Mateus 13
Ila⁄imbidu Gu ⁄abu hari Burungaisoo (BDS) vs NAA
1 Nama balotee leẽ, Yeesu gii ca⁄i waꞌay gu marago, gi tosaa ibinaa kay kenga gu tlawa da didirige da Galilaaya.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Raqa da didiri loi da hida yaagii kurunkuriti daqa dosii, gi ilii raagiti ina. Sa gimbakee Yeesu gii dawa kay masuwaa wakayge, gi ibiidi teꞌesii. Raqatee da hida gi qaditi kenga gu tlawage.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 Da hheꞌesi, ina gi kakaami gimba wa⁄a hari ilaꞌaaꞌaatimisu tuba,
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 Qatlay giyaa ilii wincalaakhaakhane, pisagaroo waka gi huhuꞌudi amooge, cira⁄oo yaagi khaydi, gi tosaa noꞌonti goõ.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Pisagaroo waka gi huhuꞌudi gurumaasiyage, daqa daa iliiwane tipa coko⁄o kilesi. Pisagarotee yaagi cira tiꞌiti teꞌesii, sa gimba daqatee yaa kontaaba tipa wa⁄a.
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 Inkoo, tleemaa da dihhi giyaa iliida⁄adi, barukee gwaa tiꞌidu gi tosaa moomooi, kara gi tosaa sluhhi, sa gimba kibeeri yaa konaaiiba daqa da iliimuta naraꞌa.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Pisagaroo waka gi huhuꞌudi tla⁄aã gu slanslawriige. Qatlay giyaa ilii tiꞌiti, slanslawrikee gi cira dinaraaray, gi ilaslaabi barukee.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Kara, pisagaroo waka gi huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi. Pisagarotee gi tiꞌiti, gi dinaraaraydi naraꞌa, goo⁄u waku gi laqwali waa mibeeri mibi, waku waa mibeeri lahhoꞌo, haa waku waa mibeeri tami.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Ina gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.”
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Da hheꞌesi, sirakoomiisee dosi gugi maasiri ina tuba, “Ha soꞌoyi caacaahhaahhamisida hida hari amoo da ilaꞌaaꞌaatimisu?”
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Unkuray dangwaa pihhi caahharaa siiri da Tawaaloo da rawaa gu raw. Inay digaa pihhiiba.
11 Ao que Jesus respondeu:
12 Heedi gu kooma gimba gu Iliitleemu, ina sugumaa hiiroogisi hari khisla haa maa kona wa⁄a. Hikaꞌa goóba caahha gimbakee, gimati koomi see caahharatee da coko⁄o, dugoóti afii⁄utli daqa dosaa.
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 Haã na idoo sa giimaamise haa inay hari ilaꞌaaꞌaatimisu, sa gimba giyoómati khuꞌuniri see, yoó anaaiiba. Kara, giyoómati akhamisiyayi see, yoó akhasiyaaiiba, ma caahharaa see.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 Daqa dooinay gimbakira gu Iliitleemu giyaa kaay hari amoo da tletimiisay Isaaya dugungii gaasi tuba,
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Muunaiĩ gu hida hhanki yaa karaarahhiri.
15 Porque o coração deste povo
16 Inkoo, Iliitleemu hangwaa ⁄aafi unkuray, sa gimba ilaa kokuna yoó arinayi haa eaa kokuna yoó akhamisiyayi.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Gu lou, sangu kaay tletimiisee wa⁄a haa hida wa⁄a gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, yaa konay kwayru gu arimaa gimbakee ga ariirintee, inay giyaa aniriiba. Slime yaa konay kwayru gu akhamisu gimbaki ga akhaakhamiside unkuray, inay giyaa akhasiriiba.”
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 Inkoo, Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Itatiisa! Maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatee da dooslimiisay na nahaã.
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 Qatlay heedi giyoó ilii akhasiye gimba gu Iliitleemu, gi may caahha, Sataanimoo yoóti cira khay haa gi tosaa hiica⁄asi gimbakira muunaiĩ koinaa. Heedi da hiĩ gooay, dugoóti ilaꞌaaꞌaatisi haa pisagaroo daa huhuꞌudi amooge.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Pisagarotee daa huhuꞌudi gurimaasiya da kooma hhafida hari waꞌay kosi, ti heedikaꞌa pahha goó akhamisa gimba gu Iliitleemu haa gugi cira ooyi hari hhaꞌaloo.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Teesaaqay see, ina giyoóti ⁄imbi qatlay coko⁄o kilesi, maꞌaana ina ti barukaꞌa pahha kibeeri kosi goóba muta waꞌayge. Qatlay dugoó ilii khaye ilahufidu baku labaꞌasu sa gimbakee, ina yoóti cira may ⁄imbaraa gimbakee.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Kara, pisagarotira daa huhuꞌudi slanslawriige, ti ilaꞌaaꞌaatisa da heedikaꞌa pahha, goó akhamisa gimba gu Iliitleemu, qariqaaqari dugoóti ilaslaabi ha toodora da khooroti, haa hiicoridu gu hindaqaruumaa. Sa gimbakee gimba gu Iliitleemu yoó slayaaba ⁄aamu.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Inkoo, pisagarotaꞌa daa huhuꞌudi hhapee da hhoige dii looi, ti heedikaꞌa pahha goó akhamisa gimba gu Iliitleemu haa gugi caahhi naraꞌa. Ina na heedikaꞌa goó slawa ⁄aamu waa mibeeri mibi, waa mibeeri lahhoꞌo, baku waa mibeeri tami.”
