Mateus 26
Tã-drı̣̃ Lẽlẽ Óꞌdí Óvârí Kâ (AVU) vs ARA
1 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ ndẽlé bê tã îmbâ íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ rî, drílâ gõzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ,
1 Tendo Jesus acabado todos estes ensinamentos, disse a seus discípulos:
2 “Nĩ nı̣̃ trá kĩ, kậyı̣̂ ꞌẽzó kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌẽlé rî âꞌdô ꞌẽꞌá îtõlé kậyı̣̂ rı̣̃ vósĩ. Mâ rî gógó âjólé ûrú lésĩ nõ, áâꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́. Gólĩyî âꞌdô ámâ îpáꞌá fê lậlı̣̂-lậlı̣̂ drı̣̃ı̣̂.”
2 Sabeis que, daqui a dois dias, celebrar-se-á a Páscoa; e o Filho do Homem será entregue para ser crucificado.
3 Gõꞌdá kậyı̣̂ Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌdĩ sĩ, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá õjílã sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê, gólĩyî êꞌbê ĩyî rû trá drı̣̃-ꞌbá drı̣̃-ꞌbá ãzí rî ꞌbá yî drı̣̃lı̣́ rú bê Kãyífã rî drí ꞌbã ꞌálâ.
3 Então, os principais sacerdotes e os anciãos do povo se reuniram no palácio do sumo sacerdote, chamado Caifás;
4 Gólĩyî êꞌbê rû tólâ ꞌdĩ, tãlâ tã ı̣̂ꞌbı̣̃lı̣́ ĩyî võ ꞌásĩ Yésũ rî rũzó bê kírî ró gólâ rî fũzó vólé.
4 e deliberaram prender Jesus, à traição, e matá-lo.
5 Gõꞌdá gólĩyî ı̣̂sũ tã trá kĩ nĩ rî, âꞌdó kô tãndí ró ĩyî drí Yésũ rî rũzó kậyı̣̂ kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ ꞌdĩ sĩ, tãlâ õjílã dũû âꞌdô ngãꞌá ạ̃wạ̃ ꞌẽlé ĩyí bê.
5 Mas diziam: Não durante a festa, para que não haja tumulto entre o povo.
6 Kậyı̣̂ ꞌdĩ ꞌbá yî sĩ rî, Yésũ yî rî rĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ zı̣̃lı̣́ Bẽtánĩ rî ꞌálâ, ãgô ãzâ gólâ drí êdélé ngá lãzé ãrí kâ ꞌásĩ rú bê Sĩmónã rî drí ꞌbã ꞌá.
6 Ora, estando Jesus em Betânia, em casa de Simão, o leproso,
7 Gõꞌdá Yésũ yî õtírĩ ꞌbãâ ngá nyãꞌá Sĩmónã drí ꞌbã ꞌá tólâ rî, õkó ãzâ drí dõ gólâ ạ̃jı̣́ bê tũrũ-tũrũ rî âtrõzó mãlãngĩ gólâ êdélé kúnı̣́ zı̣̃lı̣́ ãlãbãsétã rî ꞌásĩ rî ꞌá, ânĩꞌá ûtúlâ Yésũ drı̣̃ı̣̂. Lâgî dõ rî ꞌdĩ kâ lậvũ gạ̃rạ̃ dõ ãzí drı̣̃ı̣̂ sĩ. Õkó ꞌdĩ ꞌê tã ꞌdî ĩtí ꞌdĩ tãlâ Yésũ rî ı̣̂njı̣̃zó.
7 aproximou-se dele uma mulher, trazendo um vaso de alabastro cheio de precioso bálsamo, que lhe derramou sobre a cabeça, estando ele à mesa.
8 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ndrê ĩyî tã õkó ꞌdĩ drí ꞌẽlé ꞌdĩ bê rî, tã ꞌdî ꞌbãá gólĩyî gõꞌdá kô âꞌdólé ãyĩkõ ró. Drílĩyî rĩzó tã âtálé ĩyî lãfálé ꞌásĩ kĩ, “ꞌDĩî rĩꞌá tã ngá îzã-îzã kâ ꞌî.
8 Vendo isto, indignaram-se os discípulos e disseram: Para que este desperdício?
9 Tí âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró õzõ óõꞌbã dõ ꞌdî gĩlí vólé ậdı̣̂ ãmbá sĩ, gõzó ậdı̣̂ lâ fẽlé ngá ãkó lé ꞌbá rî ꞌbá yî pãzó rî.”
9 Pois este perfume podia ser vendido por muito dinheiro e dar-se aos pobres.
10 Gõꞌdá Yésũ nı̣̃ tã ı̣̂sũ lãjóꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ bê rî, gólâ drí ngãzó tã âtálé drílĩyî kĩ nĩ rî, “Nĩ rî õkó ꞌdĩ îkpókpólõlé ĩtí ãꞌdô tãsĩ yã? Gólâ ꞌê ꞌdĩ tã tãndí ꞌî má drí. Tã gólâkâ ꞌdĩ sû trá má rú tákányĩ.
