri-malapuna Jaylach rrapa Dimati. Wurra wargugu a-ni, ngardawa a-nana an-mawunga an-guyinda an-jaranga an-gata wurra gama gorlk abi-jarlapuna aburr-workiyana rrapa minypa aburr-marrngoypiyana nula aburr-workiyana an-guripa an-gata, jimarna wangarr.
16 Enquanto estava esperando Silas e Timóteo em Atenas, Paulo ficou revoltado ao ver a cidade tão cheia de ídolos.
17 Lika wurra gama gorlk a-wena burrwa a-workiyana Paul, rrapa minypa nipa wugupa aburr-wengganachichiyana aburr-ni aburr-workiyana janguny. Minypa wolawola gu-bala Ju yerrcha gun-burriya marn․gi aburr-negiya aburr-workiya a-barrngumurra a-workiyana, a-wena burrwa a-ni birripa Ju yerrcha rrapa aburr-werranga Grik aburr-bapurr Wangarr aburr-marrngoypiya nula aburr-workiya. Rrapa barrwa minypa gun-gata wurra gama gorlk aburr-ni aburr-workiyana yarlanga gu-gandin nipa a-bona, a-bena burrwa, rrapa a-wena burrwa a-ni a-workiyana.
17 Ele ia para a sinagoga e ali falava com os judeus e com os não judeus convertidos ao Judaísmo. E todos os dias, na praça pública, ele falava com as pessoas que se encontravam ali.
18 Wurra aburr-werranga aburr-gata aburr-garlmuna, Paul ngarndarrk ngarndarrk abi-negarra aburr-ni — aburr-werranga aburr-gatiya minypa Yepakúrach (Epicuras) gun-nika janguny gubi-rrimarra rrapa aburr-werranga minypa gu-ngardapa aburr-negiyana aburr-welangga Jitówik (Stoic), aburr-gurdiya ngacha. Minypa aburr-werranga aburr-gurda aburr-yinanga, “Nipa an-guna janguny an-gugutuwa gun-nga a-weya?” Rrapa aburr-werranga aburr-yinanga, “Minyja an-guripa a-ngurrjinga arrburrwa, ngarla.” Aburr-yinagata aburr-wena, ngardawa Paul a-ngurrjinga burrwa Jesus minypa nipa gun-gujuwa gu-beybana.
18 Alguns professores epicureus e alguns estoicos discutiam com ele e perguntavam: — O que é que esse ignorante está querendo dizer? Outros comentavam: — Parece que ele está falando de deuses estrangeiros. Diziam isso porque Paulo estava anunciando Jesus e a ressurreição .
19 Ganapiya, lika abu-menga Paul, lika abu-ganyja aburr-bona gata ganychila (councillor) yerrcha aburr-ni birripa barra aburr-galiya nula janguny, aburr-gatiya minypa aburr-ngurrjiya aburr-workiya Ariyápagach (Areopagus). Lika abu-wengganana minypa aburr-gata ganychila yerrcha aburr-galiyana aburr-ni, “A-lay, gun-narda gun-nga n-dimanga janguny? Wengga arrburrwa barra marn․gi nyiburr-ni.
19 Então eles o levaram a uma reunião da Câmara Municipal e disseram: — Gostaríamos de saber que novo ensinamento é esse que você está trazendo para nós.
20 Wurra geka ny-yena gun-narda gun-geka arrburrwa. Wurra yama ny-nyurrja arrburrwa meyali?”
20 Pois você diz algumas coisas que nos parecem esquisitas, e nós gostaríamos de saber o que elas querem dizer.
21 Aburr-yinagata aburr-wena nula Paul. Minypa aburr-gata Atan aburr-guyinda aburr-werranga burr-guta aburr-gata gu-werranga gu-rrawa wenga birripa jal aburr-ni gun-geka janguny aburr-wena burrwa aburr-workiyana rrapa aburr-galiyana burrwa aburr-workiyana.
21 É que todos os moradores de Atenas e os estrangeiros que viviam ali gostavam de passar o tempo contando e ouvindo as últimas novidades.
22 Lika Paul a-garlmuna, a-wena burrwa aburr-gata ganychila yerrcha. A-yinanga burrwa, “A-lay nyiburr-gunarda Atan nyiburr-guyinda, ngaypa ngu-nacha ana-gorrburrwa minypa wangarr an-guyinda nyibu-borrwuja nyiburr-workiya.
22 Então Paulo ficou de pé diante deles, na reunião da Câmara Municipal, e disse: — Atenienses! Vejo que em todas as coisas vocês são muito religiosos.
23 Minyja gun-goyburrpa rrawa ngu-rrigirrgnga, ngu-nacha an-mawunga an-jaranga nyiburr-marrngoypiya nula nyiburr-workiya. Rrapa gun-nerranga ngu-nacha jandarra nyibu-garrana nula an-nerranga, gun-gata gu-jandarra nyiburr-wukurrjinga, gu-yinaga janguny, ‘Wangarr An-gata Minypa Gala Marn․gi Nula.’ An-narda ana-goyburrpa nyiburr-marrngoypiya nula nyiburr-workiya Wangarr wuriya gala marn․gi nyiburr-ni nula, an-nardiya, ngarla, ngaypa ngu-ngurrjinga ana-gorrburrwa.
23 De fato, quando eu estava andando pela cidade e olhava os lugares onde vocês adoram os seus deuses, encontrei um altar em que está escrito: “ Ao Deus Desconhecido ”. Pois esse Deus que vocês adoram sem conhecer é justamente aquele que eu estou anunciando a vocês.
