Lucas 6
Jesucristo oy oa’pak: Kenda Jesucristoa; monigka’uyatenok; Diostaj mo’manopo’yarea’ika’ne (AMRNT) vs ARA
1 Nogok judío aratbuten okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete Jesús taʼbayo oʼhuaʼepo huanigpe̱i̱kaʼeriere oʼhuaʼeʼuyate. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri trigo oʼnogkupayaʼpo huabaʼa onʼtipitaʼpo onʼbapeʼuyate.
1 Aconteceu que, num sábado, passando Jesus pelas searas, os seus discípulos colhiam e comiam espigas, debulhando-as com as mãos.
2 Ken sueʼda fariseo huamanmadikaʼeri o̱ʼnepo,
2 E alguns dos fariseus lhes disseram: Por que fazeis o que não é lícito aos sábados?
3 —Apagbaʼte Davidtaj eʼbatiaʼpak moʼbaʼtiahuayʼuyate. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokuyate.
3 Respondeu-lhes Jesus: Nem ao menos tendes lido o que fez Davi, quando teve fome, ele e seus companheiros?
4 Diosen carpa jakyo o̱gkudʼuyate. Pan Diostaj onʼnighueda̱ʼikaʼ oʼhuedʼuyate. Sacerdote Diostaj ʼuhua huanigbatiarakeriyoʼda ken pan bapeʼdik o̱ʼnikaʼ. David kenere hua̱e̱ʼeri o̱gkusitokpo ken pan oʼdepo onʼbapeʼuyate. —Jesúsa fariseomeytaj oʼmanaʼuyate.
4 Como entrou na casa de Deus, tomou, e comeu os pães da proposição, e os deu aos que com ele estavam, pães que não lhes era lícito comer, mas exclusivamente aos sacerdotes?
5 Nogdakon Jesúsa oʼmanaʼpo,
5 E acrescentou-lhes: O Filho do Homem é senhor do sábado.
6 Nog okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete judíoen hua̱i̱takeʼ jakyo Jesús oʼkuddepo huaboaʼda oʼmanmadikaʼuyate. Ke̱yo̱ huabokerek huadaʼkopen ebaʼpoʼketpak o̱ʼu̱yate.
6 Sucedeu que, em outro sábado, entrou ele na sinagoga e ensinava. Ora, achava-se ali um homem cuja mão direita estava ressequida.
7 Moisésenbaʼ huamanmadikaʼeri fariseomeyere Jesústaj onʼtiahuayaʼpo okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete menpaʼ oʼyareapopiʼ kenda eʼtiahuaytaʼ onʼpakpo. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete eʼyareaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ.” huaaʼdik o̱ʼe̱y onʼnopo̱e̱po.
7 Os escribas e os fariseus observavam-no, procurando ver se ele faria uma cura no sábado, a fim de acharem de que o acusar.
8 Kenda fariseomey enʼnopo̱e̱ʼte Jesúsnayo oʼmaknokotuy. Huabokerek ebaʼpoʼketpaktaj
8 Mas ele, conhecendo-lhes os pensamentos, disse ao homem da mão ressequida: Levanta-te e vem para o meio; e ele, levantando-se, permaneceu de pé.
9 —Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete huadak kaʼdik o̱ʼe̱ne. Dakhueaʼ kahueʼdik o̱ʼe̱ne. Okmapi̱e̱ʼahuaddik huameʼnoete dakhueʼtaj yareaʼdik o̱ʼe̱ne. Barakhueʼdik o̱ʼe̱ne. Menpaʼ kenpaʼ moʼnopo̱e̱ opuda̱. —Jesúsa oʼmanaʼnigʼa fariseomey soataʼ aʼtokhueʼda oʼnoke̱ʼuyate.
9 Então, disse Jesus a eles: Que vos parece? É lícito, no sábado, fazer o bem ou o mal? Salvar a vida ou deixá-la perecer?
