Mateus 12
Yompor Poʼñoñ ñeñt ̃ attõ Yepartseshar Jesucristo eʼñe etserra aʼpoctaterrnay Yomporesho (AMENT) vs NVT
1 Allempoña c̈herrerr pamt̃arr allempo c̈hocma amesen judioneshaʼ. Allempoña Jesúspaʼ arr oñem chetsoʼmar epuet pueyochreshac̈hno. Allempo oñenet pueyochreshaʼñapaʼ eʼñe paʼchporrñot̃etpaʼ tasoʼtam̃pesyesnomuet puechm̃aʼtets trigo oʼ rraʼyesnomet.
1 Por aquele tempo, Jesus estava caminhando pelos campos de cereal, num sábado. Seus discípulos, sentindo fome, começaram a colher espigas e comê-las.
2 Fariseoneshaʼña ñeñt̃ entahuet atet̃ p̃aʼnmuetpaʼ ñetñapaʼ allent̃a otyeset Jesús:
2 Alguns fariseus os viram e protestaram: “Veja, seus discípulos desobedecem à lei colhendo cereal no sábado!”.
3 Jesúsñapaʼ atet̃ otanet:
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Ña allempopaʼ beʼt̃osos Yompor paʼpacllo allñapaʼ rrosan pan ñeñt̃ atmaʼntataret̃ atet̃ ñerraʼmrrat̃eʼ ñeñt̃ nenet all Partsocop. Ñehua, ñeñt̃ panpaʼ ama pocteyayñe oʼch rros David ñam̃a ñeñt̃ epuet. Ñeñt̃paʼ añach ñapuet̃ rreneʼ cornaneshac̈hno; ñeñt̃paʼ atet̃ anuaret̃ judioneshacop.
4 Ele entrou na casa de Deus e, com seus companheiros, comeram os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer.
5 Ñam̃a amaʼt selleyareña ñoñets ñeñt̃ atet̃ anaret̃ ñeñt̃ Moisés poʼñoñ all oten atet̃ pena ñam̃a cornaneshaʼ Parets paʼpacllo. Ñehua, ñet puesherbeñot̃etpaʼ ama ameseneto añe yet̃ro allempocma yamesen. Ñetpaʼ amaʼt atet̃ penetpaʼ Yomporñapaʼ eʼñe pocteʼ entenanet.
5 E vocês não leram na lei de Moisés que os sacerdotes de serviço no templo podem trabalhar no sábado?
6 Napaʼ oʼch notas: Napaʼ ñeñt̃en arroʼtsenen nanac nesherben ello nem̃taneñ ñeñt̃ atet̃ sherben Parets paʼpaquëll.
6 Eu lhes digo: há alguém aqui maior que o templo!
7 Ñehua, añ ñoñetspaʼ ñeñt̃ña atet̃ oteʼt̃ Yompor ahuat̃: “Napaʼ ama eʼñe aña cohuen nenteno oʼch sapuenen sayara ñeñt̃ semtsen nocop. Añeʼnaña atarr cohuen nenten oʼch semuereña allohuen samoʼtseshaʼ.” Ñerraʼm c̈ho c̈hennasañ seyoc̈hro ñeñt̃ atet̃ oteney Yompor, amach errot̃ sotatscheña amaʼt erraʼtsena acheñer ñeñt̃ eʼñe pocteʼ enten Yompor.
7 Vocês não teriam condenado meus discípulos inocentes se soubessem o significado das Escrituras: ‘Quero que demonstrem misericórdia, e não que ofereçam sacrifícios’.
8 Ñeñt̃oʼmarña t̃eʼpaʼ oʼch notas, na Ñeñt̃en Acheñetosets ñeñt̃en allsensaret̃en, nacaʼyeña atet̃ otets est̃eʼ poctetsaña ñeñt̃chaʼ atet̃ yep̃a añe yet̃ro allempocma yamesen.
8 Pois o Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
9 Metuerrerr Jesús allot̃paʼ beʼt̃osuerrerr judioneshaʼ poʼprahuo.
9 Então Jesus foi à sinagoga local,
10 Allñapaʼ alloʼtsen puesheñarr yacma ñeñt̃ c̈ha chellena pot. Fariseoneshaʼñapaʼ allent̃a aʼp̃t̃oʼchet:
10 onde viu um homem que tinha uma das mãos deformada. Os fariseus perguntaram a Jesus: “A lei permite curar no sábado?”. Esperavam que ele dissesse “sim”, para que pudessem acusá-lo.
