Mateus 13
Akawaio NT (AKE_BSS) vs VC
1 Mɨrɨ wʉi a'tai si, Sises epa'ka'pʉ ɨutɨ tapai, mɨrɨpan utɨsa' ereuta'pʉ parau ku'pɨri e'pi po.
1 Naquele dia, saiu Jesus e sentou-se à beira do lago.
2 Tu'ke kuru rɨ anpisin pe ka'pon amʉ' esi pɨ' tʉwoi, kanau ya' tekanwa'tɨi' iyereuta'pʉ ka'pon amʉ' e'tane a'mun po.
2 Acercou-se dele, porém, uma tal multidão, que precisou entrar numa barca. Nela se assentou, enquanto a multidão ficava à margem.
3 Mɨrɨ a'tai, tu'kan pɨ' rɨ to' auro'ka'pʉ iya panton yai. “Umɨ pɨ' te'sen utɨ'pʉ kiyari ye' pɨnse'na tʉpa'karakai'.
3 E seus discursos foram uma série de parábolas.
4 Ipa'karaka iya koro'tau, tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ asanta ta'. Toron amʉ' uyee'pʉ, mɨrɨpan kon uya ɨku'pʉ.
4 Disse ele: Um semeador saiu a semear. E, semeando, parte da semente caiu ao longo do caminho; os pássaros vieram e a comeram.
5 Tʉron nɨ uta'pokʉ'pʉ tɨ' pe te'sen ya' eke pe pʉra te'sen non ya'. Iya'ta'pʉ inke pʉra, apʉne pʉra i'nau pʉra non esi ke.
5 Outra parte caiu em solo pedregoso, onde não havia muita terra, e nasceu logo, porque a terra era pouco profunda.
6 E'tane wʉi enu enu'sa' a'tai, a'ne' pe ipuru'pʉ iya, mɨrɨpan aipʉta'pʉ apʉne pʉra imi' utɨpɨ'sa' pʉra iyesi wenai.
6 Logo, porém, que o sol nasceu, queimou-se, por falta de raízes.
7 Tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ tikʉkenan nʉ'ta', mɨrɨpan ɨmɨ'nɨ'ta a'ta uya ɨwɨtanʉkʉ'pʉ.
7 Outras sementes caíram entre os espinhos: os espinhos cresceram e as sufocaram.
8 Mɨrɨ e'tane rɨ, tʉron nɨ ton uta'pokʉ'pʉ wakʉ non ya', mɨrɨpan epeta'pʉ 100 kaisarɨ rɨ, 60 mɨrɨ pe pʉra 30 kaisarɨ rɨ ite'kwa ipɨmɨ'pʉ entai rɨ.
8 Outras, enfim, caíram em terra boa: deram frutos, cem por um, sessenta por um, trinta por um.
9 Kʉrɨ rɨ tʉpana ke na'ne' tɨwɨ netai,” ta'pʉ Sises uya.
9 Aquele que tem ouvidos, ouça.
10 Ipoitorʉ ton uyee'pʉ ipiya' ekama'pose'na, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' ka'pon amʉ' auro'ka auya panton yai?” ta'pʉ to' uya.
10 Os discípulos aproximaram-se dele, então, para dizer-lhe: Por que lhes falas em parábolas?
11 To' eikʉ'pʉ iya, “Ɨnʉ' ni'tunʉ pen nɨ ama'aino Papa e'to' esa' wannɨ pe i'tu kon pa ɨyena'nokon itʉsa', e'tane to' ena' itʉsa' pʉra iyesi.
11 Respondeu Jesus: Porque a vós é dado compreender os mistérios do Reino dos céus, mas a eles não.
12 Ɨnʉ' rɨ itesa' pe te'sen repa mɨrɨ miyarɨ rɨ, mɨrɨpan e'to' pe eke pe itesa' pe. Ɨnʉ' rɨ ɨ'rɨ esa' pen nɨ enapai imo'ka mɨrɨ itenawon nʉ'kwɨ rɨ.