10 Konige̱po Jesús nogta nogta oʼbatiahuaypo,
10 E, fitando todos ao redor, disse ao homem: Estende a mão. Ele assim o fez, e a mão lhe foi restaurada.
11 Fariseomeynayo Jesústaj huakkaʼda onʼhuadiaydepo aʼarakyaʼpo monig kaʼdik o̱ʼe̱, onʼbatiaʼpakuyate.
11 Mas eles se encheram de furor e discutiam entre si quanto ao que fariam a Jesus.
12 Nog huameʼnoete Jesúsa aʼtionaʼpakyaʼpo oteʼyo oʼbehuikpo ayaʼ sikyoda oʼtionaʼpakbedpo Diostaj oʼtionaʼpakbeduyate.
12 Naqueles dias, retirou-se para o monte, a fim de orar, e passou a noite orando a Deus.
13 Emedeʼte keʼnen huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼmagkupopakaʼdepo doceyoʼda oʼbaktieʼeaʼuyate. Opuda̱ doce doʼhued huamataʼmonaʼeri moʼe̱a̱pone. Jesúsa oʼmadikkaʼuyate.
13 E, quando amanheceu, chamou a si os seus discípulos e escolheu doze dentre eles, aos quais deu também o nome de apóstolos:
14 Simóntaj oktieʼeaʼuyate. Simón konogda oʼdikkaʼuy Pedro. Simónen huamaʼbuy Andréstaj oktieʼeaʼuyate. Jacobotaj Juantaj, Felipetaj, Bartolométaj,
14 Simão, a quem acrescentou o nome de Pedro, e André, seu irmão; Tiago e João; Filipe e Bartolomeu;
15 Mateotaj, Tomástaj oʼbaktieʼeaʼuyate. Alfeoensiʼpo Jacobo o̱ʼe̱po Jacobotakon oktieʼeaʼuyate. Kenpaʼti Simón Zelote oktieʼeaʼuyate.
15 Mateus e Tomé; Tiago, filho de Alfeu, e Simão, chamado Zelote;
16 Kenpaʼti Jacoboen huamaʼbuy Judastaj oktieʼeaʼuyate, kenpaʼti Judas Iscariotetaj oktieʼeaʼuyate. Keʼna Judas Iscariote Jesústaj judío huairitaj nogok oʼbayokuyate. Kadarakepo oʼbayokuyate.
16 Judas, filho de Tiago, e Judas Iscariotes, que se tornou traidor.
17 Ken Jesús oteʼyaʼ oʼhuarakpo doce huamataʼmonaʼeriere huatotaʼyo onʼhuarakuyate. Jesúsen huanigpe̱i̱kaʼeri huakkaʼnada o̱ʼnepo kenpaʼti nogomey huakkaʼ onʼbatiakdepo Judea huadariyaʼ Jerusalénya̱ʼ e̱ʼpo̱gya̱ʼ huakkaʼ jak Tiroyaʼ kenpaʼti e̱ʼpo̱gya̱ʼ huakkaʼ jak Sidónyaʼ onʼbatiakdeʼuyate. Jesústaj aʼpe̱e̱yaʼpo onʼbatiakpo Jesúsa beʼyareʼ onʼnopo̱e̱po onʼbatiakuyate.
17 E, descendo com eles, parou numa planura onde se encontravam muitos discípulos seus e grande multidão do povo, de toda a Judeia, de Jerusalém e do litoral de Tiro e de Sidom,
18 Kenomeytaj totoʼa dakhueaʼ eʼmagkaʼtada Jesúsa oʼbayareaʼuyate.
18 que vieram para o ouvirem e serem curados de suas enfermidades; também os atormentados por espíritos imundos eram curados.
19 Jesúsa ayaʼtada oʼbayareaʼikaʼnok ayaʼada aʼyareyaʼpo Jesústaj eʼnejtaʼ onʼpakuyate.
19 E todos da multidão procuravam tocá-lo, porque dele saía poder; e curava todos.
20 Ken Jesús huanigpe̱i̱kaʼeritaj oʼbatiahuaypo, oʼmanmadikaʼpo,
20 Então, olhando ele para os seus discípulos, disse-lhes:
21 Opudomey aypotaj e̱ʼe̱a̱da durugda moʼi̱kaʼapo dapotey moʼi̱kaʼapone. Opudomey oy suhueʼ moʼe̱depo boʼhuikdepo durugda moʼe̱po boʼerikapone.