10 Mas Jesus, sabendo disto, disse-lhes: Por que molestais esta mulher? Ela praticou boa ação para comigo.
11 Ngá ãkó lé ꞌbá ró rî ꞌbá yî âꞌdô ĩyî ꞌbãꞌá ãní bê nõngá kậyı̣̂ vósĩ cé. Gõꞌdá má îcá kô rĩlí zãâ ãní bê nõngá.
11 Porque os pobres, sempre os tendes convosco, mas a mim nem sempre me tendes;
12 Dõ õkó ꞌdĩ drí ûtúlı̣́ má drı̣̃ı̣̂ ꞌdĩ, tã ífí lâ kĩ, gólâ êdê ꞌdĩ ámâ rúꞌbạ́ ãvõ ꞌî ꞌbãlé ꞌbú ꞌá.
12 pois, derramando este perfume sobre o meu corpo, ela o fez para o meu sepultamento.
13 Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, õzõ óõtírĩ tã âtî-âtî tãndí Ôvârí kâ pẽê ãngó ꞌásĩ õjílã ꞌbạ̃súrú ndrĩ kâ rî drí rî, áâꞌdô tã tãndí õkó ꞌdĩ drí ꞌẽlé ꞌdĩ tã lâ âtáꞌá õjílã drí, tãlâ gólâ rî tã ı̣̂sũzó bê.”
13 Em verdade vos digo: Onde for pregado em todo o mundo este evangelho, será também contado o que ela fez, para memória sua.
14 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, lãjóꞌbá ãlô Yésũ kâ rú bê Yúdạ̃ Ĩsĩkãrĩyótã rî drí ngãzó nĩlí drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî ngálâ, tãlâ Yésũ rî drı̣́-bã fẽzó gólĩyî drí.
14 Então, um dos doze, chamado Judas Iscariotes, indo ter com os principais sacerdotes, propôs:
15 Gõꞌdá Yúdạ̃ drí tã îjízó gólĩyî tı̣́ kĩ nĩ rî, “Õzõ nĩ õlẽ tã-drı̣̃ trá má drí Yésũ rî drı̣́-bã fẽzó ãnî drí rî, nĩ âꞌdô ậdı̣̂ fẽꞌá má drí tạ̃sı̣̂ yã?” Gõꞌdá drílĩyî tã îjî Yúdạ̃ kâ ꞌdĩ drı̣̃ lâ lôgõzó. Gólĩyî drí ậdı̣̂ ífí lãzó nyâꞌdî-trá-drı̣̃-lâ-ngâ-mûdrı̣́ sílĩvã ꞌásĩ fẽlé Yúdạ̃ drí.
15 Que me quereis dar, e eu vo-lo entregarei? E pagaram-lhe trinta moedas de prata.
16 Gõꞌdá îtõlé kậyı̣̂ rî ꞌdĩ ꞌásĩ rî, Yúdạ̃ drí îtõzó rĩꞌá lạ́tı̣̂ lôndãlé, tãlâ yí fẽ ró Yésũ rî drı̣́-bã bê gólĩyî drí.
16 E, desse momento em diante, buscava ele uma boa ocasião para o entregar.
17 Gõꞌdá nĩngá sĩ, kậyı̣̂ drı̣̃-káká kãrámã ãmbãtã ạ̃kú ãkó rî kâ rî kâ âcâ bê rî, lãjóꞌbá Yésũ kâ rî ꞌbá yî drí ânĩzó tã îjílí gólâ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Ní lẽ ãmâ drí nĩlí kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ êdélé ãmâ drí nyãlé ángô lé yã?”
17 No primeiro dia da Festa dos Pães Asmos, vieram os discípulos a Jesus e lhe perguntaram: Onde queres que te façamos os preparativos para comeres a Páscoa?
18 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Nĩ ngâ nĩlí fĩlí jạ̃rı̣́bạ̃ ạ́ngı̣́ Yẽrõsãlémã kâ nã ꞌálâ. Õzõ nĩ õcâ trá tólâ rî, nĩ âꞌdô ãgô ãzâ ûsúꞌá. Nĩ âtâ tã gólâ drí kĩ, ‘Tã îmbá ꞌbá ãmákâ kĩ nĩ rî, kậyı̣̂ gólâ Ôvârí drí ꞌbãlé yí drí rî trá ãnyî ꞌẽꞌá âcálé. Yí âꞌdô ânĩꞌá kãrámã lậvũ-lậvũ kôrô kâ nyãlé ní drí ꞌbá ꞌá ãmâ lãjóꞌbá íyíkâ yí bê.’ ”
18 E ele lhes respondeu: Ide à cidade ter com certo homem e dizei-lhe: O Mestre manda dizer: O meu tempo está próximo; em tua casa celebrarei a Páscoa com os meus discípulos.
19 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí nĩzó ĩyî tã ꞌdî ꞌẽlé té õzõ Yésũ drí âtálé gólĩyî drí ꞌdĩ kâtí. Drílĩyî ngá nyãnyã kãrámã kâ êdézó ãgô ꞌdĩ drí ꞌbã ꞌá nĩngá.
19 E eles fizeram como Jesus lhes ordenara e prepararam a Páscoa.
20 Gõꞌdá câ bê lạ̃njạ́túlı̣́ bê rî, Yésũ yî drí rû êꞌbézó võ ãlô ꞌá lãjóꞌbá íyíkâ mûdrı̣́-drı̣̃-lâ-ngâ-rı̣̃ ꞌdî ꞌbá yí bê kãrámã ꞌdî nyãlé.
20 Chegada a tarde, pôs-se ele à mesa com os doze discípulos.
21 Gólĩyî õtírĩ ꞌbãâ rĩꞌá ngá nyãꞌá rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, lãjóꞌbá ãlô ãnî lãfálé sĩ âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá ámâ ạ̃jú-ꞌbá-ãzí yî drı̣́gạ́.”
