Daniel 2
Yi Antiw Bible / Yi Ac'aj Testament (AGUBL) vs NTLH
1 Itzun bantz tul yi ca'p yob yi na cawun tzaj Nabucodonosor, nintzun ẍchaj tib jun wutzicy' ala' tir swutz i'. Ej nin tan paj xtxumle'n yi jun wutzicy'a'tz wi'nin bisune'ntz. Qui't tzun na oc watltz tan bis.
1 No segundo ano de Nabucodonosor como rei da Babilônia, ele teve uns sonhos que o deixaram tão preocupado, que não podia dormir.
2 Toque'n tzun i' tan chichakle'n yi e' nachol scyuch' yi e' aj wutz mes scyuch' yi e' aj cun, tuml yi e' aj tx'uml, tan cyalol tetz yi mbi na elepont yi jun wutzicy'a'tz.
2 Então mandou chamar os sábios, os adivinhos, os feiticeiros e os astrólogos, para que eles explicassem os sonhos. Quando chegaram e se apresentaram diante do rei,
3 Yi cyopone'n swutz yi rey, nintzun tal i' scyetz:
3 ele lhes disse: — Tive um sonho que me deixou muito preocupado e não vou ficar sossegado enquanto não souber o que ele quer dizer.
4 Bene'n tzun cyalol yi e' aj tx'uml tetz yi rey:
4 Eles disseram ao rei na língua aramaica : — Que o rei viva para sempre! Pedimos que o senhor nos conte o sonho e aí nós lhe diremos o que ele quer dizer.
5 —Bitwok tzaj, je yi mbixe' wa'ne'j. Ko quil tzitalwok yi mbi nwil tul inwutzicy', nin yi mbi na elepont, chin puch'ij cunin cxwulejwok. Nin copon inwoq'uil ica'l.
5 Mas o rei respondeu: — Eu já resolvi que vocês têm de me contar o sonho e também explicar o que ele quer dizer. Se não puderem fazer isso, vocês serão todos cortados em pedaços, e as suas casas serão completamente arrasadas.
6 Poro kol tzitalwok swetz yi mbi'tz nwil, nin mbi na elepont, swak'e' jun c'oloj oy tzitetz. Ej nin swak'e' wi'nin ik'ej. Cha'stzun te alwok tzaj yi mbi'tz nwil le inwutzicy' nin yi mbi na elepont, stzun yi rey ban scyetz.
6 Mas, se me contarem o sonho e explicarem o que ele quer dizer, eu lhes darei presentes, prêmios e muitas honras. Portanto, digam o que foi que eu sonhei e o que o sonho quer dizer.
7 —Poro ta', max c'u'lu' skibaj. Taltzaju' yi mbi i ila'tz yi ntilu', skale' tzuntz yi mbi na elepont, che'ch tzun yi e' wi'tz aj tx'umla'tz.
7 E todos os sábios disseram de novo: — Conte o senhor o sonho, e aí nós lhe diremos o que ele quer dizer.
8 —Qui', quil wal tzitetz. Na na el intxum tetz yi itajtza'kl. Ntin na cxtzanwok tan joyle'n puntil tan wak'ol mas tiemp tzitetz na ja itbitwok yi mbi sbajok tzite'j ko quil tzitalwok yi mbi na elepont yi jun inwutzicy'a'tz.
8 Mas o rei insistiu: — Eu sei o que vocês estão fazendo. Estão é procurando ganhar tempo porque sabem que já resolvi
9 Cha'stzun te ko quil tzitalwok swetz, cxquimok wok icyakil cu'n, na na el intxum tetz yi ja wi't oc iyol te'j tan itlol wi itak' swetz, bantz bene'n mas tiemp tan iclaxe'nwok. Ma na alwok tzaj jalcu'n yi mbi i' ila'tz nwil. Tz'elepon tzun intxum tetz yi xcyekwok tan xtx'olche'n xo'l yi mbi na elepont yi jun inwutzicy', stzun yi rey scyetz.
9 que, se vocês não me contarem o sonho, vou dar a todos o mesmo castigo. Vocês já combinaram me enganar com mentiras e falsidades, esperando que a situação mude. Contem-me o sonho, e então eu saberei que também poderão explicar o que ele quer dizer.