21 Bem-aventurados vós, os que agora tendes fome, porque sereis fartos.
22 Opudomeytaj onʼhuadiayapo. Doʼtaj boʼpaknok onʼhuadiayapo. Do huabokerek i̱jje̱po Diosyaʼ ijtiakuy. Eʼhuadiaytada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok moʼenapone. E̱ʼentada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok eʼtidiʼkeʼtada durugda moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti doʼtaj boʼpaknok “dakhueʼda o̱ʼne,” eʼhuaaʼtada durugda moʼi̱kaʼapone.
22 Bem-aventurados sois quando os homens vos odiarem e quando vos expulsarem da sua companhia, vos injuriarem e rejeitarem o vosso nome como indigno, por causa do Filho do Homem.
23 Nogok ken konig e̱gkaʼtada huakkaʼda yanʼmadurugpaktiʼ. Dios kurudya̱ʼ ʼuruaʼda moʼnigkaʼapone. Kenomey aratbuta opudomeytaj dakhueaʼda mogkaʼapone. Kenomeyen adhueaʼpaneʼ Diosen huamanbatiaʼpakeritaj dakhueaʼda onʼmagkaʼuyate.
23 Regozijai-vos naquele dia e exultai, porque grande é o vosso galardão no céu; pois dessa forma procederam seus pais com os profetas.
24 Opudomey oy huakkaʼda moʼto̱e̱po moʼdurugpakne. Nogok paiʼda moʼe̱a̱pone.
24 Mas ai de vós, os ricos! Porque tendes a vossa consolação.
25 Huakkaʼda aypopiʼ moʼto̱e̱po konig oy dapotey e̱ʼi̱kaʼada nogokda paiʼda moʼe̱a̱popo boʼkusitokapone.
25 Ai de vós, os que estais agora fartos! Porque vireis a ter fome.
26 Huadakda o̱ʼne. Ayaʼada opudtaj moʼtinopo̱e̱po onʼbatiaʼpakikaʼnigʼa nogokda paiʼda moʼnopoʼe̱a̱pone. Konigti aʼnennada da huamanbatiaʼpakeritaj onʼtinopo̱e̱ʼuyate, huadakda o̱ʼne namaʼda onʼtinopo̱e̱ʼuyate. Huadakda o̱ʼne namaʼda onʼbatiaʼpakuyate.
26 Ai de vós, quando todos vos louvarem! Porque assim procederam seus pais com os falsos profetas.
27 Doʼtaj onʼpe̱e̱ne opudomeytaj oʼnonaʼne. Opudtaj dig boʼhuahuayikaʼne konig takaʼ o̱ʼnepo dakhueaʼ mogkikaʼne. Kenomeytaj diʼ yanʼmaikaʼpo huadak yanʼmagkikaʼ.
27 Digo-vos, porém, a vós outros que me ouvis: amai os vossos inimigos, fazei o bem aos que vos odeiam;
28 Opudtehuapaʼ dakhueʼda ka̱e̱ʼ huahuaaʼeritaj Diostaj dakaʼ yamagkaʼ ya̱ʼnonaʼ. “Kenomeytaj Diosa kamanopoʼkoreʼ.” Yanʼtionaʼpaktiʼ. Kenpaʼti kenomeya̱ dakhueʼda mogkaʼne, kenomeytaj yanʼtionaʼpaktiʼ.
28 bendizei aos que vos maldizem, orai pelos que vos caluniam.
29 Noga̱ opudtaj eʼtuktuknayo diayhueʼada kentaj dakaʼ yanaʼ. Onteʼti eʼbatuktuknayo onteʼti dakaʼ yanaʼ. Noga̱ opiot eʼkaiʼnayo diayhueʼada chompakon yayoktiʼ,
29 Ao que te bate numa face, oferece-lhe também a outra; e, ao que tirar a tua capa, deixa-o levar também a túnica;
30 “Aypo beyok.” Noga̱ enaʼnayo sueʼnopo ehueʼ ya̱e̱po yabayoktiʼ. Yudtaj bektoyok enaʼnayo daknopoʼda ya̱e̱po yaktoyoktiʼ. Onteʼti “Betahuaʼ,” ahueʼ ya̱e̱ʼ.
