Mateus 13
Ila⁄imbidu Gu ⁄abu hari Burungaisoo (BDS) vs VC
1 Nama balotee leẽ, Yeesu gii ca⁄i waꞌay gu marago, gi tosaa ibinaa kay kenga gu tlawa da didirige da Galilaaya.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Raqa da didiri loi da hida yaagii kurunkuriti daqa dosii, gi ilii raagiti ina. Sa gimbakee Yeesu gii dawa kay masuwaa wakayge, gi ibiidi teꞌesii. Raqatee da hida gi qaditi kenga gu tlawage.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Da hheꞌesi, ina gi kakaami gimba wa⁄a hari ilaꞌaaꞌaatimisu tuba,
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Qatlay giyaa ilii wincalaakhaakhane, pisagaroo waka gi huhuꞌudi amooge, cira⁄oo yaagi khaydi, gi tosaa noꞌonti goõ.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Pisagaroo waka gi huhuꞌudi gurumaasiyage, daqa daa iliiwane tipa coko⁄o kilesi. Pisagarotee yaagi cira tiꞌiti teꞌesii, sa gimba daqatee yaa kontaaba tipa wa⁄a.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 Inkoo, tleemaa da dihhi giyaa iliida⁄adi, barukee gwaa tiꞌidu gi tosaa moomooi, kara gi tosaa sluhhi, sa gimba kibeeri yaa konaaiiba daqa da iliimuta naraꞌa.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Pisagaroo waka gi huhuꞌudi tla⁄aã gu slanslawriige. Qatlay giyaa ilii tiꞌiti, slanslawrikee gi cira dinaraaray, gi ilaslaabi barukee.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Kara, pisagaroo waka gi huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi. Pisagarotee gi tiꞌiti, gi dinaraaraydi naraꞌa, goo⁄u waku gi laqwali waa mibeeri mibi, waku waa mibeeri lahhoꞌo, haa waku waa mibeeri tami.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 Ina gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.”
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gugi maasiri ina tuba, “Ha soꞌoyi caacaahhaahhamisida hida hari amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu?”
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray dangwaa pihhi caahharaa siiri da Tawaaloo da rawaa gu raw. Inay digaa pihhiiba.
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Heedi gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla haa maa kona wa⁄a. Hikaꞌa goóba caahha gimbakee, gimati koomi see caahharatee da coko⁄o, dugoóti afii⁄utli daqa dosaa.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Haã na idoo sa giimaamise haa inay hari ilaꞌaaꞌaatimisu, sa gimba giyoómati khuꞌuniri see, yoó anaaiiba. Kara, giyoómati akhamisiyayi see, yoó akhasiyaaiiba, ma caahharaa see.
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Daqa dooinay gimbakira gu Iliitleemu giyaa kaay hari amoo da tletimiisay Isaaya dugungii gaasi tuba,
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 Muunaiĩ gu hida hhanki yaa karaarahhiri.
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 Inkoo, Iliitleemu hangwaa ⁄aafi unkuray, sa gimba ilaa kokuna yoó arinayi haa eaa kokuna yoó akhamisiyayi.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 Gu lou, sangu kaay tletimiisee wa⁄a haa hida wa⁄a gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, yaa konay kwayru gu arimaa gimbakee ga ariirintee, inay giyaa aniriiba. Slime yaa konay kwayru gu akhamisu gimbaki ga akhaakhamiside unkuray, inay giyaa akhasiriiba.”
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 Inkoo, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Itatiisa! Maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatee da dooslimiisay na nahaã.
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Qatlay heedi giyoó ilii akhasiye gimba gu Iliitleemu, gi may caahha, Sataanimoo yoóti cira khay haa gi tosaa hiica⁄asi gimbakira muunaiĩ koinaa. Heedi da hiĩ gooay, dugoóti ilaꞌaaꞌaatisi haa pisagaroo daa huhuꞌudi amooge.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Pisagarotee daa huhuꞌudi gurimaasiya da kooma hhafida hari waꞌay kosi, ti heedikaꞌa pahha goó akhamisa gimba gu Iliitleemu haa gugi cira ooyi hari hhaꞌaloo.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 Teesaaqay see, ina giyoóti ⁄imbi qatlay coko⁄o kilesi, maꞌaana ina ti barukaꞌa pahha kibeeri kosi goóba muta waꞌayge. Qatlay dugoó ilii khaye ilahufidu baku labaꞌasu sa gimbakee, ina yoóti cira may ⁄imbaraa gimbakee.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Kara, pisagarotira daa huhuꞌudi slanslawriige, ti ilaꞌaaꞌaatisa da heedikaꞌa pahha, goó akhamisa gimba gu Iliitleemu, qariqaaqari dugoóti ilaslaabi ha toodora da khooroti, haa hiicoridu gu hindaqaruumaa. Sa gimbakee gimba gu Iliitleemu yoó slayaaba ⁄aamu.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 Inkoo, pisagarotaꞌa daa huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi, ti heedikaꞌa pahha goó akhamisa gimba gu Iliitleemu haa gugi caahhi naraꞌa. Ina na heedikaꞌa goó slawa ⁄aamu waa mibeeri mibi, waa mibeeri lahhoꞌo, baku waa mibeeri tami.”