11 Ñañapaʼ atet̃ otanet:
11 Jesus respondeu: “Se um de vocês tivesse uma ovelha e ela caísse num poço no sábado, não trabalharia para tirá-la de lá?
12 Ñehua, acheñpaʼ ellocaʼye metanenanña ñeñt̃ att̃o sherben carrnero. Ñeñt̃oʼmarña napaʼ notenes eʼñe pocteʼ oʼch atet̃ yep̃a ñeñt̃ cohuentetsa amaʼt añe yet̃ro allempocma yamesen.
12 Quanto mais vale uma pessoa que uma ovelha! Sim, a lei permite que se faça o bem no sábado”.
13 Allempoña Jesúspaʼ atet̃ otan yacma ñeñt̃ chelletsa pot:
13 Em seguida, disse ao homem: “Estenda a mão”. Ele a estendeu, e ela foi restaurada e ficou igual à outra.
14 Fariseoneshaʼña c̈haʼnmac̈herretpaʼ cot̃apeʼchatannaʼtyesnerret, atarr oʼpateñet Jesús att̃och muetsatachet.
14 Então os fariseus convocaram uma reunião para tramar um modo de matá-lo.
15 Jesúsña eñotanetpaʼ ahuerr allot̃. Shonteʼ acheñeneshac̈hno cot̃aʼhuanereterr. Allohuen ñeñt̃ atsnaʼtyetspaʼ eʼñe aʼcrratyesuerranet.
15 Jesus, sabendo o que planejavam, retirou-se daquela região. Muitos o seguiram, e ele curou todos os enfermos que havia entre eles.
16 Atet̃ otyesanet:
16 Contudo, advertiu-lhes que não revelassem quem ele era.
17 Ñehua, ñeñt̃paʼ atet̃ p̃a allochñapaʼ att̃och etsota Isaías poʼñoñ ñeñt̃ aʼm̃tayeʼt̃ Yompor poʼñoñ, ñeñt̃paʼ atet̃ oteʼt̃ Yompor Puechemerecop ñeñt̃chaʼ Cristoterrets:
17 Cumpriu-se, assim, a profecia de Isaías a seu respeito:
18 Añmapaʼ ñeñt̃chaʼ atarr t̃orrerrtsa nocop, ñapaʼ ñeñt̃ nenen ñeñt̃chaʼ atarr sherberrets. Ñapaʼ ñeñt̃ atarr nemorrentena ñeñt̃ eʼñe nocshateneʼ. Ñapaʼ ñach ahuamencat̃ neperr necamquëñot̃, ñach eñotaterreʼ allohuen paʼnamen acheñeneshaʼ amaʼt ñeñt̃ ama judioneshayaye. Añchaʼ eñotaterranet ñeñt̃ eʼñe cohuen ñoñets att̃ochña eʼñe pocteʼ nentuerranet.
18 “Vejam meu Servo, aquele que escolhi. Ele é meu Amado; nele tenho grande alegria. Porei sobre ele meu Espírito, e ele proclamará justiça às nações.
19 Ñapaʼ amach es otnareʼtyerraneto amaʼt mameshapaʼ amach amaʼtoc̈hetyerro. Amaʼt mameshapaʼ amach cheʼc̈hameʼtyerraneto amaʼt allecma chopeñeʼchyen acheñeneshaʼ.
19 Não lutará nem gritará, nem levantará a voz em público.
20 Amaʼt ñeñt̃ mueroc̈hetyetsapaʼ ñapaʼ eʼñech muererranet. Ñeñt̃paʼ atet̃chaʼ netmaʼntacha ñerraʼmrrat̃eʼ amaʼt puecharra choʼneʼch tsopaʼneʼpaʼ ñañapaʼ amach c̈ha aʼmeyatere. Ñam̃a ñerraʼm lampareñ c̈ha mueneʼ mayen ñeñt̃paʼc̈hoʼña amach emayatere. Ñapaʼ amach c̈ha es am̃chaʼnoc̈htanaʼtyerro, t̃arraña esempohuañenpaʼ eʼñech att̃a aʼmchechatuerran ora allohuen ñeñt̃ ama pocteyeʼ enteno Yompor.
