Lucas 6
Akawaio NT (AKE_BSS) vs NVT
1 Tʉron nɨ Sapa' a'tai, Sises utɨ'pʉ a'nai' e'kwa nawɨrɨ. Ipoitorʉ ton e'sara'tɨ'pʉ iye'suruupɨ'sa' i'kwɨ'pɨtʉ pɨ'. To' uya isoko'soko'ma'pʉ temiya kon yau, mɨrɨpan kon uya ɨku'pʉ.
1 Num sábado, enquanto Jesus caminhava pelos campos de cereal, seus discípulos colheram espigas, removeram a casca com as mãos e comeram os grãos.
2 Serɨ ensa' tʉuya'nokon a'tai, Pari'si amʉ' uya Sises ekama'po'pʉ, “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' Main uya tʉku'sen pen nɨ Sapa' a'tai tasa' rʉ'pʉ kupʉ auya'nokon Sapa' a'tai?” ta'pʉ to' uya.
2 Alguns fariseus lhes disseram: “Por que vocês desobedecem à lei colhendo cereal no sábado?”.
3 Sises uya to' eikʉ'pʉ, “Kin Tepi' nʉkupʉ'pʉ pe' etasa' auya'nokon pʉra nai? Tʉpoitorʉ ton pokon pe iwan pe tesi kon a'tai,
3 Jesus respondeu: “Vocês não leram nas Escrituras o que fez Davi quando ele e seus companheiros tiveram fome?
4 Esuwerʉ amʉ' use'mato', ɨpʉremato' iwʉ' ta' iyewomʉ'pʉ, ipʉremasa' pʉreti tʉyu oton tepose iyenta'na'pʉ, Main uya Papa ena' use'man nɨto' tʉrawasomanin nan yu pe rɨken te'sen tasa' ɨku'pʉ iya, e'tane rɨ mɨrɨ uya imakoima'pʉ pen. Tʉtonpa ton nɨrɨ repa'pʉ iya,” ta'pʉ iya.
4 Ele entrou na casa de Deus, comeu os pães sagrados que só os sacerdotes tinham permissão de comer e os deu também a seus companheiros”.
5 Mɨrɨ a'tai, Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ka'pon, Papa winon esi Sapa' Epuru pe rɨ,” ta'pʉ iya.
5 E acrescentou: “O Filho do Homem é senhor até mesmo do sábado”.
6 Tʉron nɨ kanan Sapa' a'tai, itɨ'pʉ Esuwerʉ amʉ' usenupato' iwʉ' ta' to' enupase'na. Mɨrɨ yau, ka'pon esi'pʉ enwo'ne' itemiyatʉ yaipʉtasa' amʉrasa'.
6 Em outro sábado, enquanto Jesus ensinava na sinagoga, estava ali um homem cuja mão direita era deformada.
7 Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan esi'pʉ Sises enpɨtʉ pɨ' eseru'tɨto' pe tʉuya'nokon. A'ko pe enpɨtʉ pɨ' to' esi'pʉ Sapa' a'tai ka'pon epi'tɨ iya ene i'se.
7 Os mestres da lei e os fariseus observavam Jesus atentamente. Se ele curasse aquele homem, eles o acusariam, pois era sábado.
8 E'tane Sises uya to' usenuminkato' i'tu'pʉ, mɨrɨpan uya ta'pʉ itemiyatʉ yaipʉtasa' amʉrasa' pɨ', “E'mʉ'sa'ka' tanporon kon rau,” ta'pʉ. Mɨrɨpan e'mʉ'sa'kasa' e'soto'ka'pʉ to' rau.
8 Jesus, porém, sabia o que planejavam e disse ao homem com a mão deformada: “Venha e fique aqui, diante de todos”, e o homem foi à frente.
9 Mɨrɨpan a'tai Sises uya ta'pʉ to' pɨ', “Ɨyekama'po uya 'nokon. Nai esi Main awɨrɨ Sapa' a'tai tʉku'sen pe: Wakʉ kupʉ mɨrɨ pe pʉra ɨri kupʉ katɨ? Ka'pon pika'tɨ, ima'tanʉkʉ katɨ?”
