Mateus 5
IRUHIN ANANIN BARAEN (APEC) vs NVT
1 Jisas natik eshudok worobaishi arpesh shantorum shanaki aria nanak nato anag mihig. Aria nakih nape atap. Aria ananish disaipel shanaki shanaman shape.
1 Certo dia, quando Jesus viu que as multidões se ajuntavam, subiu a encosta do monte e ali sentou-se. Seus discípulos se reuniram ao redor,
2 Aria Jisas neyagwreh nakesh yopinyi baraen namudok,
2 e ele começou a ensiná-los.
3 “Eshudoki arpesh douk shadukemesh um esheshish mishish madae shupe hurukum Iruhin iri, aria shakri Iruhin um ko numnekesh iri, eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, eshesh ko shuwish agundok Iruhin nape Debeini um ananish arpesh shapeum heven aria shupe wosik atin gani iruhw heven.”
3 “Felizes os pobres de espírito, pois o reino dos céus lhes pertence.
4 “Eshudok arpesh douk esheshiruh aparuh yoweruh ba shureh atinyi aria madae shunududareh um, yoweishi inahos eshesh shenekeshi iri aria shukri um maresh ta shenek yoweishi inahos um, eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, Iruhin ko nugamohesh um esheshiruh aparuh.”
4 Felizes os que choram, pois serão consolados.
5 “Eshudok samokwiyaishi arpesh madae shubo mishish ba shutuk esheshish nyeiguhw shuto iruhw aria shenek kupaishi yoweishi inahos iri eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, Iruhin ko nokesh abudok amnabish ihish eneshenesh aria shunogremesh.”
5 Felizes os humildes, pois herdarão a terra.
6 “Eshudoki arpesh douk shanawasham abom um shigipesh Iruhih ananin baraen ba shupe yopunyi poe, kabi da nyurub baesh um worigun nani abar um, eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, Iruhin ko gamo nugamohesh nenekesh shupe duguresh atin shupe.”
6 Felizes os que têm fome e sede de justiça, pois serão saciados.
7 “Eshudok douk shenek gihaum kupaishi arpesh iri aria shutaurumesh um eneshenesh iri, eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, Iruhin shopunek ko nenek gihaum eshesh.”
7 Felizes os misericordiosos, pois serão tratados com misericórdia.
8 “Eshudok douk esheshish apahw urkum shape yopiyopishi madae shur um shenek yoweishi inahos iri, eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, eshesh ta shutik Iruhin.”
8 Felizes os que têm coração puro, pois verão a Deus.
9 “Eshudok douk shapeum shiyatak rupanitak iri, eshesh wosik ta shanadudareh. Umum maresh, Iruhin ta nuhwaresh ananish nugashish.”
9 Felizes os que promovem a paz, pois serão chamados filhos de Deus.
10 “Eshudok douk shenek Iruhin nakriyenyi yopinyi mour aria namudok ba kupaishi shaesh, shahiyahesh aria shuweshikesh um, eshesh wosik ta shanadudareh. Eshesh douk ta ko shuwish agundok Iruhin nape Debeini um ananish arpesh shapeum heven.”
10 Felizes os perseguidos por causa da justiça, pois o reino dos céus lhes pertence.
11 “Ipak douk shutrip pigipesh eik, ba shuhep shurukwep nubug, shuhiyahep aria shugiyagim ipak shudukumep nyau nyatograri baraen, aria wosik ipak ta panadudareh.
11 “Felizes são vocês quando, por minha causa, sofrerem zombaria e perseguição, e quando outros, mentindo, disserem todo tipo de maldade a seu respeito.
12 Ipakish urkum apahw ko shupe wosik atin aria ipak ko gamo punadudareh. Umum maresh, ipak ko purao yopishi eneshenesh gani iruhw heven. Eshesh ta shenekesh um ipak kabi da seiwok shehiyah anam profet harigum ipak iri.”
12 Alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antigos profetas foram perseguidos da mesma forma.”
13 “Ipak douk pape kabi da sol um abudok amnab. Aria sol kwehig miyair ba mare ta akehir aka nubutir, aria ta menekar mumam ba ta akehir aka nubutir? Arudoki sol arar mour wokar. Aria ta arpesh shuwashar-uguk, aria shishar shukwu esheshiruh yeriweruh.