10 —¡Ay! Ta', max c'u'lu' skibaj. Cya'l nin jun wi munt yi nink xcye' tan talche'n yi wutzicy'u'. Ej nin sajle'n tunintz qui'c nin jun rey yi jajk jak jun xtxolbil scyetz yi e' tetz aj tx'uml, chi yi na tzanu' tan jakle'n sketz.
10 Os sábios deram ao rei esta resposta: — Não há ninguém no mundo que seja capaz de fazer o que o senhor quer. Nunca houve nenhum rei, por mais forte e poderoso que fosse, que tivesse exigido uma coisa dessas dos seus sábios, adivinhos ou astrólogos.
11 Na yi jun wutzicy'u'a'tz cya'l nin jun nink xcye' tan talche'n yi mbi'tz yi ntilu'. Ntin cu'n yi e' ryos. Poro quibe' skaxo'l tzone'j, che'ch bantz.
11 O que o senhor está querendo é impossível. Não existe quem possa atender o seu pedido, a não ser os deuses, e eles não moram com a gente aqui na terra.
12 Yi tbital yi rey chiyol, wi'nin tzun ẍchi'che'n c'u'l scye'j. Nintzun cawunintz tan chibiyle'n cu'n chicyakil yi e' aj tx'uml yi ate' cwent Babilonia.
12 O rei ficou tão furioso, que mandou matar todos os sábios da Babilônia.
13 Itzun yi tele'n yi ort tan chibiyle'n cyakil yi e' aj tx'umla'tz, ncha'tz e' ben tan joyle'n Daniel scyuch' yi e' tuch'.
13 A ordem foi publicada, e então foram buscar Daniel e os seus companheiros para que eles também fossem mortos.
14 Yi cyopone'n Arioc yi ajcaw tetz wart tan chibiyle'n cu'n klo' Daniel, chin putzpuj nin tzun yol xcon tan Daniel tan yol tetz.
14 Daniel foi procurar Arioque, o chefe da guarda do rei, que tinha recebido ordem para matar todos os sábios da Babilônia. Com muito jeito e cuidado,
15 Itzun taltz:
15 Daniel perguntou a Arioque: — Por que foi que o rei deu uma ordem tão dura assim? Arioque explicou o que havia acontecido.
16 Yi tbital Daniel yi xtxolbil nintzun ben i'-tz tan yol tetz yi rey. Yi tpone'n nintzun cu' wutz tan jakle'n mu'ẍ tiemp tan xtxumul yi mbi i ila'tz yi wutzicy' nin mbi eka'n ta'n. Cujil tzun yi rey, quib yi jak Daniel.
16 Então Daniel foi falar com o rei, e este concordou em esperar, a fim de dar tempo a Daniel para explicar o sonho.
17 Pakxe'n tzun Daniel xe ca'l, nintzun xtxol yi puntil scyetz Ananías, Misael tu Azarías.
17 Depois, Daniel foi para casa e contou tudo aos seus amigos Ananias, Misael e Azarias.
18 Ya'stzun tulejtz tan cyoque'n tan jakle'n ẍch'eybil cyetz tetz Ryos, tan qui chiquime'n scyuch' yi e' mas nachol yi ate' Babilonia.
18 Daniel disse que orassem ao Deus do céu, pedindo que tivesse pena deles e lhes mostrasse o que aquele sonho misterioso queria dizer, a fim de que Daniel e os seus amigos não morressem junto com os outros sábios da Babilônia.
19 Ite'n nin ak'bala'tz yi ẍchajol Ryos yi puntil tetz Daniel tul jun wutzicy' tane'n. Tk'ol tzun Daniel yi k'ajsbil tetz Ryos. Itzun taltz:
19 Naquela noite, Daniel teve uma visão, e nela Deus mostrou o que o sonho queria dizer. Então Daniel agradeceu a Deus,
20 “Ta' at teru' k'eju' tetz ben k'ej ben sak, na teru' cyakil jilwutz ajtza'kl, nin cho'n at ca'wl tk'abu'.