20 Não esmagará a cana quebrada, nem apagará a chama que já está fraca. Por fim, ele fará que a justiça seja vitoriosa.
21 Ñeñt̃oʼmarña allohuen paʼnamen acheñeneshac̈hno ñachña eʼñe yemuetuerret. Arrpaʼ allohua huañ atet̃ oteʼt̃ Yompor ñeñt̃ quellquëʼt̃ Isaías.
21 E seu nome será a esperança de todo o mundo”.
22 Jesúspaʼ alla huapaterrñañeterr puesheñarr yacma ñeñt̃ aporoʼyet̃ ñeñt̃ chorrena oneñet̃ c̈ha opanatateñ. Jesúsñapaʼ aʼcrratap̃, ñeñt̃ña opanerpaʼ oʼ alla eñorerra, ñam̃a oʼ eʼñe cohuen cohuerr.
22 Então levaram até Jesus um homem cego e mudo que estava possuído por um demônio. Jesus o curou, e ele passou a falar e ver.
23 Allohuenña acheñeneshaʼpaʼ atarr cohuanrrorteñet, ñetñapaʼ atet̃ otyeset:
23 Admirada, a multidão perguntou: “Será que este homem é o Filho de Davi?”.
24 Fariseoneshaʼña allempo eʼmareʼchetpaʼ ñetñapaʼ atet̃ otyeset:
24 No entanto, quando os fariseus souberam do milagre, disseram: “Ele só expulsa demônios porque seu poder vem de Belzebu, o príncipe dos demônios”.
25 Jesúsñapaʼ eñotanet ñeñt̃ atet̃ cot̃apeʼchatseʼtyenet pueyoc̈hreto ñocop ñeñt̃ att̃o otyeñet ñapaʼ oneñet̃a pompor poʼhuamencot̃ quec̈hpatatenan oneñet̃ec̈hno acheñeneshaʼ. Ñeñt̃oʼmarña ñapaʼ atet̃ otanet:
25 Jesus conhecia os pensamentos deles e respondeu: “Todo reino dividido internamente está condenado à ruína. Uma cidade ou família dividida contra si mesma se desintegrará.
26 Att̃ecmach p̃annaʼta ñam̃a oneñet̃ pueyochreshac̈hno ñerraʼm oneñet̃ec̈hno eʼmoñeʼtannenet, ñerraʼm huaporeʼtannenet eʼñe ñagattseta amach errot̃enot̃ alloʼna atarr huomencatneneto. Poʼñoc̈h oneñet̃paʼ amacaʼye huaporeʼtanneno.
26 Se Satanás expulsa Satanás, está dividido e luta contra si mesmo. Seu reino não sobreviverá.
27 Sapaʼ atet̃ sotenen napaʼ Beelzeboʼ poʼhuamencot̃ nequec̈hpateññañ eʼñe ña pueyochreshaʼ, ñehua, t̃eʼpaʼ oʼch notas: Ñeñt̃ seyochreshaʼ sepen sa ñeñt̃ eñoteneʼ ñamet oʼch quec̈hpatachet oneñet̃ec̈hno acheñeneshaʼ, ñetpaʼc̈hoʼña amaña Beelzebú poʼhuamencot̃eyeʼ quec̈hpateñetoña oneñet̃ec̈hno acheñeneshaʼ. Ñetpaʼc̈hoʼña Yomporoña poʼhuamencot̃ quec̈hpateñetña oneñet̃. Ñeñt̃ña oʼ eñotatas ñeñt̃ atet̃ sotennoñ ñeñt̃paʼ amacaʼye poʼñoc̈h att̃eyaye.
27 Se eu expulso demônios pelo poder de Belzebu, o que dizer de seus discípulos? Eles também expulsam demônios, de modo que condenarão vocês pelo que acabaram de dizer.