13 “Vocês são o sal da terra. Mas, se o sal perder o sabor, para que servirá? É possível torná-lo salgado outra vez? Será jogado fora e pisado pelos que passam, pois já não serve para nada.
14 “Ipak douk pape kabi da lait um abudok amnab. Anabur wabur da betem gani iruhw onohw yoduhw iri ta mare bunubeshuk.
14 “Vocês são a luz do mundo. É impossível esconder uma cidade construída no alto de um monte.
15 Arpesh ta mare shutik eneh nyih aria shushapumeh shukwu anap marup uwe, uwok. Eshesh ko shutik nyih hukus wehiwehigunum, um ta hukesh arpesh lait um ihishmorim arpesh numun urupat.
15 Não faz sentido acender uma lâmpada e depois colocá-la sob um cesto. Pelo contrário, ela é colocada num pedestal, de onde ilumina todos que estão na casa.
16 Aria douk ipak ta pupe namudok atin kabi da nyih hanu hakus um. Pupe um punek yopishiyen aria ta arpesh shutrip aria ko shuhur ipakin Yaken ananin nyeigur nyuto gani iruhw douk nape heven iri.”
16 Da mesma forma, suas boas obras devem brilhar, para que todos as vejam e louvem seu Pai, que está no céu.”
17 Aria Jisas ta nakri namudok, “Mare pure urkwip namudok eik douk yanaki um iyatakuk Iruhin ananin lo seiwok nakrip Moses ba nenyem iri nyani enyudok baraen seiwok amam profet hakripeshuk-enyi, uwok. Eik douk yanamori inek enyudok baraen douk lo nyani amam profet amamin baraen nyakrium aria nyutograri adurin atin.
17 “Não pensem que eu vim abolir a lei de Moisés ou os escritos dos profetas; vim cumpri-los.
18 Douk ipak gamo pumnek enyudok baraen eik adur atin yakripepum! Kweipon heven aria agudok nahobig guniyatak ahi nyumnah, enyudok ihin Iruhin ananin lo kweipon nyupe atin nyupe aria ta mare nyuniyatokuk uwe, Uwok. Enyudok mehimainyi baraen shenyem shus iri aria ihin baraen sheneken nyape lo iri ihinyumorim baraen kweipon nyupe atin nyupe. Enyudok lo kweipon nyupe atin nyupe namudok atin arigaha ihish kupaishi eneshenesh shiniyatokuk agudok nahobig.
18 Eu lhes digo a verdade: enquanto o céu e a terra existirem, nem a menor letra ou o menor traço da lei desaparecerá até que todas as coisas se cumpram.
19 Namudok aria douk meinyiah arpen nyutik anabikum enyudok shokwinyium ihin Iruhin ananin lo aria nyubrigen nyenek skulum kupaishi arpesh um nyigiyagimeshum shenekesh namudok, enyudok arpen nyenekesh namudok iri enyen kweipon nyeigur shokwin um nyuwish abrudok wabur Iruhin nape Debeini um ananish arpesh shapeum gani iruhw heven. Aria namudok atin um meinyiah arpen douk nyigipesh ihinymorim lo, aria shopunek nyenek skulum kupaishi um enyudok lo, enyenyin nyeigur ko nyutogur debeinyi um ganik Iruhin nape Debeini um ananish arpesh shapeum iruhw heven.
19 Portanto, quem desobedecer até ao menor mandamento, e ensinar outros a fazer o mesmo, será considerado o menor no reino dos céus. Mas aquele que obedecer à lei de Deus e ensiná-la será considerado grande no reino dos céus.
20 Aria douk adur atin eik yakripep namudok, ipak douk pupeum aria ta mare pugipesh Iruhin ananin lo ba baraenyum, aria ipakih yopihi aih douk ta mare henek uhwin um douk amam Farisi hani amudok anam henek skulumesh um lo iri henekehi um ba mare punekesh kabi da Iruhin nakri um, aria ipak ta mare puwish aburdok wabur Iruhin ananish arpesh shapeum heven iri uwe, uwok.”
20 “Eu os advirto: a menos que sua justiça supere muito a justiça dos mestres da lei e dos fariseus, vocês jamais entrarão no reino dos céus.”