12 Ao que tem, se lhe dará e terá em abundância, mas ao que não tem será tirado até mesmo o que tem.
13 Mɨrɨ pɨ' to' auro'ka uya mɨrɨ panton yai:
13 Eis por que lhes falo em parábolas: para que, vendo, não vejam e, ouvindo, não ouçam nem compreendam.
14 Pu'kena' Aisaya nekama'pʉ uta'ku'tɨsa' to' pɨ':
14 Assim se cumpre para eles o que foi dito pelo profeta Isaías: Ouvireis com vossos ouvidos e não entendereis, olhareis com vossos olhos e não vereis,
15 tawon.
15 porque o coração deste povo se endureceu: taparam os seus ouvidos e fecharam os seus olhos, para que seus olhos não vejam e seus ouvidos não ouçam, nem seu coração compreenda; para que não se convertam e eu os sare {Is 6,9s}.
16 E'tane wakʉ pe ɨyenu kon esi mɨrɨ, apʉne pʉra ene iya pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ apana kon eta iya pɨ'.
16 Mas, quanto a vós, bem-aventurados os vossos olhos, porque vêem! Ditosos os vossos ouvidos, porque ouvem!
17 I'napairon ekama uya ɨpɨ'nokon, tu'kan kon nɨ pu'kena' amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ ipokena' ton ka'pon amʉ' esi'pʉ menyatʉi'ne' ɨnenpai e'tane, to' uya ene'pʉ pen; mɨrɨ awonsi'kɨ metayatʉi'ne' ɨnetapai e'tane, to' uya eta'pʉ pen,” ta'pʉ Sises uya.
17 Eu vos declaro, em verdade: muitos profetas e justos desejaram ver o que vedes e não o viram, ouvir o que ouvis e não ouviram.
18 “Etatɨ' ɨ'rɨ ta e'kwa pe tʉpa'karakai' te'pɨnsen pantomʉ esi tukai':
18 Ouvi, pois, o sentido da parábola do semeador:
19 Ɨnʉ' uya rɨ itekare eta a'tai Papa e'to' esa' wannɨ pe pɨ', e'tane ito'ka'nʉkʉ iya pʉra iyesi, Makoi uyepʉ itewan ya' ipa'karakasa' mo'kase'na. Serɨ esi ite' ipa'karakasa' asanta ta'.
19 quando um homem ouve a palavra do Reino e não a entende, o Maligno vem e arranca o que foi semeado no seu coração. Este é aquele que recebeu a semente à beira do caminho.
20 Kʉrɨ rɨ ite' uta'po'sa' na'ne' tɨ' pona kasa esi ka'pon Main etanin nʉ'pʉ, mɨrɨpan uya inke pʉra anʉmʉ'pʉ pori' pe esii'ma.
20 O solo pedregoso em que ela caiu é aquele que acolhe com alegria a palavra ouvida,
21 E'tane imi' pʉra iyesi wenai, inke pʉra kuru itano'ma. Manenpanin mɨrɨ pe pʉra kota'manin uye'sa' a'tai Main wenai, inke pʉra kuru ita'mo'ka.
21 mas não tem raízes, é inconstante: sobrevindo uma tribulação ou uma perseguição por causa da palavra, logo encontra uma ocasião de queda.
22 Kʉrɨ rɨ ite' ita'po'sa' rʉ'pʉ tikʉkenan nʉ'ta' esi mɨrɨ ka'pon Main etanin nʉ'pʉ, e'tane tʉusewankamasen wakʉ pe ɨko'manpai tesi pɨ', mɨrɨ awonsi'kɨ imaminke' pe te'to' pɨ' tʉusenku'tɨsen. Mɨrɨ uya ɨwɨtanʉkʉ, tepetasen pe pʉra ikupʉ iya.