21 E, enquanto comiam, declarou Jesus: Em verdade vos digo que um dentre vós me trairá.
22 Gõꞌdá lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî ârî ĩyî úlı̣́ gólâ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólĩyî drí âꞌdózó ndrĩ tã ı̣̂sũ ró rõô. Gõꞌdá drílĩyî ngãzó rĩꞌá ĩyî âꞌdálé Yésũ drí ãlô-ãlô kĩ, “Kúmú, õjílã ꞌẽ ꞌbá ánî drı̣́-bã fẽlé rî âꞌdô âꞌdóꞌá mâ ĩꞌdî yã?”
22 E eles, muitíssimo contristados, começaram um por um a perguntar-lhe: Porventura, sou eu, Senhor?
23 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílĩyî kĩ nĩ rî, “Õjílã ãlô ãnî lãfálé ꞌásĩ gólâ ngbãângbânõ rĩ ꞌbá drı̣́ sõlé má bê sãánĩ ãtó kâ ãlô ꞌá rî âꞌdô ámâ drı̣́-bã fẽꞌá nĩ.
23 E ele respondeu: O que mete comigo a mão no prato, esse me trairá.
24 Áâꞌdô mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô fũꞌá, õzõ tã lâ îgĩlí trá búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî kâtí. Gõꞌdá õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé ꞌdĩ, Ôvârí âꞌdô lâŋõ õnjí tẽtẽ fẽꞌá drílâ. Tí âꞌdô âꞌdóꞌá tãndí ró õzõ úũtı̣̂ õjílã rî ꞌdĩ kô.”
24 O Filho do Homem vai, como está escrito a seu respeito, mas ai daquele por intermédio de quem o Filho do Homem está sendo traído! Melhor lhe fora não haver nascido!
25 Yúdạ̃ gólâ tíbê ꞌẽ ꞌbá Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé rî drí tã îjízó gólâ tı̣́ kĩ nĩ rî, “Tã îmbá ꞌbá, âꞌdô âꞌdóꞌá ãꞌdî ĩꞌdî yã? Mâ ĩꞌdî yã?” Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó drílâ kĩ nĩ rî, “Ãwô, nî ĩꞌdî!”
25 Então, Judas, que o traía, perguntou: Acaso, sou eu, Mestre? Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste.
26 Gõꞌdá Yésũ yî õtírĩ rĩî ngá nyãlé rî, gólâ drí ãmbãtã trõzó. Drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí ãmbãtã ꞌdî tãsĩ. Drílâ ãmbãtã ꞌdî ꞌâ lâ ûpı̣̃zó, gõꞌdá drílâ trõzó lâ fẽlé lãjóꞌbá íyíkâ yî drí tã âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, “Nĩ trõ, nĩ nyâ, nõô rĩꞌá ámâ rúꞌbạ́ ꞌî.”
26 Enquanto comiam, tomou Jesus um pão, e, abençoando-o, o partiu, e o deu aos discípulos, dizendo: Tomai, comei; isto é o meu corpo.
27 Gõꞌdá Yésũ drí kpá ĩgã õdrá âlâꞌbâ kâ trõzó. Drílâ rãtáã ꞌẽzó Ôvârí drí tã lâ tãsĩ. Gõꞌdá drílâ fẽzó lâ lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí mvũlı̣́ tã âtâ-âtâ bê kĩ nĩ rî, “Ãnî ndrĩ, nĩ mvû!
27 A seguir, tomou um cálice e, tendo dado graças, o deu aos discípulos, dizendo: Bebei dele todos;
28 Nõô rî ámâ ãrí tã-drı̣̃ lẽlẽ óꞌdí êdézó Ôvârí yî lãfálé õjílã íyíkâ yí bê rî ĩꞌdî, tíbê rã ꞌbá tã õnjí õjílã kâ âyê-âyê kâ tãsĩ rî ĩꞌdî.
28 porque isto é o meu sangue, o sangue da [nova] aliança, derramado em favor de muitos, para remissão de pecados.
29 Má âtâ ãnî drí, má îcá kô õdrá nõ mvũlı̣́, cãlé bũúũ kậyı̣̂ gólâ má drí ꞌẽzó mvũlâ ãní bê kpá óꞌdí kậyı̣̂ ámâ átá drí ámâ ꞌbãzó kúmú ró õjílã drı̣̃lı̣́ rî tú.”
29 E digo-vos que, desta hora em diante, não beberei deste fruto da videira, até aquele dia em que o hei de beber, novo, convosco no reino de meu Pai.
30 Nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí lôngó Ôvârí rî lûyı̣̂ kâ ngõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yí bê. ꞌDĩî vósĩ rî, drílĩyî nĩzó únı̣́ fê dõ kâ bê yí drı̣̃ı̣̂ rî ꞌálâ.
30 E, tendo cantado um hino, saíram para o monte das Oliveiras.
31 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ drí tã lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí ꞌẽzó rãlé yí rú sĩ rî tã lâ âtázó gólĩyî drí. Gólâ kĩ, “Má âtâ ãnî drí, ngạ́cı̣̂ nõ sĩ, nĩ âꞌdô rãꞌá ndrĩ ámâ âyélé, tãlâ Ôvârí âtâ tã trá tã îgĩ íyíkâ ꞌá kĩ nĩ rî,
31 Então, Jesus lhes disse: Esta noite, todos vós vos escandalizareis comigo; porque está escrito:
32 Má âꞌdô lîdríꞌá õdrã ꞌásĩ. ꞌDĩî vósĩ rî, má âꞌdô lậvũꞌá sı̣́sı̣́ ãnî ândrá Gãlĩláyã ꞌálâ. Nĩ âꞌdô nĩꞌá ámâ ûsúlı̣́ tólâ.”
