Lucas 6
Jesucristo oy oa’pak: Kenda Jesucristoa; monigka’uyatenok; Diostaj mo’manopo’yarea’ika’ne (AMRNT) vs VC
1 Nogok judío aratbuten okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete Jesús taʼbayo oʼhuaʼepo huanigpe̱i̱kaʼeriere oʼhuaʼeʼuyate. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri trigo oʼnogkupayaʼpo huabaʼa onʼtipitaʼpo onʼbapeʼuyate.
1 Em dia de sábado, Jesus atravessava umas plantações; seus discípulos iam colhendo espigas {de trigo}, as debulhavam na mão e comiam.
2 Ken sueʼda fariseo huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo,
2 Alguns dos fariseus lhes diziam: Por que fazeis o que não é permitido no sábado?
3 —Apagbaʼte Davidtaj eʼbatiaʼpak moʼbaʼtiahuayʼuyate. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokuyate.
3 Jesus respondeu: Acaso não tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e os seus companheiros;
4 Diosen carpa jakyo o̱gkudʼuyate. Pan Diostaj onʼnighueda̱ʼikaʼ oʼhuedʼuyate. Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakeriyoʼda ken pan bapeʼdik o̱ʼnikaʼ. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokpo ken pan oʼdepo onʼbapeʼuyate. —Jesúsa fariseomeytaj oʼmanaʼuyate.
4 como entrou na casa de Deus e tomou os pães da proposição e deles comeu e deu de comer aos seus companheiros, se bem que só aos sacerdotes era permitido comê-los?
5 Nogdakon Jesúsa oʼmanaʼpo,
5 E ajuntou: O Filho do Homem é senhor também do sábado.
6 Nog okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo Jesús oʼkuddepo huaboaʼda oʼmanmadikaʼuyate. Ke̱yo̱ huabokerek huadaʼkopen ebaʼpoʼketpak o̱ʼu̱yate.
6 Em outro dia de sábado, Jesus entrou na sinagoga e ensinava. Achava-se ali um homem que tinha a mão direita seca.
7 Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseomeyere Jesústaj onʼtiahuayaʼpo okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete menpaʼ oʼyareapopiʼ kenda eʼtiahuaytaʼ onʼpakpo. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete eʼyareaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ.” huaaʼdik o̱ʼe̱y onʼnopo̱e̱po.
7 Ora, os escribas e os fariseus observavam Jesus para ver se ele curaria no dia de sábado. Eles teriam então pretexto para acusá-lo.
8 Kenda fariseomey enʼnopo̱e̱ʼte Jesúsnayo oʼmaknokotuy. Huabokerek ebaʼpoʼketpaktaj
8 Mas Jesus conhecia os pensamentos deles e disse ao homem que tinha a mão seca: Levanta-te e põe-te em pé, aqui no meio. Ele se levantou e ficou em pé.
9 —Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete huadak kaʼdik o̱ʼe̱ne. Dakhueaʼ kahueʼdik o̱ʼe̱ne. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete dakhueʼtaj yareaʼdik o̱ʼe̱ne. Barakhueʼdik o̱ʼe̱ne. Menpaʼ kenpaʼ moʼnopo̱e̱ opuda̱. —Jesúsa oʼmanaʼnigʼa fariseomey soataʼ aʼtokhueʼda oʼnoke̱ʼuyate.
9 Disse-lhes Jesus: Pergunto-vos se no sábado é permitido fazer o bem ou o mal; salvar a vida, ou deixá-la perecer.
10 Konige̱po Jesús nogta nogta oʼbatiahuaypo,
10 E relanceando os olhos sobre todos, disse ao homem: Estende tua mão. Ele a estendeu, e foi-lhe restabelecida a mão.
11 Fariseomeynayo Jesústaj huakkaʼda onʼhuadiaydepo aʼarakyaʼpo monig kaʼdik o̱ʼe̱, onʼbatiaʼpakuyate.
11 Mas eles encheram-se de furor e indagavam uns aos outros o que fariam a Jesus.
12 Nog huameʼnoete Jesúsa aʼtionaʼpakyaʼpo oteʼyo oʼbehuikpo ayaʼ sikyoda oʼtionaʼpakbedpo Diostaj oʼtionaʼpakbeduyate.
12 Naqueles dias, Jesus retirou-se a uma montanha para rezar, e passou aí toda a noite orando a Deus.
13 Emedeʼte keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmagkupopakaʼdepo doceyoʼda oʼbaktieʼeaʼuyate. Opuda̱ doce doʼhued huamataʼmonaʼeri moʼe̱a̱pone. Jesúsa oʼmadikkaʼuyate.