9 Então Jesus lhes disse: “Tenho uma pergunta para vocês: O que a lei permite fazer no sábado? O bem ou o mal? Salvar uma vida ou destruí-la?”.
10 Tanporo to' ene'pʉ iya, mɨrɨpan uya ta'pʉ warawo' pɨ', “Ɨyemiyatʉ ɨnka'!” Ikupʉ'pʉ iya, mɨrɨpan emiyatʉ enna'po'pʉ tesi'pʉ ya'.
10 Depois, olhando para cada um ao redor, disse ao homem: “Estenda a mão”. O homem estendeu a mão, e ela foi restaurada.
11 E'tane, ipan pe Pari'si amʉ' mɨrɨ awonsi'kɨ Main pɨ' enupanin nan usakorota'pʉ. “Ɨ'rɨ pe iku'pai nai?” tukai' to' usaurokʉ'pʉ.
11 Com isso, os inimigos de Jesus ficaram furiosos e começaram a discutir o que fazer contra ele.
12 Mɨrɨ a'tai'ne, Sises utɨ'pʉ wʉ' poi rɨ ɨpʉremai', ewarupɨ nau ɨpʉreman pɨ' iyesi'pʉ Papa pɨ' pata tema'kwai'.
12 Certo dia, pouco depois, Jesus subiu a um monte para orar e passou a noite orando a Deus.
13 Pata ema'sa' a'tai, tʉpoitorʉ ton kɨ'ma'pʉ iya. 12 kaisa rɨ to' anʉmʉ'pʉ iya, itekare ekamai' enno'sa' kon pe to' koneka'pʉ iya.
13 Quando amanheceu, reuniu seus discípulos e escolheu doze para serem apóstolos. Estes são seus nomes:
14 To' ese' esi'pʉ: Saiman (Pi'ta tukai' inese'tɨ'pʉ), iyakon Anturu, Isens, Isaan, Piri', Pa'taramiu,
14 Simão, a quem ele chamou Pedro, André, irmão de Pedro, Tiago, João, Filipe, Bartolomeu,
15 Ma'siu, Tamas, Isens (Arʉ'piyas mumu), Saiman (Usera' tukai' tesa'sen),
15 Mateus, Tomé, Tiago, filho de Alfeu, Simão, apelidado de zelote,
16 Isutas (Isens mu), mɨrɨ awonsi'kɨ Isutas Eskariya', eparankanin pe iyena'pʉ na'ne'.
16 Judas, filho de Tiago, Judas Iscariotes, que se tornou o traidor.
17 To' a'kɨrɨ iu'tɨ'pʉ, mɨrɨpan e'soto'ka'pʉ rɨmon po. Tu'ke rɨ anpisin pe ipoitorʉ ton esi'pʉ mɨrɨ yau mɨrɨ awonsi'kɨ tu'ke rɨ ka'pon amʉ' Isutiya, mɨrɨ awonsi'kɨ Surusiran winon kon uye'sa' esi'pʉ. Tʉron kon ka'pon amʉ' uyee'pʉ parau e'pi Taya, Saitan winon kon.
17 Quando Jesus e os discípulos desceram do monte, pararam numa região plana e ampla. Havia ali muitos de seus seguidores e uma grande multidão vinda de todas as partes da Judeia, de Jerusalém e de lugares distantes ao norte, como o litoral de Tiro e Sidom.
18 To' uyee'pʉ etase'na, ɨsepi'tɨse'na teparan kon apai'ne. Makoi a'kwarʉyen pe te'san usepi'tɨ'pʉ.
18 Tinham vindo para ouvi-lo e para ser curados de suas enfermidades, e os que eram atormentados por espíritos impuros eram curados.
19 Tanporon kon ka'pon amʉ' usi'tu'pʉ a'pɨtʉ i'se, apʉne pʉra meruntɨ epa'ka pɨ' piyapai, mɨrɨpan uya tanporo to' epi'tɨpɨtʉ pɨ'.
19 Todos procuravam tocar em Jesus, pois dele saía poder, e ele curava a todos.
20 Tʉpoitorʉ ton enei'ma ta'pʉ iya,
20 Então Jesus se voltou para seus discípulos e disse: “Felizes são vocês, pobres, pois o reino de Deus lhes pertence.
21 — ausente —
21 Felizes são vocês que agora estão famintos, pois serão saciados. Felizes são vocês que agora choram, pois no devido tempo rirão.