32 Mas, depois da minha ressurreição, irei adiante de vós para a Galileia.
33 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó tã-drı̣̃ lôgõlé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ ãzí-ãzí yî õlậꞌbû gbõ lé ndrĩ ánî âyélé rî, má îcá kô ánî âyélé.”
33 Disse-lhe Pedro: Ainda que venhas a ser um tropeço para todos, nunca o serás para mim.
34 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó Pétẽrõ drí kĩ, “Pétẽrõ, má âtâ ní drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ngạ́cı̣̂ nõ sĩ, drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú drí cı̣́rı̣̃ ꞌbẽ ãkó rî, ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá má rú sĩ ândâlâ nâ. Ní âꞌdô tã âtáꞌá kĩ nĩ rî, yí nı̣̃ı̣́ mâ kô.”
34 Replicou-lhe Jesus: Em verdade te digo que, nesta mesma noite, antes que o galo cante, tu me negarás três vezes.
35 Gõꞌdá Pétẽrõ drí tã-drı̣̃ lôgõzó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Má îcá kô tı̣̂ gãlé ní rú sĩ. Õzõ ãꞌdô õdrã ꞌî rî, mã âꞌdô drãꞌá ní bê.” Gõꞌdá lãjóꞌbá ãzí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kpá tã âtázó õzõ Pétẽrõ drí âtálé ꞌdĩ kâtí.
35 Disse-lhe Pedro: Ainda que me seja necessário morrer contigo, de nenhum modo te negarei. E todos os discípulos disseram o mesmo.
36 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, Yésũ yî drí nĩzó cãlé võ gólâ zı̣̃lı̣́ Gẽtẽsẽmánĩ rî ꞌálâ. Gólĩyî câ bê tólâ rî, Yésũ drí ngãzó tã âtálé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ rî nõngá. Mâ drẽ nĩꞌá gbíyá ạ̃tı̣́ ꞌálâ rãtáã ꞌẽlé.”
36 Em seguida, foi Jesus com eles a um lugar chamado Getsêmani e disse a seus discípulos: Assentai-vos aqui, enquanto eu vou ali orar;
37 Gõꞌdá Yésũ drí Pétẽrõ yî, Zẽbẽdáyõ rî mvá rı̣̃ Yãkóbã yî Yõwánĩ bê rî ꞌbá yî drı̣̃zó kpãâ yí bê. Gõꞌdá Yésũ drí âꞌdózó ĩzã ró gõꞌdá kpá tã ı̣̂sũ ró rõô.
37 e, levando consigo a Pedro e aos dois filhos de Zebedeu, começou a entristecer-se e a angustiar-se.
38 Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ámâ pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ trá tã ı̣̂sũ ró rõô. Tã ı̣̂sũ ꞌdî ꞌê trá ámâ fũlı̣́. Nĩ rî nõngá lı̣̃fı̣́ ngbậ ró tãlâ rãtáã ꞌẽlé má bê.”
38 Então, lhes disse: A minha alma está profundamente triste até à morte; ficai aqui e vigiai comigo.
39 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó nĩlí gbíyá ạ̃tı̣́ ꞌálâ, gõꞌdá drílâ íyî lâlãzó vũdrı̣́ ı̣̃nyạ́kú drı̣̃ı̣̂ rãtáã ꞌẽlé kĩ, “Tátá, õzõ ĩîcâ trá ní lı̣̃fı̣́ rî, ní trõ ĩgã mvá lâŋõ gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ ꞌẽlé rî kâ nõ vólé. Gõꞌdá ní ꞌê tã gólâ ní drí lẽlé ꞌẽlé rî ĩꞌdî, âꞌdó kô tã gólâ má drí lẽlé rî ĩꞌdî.”
39 Adiantando-se um pouco, prostrou-se sobre o seu rosto, orando e dizendo: Meu Pai, se possível, passe de mim este cálice! Todavia, não seja como eu quero, e sim como tu queres.
40 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó gõlé lãjóꞌbá íyíkâ nâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gólâ drí gólĩyî ûsúzó rĩꞌá ĩyî ậꞌdú kõꞌá. Gõꞌdá gólâ drí ngãzó tã âtálé Pétẽrõ yî drí kĩ, “Nĩ îcá kô rĩlí lı̣̃fı̣́ ngbậ ró rãtáã ꞌẽlé má bê cãlé cé ı̣̃tú-pá ãlô ãꞌdô tãsĩ yã?
40 E, voltando para os discípulos, achou-os dormindo; e disse a Pedro: Então, nem uma hora pudestes vós vigiar comigo?
41 Nĩ rî lı̣̃fı̣́ ngbậ ró rãtáã ꞌẽlé, tãlâ Sãtánã õzó ãnî ûjũû kô ámâ âyélé. Ãnî pı̣̃pı̣̂sı̣́lı̣́ lẽ tã tãndí ꞌẽlé, gõꞌdá ãnî rúꞌbạ́ rĩꞌá cú ĩtí mbârâkã ãkó tã rî ꞌdĩ ꞌẽzó.”