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Yeesu gi kara kaay ilaꞌaaꞌaatisa waka tuba, “Tawaaloo da rawaa gu raw dagoóti hiidahhasi ilaꞌaaꞌaatisa haa heedi gwaa daamisu pisagaroo da hhoi pahha qaymoo dosii.
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 Inkoo, letu waka hari amasi, qatlay hida giyaa ilii qaaqaatiri, fa⁄ayaa gosi yaagi khay, gi daamisi efenferee tla⁄aã gu qaymoo da ganooge, gi tosaa waaudi.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Qatlay ganoo giyaa ilii tiꞌidi haa gi dinaraaray, giyaa ilii tlaatleesi laqwaloo, da hheꞌesi slime daay ca⁄i efenferee.
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 Tongee da looaykee gu qaymoo gi hadakayri daqa looay gooinay, sugugi kaayri ina tuba, ‘Looimoo goori, ugu haati daamisidi pisagaroo da hhoi kilesi qaymoo dooguu. Inkoo, efenferee yaani kaalaa hiica⁄adi?’
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 Ina gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Ti fa⁄ayaa niĩ teesaaqay laqi.’ Da hheꞌesi, tongetee tosi gugi maasiri ina tuba, ‘Inkoo, ugu slaꞌadaa dandiray maga tu⁄uru kayni?’
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 Kara, looimoo gooina gigi ilaki⁄isi inay tuba, ‘Hhanti tu⁄uru kayday, hoo ba⁄atii tu⁄untay ganoo sliimaa haa efenferee.
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 Maw ganoo haa efenferee, ma dinaraarayri sliimaa qatlay gu buꞌuru naqatloo. Qatlaykeesii hida gumaa buꞌumee sigimaa kaawa ambee, tu⁄uma gesaa efenferee, khiidima kana upaiĩ haa upaiĩ, maga da⁄ani. Da hheꞌesi, ganoo laga hiikurunkuriday, laga qaasa kayday kuugiya dooii da didirige.’
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 Tawaaloo da rawaa gu raw pisagariya da haradaali pahha slanqasi, daa hiioy ha heedi waku, gigi daasaraa kay qaymoo dosii.
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Pisagariyati dati coko⁄i hari khisla tla⁄aã gu pisagaroo sliimaage. Teesaaqay see, bere dagaã daamisi gi tiꞌita, gu lou yoóti diirayda hari khisla ba⁄ay da baruũ goõ see. Kara, yoóti diiray gi khaimoo gu didiru tleehhita, cira⁄oo yoóti amoolaa khayda gi tleehheda cuuraiĩ koina daqa elemu kosii.
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Tawaaloo da rawaa gu raw hamiira pahha slanqasi, daa hiioy ha hadee waka, gigii roogidi sliimaa haa debabuu tami gu gubaraa gu ganoo, da hheꞌesi gubarakee goõ gi tosaa sluufi.”
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Yeesu yaati kakaami sa raqoo gu hida gimbakee sliimaa hari ilaꞌaaꞌaatimisu. Ina yaa kakaamiiba gimba lensee sa inay, gi may amotee da ilaꞌaaꞌaatisa haa idoo waka.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Gimbakee dugwaa hiigaasi daa kaay ha tletimiisay Isaaya tuba,
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Da hheꞌesi, Yeesu yaa aareesi raqatee da hida, gi tosaa hiiday waꞌay gu marage. Sirakoomiisee dosi gugi ilii hadakayri ina, sugugi kaayri tuba, “Sandi ilakeeside maꞌaana da ilaꞌaaꞌaatisatira da efenferee da qaymooge waara.”
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 Yeesu gigi ilaki⁄isi inay tuba, “Dooslimiisay gwaa daamisu pisagaroo da hhoi ti Nanku Heedi.
37 E Jesus respondeu:
38 Qaymoo ti khooroti. Pisagaroo da hhoi ti hida hhakaꞌa doó tawaaline ha Iliitleemu. Efenferee ti hida hhakaꞌa doó tawaaline ha Biriisimokira.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 Fa⁄ayaa gwaa daamisu efenferetee ti Biriisimoo. Buꞌuruu ti hiifaakoo da khooroo, hida goó buꞌumee ti malayika.