22 “Pori' pe ɨwesi kon, ɨmɨrɨ'nokon ka'pon amʉ' newaruma'tɨnʉ ton, tʉpokon pe ɨwesi kon i'se pʉra to' esi a'tai, asapema kon a'tai, ɨyese' kon eno'ma a'tai ɨri tukai', Ka'pon, Papa winon uriya'.
22 Felizes são vocês quando os odiarem e os excluírem, quando zombarem de vocês e os caluniarem como se fossem maus porque seguem o Filho do Homem.
23 Ipan pe mepori'matʉi', pori' pe ɨwesi kon pɨ' me'sanʉnpɨ'tʉi' mɨrɨ wʉi a'tai, apʉne pʉra eke rɨ ɨyepe'pʉ kon esi pɨ' Epʉn po. Apʉne pʉra mɨrɨ kasa rɨ to' kʉipʉnʉ ton uya pu'kena' ton ku'pɨtʉ'pʉ.
23 Quando isso acontecer, alegrem-se e exultem, porque uma grande recompensa os espera no céu. E lembrem-se de que os antepassados deles trataram os profetas da mesma forma.
24 — ausente —
24 “Que aflição espera vocês, ricos, pois já receberam sua consolação!
25 — ausente —
25 Que aflição espera vocês que agora têm fartura, pois um terrível tempo de fome os espera! Que aflição espera vocês que agora riem, pois em breve seu riso se transformará em lamento e tristeza!
26 “Ɨsɨ yau me'atʉi', ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe ka'pon amʉ' usaurokʉ a'tai ɨpɨ'nokon, mɨrɨ na'ne' kasa to' tɨpiya ton uya ennakanin nan pu'kena' amʉ' ku'pɨtʉ'pʉ mɨrɨ.
26 Que aflição espera vocês que são elogiados por todos, pois os antepassados deles também elogiaram falsos profetas!”
27 “E'tane ekama uya ɨpɨ'nokon uyetayatʉi'ne' nan: ɨyeyaton kon i'nʉnkatɨ', ɨyewaruma'tɨnin kon pɨ' wakʉ iku'tɨ'.
27 “Mas a vocês que me ouvem, eu digo: amem os seus inimigos, façam o bem a quem os odeia,
28 Kamo apa'nʉ'nin nan kon pona ɨpʉrematɨ', ɨri pe ɨku'nin nan kon pona ɨpʉrematɨ'.
28 abençoem quem os amaldiçoa, orem por quem os maltratam.
29 Ɨnʉ' uya rɨ ɨwɨnɨ yau ɨye'peta pɨ', iratoi rʉ'pʉ rɨ marɨ ira'tɨkɨ iwinɨkʉi'. Ɨnʉ' uya rɨ ɨpon kon pʉro'pon anʉmʉ pe iyesi yau, kʉsereutanʉ'tʉu iyo'non ɨpon anʉntane iya.
29 Se alguém lhe der um tapa numa face, ofereça também a outra. Se alguém exigir de você a roupa do corpo, deixe que leve também a capa.
30 Tanporon kon ɨyekama'poyai'ne'nokon irepatɨ', ɨnʉ' uya rɨ ɨiwano' kon anʉmʉ yau, inna'pokɨ kʉkatʉu.
30 Dê a quem pedir e, quando tomarem suas coisas, não tente recuperá-las.
31 Iku'tɨ' tʉron kon pɨ', ikupʉ to' uya i'se me'atʉi'ne' kasa ɨpɨ'nokon.
31 Façam aos outros o que vocês desejam que eles lhes façam.
32 “Ɨi'nʉnkanin kon nɨken i'nʉnka auya'nokon yau, ɨ'rɨ wakʉ eporo auya'nokon? Tʉmakooikena' nan uya rɨ ti'nʉnkanin kon i'nʉnka.
32 “Se vocês amam apenas aqueles que os amam, que mérito têm? Até os pecadores amam quem os ama.