20 dizendo: “Que o nome de Deus seja louvado para sempre, pois dele são a sabedoria e o poder!
21 Ilu' na bixban cyakil yi na bajij wi munt, na na che'l na cho'c e' rey tanu'. Ilu' na ak'on cyajtza'kl yi e' yi at cyajtza'kl. Ej nin ilu' na ak'on chitxumu'n yi e' yi at chitxumu'n.
21 É ele quem faz mudar os tempos e as estações; é ele quem põe os reis no poder e os derruba; é ele quem dá sabedoria aos sábios e inteligência aos inteligentes.
22 Kajcaw ilu' na chajon yi e'ch takle'n yi qui na el ketz katxum tetz. Na na tilu' cyakil yi e'chk takle'n yi at tul tz'o'tz, na ilu' taw tkan skil.
22 Ele explica mistérios e segredos e conhece o que está escondido na escuridão, pois com ele mora a luz.
23 Ilu' chiryosil intaj. Ej nin ilu' inRyosil. Cha'stzun te na chintzan tan tak'le'n k'eju'. Ncha'tz na chintyoẍin teru' na ilu' mmak'on wajtza'kl tu inwalor, na ja ẍchaju' sketz yi mbi'tz yi wutzicy' yi rey nin yi mbi eka'n ta'n. Poro cya'l nin junt nachol nxcye' te'j,” stzun Daniel tul oración.
23 Ó Deus dos meus antepassados, eu te agradeço e te louvo, pois me deste sabedoria e poder. Tu respondeste à nossa oração, nos mostrando o que o rei quer saber.”
24 Ma yi stzaje'n wi' yi oración Daniel, nintzun ben i'-tz tan yol tetz Arioc. Yi jun Arioca'tz ya'stzun jun yi na tzan tan chibiyle'n yi e' nachol yi ate' Babilonia.
24 Aí Daniel foi procurar Arioque, o oficial que tinha recebido ordem do rei para matar os sábios da Babilônia. Daniel disse: — Arioque, não mate os sábios. Leve-me para falar com o rei, e eu explicarei o sonho que ele teve.
25 Itzun yi tbital Arioc yi xtxolbile'j nintzun ben tcy'al i' yi Daniel swutz yi rey Nabucodonosor. Itzun taltz:
25 Arioque levou Daniel depressa para o lugar onde o rei estava e lhe disse: — Está aqui comigo um dos judeus que trouxemos como prisioneiros e ele vai explicar o sonho que o senhor teve.
26 Bene'n tzun jakol yi rey tetz Daniel yi ncha'tz Beltsasar na a'lchij tetz:
26 O rei perguntou a Daniel, que também era chamado de Beltessazar: — Você pode contar o meu sonho e explicar o que ele quer dizer?
27 —Ta' ilu' yi wi'tz kajcaw tzone'j Babilonia. Yi mero bintzi i'tz cya'l nin jun yi nink xcye' tan xtx'olche'n xo'l yi wutzicy'u', sicyer nink tan talche'n yi mbi i ila'tz yi wutzicy'u'. Quil xcye' jun nachol, nin quil xcye' jun aj tx'uml nka jun aj wutz mes mpe ik jun wi'tz aj tx'uml tan xtx'olche'n xo'l yi wutzicy'u'.
27 Daniel respondeu: — Não há sábios, adivinhos, feiticeiros nem astrólogos que possam dar a explicação que o senhor está exigindo.
28 Poro ta', at jun Ryos tcya'j yi wi'nin ẍchamil yi na xcye' tan ẍchajle'n yi e'chk takle'n yi qui na el ketz katxum tetz. Ej nin ja ẍchaj teru' tul yi wutzicy'u' yi mbi sbajok sbne' opon tunintz. Cha'stzun te nocopon tan talche'n teru' yi mbi i ila'tz yi wutzicy'u' nin mbi eka'n ta'n.
28 Mas há um Deus no céu, que explica mistérios. Foi por meio do sonho que ele fez o senhor saber o que vai acontecer no futuro. E agora, ó rei, eu vou explicar o sonho e as visões que o senhor teve enquanto dormia.
