Mateus 13
U̶mʉreco pacʉ wederique (BAONT) vs NAA
1 Tii rʉmʉrena Jesús, wiipʉ ca niiricʉ witi waa, ʉtabʉcʉra tʉjaropʉ ea nuu eawi.
1 Naquele mesmo dia, Jesus saiu de casa e se assentou à beira-mar.
2 Paʉ bojoca cʉ̃re cʉ̃ja ca nea pooro macã, Jesús pea cũmuapʉ ea jãa, ea nuu waawi, bojoca pea jita dupari yepapʉra cʉ̃ja ca tua nʉcãro ʉno.
2 E grandes multidões se reuniram em volta dele, de modo que entrou num barco e se assentou. E toda a multidão estava em pé na praia.
3 Toopʉ niicãri, paʉ wãmeri ĩi cõoñarique mena cʉ̃jare wede jʉo waawi. O biro ĩiwi:
3 E de muitas coisas lhes falou por parábolas, dizendo:
4 Cʉ̃ otere cʉ̃ ca dee bate ote nʉnʉa waaro, ote ape jĩcãgaari maapʉ ñaaupe. To biro ca biirijere minia eari, baacãuparã.
4 E, ao semear, uma parte caiu à beira do caminho, e, vindo as aves, a comeram.
5 Apeye ʉ̃tã watoa ca jita mani jañuropʉ ñaaupe. Tee oterique yoari méé wiicoaupe. Ca jita ʉje meniroacã ca niiro macã,
5 Outra parte caiu em solo rochoso, onde a terra era pouca, e logo nasceu, visto não ser profunda a terra.
6 muipũ aji mʉa doogʉra, teere aji jĩa batecãupʉ. Nʉcõri manima ĩiro jinicoaupe.
6 Saindo, porém, o sol, a queimou; e, porque não tinha raiz, secou-se.
7 Apeye oterique pota watoapʉ ñaaupe. Pota yucʉ pee teere bʉcʉa ametʉene, wii bʉato yaiocãupe.
7 Outra parte caiu entre os espinhos; e os espinhos cresceram e a sufocaram.
8 Apeye oterique pea añuri jitapʉ ñaaupe. Tee pea añurije wii, bʉcʉa, añurije dica cʉtiupe. To biri jĩcã jati cien'gaari dica cʉtiupe. Ape jati setenta, ape jati treinta, dica cʉtiupe.
8 Outra, enfim, caiu em boa terra e deu fruto: a cem, a sessenta e a trinta por um.
9 Ca amoperi cʉtirã tʉoya yʉ ca ĩirijere —ĩiwi Jesús. Jesús, cũmuapʉ jãñari bojocare cʉ̃ ca buerique. Mt 13.4|src="lb00299b.tif" size="span"
9 Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
10 Jiro jãa, cʉ̃ buerã pea Jesús pʉto pee waa:
10 Então os discípulos se aproximaram de Jesus e lhe perguntaram: — Por que o senhor fala com eles por meio de parábolas?
11 To biro jãa ca ĩiro, o biro jãare ĩi yʉʉwi Jesús:
11 Ao que Jesus respondeu:
12 To biri yʉ yee quetire aperãre ca wede majiogʉra, bʉaro jañuro tʉo majirique cʉ̃re tiicojorique niirucu. To biri majiriquere pairo cʉorucumi. To biro ca tiitigʉra, petoacã cʉ̃ ca tʉo majimirique menapʉra ẽmacãrique niirucu.
12 Pois ao que tem, mais será dado, e terá em abundância; mas, ao que não tem, até o que tem lhe será tirado.
13 To biri ĩi cõoñarique mena cʉ̃jare yʉ wede. Ca ĩacãrã nii pacarã, ca ĩatirãre biro biima. Ñucã ca tʉocãrã nii pacarã, ca tʉotirãre biro tʉo majiti biicãma.