13 Ao amanhecer, chamou os seus discípulos e escolheu doze dentre eles que chamou de apóstolos:
14 Simóntaj oktieʼeaʼuyate. Simón konogda oʼdikkaʼuy Pedro. Simónen huamaʼbuy Andréstaj oktieʼeaʼuyate. Jacobotaj Juantaj, Felipetaj, Bartolométaj,
14 Simão, a quem deu o sobrenome de Pedro; André, seu irmão; Tiago, João, Filipe, Bartolomeu,
15 Mateotaj, Tomástaj oʼbaktieʼeaʼuyate. Alfeoensiʼpo Jacobo o̱ʼe̱po Jacobotakon oktieʼeaʼuyate. Kenpaʼti Simón Zelote oktieʼeaʼuyate.
15 Mateus, Tomé, Tiago, filho de Alfeu; Simão, chamado Zelador;
16 Kenpaʼti Jacoboen huamaʼbuy Judastaj oktieʼeaʼuyate, kenpaʼti Judas Iscariotetaj oktieʼeaʼuyate. Keʼna Judas Iscariote Jesústaj judío huairitaj nogok oʼbayokuyate. Kadarakepo oʼbayokuyate.
16 Judas, irmão de Tiago; e Judas Iscariotes, aquele que foi o traidor.
17 Ken Jesús oteʼyaʼ oʼhuarakpo doce huamataʼmonaʼeriere huatotaʼyo onʼhuarakuyate. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri huakkaʼnada o̱ʼnepo kenpaʼti nogomey huakkaʼ onʼbatiakdepo Judea huadariyaʼ Jerusalénya̱ʼ e̱ʼpo̱gya̱ʼ huakkaʼ jak Tiroyaʼ kenpaʼti e̱ʼpo̱gya̱ʼ huakkaʼ jak Sidónyaʼ onʼbatiakdeʼuyate. Jesústaj aʼpe̱e̱yaʼpo onʼbatiakpo Jesúsa beʼyareʼ onʼnopo̱e̱po onʼbatiakuyate.
17 Descendo com eles, parou numa planície. Aí se achava um grande número de seus discípulos e uma grande multidão de pessoas vindas da Judéia, de Jerusalém, da região marítima, de Tiro e Sidônia, que tinham vindo para ouvi-lo e ser curadas das suas enfermidades.
18 Kenomeytaj totoʼa dakhueaʼ eʼmagkaʼtada Jesúsa oʼbayareaʼuyate.
18 E os que eram atormentados dos espíritos imundos ficavam livres.
19 Jesúsa ayaʼtada oʼbayareaʼikaʼnok ayaʼada aʼyareyaʼpo Jesústaj eʼnejtaʼ onʼpakuyate.
19 Todo o povo procurava tocá-lo, pois saía dele uma força que os curava a todos.
20 Ken Jesús huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbatiahuaypo, oʼmanmadikaʼpo,
20 Então ele ergueu os olhos para os seus discípulos e disse: Bem-aventurados vós que sois pobres, porque vosso é o Reino de Deus!
21 Opudomey aypotaj e̱ʼe̱a̱da durugda moʼi̱kaʼapo dapotey moʼi̱kaʼapone. Opudomey oy suhueʼ moʼe̱depo boʼhuikdepo durugda moʼe̱po boʼerikapone.
21 Bem-aventurados vós que agora tendes fome, porque sereis fartos! Bem-aventurados vós que agora chorais, porque vos alegrareis!
22 Opudomeytaj onʼhuadiayapo. Doʼtaj boʼpaknok onʼhuadiayapo. Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Eʼhuadiaytada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok moʼenapone. E̱ʼentada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok eʼtidiʼkeʼtada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok “dakhueʼda o̱ʼne,” eʼhuaaʼtada durugda moʼi̱kaʼapone.
22 Bem-aventurados sereis quando os homens vos odiarem, vos expulsarem, vos ultrajarem, e quando repelirem o vosso nome como infame por causa do Filho do Homem!
23 Nogok ken konig e̱gkaʼtada huakkaʼda yanʼmadurugpaktiʼ. Dios kurudya̱ʼ ʼuruaʼda moʼnigkaʼapone. Kenomey aratbuta opudomeytaj dakhueaʼda mogkaʼapone. Kenomeyen adhueaʼpaneʼ Diosen huamanbatiaʼpakeritaj dakhueaʼda onʼmagkaʼuyate.