21 Aria Jisas ta nakri namudok, “Ipak douk pumnek seiwok shakrip ipakish popehesh yamehesh um. ‘Mare pubo arpesh shugok. Pubirok namudok um aria ko piyotu um debeigwi kwotog.’
21 “Vocês ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não mate. Se cometer homicídio, estará sujeito a julgamento’.
22 Douk eik yakripep namudok. Ipak amiapen nyukri akas um ananin anokwinen, aria ko shuran shunak um kwot. Aria ipak amiapen pukrip anokwinen namudok, ‘Nyak yoweini!’ anan shopunek ko shuran shunak um kwot. Aria amiapen nyuho anokwinen, ba nyukana nyak yoweigunum, anan nape huruhuruk um yoweihi nyih hanugunum gani hel.
22 Eu, porém, lhes digo que basta irar-se contra alguém para estar sujeito a julgamento. Quem xingar alguém de estúpido, corre o risco de ser levado ao tribunal. Quem chamar alguém de louco, corre o risco de ir para o inferno de fogo.
23 Aria ipak ko pakana pugabe mishish um Iruhin iri. Ipak pure urkwip pani enesh kupaishi panitok um, aria ipak pubukuk eneshenesh pakana pugabe Iruhin eshi.
23 “Portanto, se você estiver apresentando uma oferta no altar do templo e se lembrar de que alguém tem algo contra você,
24 Ipak purik punak, ba pugabe baraen puni ipakishi aria ko putanam punak pugabe Iruhinin Mishin. Douk akas wata sapenyep obi nyutob mare punam Iruhin.
24 deixe sua oferta ali no altar. Vá, reconcilie-se com a pessoa e então volte e apresente sua oferta.
25 “Ipak douk enesh arpesh shakana shuraep shunak um kwotog um, aria pugabe baraen adukum kwot, da nyutob wata bape adai. Kadak pukuna piyotu abom um ta shuraep shunak um kwot aria shuko jasep aria jas ko noko ipakum polis. Aria polis ko haraep hunam shunuweshik-ati urupat aria punuweshik.
25 “Quando você e seu adversário estiverem a caminho do tribunal, acertem logo suas diferenças. Do contrário, pode ser que o acusador o entregue ao juiz, e o juiz, a um oficial, e você seja lançado na prisão.
26 Aria nagundok ipak ko pupe abom piyatak ipakibor utabor um putor yoweiti shunuweshik-ati urupat.”
26 Eu lhe digo a verdade: você não será solto enquanto não tiver pago até o último centavo.”
27 Aria Jisas ta nakri namudok, “Ipak seiwok pemnek shakrip arpesh enyudok baraen namudok, ‘Ipak arman armatok punoraum iri mare puni kupaishi arman armatok punek wehrur.’
27 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Não cometa adultério’.
28 Aria douk eik yakrip ipak namudok, douk anan arman nushakam onok armatok aria douk anudok arman iganigadae nenek wehrur numun um ananish urkum apahw um okwudok armatok.
28 Eu, porém, lhes digo que quem olhar para uma mulher com cobiça já cometeu adultério com ela em seu coração.
29 Aria douk nyakip nabep pape yopunyi rogur ehahi ponuk nyak um nyunek yoweishi inahos, namudok aria douk atin nyutuk apudok nabep ba nyuwashopuk. Namudok wosik um anabik um nyak kanak yowegun ba nyuwashagunuk aria douk madae nyenek yoweishi inahos uwe, uwok, aria ta mare shuwashokuk ihinyum nyak kanak nyubuh gani yoweihi nyih hanu um hel iri.
29 Se o olho direito o leva a pecar, arranque-o e jogue-o fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.
30 Aria douk nyakin yopunyi rogur nyubirok nyak ba nyuguruki um nyenek yoweishi inahos, namudok aria douk atin nyutupok enyudok rogur ba nyuwashenyuk. Namudok wosik um anabik um nyak kanak yowegun ba nyuwashagunuk aria douk madae nyenek yoweishi inahos uwe, uwok, aria ta mare shuwashokuk ihinyum nyak kanak nyubuh gani yoweihi nyih hanu um hel iri.”