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 Inkoo, idoo doó ilii tu⁄une gooay efenferee haa dagagi da⁄i aslaage, slime daganimaa ilii wana qatlay gu hiifaakoo da khooroo.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Nanku Heedi himaa ya⁄abi malayika dosi, maa hiikurunkuriri Tawaaloo da Iliitleemugo idadu sliimaa, goó ⁄isimee hida wakinay, ma hiihuuiri tlakwarooge haa hida goõ goó kanimisee sariyaa.
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 Inay himaa tooinaa hiikwahhiyay hida hhakee waꞌay gu tanuuri da aslaage. Teꞌesii, himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 Da hheꞌesi, hhakee gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi, himaati wanqiyay letu pahha daqa tawaaloo da Taataa gooinay. Heedi gu kooma eaa, akhasiye naraꞌa gimbaki.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 Tawaaloo da rawaa gu raw ti idoo da kaari pahha daa yakwi qaymooge. Idotee dagaa ilii slay ha heedi waku, ina see giyaa kara yakwi. Ina hhaꞌaloo dosii gi naadiru kay khooslay gosi goõ giyaa kone, gi tosaa kirigi qaymotee.
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 Kara, Tawaaloo da rawaa gu raw ti heedi goó kirigima haa goó naadima slanqasi, hiĩ goó dabiida tlaa⁄u gu kaaru loi.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 Qatlay giyaa ilii slay tlaa⁄u leẽ gu kaaru hari khisla, yaa waaudi gi naadiru kay khooslay gosi goõ giyaa kone, gi kirigi tlaa⁄ukee gu kaaru.
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 Kara, Tawaaloo da rawaa gu raw ti makumbaa da samaakii pahha, daa hiikwahhi waꞌay gu tlawa da didirige, gi ooyinti samaakii paslaapasloo.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Qatlay makumbatee giyaa ilii hacidi samaakii, hida goó ooyimee samaakii, gigi tooinaa duukhiri kenga gu tlawateesii. Da hheꞌesi gi tooinaa ibiidiri sa hiilehhidu gu samaakii gu hhou. Samaakikee gu hhou gi tooinaa gii slaslakhiri waꞌay gu kapapuu koinay, haa gi kwakwahhiri samaakii gu tlaku.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 Teesaaqay daganimaa ilii wana hiifaakoo da khooroo. Malayika maa khayda, maa paslisiyay hida gu koomee ibinaa da tlakwi haa gu koomee ibinaa daa tafaꞌadi.
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 Da hheꞌesi, malayikatee maa hiikwahhada hida gu koomee ibinaa da tlakwi waꞌay gu tanuuru da aslaage. Teꞌesii, inay himaati ⁄aa⁄iyay haa himaati tluꞌunay ⁄atloo.”
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 Teꞌesii Yeesu gi maasi sirakoomiisee dosi tuba, “Unkuray gimbakee sliimaa guũ caahhadirii?” Inay gugi ilaki⁄isiri tuba, “Ee guũ caahhani.”
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 Da hheꞌesi gi kaay daqa dooinay tuba, “Inkoo, maarimuu gu sariyaa goó oowa gimba gu Tawaaloo da rawaa gu raw ti looay gu mara pahha, goó hiica⁄asa kitangeeriya dosaa idadu gu kaari gu ⁄abi haa gu segi.”
52 Então Jesus lhes disse:
53 Yeesu giyaa ilii hheꞌesi kakaaru ilaꞌaaꞌaatimisukee, yaa waaudi teꞌesaa yaamu hhakeesaa,
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 yaa ki⁄i Nasareetige, tongoo giyaa ilii diray. Teꞌesii yaa tlaatleesi caacaahhamisu hida sinagoogi dooinay. Hida wa⁄a gwaa akhasee ina yaati bakairi, hingigi maamisiri inay haa inay tuba, “Heediki yaani kaalaa slay waawayki haa yonduki gu denu goó bakaꞌasa hida taqay dee?
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 Hiĩ caba ti nanku dakwidiisaykira? Iyoo dosi caba daganoó eteedina Mariyaa? Hhiee kosi caba niĩ Yakoobo, Yoseefu, Simooni haa Yuuda?
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 Kara, hhiee kosi gu tigay caba yoó sliimaa ibiidiyay tiꞌii haa dandiray? Inkoo, gimbaki sliimaa giyaani kalaa slay?”
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 Teꞌesii gi slahhaahhaairi hari khisla sa ina, gugi siꞌiri. Yeesu gi kaay sa inay tuba, “Tletimiisay yoóti dakusiyaaba muree daqeemoo sliimaa gi kaye, muretee giyoó slayaaba yaamu kosii haa mara gosii!”
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 Yeesu yaa yondiidiiba yondu wa⁄a gu denu gwaa bakaꞌasu hida Nasareetige, sa gimba inay gwaa ⁄imbiriiba ina.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.