24 “Wangarr an-gata minypa gurdiya rrawa gu-jarlapuna gun-nga burr-guta, nipa an-ngayburrpa an-ngardapiya arrburrwa yi-gaba waykin rrapa gun-guna gu-jel. An-gugaliya bala gu-gupurda a-workiya, nipa Wangarr gala wupa gu-bala a-ni.
24 — Deus, que fez o mundo e tudo o que nele existe, é o Senhor do céu e da terra e não mora em templos feitos por seres humanos.
25 Minypa ngayburrpa gala nguburr-yinmiya nguburr-gunggaja nula Wangarr, jimarna nipa an-nyagara. Wurra jarra nipiya arr-wucha a-workiya warlaman nguburr-gurdiya gorlk wanngu gun-guni rrapa barlmarrk rrapa gun-nga burr-guta.
25 E também não precisa que façam nada por ele, pois é ele mesmo quem dá a todos vida, respiração e tudo mais.
26 Minypa mu-ngoyurra a-jarlapuna an-ngardapa an-gugaliya rrapa barrwa warlaman nguburr-gurdiya gorlk, minypa ana-gata ana-gugaliya wenga ngayburrpa barra nguburr-ni gun-nardiya rrawa gu-jirra gu-boya. Minypa mu-ngoyurra gu-borrwurra arrburrwa nguburr-jaranga nguburr-bapurr ngardapa ngardapa minypa gu-yinpa barra nguburr-ni rrapa yina gun-gaya barra rrawa arrburrwa.
26 De um só homem ele criou todas as raças humanas para viverem na terra. Antes de criar os povos, Deus marcou para eles os lugares onde iriam morar e quanto tempo ficariam lá.
27 Nipa Wangarr a-yinagata gu-borrwurra arrburrwa ngayburrpa barra nguburr-wechawecha nula minyja rraka ngubi-rrimarda. Wurra minypa gu-galiya yerrcha ngardapa ngardapa nipa jarra balay ngika arrburrwa.
27 Ele fez isso para que todos pudessem procurá-lo e talvez encontrá-lo, embora ele não esteja longe de cada um de nós.
28 Minypa janguny gu-yurra, gu-yinaga:
28 Porque, como alguém disse: “Nele vivemos, nos movemos e existimos.” E alguns dos poetas de vocês disseram: “Nós também somos filhos dele.”
29 “Rrapa gun-narda ngardawa ngayburrpa gu-galiya yerrcha nipa nyanma Wangarr, gala nguburr-yinmiya ngubu-borrwa jimarna Wangarr nipa minypa goldan o waygaji jilpa (silver) rrapa waygaji jandarra, ana-gata ngacha minypa ana-gugaliya nyanma gu-borrwuja a-workiya rrapa a-jarlapurda. Wurra gun-narda ngika.
29 E, já que somos filhos dele, não devemos pensar que Deus é parecido com um ídolo de ouro, de prata ou de pedra, feito pela arte e habilidade das pessoas.
30 Mu-ngoyurra wurra gama gorlk gala marn․gi nula Wangarr, ana-gata ngacha an-guripa an-guyinda nipa baywarra gu-negarra arrburrwa a-workiyana. Wurra gun-guniya jurdach nipa wengga gu-barnjinga, nguburr-gurdiya gorlk barra gun-nerra ngubu-bawa, nguburr-ngukurdanyjiya rrapa gu-molamola nguburr-ni.
30 No passado Deus não levou em conta essa ignorância. Mas agora ele manda que todas as pessoas, em todos os lugares, se arrependam dos seus pecados.
31 Ngardawa gipa gu-borrwurra gun-gata gu-yinpa barra nipa minypa gun-jechinuwa a-weya a-workiya nipiya burr-mari a-wengga barra arrburrwa nguburr-gurdiya gorlk, minypa ana-gugaliya ana-nyala an-gata nipa a-gurrmurra. Rrapa gun-narda nipa Wangarr arr-gurdagurdarrana gun-burral, minypa an-gata an-gugaliya nipa jarra a-juwuna, wurra nipa Wangarr ana-nyala a-jarrkarrana rrapa wanngu a-negarra.”
31 Pois ele marcou o dia em que vai julgar o mundo com justiça, por meio de um homem que escolheu. E deu prova disso a todos quando ressuscitou esse homem.
32 Gun-narda aburr-galiyana nula Paul a-wena Jesus nipa jarra a-juwuna wurra a-molamiyana, lika aburr-werranga aburr-gurdachinga nula Paul, wurra aburr-werranga aburr-yinanga nula, “Gun-narda burraya mola nyiburr-galiya barra nggula.”
32 Quando ouviram Paulo falar a respeito de ressurreição, alguns zombaram dele, mas outros disseram: — Em outra ocasião queremos ouvir você falar sobre este assunto.
33 Ganapiya, lika Paul gu-bawuna gun-gata birripa aburr-bamagutuwiyana aburr-ni.
33 Então Paulo foi embora dali.
34 Rrapa aburr-werranga aburr-gata aburr-malchinga nula Paul rrapa marr aburr-balcha nula Jesus, minypa an-ngardapa ganychila an-nelangga Diyaníchiyach (Dionysius), rrapa jin-ngardapa gama jin-nelangga Damarich (Damaris), rrapa aburr-werranga burr-guta.
34 Mas algumas pessoas creram e se juntaram a ele. Entre essas estavam Dionísio, que era membro da Câmara Municipal, uma mulher chamada Dâmaris e mais outras pessoas.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Atos 17, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.