30 E, se a mão direita o leva a pecar, corte-a e jogue-a fora. É melhor perder uma parte do corpo que ser todo ele lançado no inferno.”
31 Aria Jisas ta nakri namudok, “Seiwok eshesh shakri namudok, ‘Douk anan arman niyatokuk ananik irohukwik, aria anan ta nukok irohukwik anap shup um ta shubrig eshesh kanak eshesh shunoraum um.’
31 “Também foi dito: ‘Quem se divorciar da esposa deverá conceder-lhe um certificado de divórcio’.
32 Aria douk eik yakana ikrip ipak namudok, aria douk anudok arman niyatok ananik irohukwik aria douk abudok nyutob ananik irohukwik madae kwonek wehrur kuni anan arman, namudok aria douk anudok arman nenek armatok um kwabrig enyudok shunoraum enyi lo. Umum maresh, ta okwudok armatok kurao kupaini arman, aria okwudok armatok kwonek wehrur um kwani anudok anan arman sheshuh um. Aria ta anan arman nurao onok armatok, seiwok okwokwin raminen niyatokuk iri, anan shopunek nabrig enyudok shunoraum enyi lo aria anan shopunek nenek wehrur um nani okwudok armatok sheshuhum.”
32 Eu, porém, lhes digo que quem se divorcia da esposa, exceto por imoralidade, a faz cometer adultério. E quem se casa com uma mulher divorciada também comete adultério.”
33 Aria Jisas ta nakripesh namudok, “Ipak pumnek enen baraen seiwok shakrip ipakish popehesh yamehesh shemnek aria ipak shopunek douk pemnek, enyudok baraen nyape namudok, ‘Nyak mare ta nyigiyagig um agundok ta nyukri adur iruhw um. Aria agundok nyukri adur iruhw um nyakana nyenek enen mugu um, aria ta adur atin nyigipesh enyudok baraen aria nyenekesh shutogur adur atin um Debeini ananis nabes.’
33 “Vocês também ouviram o que foi dito a seus antepassados: ‘Não quebre seus juramentos; cumpra os juramentos que fizer ao Senhor’.
34 Aria douk eik yakrip ipak, douk ipak mare ta piyagwreh pukri adur iruhw. Amu wouwokuk. Ipak mare ta piyagwreh pukri heven um punek enen baraen nyutogur dodogeshin. Umum maresh, Iruhin napeyenyi debeinyi wagitur da nyape heven.
34 Eu, porém, lhes digo que não façam juramento algum. Não digam: ‘Juro pelo céu’, pois o céu é o trono de Deus.
35 Aria ipak mare ta piyagwreh pukri agudok nahobig um punek enen baraen nyutogur dodogeshin. Umum maresh agudok nahobig douk kabi da wabur um Iruhin noduk ananiruh yeriweruh heyotu agudok nahobig. Aria shopunek ipak mare ta piyagwreh pukri wabur Jerusalem shopunek um punek enen baraen nyutogur dodogeshin. Umum maresh, abrudok wabur douk anudok atun Debeini King ananibur wabur.
35 Também não digam: ‘Juro pela terra’, pois a terra é onde ele descansa os pés. E não digam: ‘Juro por Jerusalém’, pois Jerusalém é a cidade do grande Rei.
36 Aria ipak mare ta piyagwreh pukri ipakigos baragos um punek enen baraen nyutogur dodogeshin. Umum maresh, nyak madae nyukana wosik atin um ta nyenek anap nyakip baragitep nyakig barag um ta putogur shigorihwipi aka behrabipi, uwok.
36 Nem sequer digam: ‘Juro pela minha cabeça’, pois vocês não podem tornar branco ou preto um fio de cabelo sequer.
37 Aria ipak ta pukri pukuna ‘Adur’ aria ‘Uwok’ atin. Enyudok atin ipak ta pukriyen aria meyoh. Ihin kupainyi baraen da shiyagwrehen ba shagiyagig aria shaduronen um enyudok baraen iri enyudok baraen da nyatograri enyudok yoweinyi sagab Satan da neyagwrehen ba nyatogur.”
37 Quando disserem ‘sim’, seja de fato sim. Quando disserem ‘não’, seja de fato não. Qualquer coisa além disso vem do maligno.”