33 Mɨrɨ awonsi'kɨ wakʉ kupʉ auya'nokon yau wakʉ pe ɨku'nin kon pɨ', ɨ'rɨ wakʉ eporo auya'nokon? Tʉmakooikena' nan uya rɨ mɨrɨ rɨ kupʉ.
33 E, se fazem o bem apenas aos que fazem o bem a vocês, que mérito têm? Até os pecadores agem desse modo.
34 Itʉrʉ auya'nokon pe iyesi yau, kamoro inna'ponin nan pe te'san ena', ɨ'rɨ wakʉ eporo auya'nokon? Tʉmakooikena' nan uya itʉrʉ tʉmakooikena' nan ena' inna'po to' uya mɨ tukai'.
34 E, se emprestam dinheiro apenas aos que podem devolver, que mérito têm? Até os pecadores emprestam a outros pecadores, na expectativa de receber tudo de volta.
35 E'tane, ɨyeyaton kon i'nʉnkatɨ', wakʉ iku'tɨ' to' pɨ'. To' irepatɨ', to' uya inna'po enupɨkɨrɨ ɨwesi kon pa pʉra. Mɨrɨ a'tai, ɨyepe'pʉ kon e'to' oton eke pe, mɨrɨ awonsi'kɨ Eke Kuru munkɨ pe ɨwe'to' oton kon, apʉne pʉra mannʉ' pe iyesi tenki tawon nan pen pɨ' mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ton pɨ'.
35 “Portanto, amem os seus inimigos, façam-lhes o bem e emprestem a eles sem esperar nada de volta. Então a recompensa que receberão do céu será grande e estarão agindo, de fato, como filhos do Altíssimo, pois ele é bondoso até mesmo com os ingratos e perversos.
36 Tʉusentu'masan pe e'tɨ', ɨkʉipʉnʉ kon esi tʉusentu'masen pe kasa.
36 Sejam misericordiosos, assim como seu Pai é misericordioso.”
37 “Ɨnʉ' rɨ ka'pon eseru kʉsaimenkatʉu, mɨrɨ a'tai ɨyeseru kon nɨ nɨrɨ aimenka pen. Ka'pon kʉseno'matʉu, mɨrɨ a'tai ɨmɨrɨ'nokon nɨ nɨrɨ eno'ma pen. Ɨsentu'matɨ', mɨrɨ a'tai ɨmɨrɨ'nokon pɨ' rɨ usentu'man.
37 “Não julguem e não serão julgados. Não condenem e não serão condenados. Perdoem e serão perdoados.
38 Itʉkɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨyena' iye'tʉto' pe. Wakʉ i'tuto' yai, eremuru'sa', itʉntʉnmasa', mɨrɨpan anʉ'sa' e'tʉrʉ'kwa, tʉrʉ mɨrɨ ɨye'mata pona. Apʉne pʉra i'tuto' auya yai, yai ɨyenakan i'tu mɨrɨ,” ta'pʉ Sises uya.
38 Deem e receberão. Sua dádiva lhes retornará em boa medida, compactada, sacudida para caber mais, transbordante e derramada sobre vocês. O padrão de medida que adotarem será usado para medi-los”.
39 Sises uya panton ekama'pʉ to' pɨ', “Tenku'nan uya pe' tenku'nan kanan arɨ? Asa'rɨ rɨ marɨ pe' akasa' ya' to' uta'mo'ka pen?
39 Jesus deu ainda a seguinte ilustração: “É possível um cego guiar outro cego? Não cairão os dois num buraco?
40 Tʉusenupasen esi pʉra iyesi mɨrɨ tʉti'saai entai. E'tane tanporon kon ipan pe isenupasa' kon e'to' oton tʉti'saai kon kasa rɨ.
40 Os discípulos não são maiores que seu mestre. Mas o aluno bem instruído será como o mestre.
41 “Ɨ'rɨ pe iyesi pɨ' aiko rʉ'kwɨ rɨ paranka punu'pɨ ɨnenpai ɨwesi ɨtonpa enu yawon, eke rɨ paranka e'tane ɨyenu yau?
41 “Por que você se preocupa com o cisco no olho de seu amigo enquanto há um tronco em seu próprio olho?