22 O terreno que recebeu a semente entre os espinhos representa aquele que ouviu bem a palavra, mas nele os cuidados do mundo e a sedução das riquezas a sufocam e a tornam infrutuosa.
23 E'tane kʉrɨ rɨ ite' ita'po'sa' rʉ'pʉ wakʉ non ya' esi ka'pon Main etanin mɨrɨ awonsi'kɨ ito'ka'nʉ'nin nɨrɨ, mɨrɨpan epeta 100 kaisa rɨ'ne rɨ, 60 kaisa rɨ'ne rɨ, mɨrɨ pe pʉra 30 kaisa rɨ'ne rɨ ite'kwa ipa'karakasa' rʉ'pʉ entai,” ta'pʉ iya.
23 A terra boa semeada é aquele que ouve a palavra e a compreende, e produz fruto: cem por um, sessenta por um, trinta por um.
24 Sises uya tʉron nɨ panton ekama'pʉ ka'pon amʉ' pɨ', “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi ka'pon tʉpa'karakai' wakʉ kiyari ye' pɨnnin nʉ'pʉ tʉmainarʉ yau kasa.
24 Jesus propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é semelhante a um homem que tinha semeado boa semente em seu campo.
25 Ewarupɨ nau, kʉrɨ rɨ mɨrɨ awonsi'kɨ ipoitorʉ ton e'nʉnsa' e'tane, iteyaton uyee'pʉ, mɨrɨpan uya wana' e' pɨmɨ'pʉ mɨrɨ rɨ umɨ yau, mɨrɨpan utɨ'pʉ.
25 Na hora, porém, em que os homens repousavam, veio o seu inimigo, semeou joio no meio do trigo e partiu.
26 Emennʉ'pʉ rɨ, kiyari ye' a'ta'pʉ epetan pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ e'tane, ipoitorʉ ton uya wana' e' a'tasa' ene'pʉ kiyari ye' koro'tau.
26 O trigo cresceu e deu fruto, mas apareceu também o joio.
27 Ipoitorʉ ton utɨ'pʉ tepuru kon piya', mɨrɨpan kon uya, ‘Ina epuru, wakʉ sa'ne kiyari ye' pɨntai ina ko, ina apiyontɨ'pʉ auya awɨrɨ rɨ, e'tane nai awon wana' e' a'tasa'?’ ta'pʉ to' uya.
27 Os servidores do pai de família vieram e disseram-lhe: - Senhor, não semeaste bom trigo em teu campo? Donde vem, pois, o joio?
28 “To' epuru uya nin si, ‘Uyeyaton uya rɨ ipɨnsa' pe iyesi mɨrɨ,’ ta'pʉ to' pɨ'. “‘Wana' ken pe' nai' ina utɨ i'se me'an?’ ta'pʉ ipoitorʉ ton uya.
28 Disse-lhes ele: - Foi um inimigo que fez isto! Replicaram-lhe: - Queres que vamos e o arranquemos?
29 “E'tane, ‘Kane, wana' na auya'nokon koro'tau, iya'tai pʉra kiyari ye' kanan na auya'nokon esi,’ ta'pʉ to' epuru uya to' pɨ'.
29 - Não, disse ele; arrancando o joio, arriscais a tirar também o trigo.
30 ‘Tɨwɨ asa'rɨ rɨ nʉsemo'kai iteperu akʉ'pʉsa' anʉmʉ weyu e'seporo pona rɨ. Mɨrɨ a'tai, anʉnnin nan apiyontɨto' pe uya, wapiya kuru wana' nato' pe to' uya, mɨrɨ awonsi'kɨ to' uya auronpɨ'to' pe iyepo'tɨpɨ'to' pe, mɨrɨ tʉpo nin si to' uya a'nai' i'kwɨ'pɨ'to' pe, mɨrɨpan amʉranʉ'to' pe to' uya ui'kiyari iwʉ' ta',’ ta'pʉ itepuru uya tʉpoitorʉ ton pɨ',” ta'pʉ Sises uya anpisin ka'pon amʉ' pɨ'.