38 Aria Jisas ta nakri namudok, “Ipak seiwok pemnek shakri namudok, ‘Douk anan arman nununu kupaini arman ananip nabep, aria anan ko shopunek nutanam nununu nanudok ananip nabep. Aria douk anan arman nudar kupaini arman ananihw nahw, aria anan ko shopunek nutanam nudar nanudok ananihw nahw.’
38 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Olho por olho, dente por dente’.
39 Aria douk eik yakrip ipak namudok, Ipak mare ta putanam pubeiri nigwanoh, baraen um douk kupaishi shenekesh yowiyokuk um ipak iri, uwok. Aria douk anan arman nubo enesh nyakish popaeshohos, aria nyak nyukonugu wobresh popaeshohos shopunek ba nesh.
39 Eu, porém, lhes digo que não se oponham ao perverso. Se alguém lhe der um tapa na face direita, ofereça também a outra.
40 Aria douk anan arman nakana nenemen kwot aria nutrin nyakit siot, aria nyak shopunek ta nyukonugu nyakit saket shopunek um anan.
40 Se você for processado no tribunal e lhe tomarem a roupa do corpo, deixe que levem também a capa.
41 Aria douk anan arman dodogeshin um nyak ta nyusahumon ananih jah ba nyigim yah nyunak 1 kilomita, namudok aria nyak nyusah jah nyigim yah nyinak 2 kilomita.
41 Se alguém o forçar a caminhar uma milha com ele, caminhe duas.
42 Aria douk anan arman norig nyak um nyukon enesh muguhwos um anan, aria nyak wosik shukon eshudok muguhwos anan da narigen-meishi. Aria douk anan arman nakana nyukon enesh muguhwos meyoh ba kweipon aria anan ta nutanam nukenyeshi um nyak, aria nyak mare nyukon agab um ananin baraen uwe, uwok.”
42 Dê a quem pedir e não volte as costas a quem quiser tomar emprestado de você.”
43 Jisas ta nakri namudok, “Ipak seiwok pemnek shakri namudok, ‘Ipak ko gamo pukri punawasham ipakishi arpesh atish, aria ipakish urkum apahw ko yoweshum ipakish horin horik.’
43 “Vocês ouviram o que foi dito: ‘Ame o seu próximo’ e odeie o seu inimigo.
44 Aria douk eik yakripep namudok, ipak douk aria ta putanam pukesh ipakish urkum apahw aria pukri punawasham ipakish horin horik, aria ipak punek beten um eshesh aria Iruhin ta gamo nugabe eshesh douk shenekesh yowiyokuk um ipak iri.
44 Eu, porém, lhes digo: amem os seus inimigos e orem por quem os persegue.
45 Namudok aria ipak ta pupe kabi da Iruhin ananish nugashish um ipakin Yaken douk nape heven iri. Anan douk nenek wah hutao um yoweishi arpesh aria shopunek um yopishi arpesh. Aria anan shopunek nenek eshah hormorim um yopishi arpesh aria shopunek um eshudok arpesh da shanahwaram um yoweishi arpesh shopunek.
45 Desse modo, vocês agirão como verdadeiros filhos de seu Pai, que está no céu. Pois ele dá a luz do sol tanto a maus como a bons e faz chover tanto sobre justos como injustos.
46 Douk ipak pukuna pukri eshudok arpesh douk shakri ipak atip iri, aria ipak ta purao maresh yopishi? Douk harao takis iri, amam shopunek douk henek apunih aih.
46 Se amarem apenas aqueles que os amam, que recompensa receberão? Até os cobradores de impostos fazem o mesmo.
47 Aria douk ipak punek ruwahep wabigep um ipakish wanaruh atish, aria ipak ta punek uhwin um kupaishi arpesh esheshish urkum apahw mumam? Eshesh madae shudukemesh um Iruhin ananin baraen iri douk shenekesh namudok atin.
47 Se cumprimentarem apenas seus amigos, que estarão fazendo de mais? Até os gentios fazem isso.
48 Aria ipak douk ta putogur yopip abom um punek yopishi eneshenesh atin aria pupe kabi da ipakin Yaken nape heven iri douk nape yopuyopuni abom.”
48 Portanto, sejam perfeitos, como perfeito é seu Pai celestial.”
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 5, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.