13 Por isso, falo com eles por meio de parábolas: porque, vendo, não veem; e, ouvindo, não ouvem, nem entendem.
14 O biro cʉ̃ja ca biirije, Ʉmʉreco Pacʉ yee quetire wede jʉgueri majʉ Isaías niiquĩricʉ o biro cʉ̃ ca ĩiquĩricarore biro biiro bii:
14 Assim, neles se cumpre a profecia de Isaías:
15 Ati pooga macãrã, cʉ̃ja yeripʉra ca tʉo nʉnʉjeerʉgatirã jeeñacã yai waama.
15 Porque o coração deste povo
16 ”Mʉja, mʉja ca ĩarije cape cʉti, mʉja ca tʉorije amoperi cʉti, ca biirã pea, ʉjea niiña.
16 — Bem-aventurados, porém, são os olhos de vocês, porque veem; e bem-aventurados são os ouvidos de vocês, porque ouvem.
17 Yee méé mʉjare yʉ ĩi. Paʉ Ʉmʉreco Pacʉ yee quetire wede jʉgueri maja, ca bojoca añurã, mʉja ca ĩarijere ĩarʉga, mʉja ca tʉorijere tʉorʉga, biimiupa. To biro bii pacarã tʉoti, ĩati, biiupa.
17 Pois em verdade lhes digo que muitos profetas e justos desejaram ver o que vocês estão vendo, mas não viram; e quiseram ouvir o que vocês estão ouvindo, mas não ouviram.
18 ”Tʉoya. Oteri majʉre ĩi cõoñari yʉ ca wedejãrije o biro ĩirʉgaro ĩi:
18 — Ouçam, portanto, o que significa a parábola do semeador.
19 Ʉmʉreco Pacʉ cʉ̃ ca doti niiri tabe maquẽ quetire tʉo pacarã, ca tʉo puotirã, oterique maapʉre ca ñaariquere biro niima. Ʉmʉreco Pacʉ wederiquere cʉ̃ja yeripʉ añuro cʉ̃ja ca tʉo ñeemiriqueacãre, Satanás doori, cʉ̃jare ẽmacãmi.
19 A todos os que ouvem a palavra do Reino e não a compreendem, vem o Maligno e arrebata o que lhes foi semeado no coração. Este é o que foi semeado à beira do caminho.
20 Oterique ʉ̃tã watoapʉ ca ñaarique pea, añurije quetire tʉorã, jĩcãtora ʉjea niirique mena ca tʉo ñeerã niima.
20 O que foi semeado em solo rochoso, esse é o que ouve a palavra e logo a recebe com alegria.
21 Oterique ca nʉcõri mani jañuricarore birora, cʉ̃ja cãa tʉgoeña tutuatima. Añurije queti jʉori ñañaro cʉ̃jare ca biirora, ñucã aperã ñañaro cʉ̃jare cʉ̃ja ca tiirʉga nʉnʉjeero uwima ĩirãra, to cõrora teere camotaticãma.
21 Mas ele não tem raiz em si mesmo, sendo de pouca duração. Quando chega a angústia ou a perseguição por causa da palavra, logo se escandaliza.
22 Oterique pota watoapʉ ca ñaarique pea, añurije quetire añuro tʉo nʉnʉjee pacarã, ati yepa maquẽ peere bʉaro boo tʉgoeña, ñucã pairo apeye cʉtirique peere boo ametʉene biima ĩirã, pota watoapʉ ca ñaariquere, ca dica manirora ca wii biato yaio ecoriquere birora biicãma. To biri ate niipetirije cʉ̃ja ca boo tʉgoeñarije pee nii ametʉenema ĩiro, añurije queti peera, cʉ̃ ca otemiriquere ca dica manirora ca wii bʉato yaioricarore biro cʉ̃jare tii yaiocã.
22 O que foi semeado entre os espinhos é o que ouve a palavra, porém as preocupações deste mundo e a fascinação das riquezas sufocam a palavra, e ela fica infrutífera.
23 Oterique añuri jitapʉ ca ñaarique pea, añuro dica cʉti, jĩcã jati cien, sesenta, treinta apegaari ca dica cʉtiricarore birora biima, añurije quetire tʉori, añuro ca tʉo nʉnʉjeerã —jãare ĩi wedewi Jesús.