30 Deixai-os crescer juntos até a colheita. No tempo da colheita, direi aos ceifadores: arrancai primeiro o joio e atai-o em feixes para o queimar. Recolhei depois o trigo no meu celeiro.
31 Tʉron nɨ panton ekama'pʉ Sises uya ka'pon amʉ' pɨ', “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi kiyari ye' mosta' itese' ena'pɨ, ka'pon nʉpɨmɨnʉ tʉmainarʉ yau kasa.
31 Em seguida, propôs-lhes outra parábola: O Reino dos céus é comparado a um grão de mostarda que um homem toma e semeia em seu campo.
32 Mɨrɨ ena'pɨ esi aiko ton kuru tʉron nɨ ena'pɨ pokon pe i'tu a'tai, e'tane eke pe isemo'ka tʉron kon umɨ yau te'sen kiyari ye' entai, mɨrɨpan usemo'ka eke yʉi pe, toron amʉ' rɨ esi ipanta po'ne,” ta'pʉ Sises uya.
32 É esta a menor de todas as sementes, mas, quando cresce, torna-se um arbusto maior que todas as hortaliças, de sorte que os pássaros vêm aninhar-se em seus ramos.
33 Mɨrɨ awonsi'kɨ tʉron nɨ kanan panton ekama'pʉ Sises uya, “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi pʉrowa a'sarutanʉ'nin kasa, uri'san nanʉmʉnʉ, mɨrɨpan uya pʉrowa pokon pe eke peiki'ma, tanporo ipun yau iyena pʉ'kʉ pona,” ta'pʉ iya.
33 Disse-lhes, por fim, esta outra parábola. O Reino dos céus é comparado ao fermento que uma mulher toma e mistura em três medidas de farinha e que faz fermentar toda a massa.
34 Sises uya tanporo serɨ ton ekama'pʉ ka'pon amʉ' anpisin ton pɨ' panton yai; ɨ'rɨ ke rɨ panton yai pʉra to' auro'ka iya pʉra iye'pɨtʉ'pʉ.
34 Tudo isto disse Jesus à multidão em forma de parábola. De outro modo não lhe falava,
35 Serɨ kupʉ'pʉ iya, pena rɨ Papa nekama'pʉ pu'kena' yai uta'ku'tɨto' pe:tawon.
35 para que se cumprisse a profecia: Abrirei a boca para ensinar em parábolas; revelarei coisas ocultas desde a criação {Sl 77,2}.
36 Mɨrɨpan uya anpisin ka'pon amʉ' nɨmɨ'pʉ, mɨrɨpan utɨ'pʉ itau te'to' ɨutɨ ta'. Ipoitorʉ ton utɨ'pʉ iya'kɨrɨ, mɨrɨpan kon uya, “Apʉne, ɨ'rɨ ta e'kwa pe wana' umɨ yawon esi tukai' ekama',” ta'pʉ to' uya.
36 Então despediu a multidão. Em seguida, entrou de novo na casa e seus discípulos agruparam-se ao redor dele para perguntar-lhe: Explica-nos a parábola do joio no campo.
37 Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Kʉrɨ wakʉ itena'pɨ pɨnnin nʉ'pʉ tʉpa'karakai' esi Ka'pon, Papa winon.
37 Jesus respondeu: O que semeia a boa semente é o Filho do Homem.
38 Umɨ esi ka'pon amʉ' serɨ non po te'san, mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ kiyari ye' esi esa' wannɨ pe e'nɨ munkɨ amʉ'; wana' esi Makoi munkɨ amʉ' ekamanin pe,
38 O campo é o mundo. A boa semente são os filhos do Reino. O joio são os filhos do Maligno.
39 mɨrɨ awonsi'kɨ eyaton, wana' pɨnnin nʉ'pʉ esi Makoi. Kiyari akʉ'pʉsa' anʉmʉ esi non weyu u'ma'sa' a'taino, kiyari anʉnnin nan esi inserʉ amʉ'.