30 dá a todo o que te pede; e, se alguém levar o que é teu, não entres em demanda.
31 Konigti huadakda nogomey opudtaj eʼnigkaʼtaʼ boʼpaknok kenomeytaj konigti huadakda yanʼmanigkikatiʼ.
31 Como quereis que os homens vos façam, assim fazei-o vós também a eles.
32 Sueʼada opudomeytaj diʼ moʼe̱ne kenomeytayoʼda diʼ e̱e̱ʼnayo kenda sueʼda huadak o̱ʼe̱. Kenda dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼnigtaj. Nogomeya̱ diʼda e̱e̱ʼnayo diʼ onʼmaeʼ. Dihueʼ hua̱e̱ʼeritakon diʼ yanʼmaeʼ. Kenda huadakda o̱ʼe̱.
32 Se amais os que vos amam, qual é a vossa recompensa? Porque até os pecadores amam aos que os amam.
33 Sueʼada opudomeytaj huadakda mogkikaʼpo montihuapokikaʼne. Kenomeytayoʼda eʼtihuapoknayo sueʼda huadak o̱ʼe̱. Ken konig dakhueaʼ huakaʼeri o̱gkikaʼ. Nogomey dakhueʼ hua̱e̱ʼeri huadak e̱gkaʼnayo eʼtihuapoknayo kenomeytaj dakhueʼ hua̱e̱ʼeria huadak o̱gkikaʼpo onʼtihuapokikaʼ. Opudomeytaj huadakda kahueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti tihuapokhueʼ hua̱e̱ʼeritaj huadakda ya̱gʼkikatiʼ. Kenda eʼkikaʼnayo huadaknanada o̱ʼe̱.
33 Se fizerdes o bem aos que vos fazem o bem, qual é a vossa recompensa? Até os pecadores fazem isso.
34 Kenomeya̱nayo kenpaʼti beʼtahuapone, yanʼnopo̱e̱po kenomeytayoʼda ektoyoknayo sueʼda huadak o̱ʼe̱. Kenda konig dakhueaʼ huakaʼeria o̱gkikaʼ. Nog dakhueaʼ huakaʼeritaj onʼbaktoyokikaʼ. Kenpaʼti beʼtahuapone onʼnopo̱e̱po. Nogomeya̱nayo onteʼti tahuahueʼ meʼta̱e̱a̱pone nopo̱e̱hueʼada opudomeynayo kenomeytaj yanʼbaktoyokikaʼ. Kenda huadaknanada o̱ʼe̱.
34 E, se emprestais àqueles de quem esperais receber, qual é a vossa recompensa? Também os pecadores emprestam aos pecadores, para receberem outro tanto.
35 Opudtaj huahuadiayeritaj kenpaʼti takaʼtaj diʼ yanʼmaikaʼ. Huadakda yanʼmagkikaʼ. Takaʼtaj huadakda yanʼmagkikaʼ. Kenomeytaj yanʼbaktoyokikaʼ. Kenpaʼti tahuahueʼ meʼta̱e̱a̱pone nopo̱e̱hueʼada yanʼbaktoyokikaʼ. Ken konig eʼkikaʼnayo Dios kurudyo̱ ʼuruaʼda boʼyokapone. Opudomey kenpaʼti Dios Huairi kuruderiensiʼpo moʼe̱a̱pone. Dios kuruderi teynanada o̱ʼe̱. Konige̱po dakiti ahueʼ hua̱e̱ʼeritaj kenpaʼti dakhueaʼ huakaʼeritaj Diosa huadakda oʼmanigkikaʼ.
35 Amai, porém, os vossos inimigos, fazei o bem e emprestai, sem esperar nenhuma paga; será grande o vosso galardão, e sereis filhos do Altíssimo. Pois ele é benigno até para com os ingratos e maus.