23 Mas o que foi semeado em boa terra é o que ouve a palavra e a compreende; este frutifica e produz a cem, a sessenta e a trinta por um.
24 Ape wãme ĩi cõoñari wedewi ñucã Jesús:
24 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
25 To biro cʉ̃ ca tiimiriquere jĩcʉ̃ cʉ̃re ca ĩa tutigʉ, niipetirã cʉ̃ja ca cãni ditoye eari, trigo watoapʉre taa ñañarijere ote, waacoaupʉ.
25 Mas, enquanto todos estavam dormindo, veio o inimigo dele, semeou o joio no meio do trigo e foi embora.
26 Jiro, trigo cʉ̃ ca oterique wii, bʉcʉa yapano, oo yucʉ nʉcã, ca biiri tabera, taa ñañarije cãa tee watoare wiiupe.
26 E, quando as plantas cresceram e produziram fruto, apareceu também o joio.
27 To biro ca biiro, paderi maja pea tii weje ʉpʉre o biro cʉ̃re ĩirã waauparã: “¡Wiogʉ! Mʉ yaa wejere añurije mʉ ca oterique nii pacaro, ¿do biro biicãri, taa ñañarije cãa to wiijapari?” cʉ̃re ĩiuparã.
27 Então os servos do dono da casa chegaram e disseram: “Patrão, o senhor não semeou boa semente no seu campo? De onde, então, vem o joio?”
28 ”To biro cʉ̃ja ca ĩiro, tii weje ʉpʉ pea o biro cʉ̃jare ĩiupʉ: “Jĩcʉ̃ yʉre ca ĩa tutigʉ to biro tiijacupi,” ĩiupʉ.
28 Ele, porém, lhes respondeu: “Um inimigo fez isso.” Mas os servos lhe perguntaram: “O senhor quer que a gente vá e arranque o joio?”
29 ”To biro cʉ̃ja ca ĩiro, cʉ̃ pea o biro cʉ̃jare ĩiupʉ: “Waaticãña. Taa ñañarijere wẽe batema ĩirã, trigo menara mʉja wẽe batecãbocu.
29 O dono da casa respondeu: “Não! Porque, ao separar o joio, vocês poderão arrancar também com ele o trigo.
30 Tee menara jĩcãri to bʉcʉacãjato. Ca dicare jeerica tabepʉ trigore ca jeerãre: “ ‘Taa ñañarije peere jee jʉori, upa dotori jiaya, teere joe baterʉgarã. To biro tii yapanoripʉ trigore jeeri, yʉ yaa wii baarique queno cũurica wiipʉ queno cũuña,’ cʉ̃jare yʉ ĩirucu,” cʉ̃jare ĩiupʉ tii weje ʉpʉ —ĩi wedewi Jesús.
30 Deixem que cresçam juntos até a colheita. E, no tempo da colheita, direi aos ceifeiros: ‘Ajuntem primeiro o joio e amarrem-no em feixes para ser queimado; mas recolham o trigo no meu celeiro.’”
31 Ape wãme ĩi cõoñari wedewi ñucã Jesús.
31 Jesus lhes propôs outra parábola, dizendo:
32 Niipetirije ote apegaari ametʉenero petigaacã peti nii pacaro, bʉcʉa waaropʉa, ote, wejepʉre ca niiri yucʉ ametʉenero pairicʉ bʉcʉa. To biri minia tiigʉ dʉpʉripʉre cʉ̃ja die batiri queno, cʉ̃ja ca tii niirore birora bii —ĩi wedewi Jesús.
32 Esse grão é, na verdade, a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, é maior do que as hortaliças, e chega a ser uma árvore, de modo que as aves do céu vêm se aninhar nos seus ramos.
33 Ati wãme ĩi cõoñari wedewi ñucã Jesús:
33 Jesus lhes contou ainda outra parábola:
34 Ate niipetirore ĩi cõoñarique mena wado ĩiri wedewi Jesús, bojocare. Dije ʉno peerena, ĩi cõoñatigʉra cʉ̃jare wede, tiitiwi.