39 O inimigo, que o semeia, é o demônio. A colheita é o fim do mundo. Os ceifadores são os anjos.
40 “Wana' na mɨrɨ awonsi'kɨ ipo'tɨ kasa, mɨrɨ kasa si iye'to' oton pata weyu u'ma'sa' a'tai.
40 E assim como se recolhe o joio para jogá-lo no fogo, assim será no fim do mundo.
41 Ka'pon, Papa winon uya tinserʉʉi ton enno'to' oton serɨ non pona, mɨrɨpan kon uya ɨri ku'nin nʉ'san mɨrɨ awonsi'kɨ tʉtonpa kon e'makoima emapu'tɨnin nʉ'san amʉranʉ'to' oton Papa pata'se' yapai,
41 O Filho do Homem enviará seus anjos, que retirarão de seu Reino todos os escândalos e todos os que fazem o mal
42 mɨrɨpan kon eno'mato' to' uya oton apo' ya'. Mɨrɨ yau, to' ukaranto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ kon kɨtɨtɨi'mato' oton to' uya.
42 e os lançarão na fornalha ardente, onde haverá choro e ranger de dentes.
43 E'tane ipokena' ton e'wei'tɨto' oton wʉi enu kasa tʉkʉipʉnʉ kon e'to' esa' wannɨ pe yau. Kʉrɨ rɨ tʉpana ke na'ne' tɨwɨ netai,” ta'pʉ Sises uya.
43 Então, no Reino de seu Pai, os justos resplandecerão como o sol. Aquele que tem ouvidos, ouça.
44 Miyarɨ rɨ ka'pon amʉ' enupa'pʉ Sises uya, “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi i'nʉnkena' mamin umɨ yau onansa' te'sen kasa. Mɨrɨpan eposa' ka'pon uya a'tai, iu'na'tɨkapʉ iya kanan, mɨrɨpan esi pori' pe, mɨrɨpan uya tanporo timamin kʉrʉpo'poma, mɨrɨpan epe'pʉ ke mɨrɨ non e'ma iya.
44 O Reino dos céus é também semelhante a um tesouro escondido num campo. Um homem o encontra, mas o esconde de novo. E, cheio de alegria, vai, vende tudo o que tem para comprar aquele campo.
45 “Papa e'to' esa' wannɨ pe esi epe'kena' mokon pun tʉne'manʉ ton warinpa kʉrʉpo'po pokon uya na'ne' kasa.
45 O Reino dos céus é ainda semelhante a um negociante que procura pérolas preciosas.
46 Mɨrɨpan eposa' tʉuya a'tai, itɨ tanporo timamin kʉrʉpo'pomai', mɨrɨpan epe'pʉ pʉrata ke mɨrɨ mokon pun e'mato' pe tʉuya.
46 Encontrando uma de grande valor, vai, vende tudo o que possui e a compra.
47 “Se kasa kanan Papa e'to' esa' wannɨ pe esi punwe esi na'ne' kasa ka'pon amʉ' nʉtʉrʉnʉ parau ku'pɨri ka', mɨrɨpan kon uya ɨ'si'tau rɨ moro' amʉ' a'si.
47 O Reino dos céus é semelhante ainda a uma rede que, jogada ao mar, recolhe peixes de toda espécie.
48 Punwe epe'tɨsa' a'tai, to' uya ipi'sikʉ makʉi'. Tereutai', tansan pe te'san menkato' pe tʉuya'nokon pa'siki'ti ya', mɨrɨ awonsi'kɨ tansan pen ma'kɨrɨi'ma.
48 Quando está repleta, os pescadores puxam-na para a praia, sentam-se e separam nos cestos o que é bom e jogam fora o que não presta.