36 Konig opuden Apag Dios oʼmatinepahuikaʼ konigti yanʼmatinepahuikaʼ.
36 Sede misericordiosos, como também é misericordioso vosso Pai.
37 Nogtaj “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” huaahueʼ yanikaʼ. “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” huaahueʼ e̱ʼi̱kaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” Dios opudtakon huaahueʼ moʼi̱kaʼapone. Kenpaʼti nogomeytaj “Dakhueaʼ oʼkaʼnok mabitbitdik o̱ʼe̱y,” ahueʼ yanikaʼ. Ken konig ahueʼ e̱e̱ʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼnok mabitbitdik i̱jje̱y.” Diosa opudtakon onahueʼ moʼe̱a̱pone. Nogomeytaj bakkahueaʼnayo Diosa opudtakon bokkahueaʼapone.
37 Não julgueis e não sereis julgados; não condeneis e não sereis condenados; perdoai e sereis perdoados;
38 Nogomeytaj yanʼbayoktiʼ, konig enʼpakte huakkaʼ yanʼbayoktiʼ. Huakkaʼ eʼbayoknayo opudtakon huakkaʼnanada Diosa moʼbayokapone. Nogomeytaj sueʼda eʼbayoknayo kenpaʼti Diosa sueʼda boʼyokapone. Nogomeytaj huakkaʼda eʼbayoknayo Diosa opudtakon huakkaʼda moʼbayokapone. —Jesúsa kenda oʼmanmadikaʼuyate.
38 dai, e dar-se-vos-á; boa medida, recalcada, sacudida, transbordante, generosamente vos darão; porque com a medida com que tiverdes medido vos medirão também.
39 Konig huamanbatiaʼpakonhuaʼ Jesúsa oʼmanmadikaʼpo,
39 Propôs-lhes também uma parábola: Pode, porventura, um cego guiar a outro cego? Não cairão ambos no barranco?
40 Huamanmadikaʼerien huanigpe̱i̱kaʼerinayo sueʼda onʼnopo̱e̱nigʼa keʼnen huamanmadikaʼerinayo huakkaʼda onʼnopo̱i̱kaʼ. Nogok eʼnigpeeonhuahuadeʼte konigti kenomeyen huamanmadikaʼeri oʼmanmadikaʼikaʼ nogomeytakon manmadikaʼdik o̱ʼneapo.
40 O discípulo não está acima do seu mestre; todo aquele, porém, que for bem-instruído será como o seu mestre.
41 Noga̱ suepiʼ dakhueaʼ ekaʼnayo “Dakhueaʼ oʼkaʼ,” i̱da huaahueʼ yaneʼ. Onnayo dakhueaʼnanada iʼkuyʼetpiʼ. Kenda nopo̱e̱hueʼ i̱ʼe̱. In konig o̱ʼe̱ ijbatiaʼpakapoy. Nog aratbuten huakpoyo huataʼsujsiʼpo ekpohuedte o̱ʼna iʼtiahuaynigʼa. O̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsua bekpohuedne.
41 Por que vês tu o argueiro no olho de teu irmão, porém não reparas na trave que está no teu próprio?
42 “Huataʼsuj huakpoyo oktokiʼ, egʼ.” Menpaʼ inaʼ. Namaʼda iaʼ. Ken o̱ʼnen huakpoyoaʼtaj huaboroʼtaʼsua bekpohuednigʼa tiahuayhueʼ i̱ʼe̱ne. Namaʼda huanopo̱e̱ʼeri i̱ʼe̱ne. Huakkuruda o̱ʼnen huakpoyaʼ huaboroʼtaʼsutaj on huataʼ yakokpotoken. Ken konig dakhueaʼ iʼkaʼne yanopoʼkoreaʼpo yabatik. Kenokaʼ iʼbatikdeʼpo dakaʼ iʼtiahuaydepo nogen taʼsujkon okpotokdik i̱ʼe̱a̱pone. Noga̱ namaʼda ekaʼnayo dakhueaʼ eʼhuakaʼ kabatikeʼpo tihuapokdik i̱ʼe̱a̱pone.