23 Alegrai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu. Era assim que os pais deles tratavam os profetas.
24 Opudomey oy huakkaʼda moʼto̱e̱po moʼdurugpakne. Nogok paiʼda moʼe̱a̱pone.
24 Mas ai de vós, ricos, porque tendes a vossa consolação!
25 Huakkaʼda aypopiʼ moʼto̱e̱po konig oy dapotey e̱ʼi̱kaʼada nogokda paiʼda moʼe̱a̱popo boʼkusitokapone.
25 Ai de vós, que estais fartos, porque vireis a ter fome! Ai de vós, que agora rides, porque gemereis e chorareis!
26 Huadakda o̱ʼne. Ayaʼada opudtaj moʼtinopo̱e̱po onʼbatiaʼpakikaʼnigʼa nogokda paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Konigti aʼnennada da huamanbatiaʼpakeritaj onʼtinopo̱e̱ʼuyate, huadakda o̱ʼne namaʼda onʼtinopo̱e̱ʼuyate. Huadakda o̱ʼne namaʼda onʼbatiaʼpakuyate.
26 Ai de vós, quando vos louvarem os homens, porque assim faziam os pais deles aos falsos profetas!
27 Doʼtaj onʼpe̱e̱ne opudomeytaj oʼnonaʼne. Opudtaj dig boʼhuahuayikaʼne konig takaʼ o̱ʼnepo dakhueaʼ mogkikaʼne. Kenomeytaj diʼ yanʼmaikaʼpo huadak yanʼmagkikaʼ.
27 Digo-vos a vós que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei bem aos que vos odeiam,
28 Opudtehuapaʼ dakhueʼda ka̱e̱ʼ huahuaaʼeritaj Diostaj dakaʼ yamagkaʼ ya̱ʼnonaʼ. “Kenomeytaj Diosa kamanopoʼkoreʼ.” Yanʼtionaʼpaktiʼ. Kenpaʼti kenomeya̱ dakhueʼda mogkaʼne, kenomeytaj yanʼtionaʼpaktiʼ.
28 abençoai os que vos maldizem e orai pelos que vos injuriam.
29 Noga̱ opudtaj eʼtuktuknayo diayhueʼada kentaj dakaʼ yanaʼ. Onteʼti eʼbatuktuknayo onteʼti dakaʼ yanaʼ. Noga̱ opiot eʼkaiʼnayo diayhueʼada chompakon yayoktiʼ,
29 Ao que te ferir numa face, oferece-lhe também a outra. E ao que te tirar a capa, não impeças de levar também a túnica.
30 “Aypo beyok.” Noga̱ enaʼnayo sueʼnopo ehueʼ ya̱e̱po yabayoktiʼ. Yudtaj bektoyok enaʼnayo daknopoʼda ya̱e̱po yaktoyoktiʼ. Onteʼti “Betahuaʼ,” ahueʼ ya̱e̱ʼ.
30 Dá a todo o que te pedir; e ao que tomar o que é teu, não lho reclames.
31 Konigti huadakda nogomey opudtaj eʼnigkaʼtaʼ boʼpaknok kenomeytaj konigti huadakda yanʼmanigkikatiʼ.
31 O que quereis que os homens vos façam, fazei-o também a eles.
32 Sueʼada opudomeytaj diʼ moʼe̱ne kenomeytayoʼda diʼ e̱e̱ʼnayo kenda sueʼda huadak o̱ʼe̱. Kenda dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼnigtaj. Nogomeya̱ diʼda e̱e̱ʼnayo diʼ onʼmaeʼ. Dihueʼ hua̱e̱ʼeritakon diʼ yanʼmaeʼ. Kenda huadakda o̱ʼe̱.
32 Se amais os que vos amam, que recompensa mereceis? Também os pecadores amam aqueles que os amam.
33 Sueʼada opudomeytaj huadakda mogkikaʼpo montihuapokikaʼne. Kenomeytayoʼda eʼtihuapoknayo sueʼda huadak o̱ʼe̱. Ken konig dakhueaʼ huakaʼeri o̱gkikaʼ. Nogomey dakhueʼ hua̱e̱ʼeri huadak e̱gkaʼnayo eʼtihuapoknayo kenomeytaj dakhueʼ hua̱e̱ʼeria huadak o̱gkikaʼpo onʼtihuapokikaʼ. Opudomeytaj huadakda kahueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti tihuapokhueʼ hua̱e̱ʼeritaj huadakda ya̱gʼkikatiʼ. Kenda eʼkikaʼnayo huadaknanada o̱ʼe̱.