28 Poʼñoc̈hcaʼye Yompor eʼñe Puecamquëñot̃ ñeñt̃ña ahuamencat̃ nepeneʼ att̃ot̃ nequec̈hpateñña oneñet̃ec̈hno acheñeneshaʼ, ñeñt̃chaʼña señotateʼ t̃eʼpaʼ oʼ nec̈hapatonas Yompor poʼcohuenña ñeñt̃ att̃o poʼñoc̈h atarr ayochreshat̃tena ña.
28 Mas, se expulso demônios pelo Espírito de Deus, então o reino de Deus já chegou até vocês.
29 ’Ñehua, yapaʼ yeñoteñ ñeñt̃ atarr ahuamencat̃tetsa att̃o atarr ahuamencat̃tena oneñet̃, ñañapaʼ eʼñe poʼhuamencot̃ cohuam̃pesyenan allohuen eʼñe cohuen ñeñt̃ paʼpaquëll p̃aʼyen. T̃arraña ñerraʼm esempo oʼch huapoña ñeñt̃ atarr ahuamencat̃eshaʼ ñeñt̃chaʼ metanoseʼña poʼhuamenc atet̃ ñerraʼm na Nompor, ñeñt̃chaʼña rromoseʼ oʼch huancos, allochñapaʼ oʼch beʼt̃osos all ñeñt̃ paʼpaquëll p̃aʼyen oʼch eʼñe puerratam̃p̃sos ñeñt̃ allpon oʼpatyena ña.
29 Afinal, quem tem poder para entrar na casa de um homem forte e saquear seus bens? Somente alguém ainda mais forte, alguém capaz de amarrá-lo e saquear sua casa.
30 ’Ñeñt̃oʼmarña t̃eʼpaʼ oʼch notas allohuenes: Ñerraʼm eseshas ñeñt̃es ama net̃orrapretenaye ñeñt̃ña acheñerpaʼ c̈hacaʼye epatareʼtennan ñeñt̃ atet̃ net̃orraʼyena na. Ñeñt̃paʼ oʼch netmaʼntatasa atet̃: Ñerraʼm eseshaʼ ama naʼyapac̈hapretenaye ñeñt̃ naʼyapac̈hen na, ñeñt̃ñapaʼ c̈ha aʼparratseʼtam̃penen aʼyenet̃.
30 “Quem não está comigo opõe-se a mim, e quem não trabalha comigo na verdade trabalha contra mim.
31 ’Ñeñt̃oʼmarña t̃eʼpaʼ oʼch notas: Allohuen paʼnamen sosyaʼtsañec̈hno ñeñt̃ ama pocteyeʼ enteno Yompor amaʼt ñam̃a achm̃areʼtannaʼteñets ñeñt̃paʼ ap̃retnaʼpoʼ nenteñ.
31 “Por isso eu lhes digo: todo pecado e toda blasfêmia serão perdoados, mas a blasfêmia contra o Espírito não será perdoada.
32 Ñam̃a ñerraʼm eseshaʼ nesaseneʼ na Ñeñt̃en Acheñetosets ñeñt̃paʼ ap̃retnaʼpoʼ nenteñ. T̃arraña ñerraʼm eseshaʼ añ achm̃areʼteññañet Parets Puecamquëñ ñeñt̃ñapaʼ amacaʼye ap̃retnaʼpahuoyeʼ nenteñe. Ñeñt̃paʼ amach ap̃retnaʼpahuoterro eʼñe t̃ayot̃eñ errponohuañen.
32 Quem falar contra o Filho do Homem será perdoado, mas quem falar contra o Espírito Santo não será perdoado, nem neste mundo nem no mundo por vir.
33 ’Ñehua, yeñoteñ allohuen acheñ ñeñt̃ eʼñe poʼñoc̈h cohuen acheñer, ñetchaʼña orrtatenet ñeñt̃ eʼñe cohuenareʼ. T̃arraña poʼpotantañ acheñeneshaʼ ñeñt̃ poʼñoc̈h ama cohuenayaye ñetñapaʼ añach orrtatenet ñeñt̃ ama cohuenayaye. Ñeñt̃paʼ atet̃chaʼ netmaʼntaterrsa: Ora allohuen ñeñt̃ eʼñe cohuen narmetsoch pueʼmerpaʼc̈hoʼña eʼñech cohuenareʼ. Añña poʼpchañ narmetsoch ñeñt̃ ama cohuenayayepaʼ pueʼmerpaʼc̈hoʼña amach eʼñe cohuenayaye. Ñeñt̃oʼmarña att̃oña yeñoteñ erraʼtsent̃eʼ ñeñt̃ eʼñe cohuenareʼ narmetsoch ñam̃a ñeñt̃ ama cohuenayaye narmetsoch, pueʼmerot̃ña eʼñe yechmeʼtenanet.