42 Nai kasa ɨtonpa pɨ', ‘Utonpa, apʉne amuru simo'kai' ɨyenu apai,’ ta auya, ɨyenu awon nɨ paranka ene auya pen nɨ e'tane? Ɨmɨrɨ'nokon wakʉ pe te'ku'san, wapiya ɨyenu apai paranka imo'kaka'kɨ, mɨrɨ a'tai wakʉ pe ene auya ɨtonpa enu apai amuru mo'ka pa,” ta'pʉ Sises uya.
42 Como pode dizer: ‘Amigo, deixe-me ajudá-lo a tirar o cisco de seu olho’, se não consegue ver o tronco em seu próprio olho? Hipócrita! Primeiro, livre-se do tronco em seu olho; então você verá o suficiente para tirar o cisco do olho de seu amigo.”
43 To' enupa pɨ' rɨ Sises esi'pʉ, ta'pʉ iya, “Wakʉ yʉi epeta pʉra iyesi mɨrɨ ɨri pe, mɨrɨ pe pʉra ɨri yʉi epeta pʉra iyesi mɨrɨ wakʉ pe.
43 “Uma árvore boa não produz frutos ruins, e uma árvore ruim não produz frutos bons.
44 Ikaisa rɨ iteperu pɨkɨrɨ yʉi usi'tu mɨrɨ. Ka'pon amʉ' uya pi' pʉipɨtʉ pʉra rɨ iyesi mɨrɨ tikʉ kenan e'kwa apai, mɨrɨ pe pʉra kʉre' ɨmɨ'nɨ ton ye' apai.
44 Uma árvore é identificada por seus frutos. Ninguém colhe figos de espinheiros, nem uvas de arbustos espinhosos.
45 Wakʉ ka'pon uya wakʉ usentɨsa' tewan yawon enpa'ka mɨrɨ, mɨrɨ awonsi'kɨ ɨri ka'pon uya ɨri usentɨsa' tewan yawon enpa'ka mɨrɨ. Apʉne pʉra itewan yau te'sen epe'tɨsa' ke inta usaurokʉ mɨrɨ.
45 A pessoa boa tira coisas boas do tesouro de um coração bom, e a pessoa má tira coisas más do tesouro de um coração mau. Pois a boca fala do que o coração está cheio.”
46 “Ɨ'rɨ pɨ', ‘Uyepuru, uyepuru,’ tukai' uyesa'pɨtʉ auya'nokon, ukayai'ne' kupʉi'ma pʉra rɨ?
46 “Por que vocês me chamam ‘Senhor! Senhor!’, se não fazem o que eu digo?
47 Ɨnʉ' kasa iyesi tukai' enpoika uya kʉrɨ upiya' nʉye'ai'ne' mɨrɨ awonsi'kɨ umaimu etayai'ne' mɨrɨpan kupʉ pɨ' na'ne'.
47 Eu lhes mostrarei como é aquele que vem a mim, ouve as minhas palavras e as pratica.
48 Ka'pon uya ɨutɨ amɨ kasa iyesi, i'na' akanin nʉ'pʉ mɨrɨpan uya iyapon nonkasa' tɨ' pona. I'mʉnpʉ uye'sa' a'tai, itapʉ'netʉ uya mɨrɨ ɨutɨ wɨnɨ'pʉ e'tane iwokouka iya poken pʉra iyesi'pʉ, apʉne pʉra wakʉ pe amɨsa' pe iyesi pɨ'.
48 Ele é como a pessoa que está construindo uma casa e que cava fundo e coloca os alicerces em rocha firme. Quando a água das enchentes sobe e bate contra essa casa, ela permanece firme, pois foi bem construída.
49 E'tane kʉrɨ umaimu eta pɨ' na'ne' mɨrɨpan kupʉ iya pʉra na'ne' esi ɨutɨ amɨnin ka'pon non po iyapon pʉra kasa. I'mʉnpʉ apʉ'netʉ uya mɨrɨ ɨutɨ wɨnɨ'pʉ, mɨrɨpan uta'mo'ka'pʉ, ipʉra rɨ tʉuma'tai',” ta'pʉ iya.
49 Mas quem ouve e não obedece é como a pessoa que constrói uma casa sobre o chão, sem alicerces. Quando a água bater nessa casa, ela cairá, deixando uma pilha de ruínas”.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Lucas 6, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.