49 Serɨ kasa si iye'to' oton pata weyu u'ma'sa' a'tai. Inserʉ amʉ' uye'to' oton, mɨrɨpan kon uya ɨri ton ka'pon amʉ' menkato' oton ipokena' ton piyapai,
49 Assim será no fim do mundo: os anjos virão separar os maus do meio dos justos
50 mɨrɨpan kon uya ɨri ton ka'pon amʉ' eno'mato' oton apo' ya'. To' ukaranto' oton, mɨrɨ awonsi'kɨ tʉyɨ kon kɨtɨtɨi'mato' oton to' uya mɨrɨ yau,” ta'pʉ iya.
50 e os arrojarão na fornalha, onde haverá choro e ranger de dentes.
51 “Usaurokʉine' ipɨ' pe' mʉto'ka'nʉ'tʉu?” ta'pʉ Sises uya tʉpoitorʉ ton pɨ'. Mɨrɨ pɨ', “Ewai', ina uya ito'ka'nʉ'sa' man,” ta'pʉ ipoitorʉ ton uya ipɨ'.
51 Compreendestes tudo isto? Sim, Senhor, responderam eles.
52 Mɨrɨ pɨ' ta'pʉ iya, “Tanporon kon Main pɨ' enupanin usenupasa' Papa e'to' esa' wannɨ pe pɨ' esi mɨrɨ, ka'pon tiwʉ' tawon emenna' ton mɨrɨ awonsi'kɨ penaro' ton timamin enpa'kapɨ'nin kasa,” ta'pʉ iya.
52 Por isso, todo escriba instruído nas coisas do Reino dos céus é comparado a um pai de família que tira de seu tesouro coisas novas e velhas.
53 Panton amʉ' i'ma'kasa' tʉuya a'tai, Sises utama'pʉ mɨrɨ apai.
53 Após ter exposto as parábolas, Jesus partiu.
54 Mɨrɨpan utɨ'pʉ tʉpata'se' ya'. Ka'pon amʉ' enupa pɨ' iye'sara'tɨ'pʉ to' usenupato' iwʉ' tau. Mɨrɨpan kon usewansiuka'pʉ. “Nai yau si tʉpu'ketʉ eporo'pʉ iya tʉusauro'to' pe mɨrɨ awonsi'kɨ tʉpana'pano eke Papa tʉrawasooi ku'nin pe te'to' pe?” ta'pʉ to' uya.
54 Foi para a sua cidade e ensinava na sinagoga, de modo que todos diziam admirados: Donde lhe vem esta sabedoria e esta força miraculosa?
55 “Kiya'pinta mu pen pe' pʉse rɨ? Meri pen pe' isan ese', mɨrɨ awonsi'kɨ Isens, Isose', Saiman, mɨrɨ awonsi'kɨ Isutas pokon pe' yakon non pen?
55 Não é este o filho do carpinteiro? Não é Maria sua mãe? Não são seus irmãos Tiago, José, Simão e Judas?
56 Mɨrɨ awonsi'kɨ tanporo pʉra pe' iparusi ton nai upiyau'nokon? Nai yau ken si serɨ ton epopɨtʉ'pʉ iya?” ta'pʉ to' uya.
56 E suas irmãs, não vivem todas entre nós? Donde lhe vem, pois, tudo isso?
57 Mɨrɨpan kon ɨkɨnʉmʉ'pʉ ipɨ', e'tane Sises uya to' maimu eikʉ'pʉ, “Ipata'se' yau rɨken mɨrɨ awonsi'kɨ itonpa ton uya pu'kena' nama pʉra iyesi,” ta'pʉ iya.
57 E não sabiam o que dizer dele. Disse-lhes, porém, Jesus: É só em sua pátria e em sua família que um profeta é menosprezado.
58 Tu'ke eke Papa tʉrawasooi kupʉ Sises uya pʉra iyesi'pʉ mɨrɨ yau, apʉne pʉra apurɨto' to' uya pʉra iyesi pɨ'.
58 E, por causa da falta de confiança deles, operou ali poucos milagres.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Mateus 13, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.