33 “Uma árvore é identificada por seus frutos. Se a árvore é boa, os frutos serão bons. Se a árvore é ruim, os frutos serão ruins.
34 — ausente —
34 Raça de víboras! Como poderiam homens maus como vocês dizer o que é bom e correto? Pois a boca fala do que o coração está cheio.
35 — ausente —
35 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau.
36 Poʼñoc̈h napaʼ oʼch alla noterrserr, esempohuañen allempoch acraret̃etuerra allohuen acheñeneshaʼpaʼ allohuen ñoñets ñeñt̃ att̃a otatseʼtyen acheñeneshaʼ ñeñt̃ñapaʼ aʼmet̃atatyeretchaʼ.
36 Eu lhes digo: no dia do juízo, vocês prestarão contas de toda palavra inútil que falarem.
37 T̃arroʼmar ñerraʼm eʼñe cohuenareʼ seserrpareʼtyen t̃eʼ Yomporñapaʼ eʼñech pocteʼ entuerrnas señoñ allempo. T̃arraña t̃eʼpaʼ ñerraʼm c̈ha señosatseʼtyen ñeñt̃ña señoñerpaʼ ñeñt̃achña secoñchaterreʼ allempo.
37 Por suas palavras vocês serão absolvidos, e por elas serão condenados”.
38 Allempoña allponsheña ñeñt̃ atarr etsotayenayeñ ñoñets ñeñt̃ atet̃ anaret̃ epuet ñam̃a allpon fariseoneshaʼ ñetña eʼñe pueshquëñot̃etpaʼ atet̃ ochet Jesús:
38 Alguns dos mestres da lei e fariseus vieram a Jesus e disseram: “Mestre, queremos que nos mostre um sinal de sua autoridade”.
39 Ñañapaʼ atet̃ otanet:
39 Jesus, porém, respondeu: “Vocês pedem um sinal porque são uma geração perversa e adúltera, mas o único sinal que lhes darei será o do profeta Jonas.
40 Ñehua, yeñoteñ Jonás allempopaʼ alloʼtsena cacacotmo maʼpamuet, yet̃o amaʼt ñam̃a tsapo ñeñt̃ añecmuen cac. Atet̃chaʼ neperra nam̃a Ñeñt̃en Acheñetosets, napaʼc̈hoʼña nemaʼpamuetchaʼ oʼpono eʼñe allohuanen patso, yet̃o amaʼt ñam̃a tsapo. Ñeñt̃chaʼña eñotaterrahuet atet̃ penaña ñeñt̃ huetsa Yomporeshot̃.
40 Pois, assim como Jonas passou três dias e três noites no ventre do grande peixe, o Filho do Homem ficará três dias e três noites no coração da terra.
41 T̃arroʼmar ahuat̃ allempo serrpareʼtataneʼt̃ Jonás nínivoʼmarneshaʼ, ñetñapaʼ allempocma cot̃apeʼcherret eʼñe cohuen Yomporecop. T̃eʼña arr seshopaʼ alloʼtsenen na ñeñt̃en ello metaneneʼ ñeñt̃ atet̃ serrpareʼtateʼt̃ Jonás. T̃arraña sañapaʼ amaña soct̃apeʼchenoña ello cohuen Yomporecop. Ñeñt̃oʼmarña esempohuañen allempoch acraret̃etuerra allohuen acheñeneshaʼ ñeñt̃ña nínivoʼmarneshaʼ ñeñt̃ eʼñe cohuen cot̃apeʼcherrets Yomporecop ahuat̃, ñetpaʼc̈hoʼña orrterretchaʼ, ñeñt̃chaʼña señotaterreʼña sapaʼ amaʼt mameshapaʼ ama pocteyayeña ñeñt̃ atet̃ sep̃aʼyeseʼt̃ t̃arroʼmar ama soct̃apeʼcherro ello cohuen Yomporecop.