29 Ta' je bin yi xtxolbile'j: Yi jun Ryos yi na xcye' tan ẍchajle'n yi e'chk takle'n yi qui na el ketz katxum tetz, i' nchajon teru' yi mbi sbajok tzantzaj. Na te yi coyliju' wi socu', ja ocu' tan xtxumle'n yi mbi sbajok sbne' opon tunintz, cha'stzun te ja ẍchaj Ryos puntil teru'.
29 — O senhor estava deitado na sua cama e começou a pensar a respeito do futuro. E aquele que explica mistérios mostrou ao senhor o que vai acontecer.
30 Ncha'tz ja ẍchaj i' swetz. Poro quinin nẍchaj swetz tan paj yi ink mas tz'aknak cu'n ẍchiwutz yi e' mas nachol. Ma na ja ẍchaj i' swetz tan tele'n xtxumu' tetz yi mbi sbajok sbne' opon tunintz.
30 E eu recebi a explicação do mistério, não porque seja o mais sábio de todos os homens, mas a fim de que o senhor saiba o sentido do sonho que teve e o que querem dizer os pensamentos que passaram pela sua mente, ó rei.
31 ”Ibin jalu' ta', je ntilu'e'j: Ja tilu' yi je'n joptuj jun chin teblal yaj swutzu'. Wi'nin litz'une'n, nin chin xo'wbil nin wutz.
31 — O senhor teve uma visão na qual viu uma estátua enorme, de pé, bem na sua frente. A estátua era brilhante, mas metia medo.
32 Yi wi' yi jun teblala'tz i'tz balaj oro cu'n. Ma yi wutz c'u'l tu k'ab, sakal cu'n. Ej nin yi xe c'u'l tu yi cux, brons cu'n.
32 A cabeça era de ouro puro, o peito e os braços eram de prata, a barriga e os quadris eram de bronze,
33 Ma yi tkan, ch'ich' cu'n. Ma yi xtxo' tkan jalen te yi wi' tkan, i'tz ch'ich' yuju'n tib tu war yi sk'ajsa'nt.
33 as pernas eram de ferro, e os pés eram metade de ferro e metade de barro.
34 Ej itzun te yi na tzanu' tan xmaye'n yi jun telblala'tz, ncha'tz ben tilolu' yi saje'n tx'akx jun c'ub wi jun ju'wtz, yi cya'l jun wunak tole'n tzaj. Cho'n tzun noje'n cyentz te yi tkan yi jun teblala'tz. Puch'ij cunin tzun ban yi tkan tan yi jun c'uba'tz.
34 Enquanto o senhor estava olhando, uma pedra se soltou de uma montanha, sem que ninguém a tivesse empurrado. A pedra caiu em cima dos pés da estátua e os despedaçou.
35 Chin puklaj nintzun ban cyen yi ch'ich' tu yi war yi sk'ajsa'nt. Ncha'tz ban yi brons tu yi sakal nin yi oro. Te yi jun rata'tz cho'n cunin tzun ban cyen chi na ban cyen yi puklaj tan cyek'ek' lakak cresum, nin chi na ban yi stz'isil triw yi na ben tan cyek'ek' yi na oc xtxa'tze'n. Qui'c nin mu'ẍ senil cyajquen te yi jun teblala'tz. Ma yi jun c'uba'tz yi nojcyen te yi jun telblala'tz nin octz tetz jun chin wutzile'n wutz. Ej nin ben lo'on jalen yi njopx cyakil yi wuxtx'otx' ta'n. Ya'stzun ntilu' ta' tul yi wutzicy'u'.
35 Imediatamente, o ferro, o barro, o bronze, a prata e o ouro viraram pó, como o pó que se vê no verão quando se bate o trigo para separá-lo da palha. O vento levou tudo embora, sem deixar nenhum sinal. Mas a pedra cresceu e se tornou uma grande montanha, que cobriu o mundo inteiro.
36 ”Ma jalu' ta', swale' bin teru' yi mbi na elepont.
36 — Foi este o sonho, e agora vou explicá-lo para o senhor.