34 Jesus disse todas estas coisas às multidões por parábolas e sem parábolas nada lhes dizia.
35 Ate pea Ʉmʉreco Pacʉ yee quetire wede jʉgueri majʉ:
35 Isso aconteceu para se cumprir o que foi dito por meio do profeta: “Abrirei a minha boca em parábolas; publicarei coisas ocultas desde a criação do mundo.”
36 Jiro Jesús bojocare waarique wui yapano, waa, wiipʉ jãa waawi. To biro cʉ̃ ca biiro, jãa, cʉ̃ buerã pea cʉ̃ pʉto waari, o biro cʉ̃re jãa ĩi jãiñawʉ:
36 Então, despedindo as multidões, Jesus foi para casa. E, aproximando-se dele os seus discípulos, disseram: — Explique-nos a parábola do joio do campo.
37 To biro jãa ca ĩiro, o biro jãare ĩi wedewi Jesús:
37 E Jesus respondeu:
38 Oterica yepa pea, ati ʉmʉreco nii. Ote añurije pea Ʉmʉreco Pacʉ yaarãre ĩiro ĩi; taa ñañarije pea Satanás yaarãre ĩiro ĩi.
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino; o joio são os filhos do Maligno.
39 Ca ĩa tutigʉ taa ñañarijere ca otericʉ pea Satanás niimi. Ote dicare jeerique pea, ati ʉmʉreco ca peti peere ĩiro bii. Ca dicare ca jeerã pea, Ʉmʉreco Pacʉre pade bojari maja niima.
39 O inimigo que o semeou é o diabo. A colheita é o fim dos tempos, e os ceifeiros são os anjos.
40 ”To biri taa ñañarijere jeeri, pecamepʉ joe batericarore birora biirucu, ati ʉmʉreco ca petiro.
40 Pois, assim como o joio é colhido e jogado no fogo, assim será no fim dos tempos.
41 Yʉ, Ca Nii Majuropeegʉ Macʉ̃, yʉ ca doti niiri yepare ñañarije tii, aperãre ñañaro cʉ̃ja ca tiiro tii, ca tii niirã niipetirãre, yʉ jee neo doti cojorucu, yʉre ca pade bojari majare.
41 O Filho do Homem mandará os seus anjos, que ajuntarão do seu Reino todos os que servem de pedra de tropeço e os que praticam o mal
42 Cʉ̃jare jee neo yapano, pecame ca ʉ̃ʉ yatitiri pecamepʉ cõa joerucuma, cʉ̃ja upire baca dʉpo tuu, oti, cʉ̃ja ca biipa tabepʉre.
42 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
43 To biro cʉ̃ja ca biiri tabere, ca ñañarije manirã pea, muipũ ʉmʉreco macʉ̃re biro boe bate niirucuma, cʉ̃ja Pacʉ cʉ̃ ca doti niiri tabepʉre. Ca amoperi cʉtirã tʉoya yʉ ca ĩirijere.
43 Então os justos resplandecerão como o sol, no Reino de seu Pai. Quem tem ouvidos para ouvir, ouça.
44 ”Ʉmʉreco Pacʉ cʉ̃ ca doti niiri tabea, ca wapa pacarijere jĩcã yepapʉ yaio cũuricarore biro nii. Jĩcʉ̃ ʉmʉ teere bʉa, ñucã toora teere yaio cũu, bʉaro ʉjea niirique mena waa, cʉ̃ yee apeye niipetirijere noni peticã, tee wapa mena tii yepare wapa tii ami, cʉ̃ ca tiirore birora bii.
44 — O Reino dos Céus é semelhante a um tesouro escondido no campo, que um homem achou e escondeu. Então, transbordante de alegria, vai, vende tudo o que tem e compra aquele campo.
45 ”Ñucã Ʉmʉreco Pacʉ cʉ̃ ca doti niiri tabea, jĩcʉ̃, apeye noniri majʉ, perlas añurijere ca ama yujugʉre biro nii.
45 — O Reino dos Céus é também semelhante a um homem que negocia e procura boas pérolas.