41 “No dia do juízo, os habitantes de Nínive se levantarão contra esta geração e a condenarão, pois eles se arrependeram de seus pecados quando ouviram a mensagem anunciada por Jonas; e vocês têm à sua frente alguém maior que Jonas!
42 Ñam̃a t̃eʼpaʼ oʼch neyerpatasa ñeñt̃ atet̃ p̃a ahuat̃ puesheñarr coyaneshaʼ ñeñt̃ am̃chaʼtaret̃tatseʼt̃ atarr b̃ac̈hayo allohuanen pats saʼponet̃. Ñeñt̃ña coyaneshaʼpaʼ allot̃eñ on oʼch eʼm̃ñotenanaʼ Salomón pueserrpareñ ñeñt̃ atet̃ atarr eñotañteʼt̃. T̃eʼña arr eʼñe seshopaʼ alloʼtsenen ñeñt̃en puesheñarrana ñeñt̃en atarr es neñoten nam̃a, ello nem̃taneñ att̃o eñotañteʼt̃ Salomón. T̃arraña sañapaʼ amaña es sotapoteno. Ñeñt̃oʼmar esempohuañen allempoch acraret̃etuerra allohuen acheñeneshaʼ, ñeñt̃ña coyaneshaʼ ñeñt̃ eʼñe cohuen eʼm̃ñotatseʼt̃ ñapaʼc̈hoʼña orrterrach, ñeñt̃chaʼña señotaterreʼ sapaʼ ama pocteyayeña ñeñt̃ atet̃ sep̃aʼyeseʼt̃ t̃arroʼmar sapaʼ ama es sameʼñeʼt̃e amaʼt eʼñe mamesha.
42 A rainha de Sabá também se levantará contra esta geração no dia do juízo e a condenará, pois veio de uma terra distante para ouvir a sabedoria de Salomão; e vocês têm à sua frente alguém maior que Salomão!
43 — ausente —
43 “Quando um espírito impuro deixa uma pessoa, anda por lugares secos à procura de descanso, mas não o encontra.
44 — ausente —
44 Então, diz: ‘Voltarei à casa da qual saí’. Ele volta para sua antiga casa e a encontra vazia, varrida e arrumada.
45 — ausente —
45 Então o espírito busca outros sete espíritos, piores que ele, e todos entram na pessoa e passam a morar nela, e a pessoa fica pior que antes. Assim acontecerá com esta geração perversa”.
46 Allempo atet̃ eñoranaʼtenana acheñeneshaʼpaʼ oʼ huapa Jesús pachor epuet ñam̃a paʼmoʼnasheñneshaʼ. Oʼ c̈hapuet allpaʼ ñetñapaʼ alla t̃omc̈henet aʼyot̃. Añ muenenet ahuoʼch serrpareʼtatoset.
46 Enquanto Jesus falava à multidão, sua mãe e seus irmãos estavam do lado de fora, pedindo para falar com ele.
47 Allempoña puesheñarrpaʼ atet̃ otan Jesús:
47 Alguém disse a Jesus: “Sua mãe e seus irmãos estão lá fora e querem falar com o senhor”.
48 Ñañapaʼ atet̃ otan ñeñt̃ oteneʼ:
48 Jesus respondeu: “Quem é minha mãe? Quem são meus irmãos?”.
49 Allempoñapaʼ yochan pueyochreshaʼpaʼ atet̃ otanet:
49 Então apontou para seus discípulos e disse: “Vejam, estes são minha mãe e meus irmãos.
50 Ñehua, amaʼt erraʼtsena ñeñt̃chaʼ eʼñe atet̃ p̃ohueneʼ ñeñt̃ atet̃ muenen Nompor ñeñt̃ pueʼntañoʼtsen ñeñt̃caʼyeña eʼñe poʼñoc̈h nemoʼnasheñ nepen ñeñt̃ña noc̈h nepen ñeñt̃ña nachor nepen.
50 Quem faz a vontade de meu Pai no céu é meu irmão, minha irmã e minha mãe”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 12, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.