33 E se fazeis bem aos que vos fazem bem, que recompensa mereceis? Pois o mesmo fazem também os pecadores.
34 Kenomeya̱nayo kenpaʼti beʼtahuapone, yanʼnopo̱e̱po kenomeytayoʼda ektoyoknayo sueʼda huadak o̱ʼe̱. Kenda konig dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼ. Nog dakhueaʼ huakaʼeritaj onʼbaktoyokikaʼ. Kenpaʼti beʼtahuapone onʼnopo̱e̱po. Nogomeya̱nayo onteʼti tahuahueʼ meʼta̱e̱a̱pone nopo̱e̱hueʼada opudomeynayo kenomeytaj yanʼbaktoyokikaʼ. Kenda huadaknanada o̱ʼe̱.
34 Se emprestais àqueles de quem esperais receber, que recompensa mereceis? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Opudtaj huahuadiayeritaj kenpaʼti takaʼtaj diʼ yanʼmaikaʼ. Huadakda yanʼmagkikaʼ. Takaʼtaj huadakda yanʼmagkikaʼ. Kenomeytaj yanʼbaktoyokikaʼ. Kenpaʼti tahuahueʼ meʼta̱e̱a̱pone nopo̱e̱hueʼada yanʼbaktoyokikaʼ. Ken konig eʼkikaʼnayo Dios kurudyo̱ ʼuruaʼda boʼyokapone. Opudomey kenpaʼti Dios Huairi kuruderiensiʼpo moʼe̱a̱pone. Dios kuruderi teynanada o̱ʼe̱. Konige̱po dakiti ahueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeritaj Diosa huadakda oʼmanigkikaʼ.
35 Pelo contrário, amai os vossos inimigos, fazei bem e emprestai, sem daí esperar nada. E grande será a vossa recompensa e sereis filhos do Altíssimo, porque ele é bom para com os ingratos e maus.
36 Konig opuden Apag Dios oʼmatinepahuikaʼ konigti yanʼmatinepahuikaʼ.
36 Sede misericordiosos, como também vosso Pai é misericordioso.
37 Nogtaj “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” huaahueʼ yanikaʼ. “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” huaahueʼ e̱ʼi̱kaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” Dios opudtakon huaahueʼ moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti nogomeytaj “Dakhueaʼ oʼkaʼnok mabitbitdik o̱ʼe̱y,” ahueʼ yanikaʼ. Ken konig ahueʼ e̱e̱ʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼnok mabitbitdik i̱jje̱y.” Diosa opudtakon onahueʼ moʼe̱a̱pone. Nogomeytaj bakkahueaʼnayo Diosa opudtakon bokkahueaʼapone.
37 Não julgueis, e não sereis julgados; não condeneis, e não sereis condenados; perdoai, e sereis perdoados;
38 Nogomeytaj yanʼbayoktiʼ, konig enʼpakte huakkaʼ yanʼbayoktiʼ. Huakkaʼ eʼbayoknayo opudtakon huakkaʼnanada Diosa moʼbayokapone. Nogomeytaj sueʼda eʼbayoknayo kenpaʼti Diosa sueʼda boʼyokapone. Nogomeytaj huakkaʼda eʼbayoknayo Diosa opudtakon huakkaʼda moʼbayokapone. —Jesúsa kenda oʼmanmadikaʼuyate.
38 dai, e dar-se-vos-á. Colocar-vos-ão no regaço medida boa, cheia, recalcada e transbordante, porque, com a mesma medida com que medirdes, sereis medidos vós também.
39 Konig huamanbatiaʼpakonhuaʼ Jesúsa oʼmanmadikaʼpo,
39 Propôs-lhes também esta comparação: Pode acaso um cego guiar outro cego? Não cairão ambos na cova?
40 Huamanmadikaʼerien huanigpe̱i̱kaʼerinayo sueʼda onʼnopo̱e̱nigʼa keʼnen huamanmadikaʼerinayo huakkaʼda onʼnopo̱i̱kaʼ. Nogok eʼnigpeeonhuahuadeʼte konigti kenomeyen huamanmadikaʼeri oʼmanmadikaʼikaʼ nogomeytakon manmadikaʼdik o̱ʼneapo.
40 O discípulo não é superior ao mestre; mas todo discípulo perfeito será como o seu mestre.
41 Noga̱ suepiʼ dakhueaʼ ekaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” i̱da huaahueʼ yaneʼ. Onnayo dakhueaʼnanada iʼkuyʼetpiʼ. Kenda nopo̱e̱hueʼ i̱ʼe̱. In konig o̱ʼe̱ ijbatiaʼpakapoy. Nog aratbuten huakpoyo huataʼsujsiʼpo ekpohuedte o̱ʼna iʼtiahuaynigʼa. O̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsua bekpohuedne.
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão e não reparas na trave que está no teu olho?