41 Vigiai e orai, para que não entreis em tentação; o espírito, na verdade, está pronto, mas a carne é fraca.
42 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó kpá óꞌdí nĩꞌá rãtáã ꞌẽlé. Gólâ kĩ, “Tátá, õzõ ĩîcâ kô ní drí ĩgã mvá lâŋõ kâ nõ trõlé vólé má drí mvũ ãkó lâ rî, má âꞌdô ꞌẽꞌá lâ õzõ ní drí lẽlé rî kâtí.”
42 Tornando a retirar-se, orou de novo, dizendo: Meu Pai, se não é possível passar de mim este cálice sem que eu o beba, faça-se a tua vontade.
43 Nĩngá sĩ, Yésũ drí ngãzó gõlé lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gõꞌdá gólâ drí kpá gólĩyî ûsúzó rĩꞌá lûsúꞌá ậꞌdú drí sĩ.
43 E, voltando, achou-os outra vez dormindo; porque os seus olhos estavam pesados.
44 Gõꞌdá drílâ ngãzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî âyélé, nĩzó rãtáã ândâlâ nâ lâ ꞌẽlé. Gõꞌdá drílâ kpá rãtáã ãlô-ãlô ꞌdĩ ꞌẽzó ĩꞌdî.
44 Deixando-os novamente, foi orar pela terceira vez, repetindo as mesmas palavras.
45 Gõꞌdá Yésũ drí gõzó lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî ngálâ. Gólâ ûsû gólĩyî rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá. Gõꞌdá gólâ drí tã âtázó drílĩyî kĩ, “Ãnî drẽ zãâ rĩꞌá ậꞌdú kõꞌá yã? Nĩ ndrê drẽ, ı̣̃tú-pá âcâ trá ngbãângbânõ ꞌẽzó mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô drı̣́-bã lâ fẽlé tã õnjí ꞌbá yî drı̣́gạ́.
45 Então, voltou para os discípulos e lhes disse: Ainda dormis e repousais! Eis que é chegada a hora, e o Filho do Homem está sendo entregue nas mãos de pecadores.
46 Nĩ ngâ ûrû, mã nĩ ró bê! Nĩ ndrê õjílã gólâ ꞌẽ ꞌbá ámâ drı̣́-bã fẽlé rî rĩꞌá ânĩꞌá nã!”
46 Levantai-vos, vamos! Eis que o traidor se aproxima.
47 Gõꞌdá nĩngá sĩ, Yésũ õtírĩ rĩî drẽ zãâ tã âtáꞌá lãjóꞌbá íyíkâ ꞌdĩ ꞌbá yî drí rî, kôrô lãjóꞌbá gólâkâ ãlô Yúdạ̃ rî drí âcázó õjílã õꞌbí bê dũû. Õjílã rî ꞌdĩ ꞌbá yî, drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî gõꞌdá gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê rî âjô gólĩyî nĩ lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô bê gõꞌdá kpá pı̣̃drı̣́gú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ yí bê ĩyî drı̣́gạ́ sĩ, ânĩꞌá Yésũ rî rũlı̣́.
47 Falava ele ainda, e eis que chegou Judas, um dos doze, e, com ele, grande turba com espadas e porretes, vinda da parte dos principais sacerdotes e dos anciãos do povo.
48 Yúdạ̃ âꞌdâ lạ́tı̣̂ yí drí ꞌẽzó Yésũ rî drı̣́-bã fẽlé rî trá ạ̃kû ró õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí. Gólâ kĩ, “Õjílã gólâ má drí ꞌẽꞌá nĩꞌá âmvólâ bı̣́-ꞌbálé lâ võlé rî, nĩ rû gólâ ĩꞌdî.”
48 Ora, o traidor lhes tinha dado este sinal: Aquele a quem eu beijar, é esse; prendei-o.
49 Gõꞌdá gólĩyî ânĩ bê âcálé rî, Yúdạ̃ drí nĩzó mbı̣̂ Yésũ ngálâ, nĩꞌá nî-bê-yã fẽlé Yésũ drí, gólâ kĩ, “Tã îmbá ꞌbá, nî bê yã?” Gólâ drí Yésũ rî âmvózó bı̣́-ꞌbálé lâ võlé.
49 E logo, aproximando-se de Jesus, lhe disse: Salve, Mestre! E o beijou.
50 Gõꞌdá Yúdạ̃ ꞌê nî-bê-yã bê Yésũ drí rî, Yésũ drí tã âtázó gólâ drí kĩ nĩ rî, “Ámâ rû-lẽ-ãzíyã, ní ꞌê tã ní drí ânĩꞌá ꞌẽlâ rî.”
50 Jesus, porém, lhe disse: Amigo, para que vieste? Nisto, aproximando-se eles, deitaram as mãos em Jesus e o prenderam.
51 Gõꞌdá lãjóꞌbá ãlô lãjóꞌbá Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî lãfálé ꞌásĩ drí lı̣́gú mbẽlẽsõ íyíkâ ângízó fókã lâ ꞌásĩ. Gõꞌdá kôrô drílâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá drı̣́-ꞌbá drı̣́-ꞌbá Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yî rî kâ rî kâ bı̣́ lâ gãzó njíyá vólé vũdrı̣́.
51 E eis que um dos que estavam com Jesus, estendendo a mão, sacou da espada e, golpeando o servo do sumo sacerdote, cortou-lhe a orelha.