42 Como poderás dizer a teu irmão: Deixa, irmão, que eu tire o argueiro do teu olho, não vendo tu mesmo a trave que está no teu? Hipócrita, tira primeiro a trave do teu olho e, então, verás claramente para tirar o argueiro que está no olho de teu irmão.
43 Aratbut konig hue̱ymey o̱ʼne. Huadak hue̱ymey e̱e̱ʼnayo dakhueʼdaaʼ huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Huadakdayoʼ oʼdapakikaʼ. Kenpaʼti dakhueʼ hue̱ymey o̱ʼe̱po huadak huada dapakhueʼdik o̱ʼe̱. Dakhueʼayoʼ huada oʼdapakikaʼ.
43 Não há árvore boa que dê mau fruto; nem tampouco árvore má que dê bom fruto.
44 Hue̱ymeyen huada huadak e̱e̱ʼnayo oʼtiahuaydepo hue̱ymey huadakda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne. Hue̱ymeyen huada dakhueʼ e̱e̱ʼnayo hue̱ymey dakhueʼda o̱ʼe̱ oʼnopo̱e̱ne.
44 Porquanto cada árvore é conhecida pelo seu próprio fruto. Porque não se colhem figos de espinheiros, nem dos abrolhos se vindimam uvas.
45 Konigti bepiʼ huabokerek huadakda e̱e̱ʼnayo huadakyoʼ oaʼikaʼ. Huadaknopoʼda o̱ʼe̱po huadakyoʼ oʼbatiaʼpakikaʼ. Kenpaʼti bepiʼ dakhueʼda o̱ʼe̱po dakhueʼyoʼ oaʼikaʼ. Dakhueʼnopoʼda o̱ʼe̱po dakhueaʼda oʼbatiaʼpakikaʼ. Konig huanopoʼa o̱ʼe̱, konig oʼnopo̱i̱kaʼpo ken konig oʼbatiaʼpakikaʼne.
45 O homem bom do bom tesouro do coração tira o bem, e o mau do mau tesouro tira o mal; porque a boca fala do que está cheio o coração.
46 “Doʼhued Huairi o̱ʼta̱e̱ne. Doʼhued Huairi o̱ʼta̱e̱ne.” Namaʼda doʼtaj oʼnonikaʼne. Doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ moʼi̱kaʼne. Kenda oʼnonikaʼne kahueʼ moʼi̱kaʼne.
46 Por que me chamais Senhor, Senhor, e não fazeis o que vos mando?
47 — ausente —
47 Todo aquele que vem a mim, e ouve as minhas palavras, e as pratica, eu vos mostrarei a quem é semelhante.
48 — ausente —
48 É semelhante a um homem que, edificando uma casa, cavou, abriu profunda vala e lançou o alicerce sobre a rocha; e, vindo a enchente, arrojou-se o rio contra aquela casa e não a pôde abalar, por ter sido bem-construída.
49 Nogomeya̱ doʼtaj namaʼda menpe̱e̱nigʼa kenda ijmanay nigpe̱a̱hueʼ o̱ʼnikaʼpo konig dakhueʼ jak huakaʼeri o̱ʼne. Dakhueʼ jak huakaʼeri kuhuadtaʼ jak oʼkaʼpo, ʼiddu adteda kudya̱hueʼada jak oʼkaʼpo. Nogok hue̱kuru oʼhue̱tiakdepo ken jak o̱ʼhue̱kedepo hue̱kurua jaktaj oʼtohuaʼpo. Ayaʼda oʼtohuaʼ. Dakhueʼ jak huakaʼerien jak ehueʼda o̱ʼta̱e̱. Ken konig doʼtaj nigpe̱e̱hueʼ hua̱e̱ʼeri o̱ʼneapo. Ken konig e̱ʼdik o̱ʼneapo. —Kenda Jesúsa oʼmanmadikaʼuyate.
49 Mas o que ouve e não pratica é semelhante a um homem que edificou uma casa sobre a terra sem alicerces, e, arrojando-se o rio contra ela, logo desabou; e aconteceu que foi grande a ruína daquela casa.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.