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Yeesu gi kara kaay ilaꞌaaꞌaatisa waka tuba, “Tawaaloo da rawaa gu raw dagoóti hiidahhasi ilaꞌaaꞌaatisa haa heedi gwaa daamisu pisagaroo da hhoi pahha qaymoo dosii.
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Inkoo, letu waka hari amasi, qatlay hida giyaa ilii qaaqaatiri, fa⁄ayaa gosi yaagi khay, gi daamisi efenferee tla⁄aã gu qaymoo da ganooge, gi tosaa waaudi.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Qatlay ganoo giyaa ilii tiꞌidi haa gi dinaraaray, giyaa ilii tlaatleesi laqwaloo, da hheꞌesi slime daay ca⁄i efenferee.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Tongee da looaykee gu qaymoo gi hadakayri daqa looay gooinay, sugugi kaayri ina tuba, ‘Looimoo goori, ugu haati daamisidi pisagaroo da hhoi kilesi qaymoo dooguu. Inkoo, efenferee yaani kaalaa hiica⁄adi?’
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Ti fa⁄ayaa niĩ teesaaqay laqi.’ Da hheꞌesi, tongetee tosi gugi maasiri ina tuba, ‘Inkoo, ugu slaꞌadaa dandiray maga tu⁄uru kayni?’
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 Kara, looimoo gooina gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Hhanti tu⁄uru kayday, hoo ba⁄atii tu⁄untay ganoo sliimaa haa efenferee.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 Maw ganoo haa efenferee, ma dinaraarayri sliimaa qatlay gu buꞌuru naqatloo. Qatlaykeesii hida gumaa buꞌumee sigimaa kaawa ambee, tu⁄uma gesaa efenferee, khiidima kana upaiĩ haa upaiĩ, maga da⁄ani. Da hheꞌesi, ganoo laga hiikurunkuriday, laga qaasa kayday kuugiya dooii da didirige.’
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Tawaaloo da rawaa gu raw pisagariya da haradaali pahha slanqasi, daa hiioy ha heedi waku, gigi daasaraa kay qaymoo dosii.
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Pisagariyati dati coko⁄i hari khisla tla⁄aã gu pisagaroo sliimaage. Teesaaqay see, bere dagaã daamisi gi tiꞌita, gu lou yoóti diirayda hari khisla ba⁄ay da baruũ goõ see. Kara, yoóti diiray gi khaimoo gu didiru tleehhita, cira⁄oo yoóti amoolaa khayda gi tleehheda cuuraiĩ koina daqa elemu kosii.
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Tawaaloo da rawaa gu raw hamiira pahha slanqasi, daa hiioy ha hadee waka, gigii roogidi sliimaa haa debabuu tami gu gubaraa gu ganoo, da hheꞌesi gubarakee goõ gi tosaa sluufi.”
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Yeesu yaati kakaami sa raqoo gu hida gimbakee sliimaa hari ilaꞌaaꞌaatimisu. Ina yaa kakaamiiba gimba lensee sa inay, gi may amotee da ilaꞌaaꞌaatisa haa idoo waka.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Gimbakee dugwaa hiigaasi daa kaay ha tletimiisay Isaaya tuba,
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Da hheꞌesi, Yeesu yaa aareesi raqatee da hida, gi tosaa hiiday waꞌay gu marage. Sirakoomiisee dosi gugi ilii hadakayri ina, sugugi kaayri tuba, “Sandi ilakeeside maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatira da efenferee da qaymooge waara.”
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Dooslimiisay gwaa daamisu pisagaroo da hhoi ti Nanku Heedi.