52 Gõꞌdá Yésũ drí tã âtázó lãjóꞌbá gólâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ꞌdĩ bı̣́ lâ gã ꞌbá ꞌdĩ drí kĩ nĩ rî, “Ní sõ lı̣́gú áníkâ ꞌdĩ lôgõlé vólé fókã lâ ꞌá. Õjílã gólĩyî rĩ ꞌbá ạ̃wạ̃ ꞌẽlé lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô rî ꞌbá yî sĩ rî, áâꞌdô kpá gólĩyî fũꞌá lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô sĩ.
52 Então, Jesus lhe disse: Embainha a tua espada; pois todos os que lançam mão da espada à espada perecerão.
53 Mí nı̣̃ı̣́ kô kĩ nĩ rî, má âꞌdô îcáꞌá ámâ átá Ôvârí rî zı̣̃lı̣́ mãlãyíkã âjólé ânĩꞌá ámâ pãlé yã? Gólâ âꞌdô îcáꞌá mãlãyíkã âjólé dũûdû.
53 Acaso, pensas que não posso rogar a meu Pai, e ele me mandaria neste momento mais de doze legiões de anjos?
54 Gõꞌdá õzõ Ôvârí ãâjô mãlãyíkã trá ânĩꞌá ámâ pãlé rî, tã gólâ îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé ámâ tãsĩ rî âꞌdô rû ꞌẽꞌá ángô tí yã?”
54 Como, pois, se cumpririam as Escrituras, segundo as quais assim deve suceder?
55 Gõꞌdá Yésũ drí ngãzó tã âtálé õjílã õꞌbí ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Nĩ ânĩ ámâ rũlı̣́ lı̣́gú mbẽlẽsó-mbélésô bê gõꞌdá kpá pı̣̃drı̣́gú ạ́ngı̣́ ạ́ngı̣́ yí bê õzõ õjílã gólâ tã õnjí ꞌẽ ꞌbá mı̣́rı̣̃ rú rî kâtí ãꞌdô tãsĩ yã? Má rî trá tã îmbálé kậyı̣̂ vósĩ cé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ rî kâ ꞌá. Nĩ rú mâ kô tólâ ãꞌdô tãsĩ yã?
55 Naquele momento, disse Jesus às multidões: Saístes com espadas e porretes para prender-me, como a um salteador? Todos os dias, no templo, eu me assentava [convosco] ensinando, e não me prendestes.
56 Tã gólĩyî ndrĩ ãnî drí rĩꞌá ꞌẽlâ ꞌdĩ ꞌbá yî, ꞌê rû ĩtí ꞌdĩ, tãlâ úlı̣́ gólĩyî tã ậngũ ꞌbá yî drí îgĩlí búkũ Ôvârí kâ ꞌá rî ãꞌdô ró bê tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró.”
56 Tudo isto, porém, aconteceu para que se cumprissem as Escrituras dos profetas. Então, os discípulos todos, deixando-o, fugiram.
57 Gõꞌdá nĩngá sĩ rî, õjílã gólĩyî Yésũ rî rũ ꞌbá rî yî drí gólâ rî trõzó âjílí ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ rî ꞌbá yí kâ rú bê Kãyífã rî drí jó ꞌálâ. Tólâ lãꞌbí îmbá ꞌbá yî gõꞌdá õjílã gólĩyî sı̣́sı̣́-lésĩ rî ꞌbá yí bê êꞌbê ĩyî rû trá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Yúdạ̃ yí kâ ãzâ ꞌbá yí bê, tãlâ ĩyî drí tã-vó Yésũ kâ kĩzó bê.
57 E os que prenderam Jesus o levaram à casa de Caifás, o sumo sacerdote, onde se haviam reunido os escribas e os anciãos.
58 Gõꞌdá Pétẽrõ drí ngãzó ꞌdẽlé nĩlí Yésũ yî vósĩ jẽjẽ ró vólé lésĩ. Drílâ ânĩzó âcálé ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ Kãyífã kâ rî ꞌá. Gólâ câ bê tólâ rî, drílâ fĩzó nĩꞌá rĩlí võ ãlô ꞌá lómígówá gólĩyî rĩ ꞌbá ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî vó lâ ndrẽlé rî ꞌbá yí bê, tãlâ yí ndrê ró tã gólâ ꞌẽ ꞌbá rû ꞌẽlé Yésũ drí rî bê.
58 Mas Pedro o seguia de longe até ao pátio do sumo sacerdote e, tendo entrado, assentou-se entre os serventuários, para ver o fim.
59 Gõꞌdá jó Yésũ rî lôfízó ꞌálâ ꞌdĩ ꞌá tólâ rî, tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ndrĩ õjílã gólĩyî rû êꞌbé ꞌbá tólâ nã ꞌbá yí bê, drílĩyî rĩzó õjílã gólĩyî ꞌẽ ꞌbá tã âꞌbãlé Yésũ rú õnjõ sĩ rî lôndãlé, tãlâ ĩyî drí gólâ rî fũzó bê.
59 Ora, os principais sacerdotes e todo o Sinédrio procuravam algum testemunho falso contra Jesus, a fim de o condenarem à morte.