46 To biri jĩcãga bʉaro ca wapa pacaricare bʉari, waa, cʉ̃ yee apeye niipetirijere noni peticã, tee wapa mena tiigare wapa tii ami, cʉ̃ ca tiirore birora bii.
46 Quando encontrou uma pérola de grande valor, ele foi, vendeu tudo o que tinha e comprou a pérola.
47 ”Ñucã Ʉmʉreco Pacʉ cʉ̃ ca doti niiri tabea, jĩcãgʉ bapigʉre dia pairi yaapʉre cõañua cojoricaro, wai cʉ̃ja ca niiro cõrora cʉ̃ja ca yoorore biro nii.
47 — O Reino dos Céus é ainda semelhante a uma rede que foi lançada ao mar e apanhou peixes de toda espécie.
48 Bapigʉre wai cʉ̃ja ca jãa dadaro ĩa, wai jĩari maja pea, jita dupari yepa pee wee maa waa, añurãre piwʉpʉ jee jãa, ñañarã peera cõañuacã, cʉ̃ja ca tii duwirore biro bii.
48 E, quando já estava cheia, os pescadores a arrastaram para a praia e, assentados, escolheram os bons para os cestos e jogaram fora os ruins.
49 O biri wãmera biirucu, ati ʉmʉreco ca petiro. Ʉmʉreco Pacʉ pʉto macãrã, niipetiri taberipʉ waari, añurã watoare bojoca ñañarãre bojoricaro cʉ̃jare jee dica woorucuma.
49 Assim será no fim dos tempos: os anjos sairão, separarão os maus dentre os justos
50 Ñañarãra pecame ca ʉ̃ʉ yatitiri pecamepʉ cʉ̃jare cõa joerucuma. Bʉaro oti, cʉ̃ja upire baca dʉpo tuu, cʉ̃ja ca biiparopʉre —ĩi wedewi Jesús.
50 e os lançarão na fornalha acesa; ali haverá choro e ranger de dentes.
51 To biro ĩi yapano, o biro ĩi jãiñawi Jesús:
51 Então Jesus perguntou: Eles responderam: — Sim!
52 To biro jãa ca ĩiro, o biro jãare ĩiwi Jesús:
52 Então Jesus lhes disse:
53 Jesús atere ĩi cõoña wede yapano, too ca niiricʉ waacoawi.
53 Quando Jesus acabou de contar essas parábolas, retirou-se dali.
54 Cʉ̃ yaa yepa majuropeepʉre eagʉ, cʉ̃ja yaa wii cʉ̃ja ca nea poo juu bueri wiipʉ waari, bojocare bue jʉo waawi. Too macãrã pea teere tʉo, do biro pee ĩi majitima ĩirã:
54 E, chegando à sua terra, ensinava-os na sinagoga, de modo que se maravilhavam e diziam: — De onde lhe vêm esta sabedoria e estes poderes miraculosos?
55 ¿Ania, yucʉ pĩiri paderi majʉ José macʉ̃, ñucã María macʉ̃ méé cʉ̃ niiti? ¿Santiago, José, Simón, Judas jãari jũwʉ méé cʉ̃ niiti?
55 Não é este o filho do carpinteiro? A sua mãe não se chama Maria, e seus irmãos não são Tiago, José, Simão e Judas?
56 ¿Ñucã ano mani watoa ca niirã cãa, cʉ̃ bairã romiri méé cʉ̃ja niiti? ¿Ate niipetirije cʉ̃ ca majirijere noopʉ cʉ̃ bʉajapari? —ameri ĩiwa.
56 Todas as suas irmãs não vivem entre nós? Então, de onde lhe vem tudo isto?
57 To biirije cʉ̃re ca ĩirã niiri, cʉ̃ ca wederijere tʉo nʉnʉjeerʉgatiwa.
57 E escandalizavam-se por causa dele. Jesus, porém, lhes disse:
58 To biri cʉ̃ ca wederijere díámacʉ̃ cʉ̃re cʉ̃ja ca tʉo nʉnʉjeetiro macã, tii macãre niigʉ ca ĩa ñaaña manirijere paʉ tii bau niitiwi.
58 E não fez ali muitos milagres, por causa da incredulidade deles.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.