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Qaymoo ti khooroti. Pisagaroo da hhoi ti hida hhakaꞌa doó tawaaline ha Iliitleemu. Efenferee ti hida hhakaꞌa doó tawaaline ha Biriisimokira.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 Fa⁄ayaa gwaa daamisu efenferetee ti Biriisimoo. Buꞌuruu ti hiifaakoo da khooroo, hida goó buꞌumee ti malayika.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 Inkoo, idoo doó ilii tu⁄une gooay efenferee haa dagagi da⁄i aslaage, slime daganimaa ilii wana qatlay gu hiifaakoo da khooroo.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Nanku Heedi himaa ya⁄abi malayika dosi, maa hiikurunkuriri Tawaaloo da Iliitleemugo idadu sliimaa, goó ⁄isimee hida wakinay, ma hiihuuiri tlakwarooge haa hida goõ goó kanimisee sariyaa.
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 Inay himaa tooinaa hiikwahhiyay hida hhakee waꞌay gu tanuuri da aslaage. Teꞌesii, himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 Da hheꞌesi, hhakee gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, himaati wanqiyay letu pahha daqa tawaaloo da Taataa gooinay. Heedi gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 Tawaaloo da rawaa gu raw ti idoo da kaari pahha daa yakwi qaymooge. Idotee dagaa ilii slay ha heedi waku, ina see giyaa kara yakwi. Ina hhaꞌaloo dosii gi naadiru kay khooslay gosi goõ giyaa kone, gi tosaa kirigi qaymotee.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 Kara, Tawaaloo da rawaa gu raw ti heedi goó kirigima haa goó naadima slanqasi, hiĩ goó dabiida tlaa⁄u gu kaaru loi.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Qatlay giyaa ilii slay tlaa⁄u leẽ gu kaaru hari khisla, yaa waaudi gi naadiru kay khooslay gosi goõ giyaa kone, gi kirigi tlaa⁄ukee gu kaaru.
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 Kara, Tawaaloo da rawaa gu raw ti makumbaa da samaakii pahha, daa hiikwahhi waꞌay gu tlawa da didirige, gi ooyinti samaakii paslaapasloo.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Qatlay makumbatee giyaa ilii hacidi samaakii, hida goó ooyimee samaakii, gigi tooinaa duukhiri kenga gu tlawateesii. Da hheꞌesi gi tooinaa ibiidiri sa hiilehhidu gu samaakii gu hhou. Samaakikee gu hhou gi tooinaa gii slaslakhiri waꞌay gu kapapuu koinay, haa gi kwakwahhiri samaakii gu tlaku.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Teesaaqay daganimaa ilii wana hiifaakoo da khooroo. Malayika maa khayda, maa paslisiyay hida gu koomee ibinaa da tlakwi haa gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi.
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 Da hheꞌesi, malayikatee maa hiikwahhada hida gu koomee ibinaa da tlakwi waꞌay gu tanuuru da aslaage. Teꞌesii, inay himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo.”
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 Teꞌesii Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Unkuray gimbakee sliimaa guũ caahhadirii?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Ee guũ caahhani.”
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Da hheꞌesi gi kaay daqa dooinay tuba, “Inkoo, maarimuu gu sariyaa goó oowa gimba gu Tawaaloo da rawaa gu raw ti looay gu mara pahha, goó hiica⁄asa kitangeeriya dosaa idadu gu kaari gu ⁄abi haa gu segi.”
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kakaaru ilaꞌaaꞌaatimisukee, yaa waaudi teꞌesaa yaamu hhakeesaa,
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 yaa ki⁄i Nasareetige, tongoo giyaa ilii diray. Teꞌesii yaa tlaatleesi caacaahhamisu hida sinagoogi dooinay. Hida wa⁄a gwaa akhasee ina yaati bakairi, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Heediki yaani kaalaa slay waawayki haa yonduki gu denu goó bakaꞌasa hida taqay dee?
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 Hiĩ caba ti nanku dakwidiisaykira? Iyoo dosi caba daganoó eteedina Mariyaa? Hhiee kosi caba niĩ Yakoobo, Yoseefu, Simooni haa Yuuda?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Kara, hhiee kosi gu tigay caba yoó sliimaa ibiidiyay tiꞌii haa dandiray? Inkoo, gimbaki sliimaa giyaani kalaa slay?”
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Teꞌesii gi slahhaahhaairi hari khisla sa ina, gugi siꞌiri. Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Tletimiisay yoóti dakusiyaaba muree daqeemoo sliimaa gi kaye, muretee giyoó slayaaba yaamu kosii haa mara gosii!”
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Yeesu yaa yondiidiiba yondu wa⁄a gu denu gwaa bakaꞌasu hida Nasareetige, sa gimba inay gwaa ⁄imbiriiba ina.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.