37 Yi wi' yi jun teblala'tz, na ẍchaj yi ilu' teru'. Na wi'nin k'eju' ẍchiwutz yi e' mas rey, na yi Ryos yi at tzi'n tcya'j i' mmak'on ama'l tan toque'nu' tetz ajcaw nin tan jale'n ẍchamilu' tu wi'nin k'eju'.
37 Ó rei, o senhor é o mais poderoso de todos os reis, e foi o Deus do céu quem o fez rei; ele lhe deu poder, autoridade e honra.
38 Nin tan i' na cawunu' tibaj cyakil ama'l, nin squibaj cyakil yaj tu cyakil jilwutz txuc. Ryos mmak'on yi e'chk ca'wla'tz teru'. Ilu' tzun na ẍchaj yi jun wi'baja'tz yi oro cu'n.
38 Ele deu ao senhor o domínio em todo o mundo sobre os seres humanos, os animais e as aves. O senhor é a cabeça feita de ouro.
39 Ma yil jepon tamp yi tiemp yi nación yi at jak' ca'wlu', xomtzaj tzun junt nación yi ncha'tz scawunk squibaj cyakil wunak. Poro quil tz'opon yi balajil yi jun nacióna'tz chi tane'n yi teru' naciónu' yi at jalu'. Ej nin yil jepon yi tiemp yi junta'tz sjalok junt toxi'n nación yi scawunk tibaj cyakil yi nación bene'n tzi'n wi munt. Ya'stzun na ẍchaj yi brons.
39 Depois do seu reino haverá outro, que não será tão poderoso como o seu; e depois desse reino haverá ainda outro, um reino de bronze, que dominará o mundo inteiro.
40 Ma yi cyaji'n nación yi scawunk bene'n tzi'n, sjalok wi'nin tetz ẍchamil chi tane'n jun ch'ich' yi chin quiw nin, yi na xcye' tan wak'e'n, nin tan k'uche'n cu'n alchok e'chk takle'nil. Ni'cu'n tzun sbne' yi ẍchamil yi jun nacióna'tz chi yi ch'ich' tan chixite'n cu'n yi e' mas nación.
40 Depois, virá um quarto reino, e este será forte como o ferro, que quebra e despedaça tudo. E assim como o ferro quebra tudo, esse reino destruirá completamente todos os outros reinos do mundo.
41 ”Ncha'tz ja tilu' ta' yi ẍchu's tkan jalen te yi wi' tkan i'tz ch'ich' yi yuju'n tib tu war yi sk'ajsa'nt. Yi na ẍchaj yi jun elsawutzila'tz i'tz: Tz'ul jun tiemp yi sjatxe' tib yi cyaji'n nacióna'tz nin tz'ocopon tetz cob tx'akaj. Poro quil jal mas chiwalor yi cob tx'akaja'tz, na quinin sc'ulbej tib cyajtza'kl yi e' wunak.
41 Na estátua que o senhor viu, os pés e os dedos dos pés eram metade de ferro e metade de barro. Isso quer dizer que esse reino será dividido, mas terá alguma coisa da força do ferro; pois, como o senhor viu, o ferro estava misturado com barro.
42 Chi yi yuju'n tib yi ch'ich' tu war, te yi ẍchu's tkan yi jun teblala'tz, na ẍchaj yi sjalok cobox ẍchixo'l yi jun nacióna'tz yi wi'nin chichamil, nin coboxt yi ajnak tzaj chichamil.
42 Os dedos dos pés eram metade de ferro e metade de barro; isso quer dizer que o reino, por um lado, será forte, mas, por outro, será fraco.
43 Ncha'tz ta', quib yi ntilu' yi yuju'n tib yi ch'ich' tu yi war, ya'stzun ẍchibne' yi e' ajcaw yi ẍchicawunk te yi tiempa'tz yi tz'ul. Ẍchibne' chitrat squibil quib. Poro quil che'l cu'n te'j na quil sc'ulbej tib cyajtza'kl chi tane'n yi ch'ich' tu yi war, yi qui na stz'am tib.
43 O senhor, ó rei, viu que o ferro estava misturado com barro, e isso quer dizer que os reis procurarão unir os seus reinos por meio de casamentos. Mas como o ferro e o barro não se unem, assim também esses reinos não ficarão unidos.