42 “Huataʼsuj huakpoyo oktokiʼ, egʼ.” Menpaʼ inaʼ. Namaʼda iaʼ. Ken o̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsua bekpohuednigʼa tiahuayhueʼ i̱ʼe̱ne. Namaʼda huanopo̱e̱ʼeri i̱ʼe̱ne. Huakkuruda o̱ʼnen huakpoyaʼ huaboroʼtaʼsutaj on huataʼ yakokpotoken. Ken konig dakhueaʼ iʼkaʼne yanopoʼkoreaʼpo yabatik. Kenokaʼ iʼbatikdeʼpo dakaʼ iʼtiahuaydepo nogen taʼsujkon okpotokdik i̱ʼe̱a̱pone. Noga̱ namaʼda ekaʼnayo dakhueaʼ eʼhuakaʼ kabatikeʼpo tihuapokdik i̱ʼe̱a̱pone.
42 Ou como podes dizer a teu irmão: Deixa-me, irmão, tirar de teu olho o argueiro, quando tu não vês a trave no teu olho? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e depois enxergarás para tirar o argueiro do olho de teu irmão.
43 Aratbut konig hue̱ymey o̱ʼne. Huadak hue̱ymey e̱e̱ʼnayo dakhueʼdaaʼ huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Huadakdayoʼ oʼdapakikaʼ. Kenpaʼti dakhueʼ hue̱ymey o̱ʼe̱po huadak huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Dakhueʼayoʼ huada oʼdapakikaʼ.
43 Uma árvore boa não dá frutos maus, uma árvore má não dá bom fruto.
44 Hue̱ymeyen huada huadak e̱e̱ʼnayo oʼtiahuaydepo hue̱ymey huadakda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. Hue̱ymeyen huada dakhueʼ e̱e̱ʼnayo hue̱ymey dakhueʼda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne.
44 Porquanto cada árvore se conhece pelo seu fruto. Não se colhem figos dos espinheiros, nem se apanham uvas dos abrolhos.
45 Konigti bepiʼ huabokerek huadakda e̱e̱ʼnayo huadakyoʼ oaʼikaʼ. Huadaknopoʼda o̱ʼe̱po huadakyoʼ oʼbatiaʼpakikaʼ. Kenpaʼti bepiʼ dakhueʼda o̱ʼe̱po dakhueʼyoʼ oaʼikaʼ. Dakhueʼnopoʼda o̱ʼe̱po dakhueaʼda oʼbatiaʼpakikaʼ. Konig huanopoʼa o̱ʼe̱, konig oʼnopo̱i̱kaʼpo ken konig oʼbatiaʼpakikaʼne.
45 O homem bom tira coisas boas do bom tesouro do seu coração, e o homem mau tira coisas más do seu mau tesouro, porque a boca fala daquilo de que o coração está cheio.
46 “Doʼhued Huairi o̱ʼta̱e̱ne. Doʼhued Huairi o̱ʼta̱e̱ne.” Namaʼda doʼtaj oʼnonikaʼne. Doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ moʼi̱kaʼne. Kenda oʼnonikaʼne kahueʼ moʼi̱kaʼne.
46 Por que me chamais: Senhor, Senhor... e não fazeis o que digo?
47 — ausente —
47 Todo aquele que vem a mim ouve as minhas palavras e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 — ausente —
48 É semelhante ao homem que, edificando uma casa, cavou bem fundo e pôs os alicerces sobre a rocha. As águas transbordaram, precipitaram-se as torrentes contra aquela casa e não a puderam abalar, porque ela estava bem construída.
49 Nogomeya̱ doʼtaj namaʼda menpe̱e̱nigʼa kenda ijmanay nigpe̱a̱hueʼ o̱ʼnikaʼpo konig dakhueʼ jak huakaʼeri o̱ʼne. Dakhueʼ jak huakaʼeri kuhuadtaʼ jak oʼkaʼpo, ʼiddu adteda kudya̱hueʼada jak oʼkaʼpo. Nogok hue̱kuru oʼhue̱tiakdepo ken jak o̱ʼhue̱kedepo hue̱kurua jaktaj oʼtohuaʼpo. Ayaʼda oʼtohuaʼ. Dakhueʼ jak huakaʼerien jak ehueʼda o̱ʼta̱e̱. Ken konig doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri o̱ʼneapo. Ken konig e̱ʼdik o̱ʼneapo. —Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate.
49 Mas aquele que as ouve e não as observa é semelhante ao homem que construiu a sua casa sobre a terra movediça, sem alicerces. A torrente investiu contra ela, e ela logo ruiu; e grande foi a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.