60 Gbõ lé õjílã dũû âfõ ĩyî bê tã âtálé Yésũ rú õnjõ sĩ rî, úûsú tã õnjí Yésũ drí ꞌẽlé rî kô. Ạ̃dũkũ lâ ró rî, ãgô ãzâ ꞌbá yî rı̣̃ drí ngãzó âfõlé âdrélé tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá tã âꞌbãlé Yésũ rú õnjõ sĩ kĩ,
60 E não acharam, apesar de se terem apresentado muitas testemunhas falsas. Mas, afinal, compareceram duas, afirmando:
61 “Ãgô nõ kĩ nĩ rî, yí âꞌdô îcáꞌá jó ạ́ngı̣́ Ôvârí kâ ûfúlı̣́, gõꞌdá yí drí bẽzó lâ óꞌdí võ lâ ꞌá kậyı̣̂ nâ sĩ.”
61 Este disse: Posso destruir o santuário de Deus e reedificá-lo em três dias.
62 Gõꞌdá ãmbá drı̣̃-ꞌbá ạ́ngı̣́ ꞌdĩ ꞌbá yí kâ ꞌdĩ ârî úlı̣́ ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ꞌdĩ bê rî, drílâ ngãzó ûrû tã âtálé Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Ní ârî úlı̣́ ãgô ꞌdĩ ꞌbá yî drí âtálé ní rú ꞌdĩ trá yã? Nî cú tã ãzâ bê lôgõlé tã gólĩyî drí âtálé ní rú ꞌdĩ vó lâ ꞌásĩ yã?”
62 E, levantando-se o sumo sacerdote, perguntou a Jesus: Nada respondes ao que estes depõem contra ti?
63 Gõꞌdá Yésũ drí rĩzó tı̣́tı̣́ úlı̣́ âtá ãkó. Nĩngá sĩ, ãmbá ꞌdĩ drí tã âtázó Yésũ drí kĩ nĩ rî, “Má ꞌbã ní drí lãtrítrí îtrílí Ôvârí gólâ rĩ ꞌbá lédrẽ-lédrẽ ró rî rú lâ sĩ, ní âꞌdâ ãmâ drí õzõ ní ãꞌdô pạ̃tı̣́ı̣̃ ꞌdíyî pã ꞌbá, Ôvârí rî mvá ĩꞌdî rî.”
63 Jesus, porém, guardou silêncio. E o sumo sacerdote lhe disse: Eu te conjuro pelo Deus vivo que nos digas se tu és o Cristo, o Filho de Deus.
64 Gõꞌdá Yésũ drí tã-drı̣̃ lôgõzó kĩ nĩ rî, “Rĩꞌá õzõ ní drí âtálé ꞌdĩ kâtí. Gõꞌdá má âtâ ãnî drí tã pạ̃tı̣́ı̣̃ ró, ı̣̃zạ́tú rî, nĩ âꞌdô mâ gólâ âjólé ûrú lésĩ nô ndrẽꞌá rĩrĩ ꞌá Ôvârí mbârâkã ãkĩ rî drı̣́-ágó drı̣̃ lésĩ ró. Nĩ âꞌdô ámâ ndrẽꞌá âgõrẽ ꞌá mbârâkã bê ꞌbũû lésĩ mbãrãsãsã bê.”
64 Respondeu-lhe Jesus: Tu o disseste; entretanto, eu vos declaro que, desde agora, vereis o Filho do Homem assentado à direita do Todo-Poderoso e vindo sobre as nuvens do céu.
65 Gõꞌdá ãmbá ꞌdĩ ârî úlı̣́ Yésũ drí âtálé ꞌdĩ bê rî, gólâ drí âꞌdózó õmbã ró, gõꞌdá drílâ ítá íyíkâ sĩzó õmbã sĩ. Gõꞌdá drílâ tã âtázó tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî drí kĩ, “Ãnî ndrĩ, nĩ ârî úlı̣́ gólâ drí âtálé Ôvârí rî ꞌdãzó ꞌdĩ trá. Gólâ âmã tã trá kĩ nĩ rî, yí ãꞌdô ꞌdíyî pã ꞌbá Ôvârí rî mvá ĩꞌdî. Mã lẽé gõꞌdá õjílã ãzãkã kô ânĩꞌá tã âtálé gólâ rî tãsĩ.
65 Então, o sumo sacerdote rasgou as suas vestes, dizendo: Blasfemou! Que necessidade mais temos de testemunhas? Eis que ouvistes agora a blasfêmia!
66 Gõꞌdá tã ı̣̂sũ-ı̣̂sũ ãníkâ ángô tí tã ãgô ꞌdĩ kâ tãsĩ yã?” Gõꞌdá drílĩyî ngãzó tã kĩlí Yésũ rú kĩ nĩ rî, “Gólâ âtâ úlı̣́ õnjí trá Ôvârí rú. Úfû gólâ vólé.”
66 Que vos parece? Responderam eles: É réu de morte.
67 Nĩngá sĩ, drílĩyî Yésũ rî lı̣̃fı̣́ âmbézó kpạ̃ạ́kũ ítá sĩ. Gõꞌdá lómígówá ãzâ ꞌbá yî drí tũ lûwúzó gólâ rî lı̣̃fı̣́ ꞌá. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí gólâ rî sı̣̃zó drı̣́ sĩ. Gõꞌdá ãzâ ꞌbá yî drí ĩyíkâ gólâ rî lı̣̃fı̣́ sãzó.