44 Nin te yi jun tiempa'tz yil chicawun yi e' ajcawa'tz jepon xtxicbal Ryos jun tetz rey yi scawunk bene'n tzi'n wi munt yi cya'l nin jun nink xcye' cyen te'j. Cya'l nin jun nink xcye' tan xite'n cu'n. Ej nin yi jun reya'tz tz'ocopon tan chipuch'le'n cu'n nin tan chisotzaje'n cu'n cyakil yi e' mas nación, scyuch' cyajcawil. Ej nin scyajk yi jun ajcawa'tz tetz ben k'ej ben sak.
44 No tempo desses reis, o Deus do céu fará aparecer um reino que nunca será destruído, nem será conquistado por outro reino. Pelo contrário, esse reino acabará com todos os outros e durará para sempre.
45 Ya'stzun na ẍchaj yi jun c'ub yi nsaj tx'akx te yi jun wutz, nin yi nxcye' tan puch'le'n cu'n yi war tu yi ch'ich' yi yuju'n tib. Ncha'tz ban yi brons, tu sakal nin yi oro. Yi ketz kaRyosil yi at jalen tzi'n tcya'j, i' nchajon teru' yi mbi sbajok sbne' opon tunintz. Cyakil yi xtxolbila'se'j ya'stzun ntilu' tul yi wutzicy'u'. Nin juncu'n tz'elpon cu'n te'j, stzun Daniel bantz tetz rey.
45 É isso o que quer dizer a pedra que o rei viu soltar-se da montanha, sem que ninguém a tivesse empurrado, e que despedaçou a estátua feita de ferro, bronze, prata, barro e ouro. O Grande Deus está revelando ao senhor o que vai acontecer no futuro. Foi este o sonho que o senhor teve, e esta é a explicação certa.
46 Itzun yi tbital Nabucodonosor yi xtxolbile'j nintzun cu' jokloktz swutz Daniel. Cawune'n nintzun i'-tz tan tak'le'n klo' xtx'ixwatz nin tan pate'n insens swutz Daniel.
46 Então o rei Nabucodonosor se ajoelhou diante de Daniel, e encostou o rosto no chão, e depois ordenou que fossem apresentados a Daniel sacrifícios e incenso.
47 Ej itzun taltz tetz Daniel:
47 E ele disse a Daniel: — O Deus que vocês adoram é, de fato, o mais poderoso de todos os deuses e é o Senhor de todos os reis. Eu sei que é ele quem explica mistérios, pois você me explicou este sonho misterioso.
48 Tan yi xtxolbile'j wi'nin tzun e'chk oy baj tk'ol yi rey tetz Daniel. Ej nin oc cyentz ta'n tetz jun wi'tz ajcaw tetz Babilonia. Nin ncha'tz oc cyen i' tetz cyajcawil cyakil yi e' ak'ol ajtza'kl cwent yi jun nacióna'tz.
48 Em seguida, o rei colocou Daniel como alta autoridade do reino e lhe deu também muitos presentes de valor. Ele pôs Daniel como governador da província da Babilônia e o fez chefe de todos os sábios do país.
49 Cwe'n tzun wutz Daniel tan jakle'n tetz yi rey tan cyoque'n cyen Sadrac, Mesac tu Abed-nego tetz martoma' tibaj yi me'bi'l yi at Babilonia. Nintzun e' cyaj cyentz. Ma tetz Daniel, cho'n tzun toque'n cyentz xlaj yi rey Nabucodonosor tan cawu'n.
49 A pedido de Daniel, o rei pôs Sadraque, Mesaque e Abede-Nego como administradores da província da Babilônia; mas Daniel ficou na corte real.
Atalhos do teclado
- Capítulo anterior←
- Próximo capítulo→
- Versículo anteriork
- Próximo versículoj
- Limpar seleçãoEsc
- Esta ajuda?
Estude este capítulo no WhatsApp
Peça à IA da Bíblia Fala para explicar Daniel 2, comparar traduções ou montar um estudo — tudo direto pelo WhatsApp.