67 Então, uns cuspiram-lhe no rosto e lhe davam murros, e outros o esbofeteavam, dizendo:
68 Gõꞌdá drílĩyî rĩzó ꞌdásí ꞌẽlé Yésũ rú tã îjî sĩ kĩ, “ꞌDíyî pã ꞌbá, ní âꞌdâ drẽ õjílã ánî sı̣̃ ꞌbá ꞌdĩ ãmâ drí.”
68 Profetiza-nos, ó Cristo, quem é que te bateu!
69 Gõꞌdá Yésũ õtírĩ ꞌbãâ drẽ âdréꞌá lãkíkã ꞌá tã kĩ ꞌbá ꞌdĩ ꞌbá yî ândrá gõꞌdá Pétẽrõ drẽ kpá zãâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî ꞌá rî, ízámvá ãzâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî drí Pétẽrõ rî ndrẽzó. Drílâ ânĩzó tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ, “Ákĩ, nî fí ĩꞌdî gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ gólâ Gãlĩláyã lé ꞌbá ró rî bê rî!”
69 Ora, estava Pedro assentado fora no pátio; e, aproximando-se uma criada, lhe disse: Também tu estavas com Jesus, o galileu.
70 Gõꞌdá Pétẽrõ ârî tã ízámvá ꞌdĩ drí âtálé gólâ drí ꞌdĩ bê rî, drílâ tı̣̂ gãzó õjílã gólĩyî drí rĩzó gólĩyí bê ꞌdĩ ândrá kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ tã áníkâ rĩꞌá âtálé ꞌdĩ kô!”
70 Ele, porém, o negou diante de todos, dizendo: Não sei o que dizes.
71 Gõꞌdá Pétẽrõ ní drí ngãzó nĩlí võ ꞌdî ꞌásĩ gõlé ạ́tı̣̃ ndõgõ ꞌdî kâ rî tı̣́ ꞌálâ. Ạ́tı̣̃ tı̣́ tólâ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî kpá bê rĩꞌá ĩyî âdréꞌá nĩngá. Gõꞌdá ízámvá ãzâ rû ı̣̂ꞌbũ ꞌbá ró rî drí kpá Pétẽrõ rî ndrẽzó. Ízámvá ꞌdĩ drí gólâ rî âꞌdázó õjílã ꞌdî ꞌbá yî drí kĩ nĩ rî, “Ãgô nõ õjílã ãlô gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ gólâ Nãzãrétã lé ꞌbá ró rî yí bê rî ĩꞌdî.”
71 E, saindo para o alpendre, foi ele visto por outra criada, a qual disse aos que ali estavam: Este também estava com Jesus, o Nazareno.
72 Gõꞌdá Pétẽrõ ní ârî úlı̣́ ꞌdĩ bê rî, ní drí tı̣̂ gãzó ândálé kpá óꞌdí. Gõꞌdá ní drí lãtrítrí îtrízó gõꞌdá tã âtázó kĩ nĩ rî, “Má nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kó kô!”
72 E ele negou outra vez, com juramento: Não conheço tal homem.
73 Gõꞌdá ı̣̃tú-pá dã vósĩ rî, õjílã ãzâ ꞌbá yî gólĩyî rĩ ꞌbá âdrélé tólâ nã ꞌbá yî drí ânĩzó ĩyî tã âtálé Pétẽrõ drí kĩ, “Pạ̃tı̣́ı̣̃, nî õjílã ãlô gólâ rĩ ꞌbá lậmúlı̣́ Yésũ yí bê rî ĩꞌdî! Mã nı̣̃ nî úlı̣́ âtâ-âtâ áníkâ ꞌásĩ, ní rî úlı̣́ âtálé nyé õzõ Gãlĩláyã lé ꞌbá kâtí.”
73 Logo depois, aproximando-se os que ali estavam, disseram a Pedro: Verdadeiramente, és também um deles, porque o teu modo de falar o denuncia.
74 Gõꞌdá Pétẽrõ ní drí lãtrítrí îtrízó kĩ nĩ rî, “Õzõ má ãꞌdô fí ãlô õjílã Yésũ kâ ꞌásĩ rî ĩꞌdî rî, ngá ãzâ õꞌê mâ! Má nı̣̃ı̣́ ãgô ꞌdĩ kô!”
74 Então, começou ele a praguejar e a jurar: Não conheço esse homem! E imediatamente cantou o galo.
75 Gõꞌdá Pétẽrõ ârî ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌdĩ cı̣́rı̣̃ lâ bê rî, kôrô úlı̣́ Yésũ drí âtálé gólâ drí kĩꞌá nĩ rî, “Drẽ ãkpãkãꞌdã ꞌạ̃ꞌú-lúgú ꞌbé cı̣́rı̣̃ kô rî, ní âꞌdô tı̣̂ gãꞌá má rú sĩ ândâlâ nâ” rî drí âgázó gólâ drı̣̃ı̣̂. Gõꞌdá úlı̣́ Yésũ kâ ꞌdĩ ꞌbá yî âgâ bê Pétẽrõ drı̣̃ı̣̂ rî, drílâ ngãzó fõlé ĩví ꞌálâ ạ̃ꞌdı̣́-drı̣̃ ꞌdî ꞌásĩ, gõꞌdá drílâ ngãzó rĩꞌá ãwó ngõlé ngbạ́lạ́-ngbạ́lạ́ ı̣̃lı̣́ndrı̣̂ bê tã õnjí íyíkâ ꞌdĩ tãsĩ.
75 Então, Pedro se lembrou da palavra que Jesus lhe dissera: Antes que o galo cante, tu me negarás três vezes. E, saindo dali, chorou amargamente.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 26, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.